Domek na słupkach betonowych budynkiem. WSA oddalił skargę właścicieli

Decyzją z [...] r. Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 – k.p.a.) oraz art 49e pkt 3 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane z 1994 r. (Dz. U. z 2026 r. poz. 524 - Pb), po rozpatrzeniu odwołania M. L. i S. L. (skarżący) od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. (PINB) z dnia [...] r. nakazującej M. L. i S. L. rozbiórkę budynku rekreacji indywidualnej z zadaszonym trasem o wymiarach 9,40m x 6,57m, zlokalizowanego na działce oznaczonej nr geod. [...], położonej w obrębie geod. [...], gm. P., wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji.

Zakwestionowana decyzja została wydana w następujących okolicznościach faktycznych sprawy:

W dniu 8 maja 2025 r. PINB przeprowadził czynności kontrolne, podczas których ustalono, że na działce nr geod. [...] położonej w miejscowości (obręb) [...], gm. P., znajduję się m. in. domek rekreacji indywidualnej wybudowany na bazie domku holenderskiego z zadaszonym tarasem o wymiarach 9,40 m x 6,57 m. Konstrukcja obiektu drewniana z dachem dwuspadowym pokrytym blachą, posadowiony na słupkach betonowych. Obecny w trakcie kontroli S. L. oświadczył, że obiekt powstał około 2 lata wcześniej i wraz z żoną nie posiadają na niego pozwolenia na budowę ani zgłoszenia.

W związku z powyższym PINB wszczął postępowanie administracyjne w sprawie budynku rekreacji indywidualnej z tarasem o wymiarach 9,40 m x 6,57 m, zlokalizowanego na działce oznaczonej nr geod. [...], położonej w obrębie geod. [...], gm. P., wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej. Prowadząc postępowanie do akt sprawy dołączył Uchwałę Nr [...] Rady Miejskiej w P. z dnia [...] r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego fragmentu gminy P., w odniesieniu do półwyspu "[...]" stanowiącego obręb wsi Z. Z powyższej uchwały wynika, iż przedmiotowy obiekt zlokalizowany jest na nieruchomości (działce) objętej planem zagospodarowania przestrzennego gminy P., na terenie oznaczonym symbolem [...] - istniejące działki bez prawa zabudowy i grodzenia stałymi elementami, dopuszcza się żywopłoty oraz symbolem ZPN - tereny zieleni nieurządzonej stanowiące strefę ochronną jeziora.

Postanowieniem z [...] lipca 2025 r. PINB wstrzymał roboty budowlane związane z budową budynku rekreacji indywidualnej o wymiarach 9,40 m x 6,57 m z zadaszonym trasem, zlokalizowanego na działce oznaczonej nr geod. [...], położonej w obrębie geod. [...], gm. P., wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia oraz poinformował o możliwości złożenia wniosku o legalizację obiektu budowlanego w terminie 30 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia i konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji, po spełnieniu warunków legalizacyjnych.

W dniu 17 lipca 2025 r. do PINB wpłynął wniosek (pismo) skarżących o legalizację przedmiotowego obiektu budowlanego.

W związku z w/w wnioskiem o legalizację PINB, działając w trybie art. 48b ust. 1 i ust. 3 Pb, postanowieniem z [...] sierpnia 2025 r. nałożył na skarżących obowiązek przedłożenia w terminie 90 dni od dnia doręczenia niniejszego postanowienia następujących dokumentów legalizacyjnych: zaświadczenia burmistrza miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego lub uchwał w sprawie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej lub towarzyszącej; projektu zagospodarowania działki lub terenu; oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.

Wobec nieprzedłożenia przez inwestorów (skarżących) w wyznaczonym terminie dokumentów legalizacyjnych, w dniu [...] r. PINB wydał decyzję na podstawie art. 49 e pkt 3 Pb, w której nakazał skarżącym rozbiórkę budynku rekreacji indywidualnej z zadaszonym trasem o wymiarach 9,40 m x 6,57 m, zlokalizowanego na działce oznaczonej nr geod. [...], położonej w obrębie geod. [...], gm. P., wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia. W uzasadnieniu organ wskazał, że nie spełnione zostały warunki ustawowe do legalizacji przedmiotowego obiektu.

W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący wnieśli o jej uchylenie. Wskazali, że w ich ocenie postawiona przyczepa kampingowa typu holenderskiego nie jest obiektem trwale związanym z gruntem, ponieważ można ją przenieść w obrębie nieruchomości. Ponadto postawiony obiekt nie stwarza zagrożenia życia lub zdrowia ani nie zagraża środowisku.

W uzasadnieniu decyzji z [...] r. WINB podniósł, że zgodnie z art. 3 pkt 2 Pb budynek to taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, aby zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie w inne miejsce. O tym, czy obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem nie przesądza sposób, w jaki posadowiono go w gruncie, czy na gruncie, jak również technika, w jakiej tego dokonano. O trwałym bądź nietrwałym związaniu obiektu budowlanego z gruntem nie decyduje też technologia wykonania fundamentu oraz możliwości techniczne przeniesienia tego obiektu w inne miejsce. Podstawowe znaczenie ma natomiast ustalenie, czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję i zapewnia bezpieczeństwo. Istnienie fundamentów nie jest aktualnie jedynym wyznacznikiem kwalifikacji prawnej budynku jako trwale związanego z gruntem, ponieważ dostępne są środki techniczne, które pozwalają na zastosowanie innych rozwiązań technicznych pozwalających na trwałe związanie obiektu budowlanego z gruntem. Co więcej, obecnie fundament nie musi być zrealizowany pod całą powierzchnią obiektu, któremu ma służyć oraz może być posadowiony płytko w ziemi lub wręcz w ogóle nie być zagłębiony. Wskazano, że zgodnie z § 3 pkt 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynku i ich usytuowanie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1225) przez budynek rekreacji indywidualnej należy rozumieć budynek przeznaczony do okresowego wypoczynku. Budynek rekreacji indywidualnej, objęty zakresem wszczętego postępowania, zgodnie z ustaleniami PINB (protokół z czynności kontrolnych z dnia 8 maja 2025 r.) posadowiony jest na słupkach betonowych. Poprzez opieranie się czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć, jest trwale związany z gruntem. Rolę fundamentu pełnią bloczki (słupki) betonowe, na których umieszczono konstrukcję obiektu, co w konsekwencji oznacza, że obiekt ten spełnia definicję budynku określona w art. 3 pkt 2 Pb. Zgodnie z ustaleniami PINB powierzchnia zabudowy przedmiotowego budynku wynosi 61,76 m2 i nie przekracza wartości 70 m2, przy rozpiętości elementów konstrukcyjnych do 6 m i wysięgu wsporników do 2 m. Ponadto liczba obiektów na niniejszej nieruchomości nie przekracza jednego na każde 500 m2 powierzchni działki, w związku z czym jego budowa kwalifikuję się pod przepis art. 29 ust. 1 pkt 16 lit. b Pb i wymaga zgłoszenia, o którym mowa w art. 30 Pb. Natomiast w przypadku wykonania obiektu bez uprzedniego zgłoszenia właściwemu organowi - naruszenie art. 30 Pb, organ nadzoru budowlanego zobligowany jest do działania zgodnie z procedurą określoną w art. 48 Pb. Z kolei w przypadku złożenia wniosku o legalizację organ nadzoru budowlanego nakłada, w drodze postanowienia, obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych w terminie nie krótszym niż 60 dni od dnia doręczenia tego postanowienia. Na podstawie art. 49 e Pb organ nadzoru budowlanego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części m.in. w przypadku nieprzedłożenia, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych. WINB wskazał, że na gruncie niniejszej sprawy PINB w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami przeprowadził przedmiotowe postępowanie administracyjne. Obiekt został zakwalifikowany jako wymagający dokonania zgłoszenia z uwagi na wielkość - 61,76 m2 i nie przekracza wartości 70m2, przy rozpiętości elementów konstrukcyjnych do 6 m i wysięgu wsporników do 2 m (art. 29 ust. 1 pkt 16 lit. b Pb). Inwestorzy nie legitymowali się zgłoszeniem wobec czego zasadnym było wstrzymanie budowy oraz pouczenie o możliwości przeprowadzenia procedury legalizacyjnej. Mając na uwadze fakt, że do wydania zaskarżonej decyzji właściciele nie przedłożyli wymaganych dokumentów legalizacyjnych, PINB był zobowiązany do nałożenia obowiązku rozbiórki. Każde bowiem niespełnienie warunków w ustawowym procesie legalizacji zobowiązuje organ do orzeczenia rozbiórki. Decyzja w tym przedmiocie ma charakter związany, a nie uznaniowy i nie jest zależna od woli organu.

W skardze wywiedzionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję WINB pełnomocnik skarżących zarzucił jej naruszenie:

- art. 3 pkt 2 Pb oraz art. 3 pkt 5 Pb w zw. z art. 3 pkt 2g Pb oraz art. 29 ust. 1 pkt 16 Pb poprzez przyjęcie, że ruchomy i mobilny obiekt w postaci tzw. "domku holenderskiego" o wymiarach 9,30 m x 6,57 m zlokalizowanego (łącznie z dołożonym tarasem) na działce oznaczonej nr geod. [...], położonej w obrębie geod. [...] gm. P. - stanowi budynek rekreacji indywidualnej, a więc jako budynek jest trwale związany z gruntem i tym samym jego ustawienie wymagało zgłoszenia.

- art. 6 i 7 k.p.a. poprzez naruszenie przepisów prawa materialnego (tj. naruszenie zasady praworządności - art. 6 k.p.a.), nieuwzględnienie interesu skarżących poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej - art. 7 k.p.a.

Wskazując na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Argumentował, że PINB uzasadnił przyjęcie trwałego związania z gruntem kryterium "stabilności i możliwości przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym". Kryterium to nie ma oparcia w art. 3 pkt 2 Pb i jest na tyle pojemne, że objęłoby również namioty turystyczne, kampery czy kontenery budowlane. Ustawa wymaga fundamentów - i to jest kryterium ustawowe, którego organ nie może zastąpić własnym. Natomiast objęty sporem obiekt nie spełnia przesłanki trwałego związania z gruntem, wymaganej przez art. 3 pkt 2 Pb dla uznania obiektu za budynek. Nie jest zatem budynkiem w rozumieniu tego przepisu. Skoro nie jest budynkiem, nie może być budynkiem rekreacji indywidualnej w rozumieniu art. 3 pkt 2g Pb, który to przepis definiuje "budynek rekreacji indywidualnej" jako szczególną kategorię budynku. Skoro przedmiotowy obiekt nie jest "budynkiem rekreacji indywidualnej", to jego ustawienie nie podlegało zgłoszeniu na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 16 Pb. Organy zastosowały cały dalszy ciąg procedury legalizacyjnej i rozbiórkowej do obiektu, który u samego początku tego ciągu nie spełniał przesłanki wejściowej. Naruszenie art. 3 pkt 2 Pb przez błędną wykładnię - polegającą na przyjęciu, że obiekt nieposiadający fundamentów, spoczywający na swobodnie leżących betonowych legarach, zachowujący podwozie kołowe i niepodłączony do żadnej sieci, jest trwale związany z gruntem - pociągnęło za sobą błędne zastosowanie art. 3 pkt 2g Pb i art. 29 ust. 1 pkt 16 Pb. Stanowi to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy i uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Organy naruszyły jednocześnie art. 6 k.p.a., stosując kryterium pozaustawowe, oraz art. 7 k.p.a., nie wyjaśniając okoliczności faktycznych istotnych dla oceny charakteru obiektu - w szczególności jego konstrukcji, mobilności i braku przyłączy.

W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Na wstępie należy podnieść, że w myśl art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 – p.p.s.a.) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 p.p.s.a. wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą zatem ulec uchyleniu wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy też procesowego, jeżeli miało ono, bądź mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie może natomiast kierować się względami słuszności czy zasadami współżycia społecznego.

W tym kontekście nie stwierdzono podstaw do uwzględnienia skargi. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) wykazała bowiem, że zaskarżona decyzja odpowiada wymogom prawa, gdyż nie narusza obowiązujących przepisów w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie przedmiotem postępowania organy uczyniły budynek rekreacji indywidualnej z zadaszonym trasem o wymiarach 9,40 m x 6,57 m, zlokalizowany na działce oznaczonej nr geod. [...], położonej w obrębie geod. [...], gm. P., wybudowany bez wymaganego zgłoszenia. Zdaniem organów posadowiony na tej działce obiekt budowlany jest budynkiem w rozumieniu art. 3 pkt 2 Pb, którego posadowienie wymagało zgłoszenia właściwemu organowi.

Powyższe stanowisko Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznaje za prawidłowe.

Zgodnie z art. 3 pkt 2 Pb, przez budynek należy rozumieć taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Z definicji legalnej pojęcia budynku wynika, że zasadniczymi jego determinantami są: ściany, dach i fundamenty, których istnienie w efekcie prowadzi do trwałego związania z gruntem obiektu. Związanie z gruntem jest więc konsekwencją zastosowania fundamentów, nie zaś cechą samą w sobie. Oczywiste jest, że najbardziej powszechnym sposobem trwałego związania obiektu budowlanego z gruntem jest zagłębienie go w ziemi właśnie poprzez wykonanie fundamentów. Jednakże nie można wykluczyć pełnienia funkcji fundamentu przez inny sposób związania niż zagłębienie w ziemi. A zatem musi istnieć taka konstrukcja, która będzie spełniać rolę fundamentu i dopiero jej obecność pozwala na osiągnięcie trwałości związania z gruntem, a co za tym idzie pozwala na kwalifikację zabudowy jako budynku - przy spełnieniu pozostałych ustawowych wymogów (por. wyrok NSA z 3 kwietnia 2025 r. sygn. II OSK 2120/22, orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA).

W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym cecha "trwałego związania z gruntem" sprowadza się do posadowienia obiektu na tyle trwale, by zapewnić mu stabilność i możliwość przeciwdziałania czynnikom zewnętrznym mogącym go zniszczyć lub spowodować przesunięcie czy przemieszczenie w inne miejsce. O tym, czy obiekt budowlany jest trwale związany z gruntem nie przesądza sposób, w jaki posadowiono go w gruncie, czy na gruncie, jak również technika, w jakiej tego dokonano. O trwałym bądź nietrwałym związaniu obiektu budowlanego z gruntem nie decyduje też technologia wykonania fundamentu oraz możliwości techniczne przeniesienia tego obiektu w inne miejsce. Podstawowe znaczenie ma natomiast ustalenie czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom mogącym zniszczyć ustawioną na nim konstrukcję i zapewnia bezpieczeństwo. Istnienie fundamentów nie jest aktualnie jedynym wyznacznikiem kwalifikacji prawnej budynku jako trwale związanego z gruntem, ponieważ dostępne są środki techniczne, które pozwalają na zastosowanie innych rozwiązań technicznych pozwalających na trwałe związanie obiektu budowlanego z gruntem (por. wyrok NSA z 20 marca 2025 r. sygn. II OSK 770/22 i przytoczone tam orzecznictwo, CBOSA). Co więcej, fundament nie musi być zrealizowany pod całą powierzchnią obiektu, któremu ma służyć oraz może być posadowiony płytko w ziemi lub wręcz w ogóle nie być zagłębiony (por. wyroki NSA: z 16 października 2024 r. sygn. II OSK 2859/21 oraz z 10 kwietnia 2019 r. sygn. II OSK 1327/17, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skład orzekający podziela stanowisko organów obu instancji, które zakwalifikowały sporny obiekt jako budynek, bowiem w ocenie Sądu spełnia on ustawową definicję takiego rodzaju obiektu. Niespornie posiada on bowiem ściany oraz dach. Posadowiony został na bloczkach betonowych (słupkach) pełniących funkcję fundamentów punktowych.

Sąd w składzie orzekającym podziela również stanowisko wyrażone przez NSA w wyroku z 18 grudnia 2024 r., II OSK 876/22 (CBOSA), w którym wskazano, że przepisy Prawa budowlanego nie zawierają bezpośrednio definicji fundamentów, tym niemniej uwzględniają ich różne postaci i znaczenie, jakie mają w procesie budowlanym, czyniąc fundamenty elementem regulacji dotyczących sposobu projektowania robót budowlanych, jak i zasad ich wykonywania. W nawiązaniu do art. 3 pkt 2 i 3 Pb, do fundamentu jako podstawy budynku lub budowli odwołują się m.in. przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065) w kontekście wymagań ochrony przeciwpożarowej (§ 210), przepisy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 19 listopada 2001 r. w sprawie rodzajów obiektów budowlanych, przy których realizacji jest wymagane ustanowienie inspektora nadzoru inwestorskiego (Dz. U. z 2001 r. Nr 138, poz. 1554) przyjmujące, że potrzeba wykonania fundamentów innych niż proste ławy i stopy fundamentowe posadowione bezpośrednio na stabilnym gruncie nośnym wymaga ustanowienia inspektora nadzoru inwestorskiego (§ 3 pkt 1), przepisy rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. w sprawie ustalania geotechnicznych warunków posadawiania obiektów budowlanych (Dz. U. z 2012 r. poz. 463) wskazujące, że fundamenty mogą podlegać wzmacnianiu, odkrywkom, jak też określające ich rodzaje - bezpośrednie/głębokie (§ 2, § 4 ust. 3 pkt 2 i § 6 ust. 7 pkt 3), czy też przepisy rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 7 października 1997 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle rolnicze i ich usytuowanie (Dz. U. z 2014 r. poz. 81), określające wymagania odnoszące się do nich - fundamenty budowli rolniczych i urządzeń budowlanych z nimi związanych powinny być zabezpieczone przed negatywnymi skutkami oddziaływania wód gruntowych, skutkami przemarzania podłoża gruntowego, jeżeli podłoże stanowią grunty wysadzinowe, uszkodzeniami umożliwiającymi przeniknięcie do gruntu szkodliwych substancji znajdujących się w budowli (§ 15 ust. 2).

Powyższe znaczenie prawne przypisywane fundamentom przez prawodawcę jako "podstawie" budynku lub budowli odpowiada definicji tego pojęcia ustalonej w ogólnym języku polskim, (...), uznającej fundament za "dolną część budowli lub podstawę konstrukcji osadzoną w gruncie, wykonaną z cegły kamienia, betonu itp." (por. Wielki słownik języka polskiego PWN, Tom 1, red. S. Dubisz, Warszawa 2023, s. 1001). Pozostaje ono także spójne, jak należy uznać, ze znaczeniem tego terminu przyjmowanym w specjalistycznym języku polskim. W piśmiennictwie z zakresu budownictwa dotyczącego fundamentowania, fundament jest określany jako "najniższa część budowli, bezpośrednio stykająca się z podłożem i przenosząca nań w sposób bezpieczny ciężar własny budowli i wszelkie jej obciążenia. W sposób bezpieczny, to znaczy taki, aby podłoże pod ciężarem budowli nie wykazało większych odkształceń, które mogłyby spowodować nadmierne lub nierównomierne osiadanie budowli" (Z. Grabowski, S. Pisarczyk, M. Obrycki, Fundamentowanie, Warszawa 1997, s. 13). Fundament jako "element konstrukcyjny położony najniżej w obiekcie budowlanym, przenoszący oddziaływanie z jego konstrukcji nośnej na podłoże gruntowe", jak się przyjmuje, wchodzi w zakres określenia sposobu jego "posadowienia", determinującego trwałe związanie go z gruntem, które decyduje o wzajemnym oddziaływaniu konstrukcji obiektu i podłoża gruntowego. Oddziaływania z konstrukcji nośnej, jak się wskazuje, przekazywane są przez fundamenty na podłoże gruntowe, a odkształcenia podłoża powstające pod wpływem przekazywanych oddziaływań wywołują odkształcenia i przemieszczenia konstrukcji nośnej, powodujące z kolei zmianę występujących w niej wielkości statycznych (por. A. Kuchler, Fundamenty i posadowienia budynków [w:] Budownictwo ogólne. Tom 3. Elementy budynków podstawy projektowania, red. L. Lichołaj, Warszawa 2008, s. 429 i n.). Fundamenty mogą być klasyfikowane według różnych kryteriów, przy czym za zasadnicze czynniki decydujące o wyborze fundamentów i sposobie posadowienia obiektu budowlanego uznaje się warunki geotechniczne, właściwości obiektu budowlanego oraz warunki techniczno-ekonomiczne. Większość budowli posadawia się na fundamentach bezpośrednich, a więc takich, które przekazują obciążenie z budowli na podłoże gruntowe (warstwy nośne) znajdujące się bezpośrednio pod podstawą fundamentu, przy czym podparcie mogą zapewniać fundamenty ciągłe albo punktowe.

Prezentowane rozważania, oparte o aktualne orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz poglądy doktryny, prowadzą do wniosku, że posadowienie obiektu budowlanego na bloczkach betonowych, które zastosowali skarżący przy ustawieniu obiektu na gruncie, jest traktowane jako posadowienie obiektu na fundamentach punktowych, co uzasadnia, by powyższe działanie skarżących kwalifikować jako wykonanie budynku w rozumieniu art. 3 pkt 2 Pb (por. wyrok NSA z 16 października 2024 r., sygn. II OSK 2859/21, CBOSA).

W świetle powyższych argumentów stwierdzić należy, że WINB prawidłowo wskazał, że posadowienie spornego budynku wymagało zgłoszenia.

Przechodząc dalej, z akt sprawy wynika, że postanowieniem z [...] czerwca 2025 r. PINB wstrzymał roboty budowlane związane z budową budynku rekreacji indywidualnej, a 17 lipca 2025 r. do tego organu wpłynął wniosek skarżących o legalizację przedmiotowego obiektu budowlanego. W związku z w/w wnioskiem o legalizację PINB postanowieniem z [...] sierpnia 2025 r. nałożył na skarżących obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych. Postanowienie to zostało prawidłowo doręczone skarżącym i nie zostało przez nich zakwestionowane. Równocześnie jest poza sporem, że w wyznaczonym terminie skarżący dokumentów legalizacyjnych nie przedłożyli.

W tym stanie rzeczy przyjdzie podnieść, że wobec biernej postawy skarżących, rozstrzygnięcie o nakazie rozbiórki było w pełni uzasadnione z uwagi na jednoznacznie brzmiącą treść art. 49 e pkt 3 Pb. Wymaga podkreślenia, że wystąpienie którejkolwiek z przesłanek wskazanych w art. 49 e tej ustawy obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania decyzji o rozbiórce, nie pozostawiając mu żadnej swobody. Jeśli zatem inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego (między innymi) nie skorzystają ze swojego uprawnienia i nie przedłożą, w wyznaczonym terminie, dokumentów legalizacyjnych, organ ma obowiązek przeprowadzić postępowanie administracyjne w przedmiocie rozbiórki tego obiektu. Decyzja wydawana w trybie art. 49 e pkt 3 Pb ma więc charakter związany, co oznacza, że w razie ziszczenia się określonej w niniejszym przepisie przesłanki organ zobowiązany jest podjąć takie rozstrzygnięcie. Organowi nie przysługuje tu żaden zakres uznania administracyjnego, zaś samo złożenie wniosku o legalizację czy przedłożenie dokumentów legalizacyjnych jest prawem, a nie obowiązkiem strony, co powoduje, że jeśli ta mimo stosownego pouczenia z owego prawa nie korzysta, musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami w postaci nakazu rozbiórki.

Mając na względzie zaprezentowany wyżej stan rzeczy trzeba zaakcentować, że przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją było wyłącznie ustalenie, czy skarżący przedłożyli dokumenty legalizacyjne w wyznaczonym terminie w związku ze złożeniem wniosku o legalizację. Należy przy tym raz jeszcze zaznaczyć, że skarżący - co jest całkowicie bezsporne - w zakreślonym terminie żadnego z dokumentów legalizacyjnych wymienionych w postanowieniu z [...] sierpnia 2025 r. nie przedstawili, chociaż zostali prawidłowo poinformowani o konsekwencjach ewentualnej bierności w tym zakresie. Nie budzi więc wątpliwości, że wystąpiła przesłanka, z którą art. 49 e pkt 3 Pb wiąże konieczność wydania orzeczenia o nakazie rozbiórki obiektu.

W tym kontekście zarzuty skargi dotyczące naruszenia norm procesowych nie mogły odnieść skutku. Wymaga bowiem podkreślenia, że kwestie związane z kwalifikacją wykonanych robót budowlanych oraz z zastosowanym trybem ich legalizacji zostały rozstrzygnięte w prawomocnym postanowieniu o wstrzymaniu budowy. Decyzja nakazująca rozbiórkę jest jedynie konsekwencją nieskorzystania przez stronę z uprawnienia do przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, a wobec etapowego charakteru postępowania legalizacyjnego nie było konieczne dalsze prowadzenie przed wydaniem tego aktu postępowania dowodowego, jako że na wcześniejszych etapach owej procedury ustalono wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, w tym zastosowano regularny tryb postępowania legalizacyjnego.

W konsekwencji, przedmiotem niniejszego postępowania było wyłącznie ustalenie, czy skarżący przedłożyli w terminie wyznaczonym przez organ nadzoru budowlanego dokumenty legalizacyjne, czy nie. W tym pierwszym bowiem wypadku organ nadzoru budowlanego przeprowadziłby postępowanie legalizacyjne. W drugim zaś, wobec nieprzedłożenia dokumentów legalizacyjnych, pomimo wyznaczenia odpowiedniego terminu, organ nadzoru budowlanego zobowiązany był do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżący nie złożyli w wyznaczonym terminie dokumentów legalizacyjnych. Sąd stwierdził zatem, że wobec ich nieprzedłożenia orzekające w sprawie organy prawidłowo wydały decyzję o rozbiórce obiektu.

Podsumowując dotychczasowe rozważania należy stwierdzić, że wydane w sprawie decyzje nie naruszają przepisów Prawa budowlanego. Sąd nie stwierdził również naruszenia przepisów postępowania w sposób, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Organ w rozpatrywanej sprawie działał na podstawie przepisów prawa i dokonał jej oceny w oparciu o materiał dowodowy zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący (art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). W sposób kompletny i zrozumiały wyjaśnił także zasadnicze powody podjętego rozstrzygnięcia, wypełniając kryteria przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Wbrew zarzutom skargi, zdaniem Sądu, działanie organu nie stanowi w tym zakresie naruszenia obowiązujących przepisów prawa.

Zebrany materiał dowodowy był wystarczający do stwierdzenia wystąpienia przesłanek zawartych przepisach Prawa budowlanego, nie doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania, a w szczególności art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 11 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. oraz art. 107 k.p.a.

Biorąc pod uwagę przedstawione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę, uznając ją za nieuzasadnioną.