Skarżąca nie dostanie Aktywnego rodzica, bo składki liczy się miesiąc po miesiącu

Decyzją z dnia 3 października 2025 r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpatrzeniu wniosku H. K. o świadczenie aktywni rodzice w pracy na dziecko B. K. odmówił przyznania wnioskodawczyni prawa do tego świadczenia.

Organ wyjaśnił, iż wnioskodawczyni nie osiągnęła minimalnego poziomu aktywności zawodowej określonego w art. 10 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka - "Aktywny rodzic". Jak ustalił organ podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w przypadku wnioskodawczyni jest niższa od minimalnej indywidualnej podstawy wymiaru składek wymaganej dla celów nabycia prawa do świadczenia.

Wnioskodawczyni wniosła odwołanie od powyższej decyzji wskazując, iż nie zgadza się z decyzją ZUS. Zdaniem odwołującej decyzja jest wadliwa, ponieważ odmowa została wydana z powodu braku dokumentu potwierdzającego zatrudnienie (umowy od pracodawcy), jednak dokument ten został złożony w dniu 17 czerwca 2025 r.

Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z dnia 27 marca 2026 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji.

Jak wyjaśnił organ odwoławczy w następstwie odczytu danych zgromadzonych na indywidualnym koncie ubezpieczonego w ZUS ustalono, iż wnioskodawczyni była zatrudniona na umowę zlecenie w okresach od 17 czerwca 2025 r. do 30 września 2025 r. oraz od 22 sierpnia 2025 r. do daty rozpatrywania sprawy. Podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalno - rentowe wyniosły za poszczególne miesiące odpowiednio: lipiec - 389,68 zł, sierpień 2025 r. – łącznie 1138,21 zł oraz wrzesień 2025 r. - 1190,00 zł.

Wobec powyższego organ uznał, iż wysokość podstawy wymiaru podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu w sytuacji wnioskodawczyni była niższa niż 50 % minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym okresie. Tym samym, że nie został spełniony warunek do przyznania świadczenia "aktywni rodzice w pracy" na wskazane we wniosku dziecko, z powodu braku aktywności zawodowej w rozumieniu ustawy - "Aktywny rodzic".

Pismem z 9 kwietnia 2026 r. pełnomocnik skarżącej wniósł skargę na powyższą decyzją zarzucając skarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie:

1. przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, w tym:

a) art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie dokładnie stanu faktycznego będącego podstawą rozstrzygnięcia, w tym brak rozważenia szczególnych okoliczności zatrudnienia rodziców dziecka, ich dochodów;

b) art. 77 k.p.a. poprzez niezebranie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, który pozwoliłby na ustalenie rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w tym niepozyskanie informacji o dochodach i pracy rodziców dziecka;

c) art. 80 k.p.a. poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, w tym przede wszystkim tego, że skarżąca i jej małżonek spełniają kryteria dochodowe;

2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, w postaci art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sprawie.

Wskazując na powyższe zawnioskowano o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. Nadto wniesiono o przeprowadzenie w sprawie dowodu z załączonych dokumentów - PIT skarżącej oraz jej męża za 2025 rok, umowy zlecenia z dnia 17 czerwca 2025, umowy o świadczenie usług z dnia 1 października 2025 roku - na okoliczność zatrudnienia i dochodów rodziców dziecka.

Jak wskazano w uzasadnieniu skargi, ojciec dziecka ewidentnie spełnia wymogi ustawowe do uzyskania świadczenia. W przypadku skarżącej sytuacja ta jest bardziej skomplikowana, jako że nie osiągała ona dochodu z pracy przez cały rok 2025. Niemniej w przedmiotowym dla sprawy okresie skarżąca pracowała i uzyskiwała dochód wynoszący co najmniej 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2025 roku (wynoszącego 4.666 zł brutto) to jest 2.333 zł brutto miesięcznie.

W odpowiedzi na skargę organ, zastępowany, przez radcę prawnego, wniósł

o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności

lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. 2026 r., poz. 143 ze zm.,

dalej: "p.p.s.a.").

Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa ZUS utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie przyznania zawnioskowanego przez skarżącą świadczenia "Aktywny rodzic" na syna z powodu nieosiągnięcia przez wnioskodawczynię minimalnego poziomu aktywności zawodowej określonego w art. 10 ust. 1 ustawy o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka - "Aktywny rodzic".

W badanej sprawie nie jest sporne, iż mąż wnioskodawczyni osiągnął w badanym okresie wymagany ustawą poziom podstawy wymiaru składek. Nie jest też sporne, że wnioskodawczyni nie podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników, jak również nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu jako osoba pozostająca w stosunku służbowym.

W ocenie organu skarżąca nie spełniła wymogów ustawowych z uwagi na to, że jej podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe w okresie analizowanym dla celów i nabycia prawa do świadczenia "aktywny rodzic w pracy" była niższa od minimalnej indywidualnej podstawy wymiaru składek wynoszącej 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Natomiast w ocenie pełnomocnika skarżącej wnioskowane świadczenie było należne, skoro skarżąca uzyskiwała dochód wynoszący co najmniej 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2025 roku co ma wynikać z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu – PIT 37 za 2025 r. oraz przedłożonych umów zlecenia, w których wynagrodzenie zostało określone jako stawka za godzinę pracy.

W myśl art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka - "Aktywny rodzic" (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 532 z późn. zm.) w przypadku osoby ubiegającej się o świadczenie "aktywni rodzice w pracy" lub otrzymującej to świadczenie, która wspólnie z małżonkiem lub wspólnie z rodzicem dziecka wychowuje dziecko albo zgodnie z oświadczeniem wspólnie z inną osobą zamieszkuje i wychowuje dziecko, świadczenie "aktywni rodzice w pracy" przysługuje, jeżeli zarówno osoba ubiegająca się o świadczenie "aktywni rodzice w pracy" lub otrzymująca to świadczenie, jak i osoba wspólnie z nią wychowująca dziecko, z tytułu aktywności zawodowej podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym od podstawy, której łączna wysokość wynosi nie mniej niż 100 % minimalnego wynagrodzenia za pracę, przy czym podstawa, od której są opłacane składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe każdego z nich nie może być niższa niż 50 % minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym okresie, na który jest ustalane prawo do świadczenia "aktywni rodzice w pracy".

W ocenie Sądu, wobec jednoznacznej treści przywołanego wyżej przepisu organ zasadnie przyjął, że uprawnienie do uzyskania zawnioskowanego przez skarżącą świadczenia "aktywni rodzice w pracy" było uzależnione od tego czy dla każdego z rodziców (opiekunów) podstawa, od której opłacane są składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (indywidualna podstawa wymiaru składek), nie była niższa od 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę.

W przypadku skarżącej organ w prawidłowy sposób ustalił wysokość jej indywidualnej podstawy wymiaru składek i zasadnie uznał, że nie przekroczyła ona wymaganego progu składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w badanym okresie.

Przedstawione w skardze argumenty oraz wnioskowane dowody w żadnym zakresie nie podważają prawidłowości ustalenia indywidualnej podstawy wymiaru składek w poszczególnych miesiącach, lecz zmierzają do wykazania, iż w 2025 r. skarżącą uzyskała przeciętnie dochód wynoszący co najmniej 50% minimalnego wynagrodzenia za pracę. Tymczasem to nie przeciętny dochód, lecz podstawa, od której opłacane były składki w poszczególnych miesiącach na ubezpieczenia emerytalne miała istotne znacznie dla potwierdzenia uprawnienia skarżącej do uzyskania wnioskowanego świadczenia. Brak jest w szczególności podstaw do oczekiwanego uśredniania przewidzianych przez ustawodawcę wartości, gdyż nie zostało to przewidziane w ustawie. Analiza przepisów ustawy prowadzi natomiast do wniosku, że świadczenie "aktywny rodzic w pracy" zostało przewidziane jako miesięczne a spełnianie warunku minimalnej aktywności zawodowej podlega weryfikacji zarówno przy wydawaniu decyzji o ustaleniu prawa jak i następnie w każdym kolejnym miesiącu przez cały okres jego wypłaty. Powyższe wynika w szczególności z art. 11 ust. 4 ustawy zgodnie z którym w przypadku gdy osoba pobierająca świadczenie "aktywni rodzice w pracy", drugi rodzic dziecka, małżonek lub inna osoba, która wspólnie z nią wychowuje dziecko, nie spełniają warunków, o których mowa w art. 10, osoba pobierająca świadczenie "aktywni rodzice w pracy" zachowuje prawo do tego świadczenia do końca miesiąca następującego po miesiącu, w którym osoby te nie spełniają warunków, o których mowa w art. 10. Zachowanie prawa do świadczenia "aktywni rodzice w pracy" na zasadach określonych w zdaniu pierwszym przysługuje nie więcej niż dwa razy w okresie, o którym mowa w ust. 1.

Warto też na marginesie dostrzec, iż w myśl art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 199 z późn. zm.) płatnik przekazuje ZUS imienne raporty miesięczne po upływie każdego miesiąca kalendarzowego. Z kolei art. 41 ust. 3 powyższej ustawy wskazuje, że raport zawiera miesiąc i rok, którego dotyczy, oraz m.in. podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe. Powyższe utwierdza w przekonaniu, że właśnie każdy okres miesięczny (nie zaś roczny czy też uśredniony miesięczny) jest właściwy dla rozliczenia wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe.

Mając powyższe ma uwadze Sąd stwierdził, iż organ administracji prawidłowo zweryfikował podstawę, od której są opłacane składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w poszczególnych miesiącach i po potwierdzeniu, że podstawy, od których były opłacane składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe skarżącej w poszczególnych miesiącach były niższe niż 50 % minimalnego wynagrodzenia za pracę, zgodnie z obowiązującymi przepisami odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia.

Niezasadnymi okazały się zatem zarzuty skargi dotyczące niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego jak i naruszenia przepisów postępowania. Ustalenia poczynione przez organ oraz jego ocena zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego stanowiły uzasadnioną podstawę wydania skarżonej decyzji.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.