Opiekunka z 359 dniami okresu zasiłkowego. WSA uchylił odmowę zasiłku dla bezrobotnych

Przedmiotem skargi B.T., dalej: "Skarżąca", jest decyzja Wojewody Podkarpackiego, dalej: "Organ odwoławczy" lub "Wojewoda", z dnia 16 stycznia 2026 r. nr S-V.8641.75.2025.MZ w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji o odmowie przyznania prawa do zasiłku.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Skarżąca w dniu 25 lipca 2024 r. zarejestrowała się jako osoba bezrobotna. Starosta [...], dalej: "Starosta" lub "Organ I instancji" decyzją ostateczną z dnia 25 lipca 2024 r. nr PE.080905/0001.2024 orzekł o uznaniu B.T. z dniem 25 lipca 2024 r. za osobę bezrobotną oraz o odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Organ uznał, że wnioskodawczyni nie udokumentowała wymaganego okresu 365 dni, o którym mowa w art. 71 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 214, dalej: "u.p.z."), przypadającego w ciągu 18 miesięcy poprzedzających złożenie wniosku. Wykazała jedynie 359 dni pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu opieki nad babcią M.F., zaliczanych na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 9 u.p.z.

Wnioskiem z 3 listopada 2025 r. Skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego wydaniem decyzji Starosty z dnia 25 lipca 2024 r. w związku z pojawieniem się nowych okoliczności w sprawie. Otóż prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w [...] z [...] 2025 r. sygn. akt [...] przyznano jej ubezpieczenie społeczne z ZUS z tytułu statusu osoby niepodejmującej zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na potrzebę udzielenia wsparcia osobie pobierającej świadczenie wspierające, podlegającej z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym oraz ubezpieczeniu zdrowotnemu, w okresie od 9 lipca 2024 r. do 23 lipca 2024 r. Do wniosku strona załączyła wyrok z [...] 2025 r., wyrok Sądu Okręgowego w [...] z [...] 2025 r. sygn. akt [...] oraz pismo ZUS Oddział w Rzeszowie z 30 października 2025 r. nr OU350000/D/2025-057966/001 o potwierdzeniu przebiegu ubezpieczeń społecznych.

Starosta, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691, dalej: "k.p.a.") wznowił z urzędu postępowanie w sprawie odmowy przyznania Skarżącej z dniem 25 lipca 2024 r. prawa do zasiłku dla bezrobotnych, zakończonej ostateczną decyzją Starosty z 25 lipca 2024 r.

Następnie decyzją z 24 listopada 2025 r. nr PE.180725/00003.2025 Starosta działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. odmówił uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji Starosty z 25 lipca 2024 r.

W uzasadnieniu decyzji Organ I instancji stwierdził, że nowa okoliczność powstała na podstawie prawomocnego wyroku sądu powszechnego ustalającego, że strona podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu i rentowym w okresie od 9 lipca 2024 r. do 23 lipca 2024 r. z tytułu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną pobierającą świadczenie wspierające, nie stanowi okoliczności istotnej dla sprawy przyznania prawa do zasiłku na dzień rejestracji Skarżącej w PUP w [...] tj. na dzień 25 lipca 2024 r. Starosta uznał, że okres od 9 do 23 lipca 2024 r., w którym wnioskodawczyni podlegała ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu z tytułu niepodejmowania zatrudnienia ze względu na potrzebę udzielania wsparcia osobie pobierającej świadczenie wspierające, nie podlega zaliczeniu do okresu uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych. Okoliczność ta jest nowa, ale nie jest istotna, zatem nie może stanowić podstawy do uchylenia decyzji we wznowionym postępowaniu. Organ wskazał, że prawo do zasiłku należy ustalać według stanu prawnego obowiązującego w dniu rejestracji, tj. 25 lipca 2024 r., podczas gdy możliwość uwzględnienia tego rodzaju okresu, określona w art. 218 ust. 2 pkt 12 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia (tekst jedn. Dz.U. z 2025 r. poz. 620, ze zm., dalej: "u.r.p.s.z.") z dniem 1 czerwca 2025 r., tj. z dniem wejścia w życie ustawy.

W odwołaniu od decyzji Starosty z 24 listopada 2025 r. Skarżąca wskazała, że w momencie rejestracji w PUP w [...] 25 lipca 2024 r. naliczono jej 359 dni z okresów uprawniających do zasiłku dla bezrobotnych. Na skutek prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] przyznano jej ubezpieczenie społeczne z tytułu statusu osoby niepodejmującej zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na potrzebę udzielenia wsparcia osobie pobierającej świadczenie wspierające w okresie od 9 lipca 2024 r. do 23 lipca 2024 r. (15 dni). Tym samym w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania, posiada łącznie 374 dni okresów uprawniających do uzyskania prawa do zasiłku.

Zaskarżoną decyzją, Wojewoda działając na podstawie art. 31 pkt 2 u.r.p.s.z. oraz art. 138 §1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Starosty z 24 listopada 2025 r.

Organ odwoławczy wyjaśnił, że w myśl art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję.

Wojewoda wskazał, że decyzja Starosty z 25 lipca 2024 r. została wydana na podstawie art. 71 u.p.z. obowiązującej do dnia 31 maja 2025 r. W dniu 1 czerwca 2025 r. weszła w życie u.r.p.s.z., która uchyliła u.p.z. Zgodnie z art. 433 ust. 1 u.r.p.s.z. postępowania w sprawach indywidualnych wszczęte i niezakończone decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie tej ustawy prowadzi się na podstawie przepisów dotychczasowych. Wojewoda wskazał jednak, że sprawa uprawnień Skarżącej została zakończona decyzją ostateczną Starosty z 25 lipca 2024 r. Decyzja ta miała charakter deklaratoryjny i potwierdzała skutki prawne określone w przepisach u.p.z., dlatego zastosowanie mają przepisy tej ustawy.

Zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.z., prawo do zasiłku przysługuje bezrobotnemu za każdy dzień kalendarzowy od dnia zarejestrowania się we właściwym powiatowym urzędzie pracy, jeżeli nie ma dla niego propozycji odpowiedniej pracy, propozycji stażu, przygotowania zawodowego dorosłych, szkolenia, prac interwencyjnych lub robót publicznych oraz jeżeli w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania osiągnął okresy wskazane w ustawie, w łącznym wymiarze co najmniej 365 dni.

Kluczowy w sprawie art. 71 ust. 2 pkt 9 u.p.z. stanowi, że do 365 dni, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zalicza się również okresy pobierania świadczenia pielęgnacyjnego lub specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych albo zasiłku dla opiekuna na podstawie przepisów o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, jeżeli utrata prawa do nich była spowodowana śmiercią osoby, nad którą opieka była sprawowana, albo przyznaniem osobie, nad którą opieka była sprawowana, prawa do świadczenia wspierającego, o którym mowa w ustawie z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429, ze zm.).

Wojewoda podkreślił, że powyższe przepisy miały charakter bezwzględnie obowiązujący i nie pozostawiały organom administracji publicznej uznania co do spełnienia warunków przyznania zasiłku. Z przepisów wynika, że osoba bezrobotna musi posiadać co najmniej 365 dni okresu uprawniającego do zasiłku w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających rejestrację, przy czym mogą być uwzględnione wyłącznie okresy enumeratywnie wymienione w art. 71 ust. 1 i ust. 2 u.p.z.

W przypadku Skarżącej okres 18 miesięcy przypadał na czas od 24 stycznia 2023 r. do 24 lipca 2024 r. W tym okresie mieścił się czas od 24 stycznia 2023 r. do 17 stycznia 2024 r., w którym Skarżąca miała przyznane prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego na podstawie art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2025 r. poz. 1208). Tym samym, łączny okres uprawniający do zasiłku na dzień rejestracji skarżącej w PUP w [...], tj. 25 lipca 2024 r., wynosił 359 dni.

Wojewoda przyznał, że na podstawie prawomocnego od dnia [...] 2025 r. wyroku Sądu Okręgowego w [...] sygn. akt [...], Skarżącej jako osobie sprawującej opiekę nad osobą pobierającą świadczenie wspierające przyznano obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne i rentowe za okres od 9 lipca 2024 r. do 23 lipca 2024 r., jednak, zgodnie z przepisami u.p.z., obowiązującymi w dniu rejestracji skarżącej w Powiatowym Urzędzie Pracy, okres ubezpieczenia społecznego z tytułu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną pobierającą świadczenie wspierające nie stanowił okresu zaliczanego do okresu uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych. Możliwość zaliczenia takiego okresu została wprowadzona dopiero przez art. 218 ust. 2 pkt 12 u.r.p.s.z. Tym samym okres ubezpieczenia społecznego z tytułu statusu osoby niepodejmującej zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej ze względu na potrzebę udzielenia wsparcia osobie pobierającej świadczenie wspierające został uznany za okres uprawniający do zasiłku dopiero od 1 czerwca 2025 r., tj. od dnia wejścia w życie ww. ustawy.

Zgodnie z zasadą niedziałania prawa wstecz, do zdarzeń prawnych zaistniałych w określonym czasie stosuje się przepisy prawa obowiązujące w tym czasie. Późniejsze przepisy nie mogą zatem zmienić oceny prawnej sytuacji istniejącej w dniu rejestracji Skarżącej. W konsekwencji nowa okoliczność w postaci przyznania Skarżącej ubezpieczenia społecznego za okres od 9 do 23 lipca 2024 r. nie miała wpływu na treść ostatecznej decyzji Starosty z 25 lipca 2024 r.

Wojewoda ostatecznie uznał, że Starosta prawidłowo odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia 25 lipca 2024 r., ponieważ na dzień rejestracji skarżąca posiadała 359 dni okresu uprawniającego do zasiłku, zamiast wymaganych 365 dni, a dodatkowe 15 dni ubezpieczenia przyznane na podstawie późniejszego wyroku nie mogło zostać zaliczone na podstawie przepisów u.p.z. obowiązujących w dniu rejestracji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie B.T. zaskarżyła w całości decyzję Wojewody z 16 stycznia 2026 r. wnosząc o jej uchylenie w całości oraz zasądzenie od Wojewody na rzecz Skarżącej kosztów postępowania.

Skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 35 k.p.a., wskazując na przewlekłe prowadzenie sprawy, brak wszechstronnej i obiektywnej oceny materiału oraz wadliwe uzasadnienie decyzji.

Wyjaśniła, że istota sprawy dotyczyła prawidłowego ustalenia okresu ubezpieczenia społecznego wymaganego do nabycia prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Zakwestionowała stanowisko Organów, że okres ubezpieczenia związany ze sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną, której przyznano świadczenie wspierające, nie podlegał zaliczeniu do wymaganego okresu. Powołując się na art. 71 ust. 2 pkt 9 u.p.z., wskazała, że posiadała 359 dni ubezpieczenia z tytułu specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz dodatkowe 15 dni ubezpieczenia, a więc łącznie 374 dni, co przekraczało wymagane 365 dni w okresie 18 miesięcy poprzedzających rejestrację.

Skarżąca podniosła również, że Organy pominęły prawomocne orzeczenia dotyczące jej ubezpieczenia oraz nie uwzględniły opóźnień ZUS w zgłoszeniu jej do ubezpieczenia, które wpłynęły na powstanie luk w okresach ubezpieczenia i w konsekwencji na ocenę jej uprawnień. Wskazując na art. 7a k.p.a., argumentowała, że wątpliwości interpretacyjne dotyczące przepisów ograniczających prawa strony powinny zostać rozstrzygnięte na jej korzyść. Wadliwe ustalenie okresów ubezpieczenia wywołały również dalsze negatywne skutki, w tym brak ubezpieczenia w określonych okresach, utrudnienie spełnienia warunków do uzyskania świadczenia przedemerytalnego oraz nieuwzględnienie ponad pięcioletniego okresu sprawowania opieki. W związku z tym wniosła o ponowne ustalenie okresów ubezpieczenia, uwzględnienie dokumentacji ZUS dotyczącej składek oraz przyznanie należnego zasiłku dla bezrobotnych, podnosząc ponadto zarzut nierównego traktowania i dyskryminacji ze względu na wiek.

Skarżąca zarzuciła ZUS bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie jej podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu sprawowania opieki nad osobą pobierającą świadczenie wspierające, a także rażące naruszenie w tym zakresie przepisów k.p.a. Wskazała, że na skutek braku rozstrzygnięcia jej sytuacji powstała luka w ubezpieczeniu od 18 stycznia do 8 lipca 2024 r., co może skutkować obniżeniem wysokości przyszłej emerytury. Pomimo kierowanych do ZUS zapytań i ponagleń organ nie uregulował kwestii jej ubezpieczenia, podczas gdy osobie, nad którą sprawowała opiekę, przyznano świadczenie wspierające z mocą wsteczną. W konsekwencji sprawa została skierowana do sądu, a postępowanie dodatkowo się przedłużyło wskutek wniesienia przez ZUS apelacji od wyroku. Skarżąca podniosła, że brak terminowego rozstrzygnięcia jej sytuacji ubezpieczeniowej miał bezpośredni wpływ na odmowę przyznania jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych, a zarazem postawił ją w mniej korzystnej sytuacji niż osoby znajdujące się w analogicznej sytuacji, których podleganie ubezpieczeniom zostało uznane.

W odpowiedzi na skargę Organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie z przyczyn wywiedzionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267). Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143; dalej "P.p.s.a."). Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast w myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jednocześnie w ramach prowadzonej kontroli legalności decyzji Sąd stosuje przewidziane prawem środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 P.p.s.a. ). W razie niezasadności skargi Sąd skargę oddala na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Kontrolowana przez Sąd decyzja zapadła w nadzwyczajnym postępowaniu administracyjnych – postępowaniu wznowieniowym. Przepis art. 149 § 1 k.p.a. stanowi, że wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia. Po myśli art. 149 § 1 i 2 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze postanowienia, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Natomiast zgodnie z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej, po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie m. in. art. 145 § 1 k.p.a.

W myśl art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., będącego podstawa prawną zaskarżonej decyzji - w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Rozstrzygające sprawę Organy I i II instancji uznały w rozpatrywanej sprawie, że przedstawiona przez Skarżącą we wniosku o wznowienie postępowania stwierdzona wyrokiem Sądu okoliczność, że w okresie od 9 do 23 lipca 2024 r. przypadającym w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku o rejestrację jako osoba bezrobotna Skarżąca podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom; emerytalnemu i rentowemu, nie stanowi okoliczności istotnej, zatem nie może być podstawą uchylenia decyzji odmawiającej przyznania zasiłku dla bezrobotnych we wznowionym postępowaniu. Stanowisko Organów jest nieprawidłowe z przedstawionych poniżej powodów.

Skarżąca wystąpiła w dniu 25 lipca 2024 r. z wnioskiem do Starosty o rejestrację jako osoba bezrobotna oraz o przyznanie jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Okoliczności towarzyszące tej rejestracji mają istotne znaczenie dla oceny zasadności kontrolowanego rozstrzygnięcia.

Podstawą odmowy przyznania Skarżącej prawa do zasiłku dla bezrobotnych decyzją Starosty z dnia 25 lipca 2024 r., objętą następnie wnioskiem o wznowienie postępowania, było uznanie, że nie wykazała ona wymaganego okresu 365 dni aktywności zawodowej lub okresów z nią zrównanych, przypadających w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających złożenie wniosku, o którym mowa w art. 71 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 u.p.z. Skarżąca udokumentowała 359 dni uprawniających do ubiegania się o zasiłek obejmujących w całości okresy pobierania specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką nad babcią M.F. Prawo do tego świadczenia zostało jej przyznane kolejnymi decyzjami obejmującymi okres od dnia 25 lipca 2018 r. do dnia 31 października 2024 r., a jego pobieranie stanowiło dla Skarżącej podstawę podlegania ubezpieczeniom społecznym.

W okresie pobierania przez Skarżącą specjalnego zasiłku opiekuńczego toczyło się postępowanie dotyczące przyznania świadczenia wspierającego dla M.F. Postępowanie to obejmowało okres od stycznia do czerwca 2024 r. W następstwie późniejszego przyznania decyzją ZUS z 26 czerwca 2024 r. nr 010070/673/4708414/2024 świadczenia wspierającego na rzecz M.F. z datą wsteczną na okres od 18 stycznia 2024 r. do 31 grudnia 2031 r. Wójt Gminy [...] decyzją z 19 lipca 2024 r. nr CUS.5215.5.2023.NP uznał specjalny zasiłek opiekuńczy pobrany przez B.T. w okresie od 18 stycznia 2024 r. do 30 czerwca 2024 r. za świadczenie nienależnie pobrane, w związku z czym świadczenie to podlegało zwrotowi.

Sytuacja ta ma istotne znaczenie dla oceny stanu faktycznego sprawy. Nie można bowiem pomijać, że Skarżąca korzystała ze specjalnego zasiłku opiekuńczego i w okresie jego pobierania działała w zaufaniu do organów Państwa. Nie miała przy tym możliwości przewidzenia, jak długo będzie trwało postępowanie w sprawie przyznania świadczenia wspierającego dla babci, w konsekwencji czego zostanie wstecznie pozbawiona prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego oraz zobowiązana do jego zwrotu. W szczególności nie sposób wymagać od Skarżącej, aby w okresie oczekiwania na rozstrzygnięcie dotyczące świadczenia wspierającego antycypowała jego przyszłe, wsteczne skutki prawne. Do czasu rozstrzygnięcia tej kwestii Skarżąca miała podstawy, aby pozostawać w przekonaniu, że przysługuje jej świadczenie opiekuńcze oraz wynikający z niego tytuł do ubezpieczeń społecznych. Jednocześnie charakter sprawowanej opieki powodował, że nie miała ona realnej możliwości podjęcia zatrudnienia ani innej pracy zarobkowej, która pozwoliłaby jej niezależnie zabezpieczyć ciągłość ubezpieczenia społecznego.

Nie można tracić z pola widzenia, że po ustaniu faktycznej przeszkody w postaci sprawowania opieki Skarżąca podjęła stosowne działania niezwłocznie. Osoba, nad którą sprawowała opiekę, zmarła w dniu 24 lipca 2024 r., natomiast już w dniu 25 lipca 2024 r. Skarżąca wystąpiła o rejestrację jako osoba bezrobotna oraz o przyznanie jej prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Nie można zatem ograniczyć oceny sytuacji Skarżącej wyłącznie do stwierdzenia, że przepisy ustawy obowiązujące w dacie rejestracji nie przewidywały wprost możliwości uwzględnienia całego okresu, w którym osoba nie podejmowała zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą korzystającą ze świadczenia wspierającego, wspólnie z nią zamieszkującą i gospodarującą. Możliwość taką przewidział ustawodawca w art. 218 ust. 2 pkt 12 u.r.p.s.z., obowiązującej od dnia 1 czerwca 2025 r., z którym utraciła moc u.p.z. Sam fakt późniejszego wprowadzenia takiej regulacji nie oznacza jednak, że w stanie faktycznym niniejszej sprawy wszelkie okresy związane ze sprawowaniem opieki pozostają prawnie irrelewantne. Przeciwnie, przy ocenie sytuacji Skarżącej należy uwzględnić przebieg zdarzeń oraz szczególny charakter sytuacji, w jakiej się znalazła. Nie sposób bowiem abstrahować od tego, że okres pozostawania poza rynkiem pracy nie wynikał z jej dobrowolnej rezygnacji z aktywności zawodowej, lecz był bezpośrednio związany ze sprawowaniem opieki nad osobą wymagającą wsparcia. Jednocześnie Skarżąca przez cały ten okres korzystała ze świadczenia, które - w świetle obowiązujących ją wówczas rozstrzygnięć administracyjnych - stanowiło podstawę jej zabezpieczenia społecznego.

Istotne znaczenie ma przy tym okoliczność, że w odniesieniu do okresu od dnia 9 lipca 2024 r. do dnia 23 lipca 2024 r., podleganie przez Skarżącą ubezpieczeniom społecznym zostało stwierdzone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w [...] z [...] 2025 r. sygn. akt [...] zmieniającym decyzję ZUS Oddział W [...] z 7 listopada 2024 r. nr OU350700/D/2024-006180/001 w ten sposób, że ustalono, że wnioskodawczyni B.T., jako osoba sprawująca opiekę na osobą pobierającą świadczenie wspierające podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu w okresie wskazanym powyżej. Okres ten stanowi zatem okres rzeczywistego podlegania ubezpieczeniom społecznym i powinien zostać uwzględniony przy ustalaniu okresu uprawniającego do zasiłku dla bezrobotnych, o ile spełnione zostały pozostałe przesłanki określone w art. 71 u.p.z. W ocenie Sądu uwzględnienie okresu od dnia 9 lipca 2024 r. do dnia 23 lipca 2024 r. powinno prowadzić do uzupełnienia uprzednio udokumentowanych przez Skarżącą 359 dni o kolejne 14 dni, co skutkowałoby wykazaniem łącznie wymaganych 365 dni okresów uprawniających do zasiłku dla bezrobotnych.

Sąd podziela w tym względzie stanowisko orzecznictwa wyrażone w m. in. w wyrokach WSA w Krakowie z 23 lipca 2025 r. III SA/Kr 367/25, wyroku WSA w Poznaniu z 10 kwietnia 2025 r. IV SA/Po 888/24, w których wskazano, że nie do przyjęcia byłaby taka wykładnia art. 71 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 71 ust. 2 pkt 9 u.p.z., która całkowicie pomija długość postępowania w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia wspierającego oraz jego wpływ na możliwość spełnienia przez opiekuna ustawowej przesłanki posiadania co najmniej 365 dni okresów uprawniających do zasiłku w okresie 18 miesięcy bezpośrednio poprzedzających dzień zarejestrowania. Przyjęcie takiej wykładni prowadziłoby bowiem do sytuacji, w której możliwość spełnienia ustawowego warunku uzależniona byłaby od czasu trwania postępowania administracyjnego, na który osoba sprawująca opiekę nie ma żadnego wpływu. Im dłużej trwałoby postępowanie dotyczące ustalenia poziomu potrzeby wsparcia, a następnie przyznania świadczenia wspierającego, tym większa byłaby możliwość powstania okresu, którego nie można byłoby uwzględnić przy ustalaniu wymaganego stażu, mimo że osoba sprawująca opiekę faktycznie pozostawała poza rynkiem pracy właśnie z powodu konieczności zapewnienia opieki osobie wymagającej wsparcia.

W konsekwencji osoba sprawująca opiekę mogłaby zostać pozbawiona realnej możliwości spełnienia warunku określonego w art. 71 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 71 ust. 2 pkt 9 ustawy nie z powodu własnego zaniechania czy opóźnienia, lecz wskutek czasu trwania postępowania dotyczącego świadczenia wspierającego oraz wstecznego określenia skutków jego przyznania. Taki rezultat pozostawałby w oderwaniu od rzeczywistego przebiegu zdarzeń i prowadziłby do obciążenia opiekuna konsekwencjami rozstrzygnięcia, którego nie mógł on przewidzieć ani na które nie miał wpływu.

Orzekające w powołanych wyrokach Sądy dostrzegły lukę w regulacji prawnej dotyczącej sytuacji opiekuna, którego prawo do świadczenia opiekuńczego ustaje w związku z przyznaniem osobie wymagającej opieki świadczenia wspierającego, zwłaszcza w sytuacji, gdy świadczenie to zostaje przyznane z mocą wsteczną po przeprowadzeniu postępowania trwającego kilka miesięcy. Regulacja odnosząca się do skutków przyznania świadczenia wspierającego nie uwzględnia bowiem wprost sytuacji, w której wsteczne przyznanie tego świadczenia powoduje jednocześnie wsteczne ustanie prawa opiekuna do świadczenia opiekuńczego, a następnie uznanie wypłaconych świadczeń za nienależnie pobrane. Tymczasem długość postępowania w przedmiocie ustalenia poziomu potrzeby wsparcia, a następnie przyznania świadczenia wspierającego, może mieć bezpośredni wpływ na możliwość wykazania przez opiekuna wymaganego okresu 365 dni w ciągu 18 miesięcy poprzedzających dzień rejestracji jako osoby bezrobotnej.

W niniejszej sprawie istnieje szczególna i niezależna podstawa do uwzględnienia okresu od dnia 9 lipca 2024 r. do dnia 23 lipca 2024 r., jako czasu podlegania ubezpieczeniom społecznym, co zostało prawomocnie stwierdzone przez sąd powszechny. Powyższa ocena znajduje również uzasadnienie w funkcji, jaką pełni system świadczeń kierowanych zarówno do osób wymagających wsparcia, jak i do osób faktycznie sprawujących nad nimi opiekę. Szerokie rozumienie regulacji dotyczących pomocy społecznej, dokonywane z uwzględnieniem celu, jaki mają one realizować, prowadzi do wniosku, że system wsparcia powinien zapewniać osobom wymagającym pomocy odpowiednie świadczenia finansowe i osobowe, pozwalające na zaspokojenie ich podstawowych potrzeb i godne funkcjonowanie, jeżeli nie są one w stanie zabezpieczyć tych potrzeb własnymi siłami. Wykładnia funkcjonalna i celowościowa szeroko pojętych regulacji z zakresu pomocy społecznej nie może jednak prowadzić do takiego ukształtowania systemu, w którym zapewnienie świadczenia osobie wymagającej opieki odbywa się faktycznie kosztem pozbawienia jej opiekuna środków niezbędnych do własnego utrzymania oraz zabezpieczenia społecznego wynikającego ze sprawowania tej opieki. Do takiego skutku prowadziłaby natomiast wykładnia prezentowana przez Organy w niniejszej sprawie. Przyznanie babci Skarżącej świadczenia wspierającego, mającego zapewnić jej odpowiedni poziom wsparcia, skutkowało bowiem jednocześnie pozbawieniem Skarżącej świadczenia, które dotychczas stanowiło źródło jej utrzymania w związku ze sprawowaniem stałej opieki nad babcią. Charakter tej opieki uniemożliwiał Skarżącej podjęcie zatrudnienia, a zatem zastąpienie specjalnego zasiłku opiekuńczego świadczeniem wspierającym przyznanym babci nie doprowadziło do rzeczywistej poprawy sytuacji ekonomicznej gospodarstwa domowego, w którym funkcjonowały obie osoby. Przyjęcie takiego rozwiązania doprowadziło do utraty przez Skarżącą świadczenia stanowiącego źródło bieżącego utrzymania, utraty części okresów podlegania ubezpieczeniom społecznym, a następnie – wskutek braku wymaganego okresu ubezpieczenia – również do odmowy przyznania jej zasiłku dla bezrobotnych. Skarżąca znalazła się tym samym w sytuacji, w której faktyczne sprawowanie opieki nad osobą wymagającą wsparcia, mimo że było związane z korzystaniem przez nią z przewidzianych prawem świadczeń, doprowadziło do istotnego ograniczenia jej własnego zabezpieczenia społecznego.

Nie można przy tym pominąć, że Skarżąca nie miała rzeczywistej możliwości podjęcia zatrudnienia w okresie sprawowania opieki. Nie można zatem traktować pozostawania przez nią poza rynkiem pracy jako następstwa swobodnej decyzji o rezygnacji z aktywności zawodowej. Było ono konsekwencją konieczności sprawowania opieki nad osobą wymagającą wsparcia, a więc okoliczności, która była jednocześnie podstawą przyznania Skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego.

W takim stanie rzeczy wykładnia przepisów prowadząca do całkowitego pominięcia sytuacji Skarżącej powodowałaby, że ciężar ekonomicznych konsekwencji sprawowania opieki zostałby w praktyce przeniesiony na samą opiekunkę. Taki rezultat wymaga szczególnie ostrożnej oceny, zwłaszcza że Skarżąca nie przyczyniła się do powstania sytuacji, która doprowadziła do wstecznego pozbawienia jej prawa do świadczenia opiekuńczego. Skutki te były następstwem późniejszego rozstrzygnięcia dotyczącego świadczenia wspierającego, którego daty i treści nie mogła wcześniej przewidzieć.

W konsekwencji, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, konieczne jest uwzględnienie całokształtu przedstawionych okoliczności, a nie wyłącznie formalnego zestawienia okresów ubezpieczenia. Szczególne znaczenie ma przy tym prawomocne stwierdzenie podlegania przez Skarżącą ubezpieczeniom społecznym w okresie od dnia 9 lipca 2024 r. do dnia 23 lipca 2024 r. Okres ten powinien zostać doliczony do uprzednio wykazanych 359 dni. Po uwzględnieniu wskazanych 14 dni Skarżąca legitymuje się łącznie 365 dniami okresów uprawniających do zasiłku dla bezrobotnych. Oznacza to, że spełnia ona wskazaną w art. 71 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 71 ust. 2 pkt 9 u.p.z. przesłankę dotyczącą wymaganego okresu.

Jednocześnie okoliczności sprawy wskazują, że brak możliwości wykazania przez Skarżącą pełnego wymaganego okresu w pierwotnym postępowaniu nie był następstwem jej zawinionego zaniechania. Skarżąca przez okres sprawowania opieki pozostawała poza rynkiem pracy z przyczyn związanych z koniecznością zapewnienia opieki osobie wymagającej wsparcia, korzystała ze świadczenia przyznanego jej przez właściwy organ, a po ustaniu przeszkody w postaci sprawowania opieki niezwłocznie, już następnego dnia, wystąpiła o rejestrację jako osoba bezrobotna i przyznanie prawa do zasiłku.

Z przedstawionych wyżej powodów Sąd uznał, że Organy obu instancji poprzez błędną wykładnię art. 71 ust. 2 pkt 9 u.p.z. dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania - art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. - poprzez pominięcie istotnych da sprawy okoliczności przy ocenie materiału dowodowego, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z tym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił decyzje Organów I i II instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i § 3 P.p.s.a.