Dyrektor odwołany w trakcie zwolnienia lekarskiego. Sąd stwierdził nieważność uchwały

Uchwałą z dnia [...] r. w sprawie odwołania dyrektora Zespołu Szkół w L., Zarząd Powiatu I. (Zarząd Powiatu, organ), działając na podstawie art. 32 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 5 czerwca 1998 r. o samorządzie powiatowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 1684 – u.s.p.) oraz art. 29 ust. 1 pkt 2, art. 66 ust. 1 pkt 2 i art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043 – u.p.o.), po zasięgnięciu opinii Warmińsko-Mazurskiego Kuratora Oświaty, odwołał z dniem 28 kwietnia 2026 r. M. B. ze stanowiska dyrektora Zespołu Szkół w L.

W uzasadnieniu uchwały wskazano, że M. B., został powołany uchwałą z dnia [...] sierpnia 2023 r. na stanowisko Dyrektora Zespołu Szkół w L. na okres od 1 września 2023 r. do 31 sierpnia 2028 r. jako osoba niebędąca nauczycielem. W czerwcu 2025 r. dokonano oceny pracy M. B. Rozmowę oceniającą przeprowadzono dnia 3 lipca 2025 r. Arkusz okresowej oceny kwalifikacyjnej pracownika samorządowego wręczono w dniu 3 lipca 2025 r. Pracownik otrzymał ocenę negatywną/poziom niezadowalający. Stwierdzono w szczególności, następujące uchybienia: niezrealizowanie w roku szkolnym 2024/2025 znacznej liczby zajęć lekcyjnych, to jest 182 h wychowania fizycznego, 93 h języka polskiego, 53 h historii, co było efektem niezadowalającego planowania i organizowania pracy w czasie długotrwałej nieobecności nauczycieli; odwołanie 87 h zajęć lekcyjnych w celu przeprowadzenia zebrań Rady Pedagogicznej; brak zapewnienia opieki nad uczniami w sytuacji odwołanych lekcji, co zagrażało ich bezpieczeństwu; podgląd monitoringu szkoły zainstalowany na prywatnym telefonie Dyrektora Szkoły z naruszeniem ogólnego rozporządzenia o ochronie danych (RODO), co skutkowało istotnym ryzykiem naruszenia bezpieczeństwa danych osobowych i naruszenia praw osób, których te dane dotyczą; zachowania względem personelu naruszające normy etyczne - niegrzeczne, poniżające i obraźliwe; publiczne ośmieszanie członków Rady Pedagogicznej i nieprawidłowa organizacja Rady Pedagogicznej; brak dostępności dyrektora w godzinach pracy, ignorowanie personelu, co zostało potwierdzone w opiniach ponad 60% pracowników wskazujących na poważne problemy w zakresie komunikacji i przepływu informacji, zarządzania zespołem i rozwoju pracowników, standardów i kultury organizacyjnej; wykonywanie prac remontowych pomimo braku zabezpieczenia środków finansowych na ten cel skutkujące długotrwałym wyłączeniem z użytkowania sal lekcyjnych w trakcie roku szkolnego; bezpodstawna zwłoka w poszukiwaniu i zatrudnieniu nauczyciela wychowania fizycznego. Ponadto m.in. wyniki audytu sprawdzającego przeprowadzonego w listopadzie 2025 r. wykazały: pozorną realizację zaleceń audytu pn. Ocena nadzoru nad systemem gospodarowania i zarządzania w Zespole Szkół w L. skutkującą pogłębiającymi się trudnościami w zapewnieniu realizacji tygodniowego wymiaru godzin określonego w przepisach prawa; organizowanie pracy w sposób niezgodny z zaleceniami Warmińsko-Mazurskiego Kuratora Oświaty; nieprawidłowości w dokumentacji, sporządzanie aktów prawnych, które nie spełniają wymogów dotyczących wewnętrznych aktów prawnych, a także wybiórcze stosowanie uregulowań wynikających z wprowadzonych procedur; brak przestrzegania rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach, poprzez planowanie zajęć religii pomiędzy obowiązkowymi zajęciami edukacyjnymi; brak wdrożonego systemu zastępstw w kadrze kierowniczej i administracyjnej; nieuzasadnione zmiany w przydziałach nauczycieli, uniemożliwiające im kontynuację nauczania przedmiotu w kolejnym roku szkolnym, skutkujące dodatkowo przerwaniem ciągłości nauczania wdanym oddziale

Wskazano, że od dnia 26 listopada 2025 r. M. B. przebywa na nieprzerwanym zwolnieniu lekarskim. W związku z powyższym nie odbyła się ponowna ocena pracy wskutek usprawiedliwionego niestawiennictwa na ośmiu wyznaczonych terminach rozmowy oceniającej. Podczas długotrwałej nieobecności dyrektora nie ma z nim kontaktu, a kolejne zwolnienia lekarskie przesyłane są do organu prowadzącego z sekretariatu Zespołu Szkół w L. Zarządzeniem z 21 listopada 2025 r. (wydanym 5 dni przed rozpoczęciem długotrwałego zwolnienia lekarskiego) dyrektor Zespołu Szkół w L. imiennie upoważnił jednego z wicedyrektorów do jednoosobowego kierowania szkołą w czasie jego nieobecności spowodowanej m. in. zwolnieniem lekarskim. Tym samym dokonał zmiany osoby dotychczas go zastępującej (od początku pełnienia przez niego funkcji dyrektora). Wskazana wicedyrektor nie legitymuje się wykształceniem z zarządzania oświatą ani doświadczeniem, m.in. w zakresie przewodniczenia radzie pedagogicznej, dysponowania środkami określonymi w planie finansowym szkoły, nadzoru nad administracyjną, finansową i gospodarczą obsługą szkoły, w tym w obszarze spraw kadrowych nauczycieli oraz innych pracowników szkoły. Analiza zgromadzonej w marcu i kwietniu 2026 r. dokumentacji ukazuje obraz dalszej głębokiej destabilizacji funkcjonowania Zespołu Szkół w L. pod zarządem wicedyrektor. Sytuacja ta wykracza poza zwykłe trudności organizacyjne, przybierając postać systemowego paraliżu placówki, a także zagraża dalszemu funkcjonowaniu placówki kształcenia zawodowego w Powiecie I. Występujące nieprawidłowości: dezorganizacja planu lekcji i zastępstw; brak bezpieczeństwa i higieny (BHP); zagrożenie ciągłości nauczania; pogorszenie warunków pracy i napięcia w kadrze; brak udostępnienia protokołów z rad pedagogicznych, nieprofesjonalne traktowanie pracowników szkoły. Opisana sytuacja dobitnie wykazuje, że osoba wyznaczona przez dyrektora do zastępowania nie posiada kompetencji ani umiejętności niezbędnych do sprawowania tej funkcji. Sposób zarządzania Szkołą przez wicedyrektor prowadzi do bezpośredniej destabilizacji placówki i całkowitego rozpadu relacji interpersonalnych wewnątrz jednostki oświatowej.

Podniesiono, że w myśl art. 64 ust. 1 u.p.o. tylko dyrektor szkoły jest uprawniony do powoływania i odwoływania wicedyrektorów. Organ nie ma więc możliwości dokonania bezpośrednich czynności zmierzających do zmian kadrowych wśród funkcjonujących w Szkole wicedyrektorów, toteż konieczne jest podjęcie decyzji opartej na art. 66 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 67 ust. 1 u.p.o. Wskazano, że szczególnie uzasadniony przypadek, jakim w opisanym stanie faktycznym jest obiektywna, długotrwała nieobecność dyrektora skutkująca postępującą destabilizacją i paraliżem organizacyjnym Szkoły oraz interes publiczny przemawiają za koniecznością natychmiastowego działania organu, który powierzył stanowisko kierownicze w Szkole. Długotrwała choroba uniemożliwia sprawowanie przez M. B. funkcji kierowniczej, a zarządzanie Szkołą przez wskazaną przez dyrektora osobę nieposiadającą odpowiednich kompetencji (zarówno w zakresie relacji międzyludzkich jak i czysto organizacyjnych) pozbawia Zespół Szkół w L. realnego kierownictwa i uniemożliwia efektywne funkcjonowanie, a wręcz skutkuje daleko idącą destabilizacją sytuacji kadrowej w Szkole.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższą uchwałę Zarządu Powiatu wniósł M. B. (skarżący, strona) domagając się stwierdzenia jej nieważności w całości oraz zasądzenia kosztów postępowania.

Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie:

art. 2 Konstytucji RP;

art. 32 ust. 2 pkt 5 u.s.p. w rozumieniu art. 79 tej ustawy, poprzez zrealizowanie przez Zarząd Powiatu kompetencji wynikających z tego przepisu w sposób dowolny i bez zapewnienia skarżącemu prawa do wcześniejszego wysłuchania przez organ w sprawie objętej zaskarżoną uchwałą czego wynikiem było wykorzystanie władczych kompetencji administracyjnych przez Zarząd Powiatu w sposób nie odpowiadający standardom demokratycznego państwa prawnego;

art. 18 Decyzji w sprawie Kodeksu Dobrej Praktyki Administracji (2011/C 285/03) (Dz. U. UE. z dnia 29 września 2011 r.) przyjętego przez Parlament Europejski w formie rezolucji 6 września 2001 r. stanowiącego o prawie każdej jednostki do wysłuchania i złożenia wyjaśnień poprzez uniemożliwienie skarżącemu złożenia wyjaśnień i ustosunkowanie się do zarzutów na posiedzeniu Zarządu Powiatu bądź pisemnie przed podjęciem uchwały o rozwiązaniu z nim umowy o pracę a także koniecznością przeprowadzenia przejrzystej procedury podjęcia uchwały, która ma rozstrzygać o prawach pracowniczych jej adresata;

art. 41 ust. 1 i ust. 2 lit. 1 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (UE 2012/C326/02) poprzez uniemożliwienie skarżącemu złożenia wyjaśnień przed podjęciem uchwały o odwołaniu ze stanowiska dyrektora (rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia), co stanowi naruszenie prawa skarżącego do bycia wysłuchanym, zanim zostały podjęte indywidualne środki, które negatywnie wpłynęły na moją sytuację,

art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. przez dowolne przyjęcie, że nieobecność w pracy z powodu choroby była okolicznością (przypadkiem) nagłą szczególną wyjątkową i doprowadziła bądź miała doprowadzić do dezorganizacji i systemowego paraliżu w Zespole Szkół w L.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do argumentacji skargi wskazano, że od momentu przebywania na zwolnieniu lekarskim nie było ze skarżącym kontaktu. Korespondencja wysyłana w ramach prowadzonej ponownej oceny pracy, która to ocena nie stanowi podstawy prawnej podjęcia zaskarżonej uchwały przez Zarząd Powiatu, nigdy nie została odebrana pod wskazanym do doręczania korespondencji adresem. Wszystkie osiem zawiadomień Poczta Polska zwróciła z adnotacją "nie podjęto w terminie". Podkreślenia wymaga, że skarżący celowo nie odbierał korespondencji kierowanej przez organ, czego potwierdzeniem jest fakt, że zaskarżoną uchwałę odebrał w dniu 5 maja 2026 r. Natomiast wysyłana przez stronę korespondencja SMS nie jest środkiem komunikacji elektronicznej organu, a fakt, że skarżący komunikował się z organem wyłącznie za pośrednictwem wiadomości SMS wysyłanych na numer telefonu Starosty nie może stanowić automatycznie o uznaniu takiej formy komunikacji za adekwatną i wiążącą. Chybionym jest zatem zarzut zawarty w skardze, że "przez cały okres zwolnienia lekarskiego nikt ze Starostwa Powiatowego nie podjął próby kontaktowania się ze mną w żadnej formie". Skarżący miał możliwość odbioru korespondencji, jednak - z wyjątkiem zaskarżonej uchwały, której treść zapewne była mu już znana z uwagi na publikację na stronie Biuletynu Informacji Publicznej Starostwa Powiatowego - skarżący nie odebrał żadnej korespondencji kierowanej do niego przez organ. W praktyce więc, nawet gdyby organ wysłał do skarżącego zawiadomienie o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, to - wnioskując po wcześniejszym zachowaniu skarżącego - najpewniej i tak tej korespondencji by on nie odebrał, natomiast dalsze powstrzymywanie się organu z podjęciem konkretnych kroków z uwagi na oczekiwanie na stanowisko skarżącego, mogłoby stanowić o braku natychmiastowości działania. Zarząd Powiatu nie miał kontaktu ze skarżącym i nie było możliwe, wręcz istotnie trudne, nawiązanie z nim kontaktu w sposób przewidziany przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze bezzasadny jest zarzut skarżącego o pozbawieniu go prawa do bycia wysłuchanym podczas posiedzenia Zarządu Powiatu. Zaznaczyć należy w tym miejscu, że postępowanie określone w art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. z istoty rzeczy ma przebiegać szybko, tak aby możliwa była reakcja na sytuację zagrażającą funkcjonowaniu Szkoły, dająca podstawę do odwołania dyrektora placówki w czasie trwania roku szkolnego ze skutkiem natychmiastowym - co w niniejszej sprawie miało miejsce. W tym kontekście uznanie, że organ podejmując uchwałę na podstawie art. 66 u.p.o. ma obowiązek umożliwić pracownikowi zapoznanie się z materiałem dowodowym stanowiącym podstawę wydania takiego rozstrzygnięcia oraz ustosunkowanie się do niego, stanowiłoby nieuprawnione i nieznajdujące oparcia w obowiązujących przepisach prawa uprzywilejowanie pracowników samorządowych bądź oświatowych w stosunku do sytuacji pracowników w ogóle.

Podkreślono, że podstawą podjęcia zaskarżonej uchwały dotyczącą bezpośrednio skarżącego był fakt jego długotrwałej nieobecności skutkującej postępującą destabilizacją i paraliżem organizacyjnym Szkoły, a to z powodu choroby, której długości trwania organ nie był w stanie ustalić. Fakt uzasadnionej nieobecności z powodu przedłużającego się zwolnienia lekarskiego nie ulegał wątpliwości i nie jest przez nikogo kwestionowany. Podczas nieobecności skarżącego, jako dyrektora placówki, Zespół Szkół zarządzany był natomiast przez osoby nie posiadające kompetencji do zarządzania placówką. Zarząd Powiatu podejmując zaskarżoną uchwałę nie kierował się czasem przebywania strony na zwolnieniu lekarskim. Bezpośrednią przyczyną była obiektywna, długotrwała nieobecność Dyrektora skutkująca postępującą destabilizacją i paraliżem organizacyjnym Szkoły. W ocenie organu skala stwierdzonych i udowodnionych nieprawidłowości stanowi dostateczne uzasadnienie dla odwołania dyrektora Zespołu Szkół w L. Podkreślenia wymaga, że długotrwała i niemożliwa do przewidzenia nieobecność skarżącego nie pozwalała na ustalenie, kiedy zarządzanie placówką będzie mogła przejąć osoba posiadająca odpowiednie kompetencje. Wskazać należy również, że zgodnie z art. 64 u.p.o. to wyłącznie dyrektor szkoły może odwołać wicedyrektora, organ prowadzący nie ma natomiast takiego uprawnienia. Wykazano więc, że powód zwolnienia wynikał z okoliczności nagłych, które miały miejsce "tu i teraz". Przy czym należy podkreślić, że istota "nagłości" nie może być wąsko interpretowana i obejmować jedynie jednostkowego zdarzenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

W świetle powołanego przepisu ustawy sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości rzeczowej ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zakwestionowanego aktu. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty dotyczące słuszności bądź celowości zaskarżonego aktu. Badana jest jedynie jego legalność czyli zgodność danego aktu z przepisami prawa materialnego i prawidłowość postępowania poprzedzającego jego wydanie.

Ponadto, stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 – p.p.s.a.) sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Stosownie zaś do art. 3 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 5 i pkt 6 p.p.s.a. zakres kontroli administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. W takim wypadku kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu uwzględniającemu skargę na uchwałę lub akt, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a. stwierdzenie nieważności uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdzenie, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).

Przedmiotem kontroli Sądu w rozpatrywanej sprawie jest uchwała Zarządu Powiatu z dnia [...] r. w sprawie odwołania dyrektora Zespołu Szkół w L. bez wypowiedzenia (z dniem podjęcia przedmiotowej uchwały).

Na wstępie należy zaznaczyć, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, iż akty powierzenia stanowiska dyrektora szkoły i odwołania z tego stanowiska należy traktować jako władczą wypowiedź organu administracji w sprawie należącej do zakresu jego zadań publicznych (por. uchwałę 7 sędziów NSA z dnia 16 grudnia 1996 r., sygn. akt OPS 6/96, ONSA 1997/2/48), a zatem poddane w niniejszej sprawie kontroli sądowej uchwała o odwołaniu ze stanowiska dyrektora szkoły jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a., podlegającym, jak zostało powyżej wskazane, kognicji sądów administracyjnych.

Materialnoprawną podstawę podjęcia zaskarżonej uchwały stanowiły przepisy ustawy Prawo oświatowe, a ściślej przepis art. 66 ust. 1 pkt 2, art. art. 67 ust. 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 2 u.p.o.

Stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 2 u.p.o. w przypadku szkół i placówek prowadzonych przez jednostki samorządu terytorialnego zadania i kompetencje organu prowadzącego, określone m.in. w art. 66 ust. 1 - wykonuje odpowiednio: wójt (burmistrz, prezydent miasta), zarząd powiatu, zarząd województwa.

Z kolei zgodnie z art. 66 ust. 1 u.p.o. organ, który powierzył nauczycielowi stanowisko kierownicze w szkole lub placówce:

1) odwołuje nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w razie:

a) złożenia przez nauczyciela rezygnacji, za trzymiesięcznym wypowiedzeniem,

b) ustalenia negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 w trybie określonym przepisami w sprawie oceny pracy nauczycieli - bez wypowiedzenia,

c) złożenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku, o którym mowa w art. 56 ust. 3;

2) w przypadkach szczególnie uzasadnionych, po zasięgnięciu opinii kuratora oświaty, a w przypadku szkoły i placówki artystycznej oraz placówki, o której mowa w art. 2 pkt 8, dla uczniów szkół artystycznych prowadzonej przez jednostkę samorządu terytorialnego - ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, może odwołać nauczyciela ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia.

Mając na uwadze powyższe uregulowania, a w szczególności treść przepisu art. 66 ust. 1 u.p.o. należy podkreślić, że zakres swobody służącej właściwemu organowi przy odwoływaniu z funkcji dyrektora szkoły został przez ustawodawcę ograniczony wyłącznie do przypadków wskazanych w tym przepisie, których z kolei zaistnienie bądź obliguje organ powierzający nauczycielowi stanowisko kierownicze do podjęcia decyzji o jego odwołaniu (art. 66 ust. 1 pkt 1), bądź też daje temu organowi wyłącznie taką możliwość (art. 66 ust. 1 pkt 2).

W rozpoznawanej sprawie, co wynika z podstawy prawnej zaskarżonej uchwały, Zarząd Powiatu odwołał skarżącego ze stanowiska Zespołu Szkół w L. bez wypowiedzenia w oparciu o przepis art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., statuujący podstawę fakultatywnego odwołania nauczyciela z funkcji dyrektora szkoły.

Z brzmienia powołanego przepisu wynika, że ustawodawca zezwala na odwołanie nauczyciela ze stanowiska dyrektora szkoły w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia, jednakże obwarowując to zdarzenie przesłanką formalnoprawną w postaci konieczności zasięgnięcia opinii Kuratora Oświaty, a także przesłanką materialnoprawną określoną, jako zaistnienie "przypadku szczególnie uzasadnionego". Przesłanka ta, jako pojęcie nieostre wymagała interpretacji, a ta została już wypracowana w procesie stosowania prawa i nie budzi wątpliwości Sądu, co do desygnatów, jakie mieszczą się w tym pojęciu.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym - zarówno na gruncie analogicznie brzmiącego i obowiązującego do dnia 1 września 2017 r. art. 38 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1943 ze zm. - u.s.o.), jak i art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. - przyjęto bowiem, że przewidziana wskazaną normą prawną instytucja jest instytucją wyjątkową, a zatem ustawodawca dopuszcza jej stosowanie (tj. odwołanie ze stanowiska kierowniczego w czasie roku szkolnego, bez wypowiedzenia) tylko w razie zaistnienia sytuacji o takim wyjątkowym, szczególnym czy nadzwyczajnym charakterze ("w przypadkach szczególnie uzasadnionych").

Zatem nie każde naruszenie prawa może powodować odwołanie z funkcji na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o., a tylko tak istotne (poważne, rażące) naruszenie prawa, które można zakwalifikować jako "przypadek szczególnie uzasadniony". Akcentuje się przy tym, że skoro ww. przepis wprowadza nadzwyczajny tryb odwołania osoby, której powierzono stanowisko kierownicze w szkole, to powinien być interpretowany ściśle. Artykuł 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. stanowi bowiem wyjątek od zasady stabilności zatrudnienia, a zatem jego wykładnia rozszerzająca jest niedopuszczalna. Wskazuje się przy tym także, że analiza art. 66 ust. 1 u.p.o. pozwala na stwierdzenie, że odwołanie dyrektora w czasie roku szkolnego bez wypowiedzenia z uwagi na przypadek szczególnie uzasadniony nie może nastąpić z przyczyn wymienionych w punkcie 1 lit. b lub c ust. 1 tego artykułu, tj. w przypadku ustalenia negatywnej oceny pracy lub wykonywania zadań wymienionych w art. 57 ust. 2 u.p.o. (w zakresie prawidłowości dysponowania przyznanymi szkole lub placówce środkami budżetowymi oraz pozyskanymi przez szkołę lub placówkę środkami pochodzącymi z innych źródeł, a także gospodarowania mieniem; przestrzegania obowiązujących przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy pracowników i uczniów; przestrzegania przepisów dotyczących organizacji pracy szkoły i placówki) czyli w zakresie działalności finansowej i administracyjnej szkoły (placówki), jak też w przypadku złożenia przez organ sprawujący nadzór pedagogiczny wniosku, o którym mowa w art. 56 ust. 3 u.p.o.

Muszą to być zatem inne przypadki "szczególnie uzasadnione", których ustawa wprost nie wymienia (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 19 sierpnia 2021 r., III SA/Gd 115/21, CBOSA).

W orzecznictwie przyjmuje się zatem, że "przypadki szczególnie uzasadnione", o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. (czy uprzednio w art. 38 ust. 1 pkt 2 u.s.o.), to sytuacje, w których doszło do rażących uchybień niepozwalających na dalsze zajmowanie stanowiska, a zatem prowadzących do konieczności natychmiastowego odsunięcia osoby pełniącej funkcję kierowniczą w szkole lub placówce oświatowej od pracy na tym stanowisku w trakcie roku szkolnego. Przypadki te dotyczą sytuacji drastycznych, rażąco sprzecznych z celami powołania na stanowisko, a więc innych od tych, dla których przewidziany jest "normalny" tryb odwołania ze stanowiska z końcem roku szkolnego. Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej kwestii jest jednolite i konsekwentne (por. wyroki: z dnia 7 maja 2015 r., I OSK 2987/14; z dnia 6 sierpnia 2015 r., I OSK 901/15; z dnia 25 listopada 2015 r., I OSK 1942/15; z dnia 23 marca 2022 r., III OSK 2784/21; z dnia 2 czerwca 2022 r., III OSK 5073/21).

Omawiana przesłanka dotyczy więc sytuacji, w których nie jest możliwe spełnianie funkcji kierowniczej, a konieczność natychmiastowego przerwania czynności zachodzi ze względu na zagrożenie interesu publicznego, albo naruszenie prawa przez dyrektora jest na tyle istotne, iż nie pozwala na dalsze wykonywanie obowiązków przez daną osobę, a stwierdzone w jego pracy uchybienia mogą prowadzić do destabilizacji funkcjonowania szkoły. Za szczególnie uzasadnione przypadki należy uznać zdarzenia (działanie lub zaniechanie) o charakterze zupełnie wyjątkowym, nadzwyczajnym (wykraczającym poza działanie rutynowe, codzienne), przy czym stwierdzone uchybienia są tego rodzaju, że powodują destabilizację w realizacji funkcji (dydaktycznej, wychowawczej i oświatowej) szkoły i dlatego konieczne jest natychmiastowe zaprzestanie wykonywania funkcji dyrektora, albowiem dalsze zajmowanie stanowiska dyrektora godzi w interes szkoły jako interes publiczny. Chodzi przy tym o takie zachowania, w wyniku których nie ulega wątpliwości, że dyrektor utracił zdolność wykonywania powierzonej mu funkcji z przyczyn etycznych lub rażącej niekompetencji w realizacji spoczywających na nim obowiązków. Szczególnie uzasadnione przypadki to takie, które powodują, że nie można czekać z odwołaniem nauczyciela ze stanowiska kierowniczego, lecz decyzja o pozbawieniu nauczyciela funkcji kierowniczej musi być podjęta natychmiast. Tym samym odwołanie w szczególnie uzasadnionym przypadku powinno być natychmiastowe lub niezwłoczne w stosunku do zdarzeń (okoliczności) je uzasadniających. Innymi słowy, powód zwolnienia musi wynikać z okoliczności nagłych, które będą miały miejsce "tu i teraz", a nie ze zdarzeń przyszłych i niepewnych.

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się również, że gdy brak jest okoliczności nadzwyczajnych, a dyrektor - w ocenie organu, który mu to stanowisko powierzył - nie sprawdził się na nim, czy nie potrafi ułożyć relacji m.in. z podwładnymi, czy radą rodziców - to zastosowanie może mieć tryb "zwykłego" odwołania (zob. w tej materii: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 6 sierpnia 2015 r.; sygn. akt I OSK 901/15 oraz z dnia 22 listopada 2016 r.; sygn. akt I OSK 1592/16; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych; orzeczenia.nsa.gov.pl). Warto wskazać, że za "przyczyny szczególnie uzasadnione" uznano m.in.: kradzież alkoholu w sklepie (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 3 marca 2015 r.; sygn. akt II SA/Bk 1179/14), błędy organizacyjne, które postawiły placówkę w stan zagrożenia likwidacją (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 17 czerwca 2014 r.; sygn. akt IV SA/Gl 970/13), notoryczne nieregulowanie zobowiązań finansowych szkoły (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 10 maja 2006 r.; sygn. akt II SA/Rz 624/05), długotrwałą chorobę uniemożliwiającą wykonywanie funkcji kierowniczej, która negatywnie wpływa na szkołę powodując jej dezorganizację (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2017 r.; sygn. akt I OSK 365/17; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie zwraca się również uwagę, że stwierdzenie różnych uchybień w prowadzeniu placówki oświatowej nie uzasadnia odwołania ze stanowiska kierowniczego w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. To nie liczba zdarzeń konstruuje przypadek "szczególnie uzasadniony", ale charakter tych zdarzeń - waga naruszeń. Tym samym większa liczba uchybień nie daje uprawnień do zastosowania nadzwyczajnego trybu odwołania dyrektora bez wypowiedzenia w trakcie roku szkolnego (vide: wyrok NSA z 7 maja 2024 r., III OSK 4391/21, CBOSA).

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni podziela poglądy prawne zaprezentowane w powołanych wyżej orzeczeniach.

Kierując się powyższym w pierwszej kolejności wskazać należy na uchybienie proceduralne. Odnosząc się zatem do zarzutu braku wysłuchania skarżącego przed podjęciem uchwały, należy mieć na uwadze, że w orzecznictwie sądów administracyjnych zawraca się uwagę, że brak zastosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 24 stycznia 2023 r., II SA/Rz 1025/22) nie oznacza, że organ może w postępowaniu poprzedzającym odwołanie ze stanowiska dyrektora działać dowolnie, bez jakichkolwiek reguł. Zgodnie bowiem z art. 2 Konstytucji RP Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Stosownie natomiast do art. 7 Konstytucji RP, organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa.

W postępowaniu o odwołanie z funkcji dyrektora szkoły w trybie natychmiastowym skarżącemu powinny być zapewnione podstawowe gwarancje w postaci prawa do bycia wysłuchanym oraz prawa do odniesienia się do stawianych mu zarzutów (v: wyrok NSA z 20 stycznia 2026 r., III OSK 2222/24). Zdaniem Sądu, tkwią one immanentnie w zasadzie demokratycznego państwa prawnego i nawet bez istnienia szczegółowej regulacji w tym zakresie powinny zostać zastosowane przez organ. Sąd podziela prezentowany w doktrynie pogląd, w świetle którego, zasady prawdy obiektywnej, interesu społecznego, słusznego interesu obywateli, a także zasada wysłuchania wyrażają wartości ogólne dla całego systemu prawa, a zatem wartości, na których opiera się cały porządek prawny, a w rezultacie powinny być realizowane we wszystkich postępowaniach prowadzonych przez organy administracji publicznej z udziałem podmiotów zewnętrznych.

W tym względzie należy podkreślić, że zgodnie z art. 133 p.p.s.a. sąd administracyjny wydaje wyrok na podstawie akt sprawy. W przedstawionych zaś Sądowi aktach sprawy brak dowodu potwierdzającego, że skarżącemu przedstawiono jasno wszystkie zarzuty zawarte w zaskarżonej uchwale, że wskazana w uchwale organu długotrwała nieobecność ze względu na zwolnienie lekarskie to "szczególnie uzasadniony przypadek", który uzasadnia zwolnienie skarżącego, a skarżący miał możliwość wypowiedzenia się przed Zarządem Powiatu. Powyższe potwierdza organ w odpowiedzi na skargę stwierdzając, że "w praktyce więc, nawet gdyby organ wysłał do skarżącego zawiadomienie o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, to - wnioskując po wcześniejszym zachowaniu skarżącego - najpewniej i tak tej korespondencji by on nie odebrał".

Już uchybienie temu obowiązkowi może skutkować stwierdzeniem, że uchwała o zwolnieniu dyrektora narusza prawo w stopniu istotnym.

Tylko na marginesie Sąd zauważa, że mylne jest twierdzenie, że skarżący kontaktował się z organem bowiem wysyłał sms-y do Starosty. Starosta nie jest organem, który winien działać w sprawie – bo to nie Starosta ale Zarząd Powiatu może zwolnić dyrektora szkoły. Starosta jest jedynie członkiem organu, tj. Zarządu Powiatu, który co prawda zgodnie z art. 34 ust. 1 u.s.p. organizuje pracę zarządu powiatu, ale nie oznacza to, że Starosta może zastąpić Zarząd Powiatu. Tego typu przypadek ustawa o samorządzie powiatowym przewiduje w art. 34 ust. 2 u.s.p., zgodnie z którym starosta podejmuje niezbędne czynności należące do właściwości zarządu powiatu w sprawach niecierpiących zwłoki, związanych z zagrożeniem interesu publicznego, zagrażających bezpośrednio zdrowiu i życiu oraz w sprawach mogących spowodować znaczne straty materialne. Z akt sprawy nie wynika, aby w kontrolowanej sprawie takie okoliczności zaistniały.

Przechodząc natomiast do zasadniczego powodu podjęcia zakwestionowanej uchwały – długotrwałej nieobecności skarżącego spowodowanej chorobą wyjaśnić trzeba, że co do zasady sama nieobecność dyrektora spowodowana chorobą, która nie przeradza się w stan długotrwałej, nieprzerwanej nieobecności, z wizją niezbyt odległego i realnego powrotu takiej osoby do pracy, nie może stanowić podstawy do niezwłocznego odwołania. Dla uznania choroby za "szczególnie uzasadniony przypadek" nie jest wystarczające powoływanie się na czas przez jaki już dyrektor szkoły przebywał na zwolnieniu lekarskim. W takim przypadku niezbędne jest poczynienie kroków do ustalenia, czy np. takie długotrwałe zwolnienie lekarskie już się nie kończy i nie będzie już przedłużane z uwagi na poprawę stanu zdrowia (wyrok WSA w Olsztynie z 14 stycznia 2020 r., II SA/Ol 890/19). Natomiast samo korzystanie ze zwolnienia lekarskiego, nawet długotrwałego, czy też urlopu dla poratowania zdrowia nie może stanowić samo w sobie podstawy do odwołania na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o. Takie zdarzenia nie mają bowiem charakteru nadzwyczajnego, czy nieprzewidywalnego. Ponadto samo korzystanie przez dyrektora z uprawnień pracowniczych nie może zostać zakwalifikowane jako destabilizujące pracę placówki oświatowej. Przyjęcie innej interpretacji prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której dyrektor w ogóle nie mógłby korzystać z przysługujących mu w tym zakresie uprawnień.

Z materiału aktowego sprawy wynika, że skarżący przebywał na zwolnieniu lekarskim od 26 listopada 2025 r., na zwolnieniu przebywał również w dacie podejmowania zakwestionowanej uchwały, tj. 28 kwietnia 2026 r. Zatem okres długotrwałego zwolnienia lekarskiego dotyczy przynajmniej 5 miesięcy. Z kolei powód zwolnienia musi wynikać z okoliczności nagłych, które będą miały miejsce "tu i teraz" (wyrok SN z dnia 9 grudnia 2003r., OSNP 2004/21/371, wyrok NSA z dnia 19 lutego 2002r. sygn. akt II SA 3053/01, LEX nr 82679 oraz wyrok NSA z dnia 18 lipca 2006r., sygn. akt I OSK 648/06, LEX nr 275919). Nie sposób zatem uznać, aby okoliczność, na którą powołuje się organ (okres zwolnienia lekarskiego), była zdarzeniem nagłym, uzasadniającym natychmiastowe działanie organu. Skoro bowiem powoływane przez organ zdarzenia dotyczą okresu przynajmniej kilku miesięcy, to uznać należy, że organ miał możliwość odwołania dyrektora w trybie zwykłym. W orzecznictwie sądów administracyjnych od lat ugruntowane jest bowiem stanowisko, że gdy brak jest okoliczności nadzwyczajnych, a dyrektor - w ocenie organu, który mu powierzył to stanowisko - nie sprawdził się na nim, czy nie potrafi ułożyć relacji m.in. z podwładnymi, to istnieje tryb "zwykłego" odwołania (wyrok NSA 22 listopada 2016r., sygn. akt I OSK 1592/16, , wyrok z 6 sierpnia 2015r., sygn. akt I OSK 901/15 oraz wyrok z 25 listopada 2015r., sygn. akt I OSK 1942/15 dostępne w Internecie).

Podkreślić również należy, że przyczyna odwołania musi istnieć w dacie podjęcia uchwały. W związku z tym argumentacja odnośnie do przewidywań organu, że nie można przewidzieć okresu kiedy dyrektor powróci do pracy, wskazuje na niewłaściwe zastosowanie odwołania w trybie natychmiastowym. Organ nie może bowiem antycypować zdarzeń przyszłych, czyli opierać się na przesłankach nieistniejących w dacie podejmowania własnego rozstrzygnięcia. Natomiast na rozprawie w dniu 15 września 2026 r. skarżący podał, że nie przebywa już na zwolnieniu lekarskim, a do dnia 23 września 2026 r. jest na zasiłku rehabilitacyjnym bez finansowania.

W związku z powyższym w ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie wykazano takich okoliczności, które wymagałyby natychmiastowego przerwania wykonywania funkcji dyrektora w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 u.p.o.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., stwierdzono nieważność zaskarżonej uchwały.