Zasiłek w węglu, który według skarżącego się nie pali. Sąd oddalił skargę

K.L. (dalej: "skarżący") w dniu 27 października 2025 r. zwrócił się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. (dalej: "GOPS") z wnioskiem o przydział węgla na zimę.

Decyzją z dnia 20 listopada 2025 r. Kierownik GOPS, działający z upoważnienia Wójta Gminy B. (dalej: "organ I instancji"), przyznał skarżącemu zasiłek celowy w formie rzeczowej w postaci węgla, tj. 1 tonę węgla o wartości 1.500 zł jednorazowo, a także wskazał, że realizacja powyższego świadczenia nastąpi w listopadzie 2025 r. po wcześniejszym telefonicznym uzgodnieniu terminu dostawy.

Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie podnosząc, że w związku z przyznaniem mu zasiłku celowego w postaci 1 tony węgla, węgiel w 29 workach otrzymał w dniu 2 grudnia 2025 r. Nikt nie zwrócił się do niego o potwierdzenie odbioru węgla, chociaż drzwi domu były otwarte. Następnie zadzwonił do niego pracownik z opieki społecznej, by zgłosił się i podpisał odbiór węgla. W ocenie skarżącego, dostarczony węgiel zawiera bardzo dużo miału i kamienia, nie pali się. W tej sytuacji skarżący wniósł o zamianę węgla na inny lub wypłatę równowartości w gotówce w wysokości 1.500 zł.

Decyzją z dnia 9 marca 2026 r., nr SKO.81.504.2025 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Olsztynie (dalej: "Kolegium") utrzymało w mocy decyzję organu

I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że zaskarżoną decyzją przyznano skarżącemu zasiłek celowy w formie rzeczowej w postaci 1 tony węgla o wartości 1.500 zł jednorazowo oraz wskazano, że realizacja powyższego świadczenia nastąpi w listopadzie 2025 r. po wcześniejszym telefonicznym uzgodnieniu terminu dostawy.

Z ustaleń organ I instancji wynika, że dochód, jaki uzyskuje skarżący, kwalifikuje go do przyznania pomocy rzeczowej w formie węgla, a ponadto ze względu na stan zdrowia, nie jest w stanie samodzielnie przygotować opału na sezon grzewczy. Z adnotacji dokonanej w piśmie z dnia 2 grudnia 2025 r. zatytułowanym "Upoważnienie do odbioru węgla", wynika, że w dniu 2 grudnia 2025 r. dostarczono węgiel skarżącemu, jednakże w trakcie rozładunku węgla na posesji właściciel nie pojawił się, zatem nie można było podpisać ww. dokumentu.

Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji co do zasadności przyznania zasiłku skarżącej, jak i jego wysokości. Jednocześnie stwierdziło, że skarżący w odwołaniu nie kwestionuje samego faktu przyznania zasiłku celowego ani jego formy, lecz podnosi zarzuty dotyczące jakości dostarczonego opału oraz braku pisemnego potwierdzenia jego odbioru, wskazując, że węgiel zawiera znaczną ilość miału i kamieni, nie nadaje się do spalania, a jego odbiór nadal nie został podpisany. W ocenie Kolegium, zarzuty te nie mogą odnieść skutku w postępowaniu odwoławczym, bowiem dotyczą one etapu wykonania decyzji administracyjnej, a nie jej treści. Podnoszone przez skarżącego okoliczności odnoszą się do jakości opału dostarczonego w ramach realizacji decyzji, a więc do czynności o charakterze materialno-technicznym następującej po jej wydaniu. Tymczasem, przedmiotem postępowania odwoławczego jest kontrola legalności, zasadności oraz prawidłowości rozstrzygnięcia zawartego w decyzji administracyjnej, a nie ocena sposobu jej wykonania.

Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie domagając się jej uchylenia oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zobowiązania organu do ponownego rozpatrzenia sprawy z uwzględnieniem konieczności zapewnienia skarżącemu pełnowartościowego opału. Zaskarżonej decyzji zarzucono:

- niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący stanu faktycznego sprawy oraz dowolną ocenę materiału dowodowego;

- naruszenie zasad przyznawania świadczeń z pomocy społecznej poprzez przyznanie świadczenia w formie nieprzydatnej do wykorzystania zgodnie z jego celem.

W uzasadnieniu skarżący podniósł, że dostarczenie mu węgla, który się nie pali oznacza nieudzielenie pomocy w formie zasiłku celowego. Konieczna jest zatem wymiana wadliwego węgla na opał nadający się do użycia.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 29 września 2026 r. skarżący poparł wniesioną skargę i zarzuty w niej zawarte.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu

(art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz.U. 2026 r., poz. 143 ze zm. – zwanej dalej: "p.p.s.a.").

Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 1214) – dalej: "u.p.s.". Przepis art. 39 ust. 1 u.p.s. stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu

(art. 39 ust. 2 u.p.s.).

Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s., celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna, jak wynika z art. 3 ust. 1 u.p.s., ma charakter wsparcia osób w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwić im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są natomiast zobowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej, co wynika z postanowień art. 4 u.p.s.

Celem pomocy społecznej nie jest zatem stałe dostarczanie środków utrzymania i zaspakajanie wszystkich potrzeb jej beneficjentów. Pomoc ta ma z założenia charakter doraźny i nie może być traktowana jako źródło utrzymania i służyć pełnemu zaspokojeniu wszystkich potrzeb podopiecznych, ani tym bardziej rozwiązywania ich indywidualnych problemów. Pomoc ta nie może polegać na stałym zapewnieniu środków utrzymania i ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego (por. wyrok NSA z dnia 2 września 2015 r., I OSK 2224/15, dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Zasiłek celowy jest fakultatywną formą pomocy i nawet spełnienie przez wnioskodawcę ustawowych kryteriów, nie oznacza automatycznego obowiązku przyznania zasiłku celowego i to w wysokości zgodnej z oczekiwaniami. Rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej, organ powinien brać pod uwagę zarówno cele tej pomocy określone w ustawie, jak i środki finansowe, jakimi dysponuje. Winien też uwzględniać sytuację ubiegającego się o przyznanie świadczenia, jego zaangażowanie w zakresie współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, jak i zakres pomocy udzielonej mu ze środków publicznych.

W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Kolegium utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji przyznającą skarżącemu zasiłek celowy w formie rzeczowej w postaci węgla, tj. 1 tonę węgla o wartości 1.500 zł. Zasiłek ten został przyznany na wniosek skarżącego, który, jak wynika z ustaleń organów, ze względu na wysokość uzyskiwanego dochodu kwalifikuje do przyznania pomocy rzeczowej w formie węgla, jak również ze względu na stan zdrowia, nie jest w stanie samodzielnie przygotować opału na sezon grzewczy.

Rozstrzygnięcie zarówno organu I instancji, jak i Kolegium jest zatem dla skarżącego korzystne, bowiem uwzględnia jego żądanie. Natomiast niezadowolenie skarżącego z jakości otrzymanego węgla, niespełniającego w jego ocenie oczekiwań, nie może przesądzać o wadliwości rozstrzygnięć podjętych przez organy w niniejszej sprawie.

Zdaniem Sądu, rozstrzygając w sprawie przyznania skarżącemu zasiłku celowego w formie rzeczowej w postaci węgla organy obydwu instancji dokonały wystarczających ustaleń, co do stanu faktycznego oraz trafnie oceniły zebrany w sprawie materiał dowodowy, zgodnie z zasadami regulującymi postępowanie administracyjne, a więc zgodnie z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zaskarżone decyzje, wydane w ramach uznania administracyjnego, znalazły oparcie w materiale dowodowym sprawy, a uzasadnienie decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a.

Podkreślić jednocześnie należy, że Sąd, w ramach swych kompetencji może jedynie badać legalność decyzji administracyjnej, a więc jej prawidłowość w kontekście przepisów prawa.

Reasumując, zdaniem Sądu, podniesione w skardze zarzuty okazały się niezasadne, gdyż postępowanie przed organami zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący i należyty, zaś zgromadzony w sprawie materiał oceniono właściwie. Zostały także prawidłowo zinterpretowane przepisy, mające zastosowanie w sprawie. Sąd nie doszukał się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, czy procesowego, które skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonych decyzji.

Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.