Ojciec nie płacił 40,43 zł miesięcznie za syna w DPS. Sąd oddalił skargę na zwrot 849,03 zł

Zaskarżoną decyzją z dnia 23 września 2025 r. nr SKO.4115.184.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2024.572 ze zm.), dalej jako: "k.p.a." oraz art. 61, art. 104 ust. 3 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U.2023.901), dalej jako: "u.p.s.", po rozpatrzeniu odwołania R. S., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta Pabianic z dnia 12 czerwca 2025 r., nr 5026.47.ŻZ.RS.2022/2025.

Jak wynika z akt administracyjnych, Prezydent Miasta Pabianic ww. decyzją z dnia 12 czerwca 2025 r.: 1) zażądał zwrotu kwoty 849,03 zł za okres od dnia 1 kwietnia 2023 r. do dnia 31 grudnia 2024 r. tytułem odpłatności za pobyt J. S. w Domu Pomocy Społecznej w [...], dalej jako: "DPS"; 2) odmówił umorzenia ww. kwoty tj. 849,03 zł; 3) zobowiązał R. S. ojca J. S. do zwrotu ww. kwoty w terminie 7 dni od daty otrzymania decyzji na wskazany rachunek bankowy.

W odwołaniu od powyższej decyzji R. S. wskazał, że niezgodne z prawem i zasadami współżycia społecznego jest żądanie zwrotu kwoty stanowiącej odpłatność za pobyt syna w DPS. Syn został umieszczony w DPS bez wymaganej zgody, po uprzednim doprowadzeniu go do stanu nadającego się na podopiecznego takiej placówki. Dalej odwołujący wskazał, że jego syn w 2000 r. trafił po raz pierwszy na leczenie psychiatryczne do szpitala w P. z epizodem ponarkotycznym w stanie fizycznie dobrym. Wskutek zaniedbań, eksperymentów medycznych, a być może i celowego działania, J. S. stał się kaleką, co skutkowało umieszczeniem go w placówce opiekuńczej. W tym zakresie odwołujący zapowiedział złożenie zawiadomienie do organu ścigania, wskazując, że ma ku temu uzasadnione podstawy. Z tych powodów domaganie się od odwołującego dopłaty za pobyt syna w DPS jest niegodziwe. Jest to działanie represyjne, w odwecie za poglądy polityczne autora odwołania. Odwołujący złożył jednocześnie wniosek o umorzenie tej należności, jednakże organ postawił zaporowe poprzeczki, aby wniosek uwzględnić. Organ zażądał bowiem zaświadczeń lekarskich o złym stanie zdrowia odwołującego, a tego żądania odwołujący nie mógł wykonać, z uwagi na ochronę danych wrażliwych, chronionych Konstytucją RP oraz przepisania unijnymi o RODO. Zły stan zdrowia odwołującego wynika z wieku, a więc z natury rzeczy, czego nie trzeba udowadniać (odwołujący urodził się w 1952 r.). Organ uprzednio przeprowadził z odwołującym wywiad środowiskowy, a odwołujący złożył oświadczenie majątkowo-dochodowe. Wskazano następnie, że autor odwołania nie posiada majątku, a jedyny dochód realny to ok. 2.100 zł netto jako świadczenie z ZUS. Organ powinien ewentualnie zaktualizować oświadczenie majątkowo-dochodowe, czego nie zrobił. Sądy opierają się wyłącznie na oświadczeniach i na tej podstawie procedują. W ostatnim czasie wielokrotnie odwołujący był zwalniany od kosztów sądowych, a ten fakt uznaniowy winien być wzięty pod uwagę przez organ samorządowy jako organ decyzyjny niższej rangi. Reasumując odwołujący podkreślił, że organ bezpodstawnie odmówił umorzenia należności, nie posiłkując się wymaganym oświadczeniem majątkowym, a domagając się dokumentów o stanie zdrowia, objętych tajemnicą lekarską. Opierając się na wskazanych zarzutach autor odwołania wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji organu I instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi przywołaną na wstępie decyzją, po rozpoznaniu powyższego odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania wskazując, iż przedmiotem postępowania jest zwrot należności z tytułu odpłatności za pobyt syna odwołującego w DPS oraz odmowa umorzenia tych należności. Następnie Kolegium, cytując treść art. 104 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 4 u.p.s. wskazało, że decyzje administracyjne wydawane na podstawie art. 104 ust. 4 u.p.s. podejmowane są w ramach uznania administracyjnego. Z przepisu art. 104 ust. 4 u.p.s. wynika, że organ "może" odstąpić od żądania zwrotu wydatków na udzielone świadczenie. Nawet spełnienie przesłanek przewidzianych w tym przepisie nie zobowiązuje organu do odstąpienia od żądania zwrotu opłat. Wystąpienie przesłanki przewidzianej w art. 104 ust. 4 u.p.s. jedynie umożliwia organowi zastosowanie wspomnianej ulgi. W razie braku przesłanek uzasadniających zastosowanie ulgi organ zobligowany jest wydać rozstrzygnięcie negatywne, tj. odmówić odstąpienia od żądania zwrotu należności. Organ ma zatem swobodę wyboru kierunku rozstrzygnięcia, lecz jest obowiązany szczegółowo zbadać stan faktyczny sprawy, ocenić zgromadzony materiał dowodowy oraz stanowisko strony, a następnie przedstawić tok rozumowania w uzasadnieniu decyzji. Użyty w art 104 ust. 4 u.p.s. zwrot "w przypadkach szczególnie uzasadnionych" – jak napisało Kolegium – obejmuje całokształt sytuacji materialnej, zdrowotnej i życiowej wnioskodawcy. Oznacza to, że organy mogą przejść do oceny, czy w sprawie zachodzą owe szczególnie uzasadnione okoliczności dopiero po wyczerpującym ustaleniu aktualnej sytuacji życiowej (materialnej, dochodowej, zdrowotnej) wnioskodawcy. Prawidłowe rozważenie przesłanki "przypadku szczególnie uzasadnionego" obliguje organ do dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, tj. aktualnej sytuacji zainteresowanego. Pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" należy odnosić do przypadków zupełnie wyjątkowych, gdy sytuacja życiowa osoby ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczajna, dotkliwa w skutkach, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, czy wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. W konsekwencji, nawet trudna sytuacja bytowa osoby zobowiązanej nie zwalnia z obowiązku zwrotu świadczenia, gdyż znaczny ciężar związany z wykonywaniem tego obowiązku nie jest jeszcze równoznaczny ze "szczególnym przypadkiem", o którym mowa w 104 ust. 4 u.p.s. Jak następnie napisało Kolegium, J. S. (syn odwołującego) na podstawie decyzji Prezydenta Miasta Pabianic z dnia 23 listopada 2022 r. nr 5026.47.DPS.2022/A.B, został umieszczony od 5 grudnia 2022 r. w DPS. Pobyt w DPS jest – co do zasady – odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca (art. 60 ust. 1 u.p.s.). Przepis art. 61 ust. 1 u.p.s. określa osoby zobowiązane do wnoszenia opłaty za pobyt w DPS. R. S. jest ojcem J. S., zatem osobą zobowiązaną na podstawie art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.s. do wnoszenia opłat za pobyt syna w DPS. W związku z tym Prezydent Miasta Pabianic decyzją z dnia 29 sierpnia 2023 r., nr 5026.47/ODP/RS/2022/2023 ustalił od dnia 1 kwietnia 2023 r. odpłatność R. S. za pobyt syna w DPS w wysokości 40,43 zł miesięcznie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi - po rozpatrzeniu odwołania R. S. - decyzją z dnia 17 października 2023 r., nr SKO. 4115.230.2023 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 22 maja 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 29/24 odrzucił skargę R. S. na ww. decyzję.

Następnie organ I instancji, w związku ze zmianą kryterium dochodowego w pomocy społecznej, ponownie zweryfikował sytuację życiową, zdrowotną i finansową R. S.. Na podstawie uzyskanych informacji z wywiadu środowiskowego i zebranych dokumentów ustalono, iż dochód odwołującego wynosi 2.752,89 zł i jest to kwota, która od 1 stycznia 2025 r. nie kwalifikuje się do dopłaty za pobyt członka rodziny w DPS (art. 8 ust. 1 pkt 1 oraz art. 61 ust. 2 pkt 2a u.p.s.). W związku z tym, Prezydent Miasta Pabianic z dniem 1 stycznia 2025 r. wygasił ww. decyzję.

Dalej organ zauważył, że odwołujący nie uiszczał opłat z tytułu pobytu syna w DPS w wysokości 40,43 zł miesięcznie począwszy od dnia 1 kwietnia 2023 r. Nie zwrócił się również do organu I instancji z prośbą o zwolnienie z tej odpłaty. Z tego tytułu powstało zadłużenie za okres od dnia 1 kwietnia 2023 r. do 31 grudnia 2024 r. w kwocie 849,03 zł (21 miesięcy x 40,43 zł), którą Miasto Pabianice pokryło zastępczo. Z tego powodu Prezydent Miasta Pabianice zażądał - na podstawie art. 104 ust. 3 u.p.s. - zwrotu kwoty 849,03 zł od odwołującego, jako osoby zobowiązanej ostateczną decyzją do wnoszenia opłat za pobyt syna w DPS.

Organ dalej wskazał, że odwołujący pismem z 14 kwietnia 2025 r. zwrócił się do organu I instancji z wnioskiem o umorzenie zaległości w płatnościach za pobyt syna w DPS argumentując, że nie jest w stanie uiścić tej kwoty bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym, nie posiada majątku, a jedynym źródłem jego dochodu jest emerytura w wysokości około 1.900 zł. Wnioskodawca wskazał, że pozostałą część jego emerytury zabiera komornik na podstawie orzeczeń sądowych na rzecz należności budżetowych. Z tego świadczenia odwołujący musi się utrzymać, opłacić czynsz najmu, wyżywić się, ubrać, zakupić środki czystości, opłacić telefon oraz wykupić lekarstwa, o ile nie są darmowe. Z uwagi na poważne schorzenia neurologiczno-pulmonologiczne, odwołujący korzysta także z prywatnej służby zdrowia, co generuje koszty. Odwołujący leczy prywatnie uzębienie z uwagi na brak refundacji z NFZ. Powyższy stan faktyczny oraz zasady współżycia społecznego - zdaniem odwołującego - wskazują na możliwość umorzenia należności.

Jak dostrzegło Kolegium, mimo dwukrotnego wezwania odwołującego pismami z 15 kwietnia i 15 maja 2025 r. o uzupełnienie wniosku o dokumenty potwierdzające stan zdrowia oraz przedstawienie rachunków potwierdzających koszty leczenia, zakupu leków oraz prywatnych wizyt lekarskich, odwołujący nie nawiązał współpracy z pracownikami organu I instancji, nie załączył również żądanych dokumentów dotyczących stanu jego zdrowia, jak również wysokości kosztów związanych z leczeniem. Organ zauważył przy tym, że z przeprowadzonego w dniu 28 lutego 2025 r. wywiadu środowiskowego wynika, iż odwołujący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, utrzymując się z emerytury w wysokości 2.752,80 zł miesięcznie, z której na podstawie orzeczeń sądowych innych niż alimenty potrącana jest kwota 776,06 zł. Stałe miesięczne wydatki to: czynsz (950 zł), wizyty lekarskie (300 zł), paliwo (200 zł), środki czystości (100 zł) i telefon (100 zł), czyli łącznie około 1.650 zł. Do dyspozycji strony pozostaje kwota 1.102,80 zł. W okresie od 1 marca 2023 r. do 31 grudnia 2024 r. odwołujący powinien wnosić opłatę za pobyt syna w DPS w kwocie 40,43 zł miesięcznie. Odwołujący - jak wskazało Kolegium - nie złożył dokumentów potwierdzających stan jego zdrowia, orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, jak również rachunków za wizyty lekarskie i koszt zakupu leków. Kolegium wskazało natomiast, że osoba korzystająca ze środków pomocy społecznej jest zobowiązana do współdziałania z organem pomocy społecznej, co wynika wprost z art. 4 u.p.s.

Jak zaakcentowało Kolegium, warunkiem umorzenia należności z tytułu opłaty za pobyt syna w DPS na podstawie art. 104 ust. 4 u.p.s. jest ustalenie, że sytuacja materialna i zdrowotna wnioskodawcy jest szczególna, zupełnie wyjątkowa, gdy sytuacja życiowa osoby ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczajna, dotkliwa w skutkach, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, czy wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości. W ocenie Kolegium, sytuacji wnioskodawcy nie można uznać za szczególny przypadek. Odwołujący dysponuje stałym miesięcznym dochodem w wysokości 2.752,89 zł, podczas gdy jego stałe miesięczne wydatki wynoszą 1.650 zł miesięcznie, a zobowiązanie z tytułu wnoszenia opłaty za pobyt syna w DPS to kwota 40,43 zł miesięcznie. Średni miesięczny koszt utrzymania w 2023 r. w DPS wynosił 5.887 zł, zaś w 2024 r. to kwota 7.185 zł. Na tej podstawie Kolegium oceniło, że kwota, do której ponoszenia został zobowiązany odwołujący (40,43 zł miesięcznie), jest niewielka, a wręcz znikoma w porównaniu do kosztu pobytu osoby umieszczonej w DPS. Nie bez znaczenia jest też to, że DPS przejmuje w zastępstwie osoby zobowiązanej (rodziców) sprawowanie całodobowej opieki nad osobą umieszczoną w placówce. Z tego powodu Kolegium uznało, że brak jest podstaw do umorzenia zaległości z tytułu opłat za pobyt syna w DPS. Umorzenie zaległości wynikających z braku regulowania odpłatności, powinno mieć uzasadnienie w wyjątkowych okolicznościach, w przeciwnym razie doszłoby do nieuzasadnionego przerzucania obowiązku na pozostałych obywateli, a tym samym naruszenia zasad sprawiedliwości społecznej. W interesie społecznym jest, aby wpłaty z tytułu opłaty za pobyt syna w DPS wniesione w zastępstwie odwołującego, tj. udzielone z pieniędzy publicznych w ramach pomocy państwa, jak najszybciej zostały zwrócone celem przeznaczenia ich na pomoc innym osobom potrzebującym wsparcia. W sprawie - zdaniem Kolegium - nie zachodzą żadne szczególne okoliczności dotyczące osoby zobowiązanej do zwrotu. Świadczenia te zostały opłacone z budżetu organu pomocy społecznej w zastępstwie za stronę i zgodnie z obowiązującymi przepisami winny zostać zwrócone na konto tego organu. Zarzuty odwołania pozostają natomiast bez wpływu na wynik sprawy. Reasumując Kolegium stwierdziło, iż organ I instancji prawidłowo przeprowadził postępowanie w sprawie i nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a wydając rozstrzygnięcie uwzględnił sytuację dochodową i bytową wnioskodawcy.

R. S. w skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skardze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazując, że nie odpowiada ona prawu, zasadom współżycia społecznego oraz sprawiedliwości społecznej w demokratycznym państwie prawa. Syn skarżącego najpierw w skutek błędów oraz zaniedbań służby zdrowia został doprowadzony do stanu wymagającego całodobowej opieki, a skoro rodzina z przyczyn obiektywnych nie była w stanie jej zapewnić, sąd umieścił syna w DPS bez wymaganej zgody. Skutkuje to następczo koniecznością ponoszenia opłaty. Organy obu instancji uznały, że z kwoty realnego dochodu skarżącego, tj. kwoty 2.100 zł jest on w stanie partycypować w koszcie pobytu syna w DPS, co - zdaniem skarżącego - jest kuriozalne. Organy postąpiły niesprawiedliwie, wręcz represyjnie.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumenty zaprezentowane w motywach kwestionowanego rozstrzygnięcia.

Adwokat M. B., pełnomocnik z urzędu skarżącego, w piśmie z dnia 14 czerwca 2026 r. oświadczył, że popiera skargę i uzupełniająco wskazał, iż - według skarżącego - przy wydawaniu decyzji (czego nie uwzględnił organ II instancji) nie dostrzeżono naruszenia przez organ I instancji przepisu art. 104 ust 4 u.p.s. przez niewzięcie pod uwagę okoliczności, iż decyzją z dnia 4 marca 2025 r. Prezydent Miasta Pabianic wygasił z dniem 1 stycznia 2025 r. własną wcześniejszą decyzję z dnia 29 sierpnia 2023 r. nr 5026.47/ODR/RS/2022/2023 uznając, iż R. S. nie przekracza kryterium dochodowego aby ponosić w ogóle (nawet w minimalnej części) opłatę za pobyt syna w DPS. W konsekwencji, skoro w dacie wydawania decyzji I instancji (tj. 12 czerwca 2025 r.) organ I instancji już wiedział, iż od 1 stycznia 2025 r. skarżący nie przekracza kryterium dochodowego, należy uznać, iż jego przypadek jest właśnie "szczególnie uzasadnionym przypadkiem", o którym mowa w art. 104 ust. 4 u.p.s., zaś pobranie od niego świadczenia nawet w części "stanowić będzie nadmierne obciążenie lub nawet zniweczy pomoc społeczną" w rozumieniu u.p.s. Z analizy sytuacji skarżącego wynika, iż już co najmniej od początku 2025 r. skarżący żyje na granicy ubóstwa i żądanie od niego zapłaty za pobyt syna w DPS jest według kryteriów u.p.s. wykluczone i nie znajduje oparcia w prawie. W konkluzji pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie w całości kontestowanej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz przyznanie od Skarbu Państwa kosztów pomocy prawnej przyznanej i świadczonej skarżącemu z urzędu oświadczając, iż nie zostały one uiszczone w całości ani w części.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Z argumentacji skargi i wcześniejszego odwołania od decyzji organu I instancji wynika, że zasadniczy spór w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny odmowy umorzenia należności stanowiącej odpłatność skarżącego za pobyt syna w DPS. Odnosząc się do tej kwestii, w pierwszej kolejności należy wskazać, że wysokość należności z tytułu opłat określonych przepisami u.p.s. podlegających zwrotowi oraz terminy ich zwrotu, jak wynika z art. 104 ust. 3 u.p.s., ustala się w drodze decyzji administracyjnej. W przypadkach szczególnie uzasadnionych, zwłaszcza jeżeli żądanie zwrotu wydatków na udzielone świadczenie, z tytułu opłat określonych w ustawie oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części stanowiłoby dla osoby zobowiązanej nadmierne obciążenie lub też niweczyłoby skutki udzielanej pomocy, właściwy organ, który wydał decyzję w sprawie zwrotu należności, o których mowa w ust. 1, na wniosek pracownika socjalnego lub osoby zainteresowanej, może odstąpić od żądania takiego zwrotu, umorzyć kwotę nienależnie pobranych świadczeń w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty (art. 104 ust. 4 u.p.s.). Użyty w powołanym przepisie zwrot "może" wskazuje na to, że wydane na jego podstawie decyzje administracyjne mają charakter uznaniowy. Oznacza to, że nawet spełnienie przesłanki przewidzianej w tym przepisie nie zobowiązuje organu administracji publicznej do odstąpienia od żądania zwrotu należności. Wystąpienie przesłanki przewidzianej w art. 104 ust. 4 u.p.s. jedynie umożliwia organowi zastosowanie ulgi. Uznaniowy charakter decyzji wydawanej na podstawie art. 104 ust. 4 u.p.s. nie zezwala organowi na całkowitą i niekontrolowaną swobodę w rozstrzyganiu sprawy. W orzecznictwie wskazuje się, że organ jest szczególnie związany zasadami ogólnymi unormowanymi w k.p.a. i powinien podejmować wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i rozważenia wszystkich okoliczności sprawy, jak również wyjaśnić stronie zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy (art. 11 k.p.a.). Kontrola sądowa decyzji wydanej w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny czy postępowanie zostało przeprowadzone zgodnie z zasadami procedury administracyjnej, czy zgodnie z nimi ustalono stan faktyczny sprawy, a rozstrzygnięcie wynika z tych ustaleń i nie ma znamion rozstrzygnięcia dowolnego. Sąd administracyjny może zatem badać jedynie legalność, a nie słuszność czy celowość zaskarżonej decyzji. Sąd nie posiada w szczególności kompetencji do ustalania, czy w odniesieniu do osoby zobowiązanej rzeczywiście zachodzi "przypadek szczególnie uzasadniony", o którym mowa w art. 104 ust. 4 u.p.s. Sąd może wyłącznie zbadać, czy organ administracji prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe, czy właściwie ocenił zebrane dowody z punktu widzenia zasad logiki i doświadczenia życiowego, a także czy decyzja o odmowie skorzystania z jednej kompetencji określonych we wskazanym przepisie została uzasadniona zgodnie z zasadami procedury administracyjnej (vide: wyroki NSA z dnia 24 kwietnia 2020 r., I OSK 1140/19; wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2024 r., I OSK 2523/23, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Analiza zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że postępowanie w sprawie zwrotu należności i ewentualnie jej umorzenia zostało przeprowadzone zgodnie z wymogami k.p.a., a organy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego. Organy wyjaśniły wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, a wyciągnięte wnioski w zakresie rozstrzygnięcia o odmowie umorzenia należności mają swoje uzasadnienie w zebranym materiale dowodowym, a konkretnie w jego braku. Organy uargumentowały swoje decyzje wskazując okoliczności dotyczące sytuacji skarżącego, które przemawiają za zajętym stanowiskiem. W tym zakresie należy w szczególności zauważyć, że sytuacja dochodowa i życiowa skarżącego ustalona została przez organy na podstawie wywiadu środowiskowego z 28 lutego 2025 r. Co prawda wniosek o umorzenie zaległości skarżący złożył po tej dacie, bowiem 14 kwietnia 2025 r., ale w dacie ważności aktualizacji wywiadu środowiskowego (art. 107 ust. 4 u.p.s.). Należy przy tym zaakcentować, że organ I instancji w zawiadomieniu z 15 kwietnia 2025 r., jak i w kolejnym piśmie z 15 maja 2025 r. wzywał skarżącego do uzupełnienia dokumentacji potwierdzającej jego problemy zdrowotne, na które powołał się we wniosku oraz zobowiązał do przedstawienia kosztów leczenia, zakupu leków oraz prywatnych wizyt lekarskich. W późniejszym okresie - co potwierdzają załączone do akt notatki służbowe z rozmów telefonicznych z 22 kwietnia 2025 r. oraz z 19 maja 2025 r., pracownik organu pomocy społecznej kontaktował się telefonicznie ze skarżącym w sprawie uzupełnienia wniosku. Z treści notatek wynika, że skarżący zobowiązał się złożyć odpowiednie dokumenty. Jednak terminy do ich złożenia upłynęły bezskutecznie. W takiej sytuacji organ I instancji w dniu 12 czerwca 2025 r. wydał decyzję o żądaniu zwrotu określonej kwoty stanowiącej odpłatność skarżącego za pobyt syna w DPS, odmowie umorzenia wskazanej kwoty i zobowiązaniu skarżącego do zwrotu tej kwoty w zakreślonym terminie. W tak ustalonym stanie faktycznym organy trafnie oceniły, że w sprawie nie występuje "przypadek szczególnie uzasadniony", o którym mowa w art. 104 ust. 4 u.p.s.

W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżący argumentował, że nie mógł przedstawić zaświadczeń o złym stanie zdrowia z uwagi na ochronę danych wrażliwych, chronionych Konstytucją RP oraz przepisami RODO. W tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z art. 100 ust. 2 u.p.s., podmioty i osoby realizujące zadania w zakresie pomocy społecznej określone w ustawie przetwarzają dane osobowe osób, do których stosuje się ustawę, oraz członków ich rodzin w zakresie i celu niezbędnych do realizacji zadań wynikających z ustawy. Ponadto, podmioty i osoby realizujące zadania w zakresie pomocy społecznej określone w przepisach u.p.s. zobowiązane są do zachowania w tajemnicy wszelkich informacji i danych, które uzyskały przy wykonywaniu tych zadań (art. 100 ust. 7 u.p.s.). Z powyższego wynika, że Dyrektor Miejskiego Centrum Pomocy Społecznej w Pabianicach miał prawo do przetwarzania danych o stanie zdrowia, sytuacji osobistej, rodzinnej i majątkowej skarżącego. W zakresie niezbędnym do przyznawania i udzielania świadczeń z pomocy społecznej można przetwarzać dane osób ubiegających się i korzystających z tych świadczeń dotyczące: pochodzenia etnicznego, stanu zdrowia, nałogów, skazań, orzeczeń o ukaraniu, a także innych orzeczeń wydanych w postępowaniu sądowym lub administracyjnym. Przepis art. 107 ust. 5b u.p.s. wskazuje na dokumenty, za pomocą których można wykazywać powyższe okoliczności. Przy czym katalog dokumentów wymienionych w art. 107 ust. 5b u.p.s. nie jest wyczerpujący, bowiem w przypadku, gdy okoliczności sprawy, mające wpływ na prawo do świadczeń, wymagają potwierdzenia innym oświadczeniem lub dokumentem niż wymienionym w ww. przepisie organ może domagać się takiego oświadczenia lub dokumentu.

Rozumiejąc niewątpliwie trudną sytuację skarżącego związaną ze skierowaniem jego syna do DPS należy zauważyć, iż powody umieszczenia J. S. w DPS, na które wskazuje skarżący nie mają żadnego oparcia w załączonych do akt dowodach. Nie mogą one zatem stanowić podstawy jakichkolwiek rozstrzygnięć w sprawie administracyjnej. Zgodzić się natomiast należy z organami administracji, co do tego, że sam wiek skarżącego, tj. 74 lata, nie oznacza jeszcze, że jego stan zdrowia jest na tyle zły, że wymaga ponadnormatywnych wydatków, czy też stanowi dla skarżącego znaczące ograniczenie uniemożliwiające wykonywanie prawnych obowiązków, w tym ponoszenia wydatków wynikających z ostatecznych decyzji administracyjnych. Fakt zwolnienia skarżącego z kosztów sądowych na gruncie postępowania sądowego, czy sądowoadministracyjnego nie jest wiążący dla organów rozstrzygających na gruncie art. 107 ust. 4 u.p.s. Przepis ten – jak to już wcześniej wskazano - wymaga wykazania przypadku szczególnie uzasadnionego, a więc spełnienia kryterium znacznie bardziej wyjątkowego niż przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych. Nietrafne jest także w tym zakresie odwoływanie się do analogii w zakresie nie przekroczenia przez skarżącego od stycznia 2025 r. kryterium dochodowego umożliwiającego ponoszenia przez skarżącego kosztów pobytu syna w DPS. Przewidziane w tym zakresie kryterium dochodowe również nie nawiązuje do przypadku szczególnie uzasadnionego, o którym mowa w art. 107 ust. 4 u.p.s., a zatem uzyskanie od stycznia 2025 r. przez skarżącego dochodów poniżej tegoż kryterium nie oznacza wypełnienia dyspozycji ww. przepisu przewidującego możliwość ulgi.

Wypada zatem skonstatować, iż brak jest w niniejszej sprawie uchybień prawa, które mogłyby przemawiać za koniecznością uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Organy w szczególności ferując kwestionowane decyzje nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Skarga jest zatem niezasadna, z tego też względu podlega oddaleniu w całości na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2026.143 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.".

O kosztach pomocy prawnej świadczonej skarżącemu z urzędu postanowiono na mocy art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 3, § 4 ust. 1 i ust. 3 oraz § 21 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U.2026.87).

ds