Poniedziałek Wydanie nr 30

Sygnatura akt
II SA/Po 433/26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Rodzaj
Wyrok
Data orzeczenia
17 września 2026 r.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sądy administracyjne
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
© autorzy OpenStreetMap

Sądy administracyjne

Zrzeczenie się odwołania od orzeczenia komisji lekarskiej wiąże, sąd oddalił skargę

Przejdź do orzeczenia, 17 min czytania

Spór

Poborowy zaskarżył postanowienie komisji lekarskiej, które stwierdziło niedopuszczalność jego odwołania od orzeczenia o zdolności do służby wojskowej. Spierał się o to, czy może uchylić się od skutków zrzeczenia się odwołania.

Ustalenia sądu

Sąd ustalił, że zrzeczenie się odwołania podpisały obie strony postępowania tego samego dnia, w którym wręczono orzeczenie. Poborowy twierdził, że podpisał je pod presją, czego sąd nie ustalił, bo z akt nie wynikało, by zrzeczenie zostało złożone wbrew jego woli.

Rozstrzygnięcie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę.

Dlaczego

Ponieważ oba zrzeczenia zostały złożone tego samego dnia, orzeczenie stało się ostateczne i nie było już możliwości cofnięcia zrzeczenia w terminie 14 dni. Organ słusznie stwierdził więc niedopuszczalność odwołania.

Dla firm

Zrzeczenie się prawa do odwołania od orzeczenia wywołuje skutek od chwili złożenia oświadczenia, więc późniejsze odwołanie w tej samej sprawie jest niedopuszczalne. Kolejność czynności ma znaczenie, bo odwołanie złożone po zrzeczeniu nie wraca do rozpoznania.

Więcej o sprawie

Odwołanie wpłynęło 3 marca 2026 r., mieszczyło się więc w terminie, ale wcześniej, 17 lutego, skarżący podpisał zrzeczenie się prawa do odwołania. Komisja uznała, że orzeczenie stało się wtedy prawomocne.

W rozpoznawanej sprawie oświadczenie o zrzeczeniu się odwołania zostało złożone w dniu 17 lutego 2026 r., a odwołanie zostało wniesione 3 marca 2026 r. (data wpływu).

Z uzasadnienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sygnatura
II SA/Po 433/26

Treść orzeczenia około 17 minut czytania

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Paluszyńska Sędziowie Sędzia WSA Robert Talaga Sędzia WSA Arkadiusz Skomra (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 września 2026 r. w sprawie ze skargi J. G. na postanowienie Komisja Lekarska z dnia 27 marca 2026 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę.

Uzasadnienie

Komisja Lekarska (dalej: "organ odwoławczy") postanowieniem z dnia 27 marca 2026 r., nr [...], działając na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691; dalej: "k.p.a."), stwierdziła niedopuszczalność odwołania J. G. od orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia 17 lutego 2026 r., nr [...], w sprawie określenia zdolności do służby wojskowej.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym sprawy.

Powiatowa Komisja Lekarska w [...] (dalej: "organ I instancji") orzeczeniem z dnia 17 lutego 2026 r., nr [...], wydanym na podstawie art. 58 ust. 6, art. 62 ust. 1 i art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2025 r., poz. 825 ze zm.), przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 marca 2023 r. w sprawie komisji lekarskich orzekających o stopniu zdolności do służby wojskowej osób stawiających się do kwalifikacji wojskowej (Dz. U. z 2025 r., poz. 1239) oraz art. 104 §1 k.p.a., uznała J. G. za zdolnego do służby wojskowej i zaliczyła go do kategorii zdolności A.

W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że stan zdolności do służby wojskowej ustalił w oparciu o przeprowadzone badania lekarskie i psychologiczne, z uwzględnieniem zaświadczenia psychologa i badania echokardiografem. Stwierdzone choroby i ułomności nie ograniczają zdolności do czynnej służby wojskowej.

W orzeczeniu zawarte zostało pouczenie, że na podstawie art. 64 ust. 2 ustawy o obronie Ojczyzny od niniejszego orzeczenia przysługuje Panu(i) i Szefowi Wojskowego Centrum Rekrutacji odwołanie do Komisja Lekarska w terminie 14 dni od dnia doręczenia niniejszego orzeczenia za pośrednictwem Powiatowej Komisji Lekarskiej w [...], a gdy Komisja nie urzęduje, za pośrednictwem Starosty [...]. Zgodnie z art. 127a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691), w trakcie biegu terminu odwołania strona może zrzec się prawa do wniesienia odwołania od niniejszego orzeczenia. Z dniem doręczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej w [...] oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez ostatnią ze stron postępowania, decyzja (orzeczenie) staje się ostateczna i prawomocna oraz nie podlega zaskarżeniu do sądu (art. 16 § 3 k.p.a.).

Orzeczenie to zostało wręczone J. G. i Szefowi Woskowego Centrum Rekrutacji w [...] w dniu 17 lutego 2026 r. W tym też dniu J. G. oraz upoważniony przedstawiciel Szefa Wojskowego Centrum Rekrutacji w [...] złożyli pisemne oświadczenia w oparciu o art. 127a k.p.a. o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania od ww. orzeczenia.

W dniu 27 lutego 2026 r. (data nadania pisma w urzędzie pocztowym) J. G. (dalej: "odwołujący" lub "skarżący") złożył oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do odwołania wraz z odwołaniem od orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia 17 lutego 2026 r. w sprawie określenia zdolności do służby wojskowej do Komisja Lekarska.

W uzasadnieniu odwołujący podniósł, że działając na podstawie przepisów prawa cywilnego dotyczących wad oświadczeń woli w zw. z zasadami wynikającymi z Kodeks postępowania administracyjnego, uchyla się od skutków prawnych oświadczenia złożonego przez niego w dniu 17 lutego 2026 r. o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania od orzeczenia wydanego przez Powiatową Komisję Lekarska w [...]. Wskazał, że zrzeczenie się prawa do odwołania jest uprawnieniem strony, a nie jej obowiązkiem. Skuteczność takiego oświadczenia wymaga jednak jego dobrowolności oraz braku przymusu. Tymczasem podczas kwalifikacji doszło do wywarcia na odwołującym niedopuszczalnej presji psychicznej oraz przymusu poprzez uzależnienie zakończenia czynności od złożenia podpisu pod oświadczeniem. Odwołujący usłyszał bowiem, że ma podpisać ww. dokument, bo komisja chce kończyć czynności, a jak odwołujący go nie podpisze, to komisja nie zakończy czynności. Nie pozostawiono odwołującemu żadnego wyboru w tym zakresie. Tego rodzaju zachowanie stanowiło niedozwolony nacisk, który podważa swobodę decyzji odwołującego. Co istotne, odwołujący nie został poinformowany, że ma pełne prawo odmówić podpisania dokumentu i opuścić pomieszczenie bez negatywnych konsekwencji. Sformułowanie, że bez podpisu komisja nie zakończy czynności odwołujący rozumiał w ten sposób, że dopóki nie podpisze oświadczenia, to nie wyjdzie z pomieszczenia. Odwołujący odebrał to jako zapowiedź ograniczenia jego wolności osobistej. Taka sugestia wywołała u odwołującego silny stres oraz przekonanie o braku realnej alternatywy. Oświadczenie woli złożone pod wpływem takiej obawy nie spełnia przesłanki swobodnego wyrażenia woli. Z uwagi na powyższe oświadczenie odwołującego nie było wynikiem swobodnej i przemyślanej decyzji, lecz zostało wymuszone na nim okolicznościami. Komunikaty komisji wywołały u odwołującego silny stres oraz przekonanie, że brak podpisu spowoduje faktyczne zatrzymanie go w pomieszczeniu komisji. W tej sytuacji odwołujący podpisał dokument wyłącznie w celu zakończenia czynności i opuszczenia miejsca kwalifikacji.

W dalszej części odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez ustalenie wobec niego kategorii B 12 zamiast kategorii A, ewentualnie o uchylenie orzeczenia i przeprowadzenie ponownego postępowania dowodowego.

Komisja Lekarska wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia 27 marca 2026 r. stwierdziła niedopuszczalność odwołania J. G..

Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał, że J. G. w dniu, w którym otrzymał orzeczenie, zrzekł się prawa do wniesienia odwołania od tego orzeczenia, zgodnie z art. 127a k.p.a. Złożenie oświadczenia skutkuje tym, że decyzja (orzeczenie) staje się natychmiast ostateczna i prawomocna. Wyklucza to późniejsze wniesienie odwołania. Zrzeczenie się prawa do wniesienia odwołania jest jednostronną czynnością prawno-proceduralną, która wywołuje skutki prawne ex nunc i ex lege. Zrzeczenie się tego prawa jest oświadczeniem woli o charakterze publicznoprawnym, do którego nie należy stosować przepisów Kodeksu cywilnego dotyczących składania oświadczeń woli. Zrzeczenie się wywołuje zatem skutki prawne, gdy do organu administracji publicznej w taki sposób, że mógł on zapoznać się z jego treścią. W sytuacji, gdy w postępowaniu występuje jedynie jedna strona, to nie ma ona możliwości skutecznego cofnięcia oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do złożenia odwołania w oparciu o art. 127a § 1 k.p.a. Złożenie bowiem oświadczenia, o którym mowa w tym przepisie, w omawianej sytuacji rodzi taki skutek, że decyzja staje się natychmiast ostateczna i prawomocna. Strona może wnieść zarówno odwołanie, jak i oświadczenie o zrzeczeniu się tego prawa od dnia doręczenia jej decyzji, a datą końcową do zrealizowania tej czynności jest upływ czternastego dnia, licząc od dnia następnego od daty doręczenia decyzji. W sytuacji więc wniesienia odwołania i oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania organ musi rozważyć czas i kolejność tych czynności i ocenić ich relację i skutki. W rozpoznawanej sprawie oświadczenie o zrzeczeniu się odwołania zostało złożone w dniu 17 lutego 2026 r., a odwołanie zostało wniesione 3 marca 2026 r. (data wpływu). W tym stanie rzeczy oświadczenie z dnia 17 lutego 2026 r. wywołało skutek prawny z art. 127a § 2 k.p.a. Decyzja organu I instancji stała się z tym dniem ostateczna i prawomocna. W świetle utrwalonego orzecznictwa, w sytuacji gdy jest tylko jedna strona postępowania, jak w niniejszej sprawie, wyklucza to możliwość późniejszego wniesienia odwołania.

W skardze z dnia 4 maja 2026 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu J. G. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy organowi z poleceniem merytorycznego rozpatrzenia odwołania oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

1. naruszenie art. 134 k.p.a. w zw. z art. 127a § 1 i § 2 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że złożone przez skarżącego oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do odwołania wywołało skutek prawny, podczas gdy oświadczenie to było dotknięte wadą - zostało złożone pod wpływem niedozwolonej presji psychicznej ze strony członków Powiatowej Komisji Lekarskiej w [...], w warunkach faktycznego pozbawienia J. G. realnej możliwości skorzystania z odwołania, bez rzetelnego wyjaśnienia skarżącemu istoty i skutków zrzeczenia się przez niego prawa do wniesienia odwołania oraz bez poinformowania go, że odmowa podpisu pod oświadczeniem o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania nie pociąga za sobą żadnych negatywnych konsekwencji, co pozbawiało je cechy dobrowolności i swobody;

2. błędną wykładnię art. 127a k.p.a. polegającą na przyjęciu przez Wojewódzką Komisję Lekarską, że:

- w sytuacji występowania w sprawie tylko jednej strony oświadczenie o zrzeczeniu się odwołania ma zawsze skutek nieodwracalny,

- nie jest dopuszczalne podważanie tego oświadczenia poprzez powołanie się na jego wady (presja, brak swobody),

- organ nie ma obowiązku badania okoliczności, w jakich doszło do zrzeczenia się odwołania;

3. naruszenie art. 7 k.p.a. (zasada prawdy obiektywnej) oraz art. 77 § 1 k.p.a. poprzez zaniechanie jakiegokolwiek postępowania wyjaśniającego w przedmiocie okoliczności złożenia oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do odwołania, pomimo wyraźnych i szczegółowych twierdzeń skarżącego o stosowaniu wobec niego presji;

4. naruszenie art. 8 § 1 k.p.a. (zasada zaufania do organów państwa) oraz art. 9 k.p.a. (zasada informowania stron) poprzez tolerowanie praktyki uzależniania zakończenia czynności kwalifikacyjnych od złożenia podpisu pod oświadczeniem o zrzeczeniu się odwołania, bez pouczenia strony o prawie odmowy jego złożenia;

5. naruszenie art. 10 § 1 k.p.a. (zasada czynnego udziału strony) w zw. z art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2025 r., poz. 825) poprzez faktyczne pozbawienie skarżącego prawa do wniesienia odwołania, stanowiącego ustawowy środek zaskarżenia;

6. naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. przez niepodjęcie wszystkich niezbędnych czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a także nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego oraz ustalenie, iż odwołujący złożył oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania, podczas gdy odwołujący uchylił się od skutków prawnych ww. oświadczenia, co skutkowało brakiem merytorycznego rozpoznania sprawy i brakiem odniesienia się do podniesionych w odwołaniu zarzutów;

7. naruszenie art. 11 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez sporządzenie uzasadnienia decyzji w sposób wadliwy, polegający na absolutnym braku odniesienia się przez organ do podniesionych przez skarżącego w odwołaniu zarzutów dotyczących wad oświadczenia woli, które miały miejsce przed Powiatową Komisją Lekarską w [...] oraz poprzez brak wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, w szczególności co do okoliczności podnoszonych przez odwołującego w zakresie presji psychicznej, przymusu w zakresie podpisania oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania oraz braku pouczenia o skutkach podpisania takiego oświadczenia, a nadto przez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów poprzez nierozpatrzenie całokształtu materiału dowodowego, oparcie się organu jedynie na dowolnie wybranych okolicznościach i pominięcie okoliczności mających istotne znaczenie w niniejszej sprawie;

8. naruszenie art. 16 § 1 k.p.a. i art. 134 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia stwierdzającego niedopuszczalność odwołania z pominięciem istotnej części materiału sprawy (oświadczenia skarżącego o uchyleniu się od skutków zrzeczenia i zarzutów co do wad tego oświadczenia) oraz ograniczenie się wyłącznie do formalnej oceny istnienia podpisanego oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania bez zbadania jego ważności;

9. naruszenie art. 16 § 1-2 i § 3 k.p.a. przez przyjęcie, że orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej w [...] stało się ostateczne i prawomocne z chwilą złożenia przez skarżącego oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania, mimo że oświadczenie to było obarczone istotną wadą, a organ nadużył instytucji zrzeczenia się prawa do wniesienia odwołania w celu faktycznego pozbawienia skarżącego możliwości kontroli instancyjnej;

10. naruszenie art. 64 ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny przez odmowę merytorycznego rozpoznania odwołania skarżącego, mimo że ustawodawca przewidział dwuinstancyjną kontrolę orzeczeń powiatowych komisji lekarskich, a zastosowanie art. 127a k.p.a. nie może prowadzić do obejścia tej gwarancji w warunkach presji wywieranej na stronę orzeczenia.

W odpowiedzi na skargę Komisja Lekarska podtrzymała dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się niezasadna.

Stosownie do treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 334) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2026 r., poz. 143 dalej "p.p.s.a."). Przy czym podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Dokonując tak rozumianej kontroli, Sąd doszedł do wniosku, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiej Komisji Lekarskiej [...] stanowi przepis art. 134 k.p.a. – zgodnie z którym organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W orzecznictwie i doktrynie przyjmuje się, że niedopuszczalność odwołania może wynikać z przyczyn o charakterze przedmiotowym, jak również i podmiotowym. Niedopuszczalność odwołania z przyczyn podmiotowych obejmuje sytuacje wniesienia odwołania przez osobę niemającą legitymacji do wniesienia tego środka zaskarżenia zgodnie z art. 28 k.p.a. (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 listopada 2000 r., sygn. akt V SA 235/00, LEX nr 81351). Natomiast niedopuszczalność odwołania z przyczyn przedmiotowych obejmuje przypadki braku przedmiotu zaskarżenia oraz przypadki wyłączenia przez przepisy prawne możliwości zaskarżenia decyzji w toku instancji (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2011, s. 502). Do przyczyn przedmiotowych zalicza się m.in. sytuację, gdy na wydane przez organ administracji rozstrzygnięcie nie przysługuje żaden środek odwoławczy bądź przysługuje środek zaskarżenia, ale nie w administracyjnym toku postępowania (decyzja ostateczna).

Z kolei zgodnie z art. 127a k.p.a. – na którego naruszenie powołuje się skarżący – przed upływem terminu do wniesienia odwołania strona może zrzec się prawa do wniesienia odwołania wobec organu administracji publicznej, który wydał decyzję (§ 1). Z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez ostatnią ze stron postępowania, decyzja staje się ostateczna i prawomocna (§ 2). Instytucja prawa do zrzeczenia się odwołania została wprowadzona ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 935), która weszła w życie z dniem 1 czerwca 2017 r. Ustawodawca określił dwie zasadnicze przesłanki skutecznego skorzystania z tego prawa.

Po pierwsze, oświadczenie to może być złożone jedynie przez stronę postępowania (uczestnika na prawach strony), przy czym komentatorzy omawianego przepisu podkreślają, że musi być ono autonomiczne i niczym nieskrępowane. Organ administracji nie jest natomiast uprawniony do jego oceny co do zasadności, w szczególności czy jest zgodne z interesem strony zrzekającej się (tak m.in.: A Wróbel w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Andrzej Wróbel, Małgorzata Jaśkowska, Wolter Kluwer 7. Wydanie, strona 820 i n.; Barbara Adamiak w: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. B. Adamiak, J. Borkowski, Wydanie 15, Warszawa 2017, strona 687 i n.). Podkreśla się także, że oświadczenie to musi być jednoznaczne i niebudzące wątpliwości.

Druga przesłanka, której zaistnienie warunkuje skuteczność złożenia omawianego oświadczenia, związana jest z terminem do jego złożenia. Mianowicie, ustawodawca określił, że oświadczenie to powinno być złożone "w trakcie biegu terminu do złożenia odwołania", przy czym w orzecznictwie wskazuje się, że przesłanki tej nie można rozumieć w sposób uznający, iż tego rodzaju oświadczenie strona może złożyć dopiero następnego dnia po dniu, w którym doręczono jej decyzję. Pogląd przyjmujący, że taka czynność procesowa może zostać podjęta również w dniu doręczenia stronie decyzji, a jedyny warunek dotyczy tego, by oświadczenie stanowiło czynność chronologicznie późniejszą w stosunku do doręczenia decyzji, jest jednolicie wyrażany w dotychczasowym orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z 20 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 2202/19; wyrok NSA z 23 lutego 2022 r., sygn. akt II OSK 260/21; wyrok NSA z 9 września 2021 r., sygn. akt II OSK 181/21; wyrok NSA z 15 czerwca 2020 r., sygn. akt I OSK 2233/19; wyrok NSA z 19 września 2019r., sygn. akt II OSK 1849/19, publ. CBOSA).

W ocenie Sądu, okoliczności niniejszej sprawy nie pozwalają na przyjęcie, że skarżący był uprawniony do uchylenia się od skutków prawnych złożonego oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania od orzeczenia Powiatowej Komisji Lekarskiej w [...].

Przepis art. 127a § 2 k.p.a. stanowi bowiem, że z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesieniu odwołania przez ostatnią ze stron postępowania decyzja staje się ostateczna i prawomocna. Komentatorzy omawianego przepisu zgodnie przyjmują, że zrzeczenie się prawa do złożenia odwołania jest czynnością procesową zawierającą oświadczenie woli i przy ocenie dopuszczalności odwołania tego oświadczenia należy zastosować przepisy Kodeksu cywilnego. W konsekwencji odwołanie takiego oświadczenia jest skuteczne, jeżeli doszło do adresata (organu administracji) jednocześnie ze zrzeczeniem się prawa, o którym mowa w art. 127a § 1 k.p.a. lub wcześniej. W przypadku natomiast niespełnienia tego warunku k.p.a., co do zasady, nie dopuszcza jego cofnięcia. Jednocześnie w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że dopóki nie upłynie termin do złożenia odwołania przez wszystkie strony postępowania lub nie zrzekną się one przysługującego im prawa do wniesienia odwołania decyzja nie jest ostateczna i osoba, która zrzekła się prawa do złożenia odwołania może oświadczenie to skutecznie cofnąć. Taka sytuacja w praktyce zaistnieje wówczas, gdy w sprawie mamy do czynienia z wielością stron i jedynie część z nich (lub jedna) zrzeknie się prawa do składania odwołania. Skorzystanie z takiego prawa przez jedną ze stron (lub część z nich) nie może jednak rzutować na sytuację prawną pozostałych. Oznacza to, że dopóki nie upłynie termin do złożenia odwołania przez pozostałe strony postępowania lub nie zrzekną się one przysługującego im prawa decyzja nie jest ostateczna i również podmiot, który wcześniej zrzekł się prawa do złożenia odwołania może oświadczenie to skutecznie cofnąć. Po tej dacie lub po zaistnieniu zdarzeń, które skutkują uostatecznieniem i uprawomocnieniem się decyzji nie ma bowiem możliwości odwołania złożonego oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do złożenia odwołania (por. wyrok NSA z 29 sierpnia 2019 r., II OSK 873/19, ONSAiWSA 2020/4/54 z glosami aprobującymi M. Kowalskiego, OSP 2020/6/54 i W. Piątka, OSP 2020/11/97). Natomiast cofnięcie oświadczenia, o którym mowa w art. 127a § 1 k.p.a. mogłoby wówczas nastąpić w terminie 14 dni licząc od dnia doręczenia decyzji tej stronie. W tym terminie powinno być również złożone odwołanie. Z sytuacją taką nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie – w której w tym samym dniu, tj. 17 lutego 2026 r., już po doręczeniu decyzji, obie strony postępowania przed organem tj. zarówno skarżący, jak i Szef Wojskowego Centrum Rekrutacji w (upoważniony przedstawiciel), działając na podstawie art. 127a k.p.a., podpisali oświadczenia – zrzekając się prawa do wniesienia odwołania od ww. orzeczenia organu I instancji. Jednocześnie z akt sprawy nie wynika, aby oświadczenie o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania od przedmiotowego orzeczenia zostało złożone przez skarżącego wbrew jego woli, czy też w warunkach wyłączających możność rozeznania skutków prawnych tej czynności. Należy przy tym zwrócić uwagę, że w pouczeniu zawartym w orzeczeniu Powiatowej Komisji Lekarskiej w [...] wyraźnie wskazano, iż z dniem doręczenia organowi administracji publicznej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania przez ostatnią ze stron postępowania, orzeczenie staje się ostateczne i prawomocne oraz nie podlega zaskarżeniu do sądu.

W tym kontekście nie mogły odnieść skutku zarzuty naruszenia art. 134 i art. 127a § 1 i 2 k.p.a. W tych okolicznościach na uwzględnienie nie zasługiwały również inne zarzuty skargi a dotyczące braku jakichkolwiek ustaleń okoliczności towarzyszących złożeniu przez skarżącego oświadczenia woli o zrzeczeniu się odwołania (zarzut naruszenia art. 7, 8, 77 k.p.a..

W sytuacji zatem, gdy obydwie strony postępowania złożyły 17 lutego 2026 r. oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania, orzeczenie Powiatowej Komisji Lekarskiej stało się z tą datą ostateczne i prawomocne. W konsekwencji żadna ze stron postępowania nie miała już możliwości cofnięcia (w terminie 14 dni) złożonego przezeń wcześniej oświadczenia o zrzeczeniu się prawa do wniesienia odwołania – co obligowało organ II instancji do stwierdzenia niedopuszczalności wniesionego przez skarżącego odwołania w oparciu o art. 134 k.p.a.

Z tych też względów za niezasadny należało uznać również zarzut naruszenia art., 11, 80 i 107 k.p.a.. Wbrew zarzutom skargi uzasadnienia postanowienia zawiera wszystkie elementy wymagane przepisami prawa. Natomiast fakt braku odniesienia się do zarzutów dotyczących wadliwości oświadczenia woli, w sytuacji prawidłowego uznania, że w okolicznościach sprawy Skarżący nie mógł cofnąć swojego oświadczenia, nie stanowi uchybienia. Skoro organ uznał, iż Skarżący nie miał prawa cofnąć swojego oświadczenia, to odnoszenie się do kwestii wadliwości tego oświadczenia mogłoby prowadzić do braku czytelności uzasadnienia.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, iż organ prawidłowo stwierdził niedopuszczalność odwołania, a co za tym idzie nie dopuścił się naruszenia art. 16, 134 k.p.a.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 P.p.s.a., skargę oddalił.

Podstawa prawna: Dz.U. 2025 poz 1691 art. 127a, art. 134; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.