Bez zaświadczenia o przeciwwskazaniach WSA oddalił skargę w sprawie szczepień syna

Postanowieniem z 3 lutego 2026 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 w zw. art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r., poz. 132 ze zm., dalej jako "u.p.e.a."), Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. (dalej jako: "wierzyciel", "PPIS"), oddalił wniesiony przez K. G. (dalej: "skarżąca", "zobowiązana"), przedstawiciela ustawowego małoletniego A. G. zarzut wniesiony pismem z 28 grudnia 2025 r. o braku wymagalności obowiązku szczepień.

W uzasadnieniu postanowienia wierzyciel wskazał, że rozpoznaniu podlega zarzut o braku wymagalności z art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a. Pozostałe zarzuty, wskazane w piśmie zobowiązanej z 28 grudnia 2025 r. nie mieszczą się w katalogu zarzutu, określonego przez art. 33 § 2 u.p.e.a.

Wierzyciel podał, że podstawę prawną przeprowadzenia szczepień ochronnych w Polsce stanowi ustawa z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2025 r. poz. 1675; dalej "u.z.z.z."), która w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.b i art. 17 ust. 1 nakłada na osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obowiązek poddania się określonym szczepieniom ochronnym. Za osobę małoletnią odpowiedzialność za wykonanie tego obowiązku ponosi osoba sprawująca nad nim pieczę prawną lub opiekę. Zazwyczaj są to rodzice dziecka.

Wierzyciel wskazał, że na podstawie art. 17 ust. 10 u.z.z.z. wydane zostało rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. 2025, poz. 782; dalej "rozporządzenie MZ z 2023 r."), zaś na podstawie art. 17 ust. 11 u.z.z.z. Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym Ministra Zdrowia, Schemat Obowiązkowych Szczepień Ochronnych na dany rok. Wierzyciel wyjaśnił, że ww. komunikat nie jest podstawą do nałożenia obowiązku szczepień, lecz jest nim przepis ustawowy. Program szczepień jest jedynie wskazówką dla lekarza kwalifikującego do szczepień ochronnych daną osobę. Rozporządzenie MZ z 2023 r. określa przedział wiekowy, w którym dziecko ma być poddane szczepieniom ochronnym (załącznik nr 1 do ww. rozporządzenia).

Wierzyciel wskazał, że u syna zobowiązanej nie wykonano żadnego obowiązkowego szczepienia ochronnego, mimo informacji wysyłanych do niej w pismach z 11 czerwca 2019 r., 25 listopada 2019, 13 lutego 2020 r., 11 grudnia

2024 r. Do zobowiązanej skierowano także upomnienie z dnia 13 października 2025 r.

Zobowiązana nie przedłożyła żadnej dokumentacji odraczającej u jej syna obowiązek szczepień.

Wierzyciel wyjaśnił, że odmowa poddania dziecka szczepieniom ochronnym naraża nie tylko je, lecz również inne osoby na zachorowanie.

Odnosząc się do innych tematów, wskazanych w piśmie zobowiązanej z 28 grudnia 2025 r., wierzyciel podał, że niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym zachodzi jedynie gdy istnieją niezależne od zobowiązanego i trwałe przyczyny braku możliwości wykonania obowiązku. Takie okoliczności nie występują w sprawie. Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym wynika z art. 17 ust. 2 u.z.z.z., zaś na podstawie art. 68 Konstytucji RP władze publiczne zobowiązane są do zwalczania chorób epidemicznych, w tym chorób zakaźnych. Wierzyciel podał, że zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, konstytucyjne wolności i prawa mogą być ograniczone w drodze ustawy, gdy jest niezbędne m.in. w celu ochrony zdrowia.

Przepisy u.z.z.z. nie przewidują prawa pacjenta do odmowy wyrażenia zgody na szczepienia ochronne, jedynie lekarz kwalifikujący daną osobę na odpowiednie szczepienie może podjąć decyzję o odroczeniu obowiązkowego szczepienia i skierować osobę do konsultacji specjalistycznej.

Wierzyciel poinformował skarżącą, że szczepionki dopuszczone do obrotu przechodzą wieloetapowy i wieloletni proces badań klinicznych, są zarejestrowane i poddane badaniom jakościowym oraz bieżąco monitorowane jest ich użycie i występowanie niepożądanych odczynów poszczepiennych (tzw. NOP).

Wierzyciel wskazał, że nie posiada wiedzy o finansowaniu badań nad szczepionkami. Zaprzeczył, żeby użycie szczepionek wiązało się z występowaniem autyzmu i zaburzeń ze spektrum autyzmu u dzieci.

Wierzyciel podał, że rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz. U. z 2024 r. poz. 138) określa sposoby i kryteria zgłaszania NOP. Obowiązek zgłaszania NOP ciąży na lekarzach.

Wierzyciel wyjaśnił, że korzyścią ze szczepienia przeciwko gruźlicy jest znaczna redukcja ryzyka najcięższych jej postaci, co pomogło znacznie zmniejszyć śmiertelność u noworodków. Niższy poziom zachorowalności na gruźlicę w Niemczech to skutek wielu czynników, w tym efektywnego szczepienia osób w przeszłości, diagnostyki. Nie neguje to jednak sensu szczepień ochronnych w Polsce. Szczepienia ochronne mogą realnie chronić dzieci, w tym przewlekle chore. Nawet gdy ze względów medycznych dziecko nie może być poddane szczepieniu korzysta z ochrony tzw. populacyjnej, dzięki wysokiemu poziomowi szczepień w społeczeństwie.

Wierzyciel podał, że jest podmiotem uprawnionym do żądania wykonania przedmiotowego obowiązku na podstawie art. 1a pkt 13, art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

Według wierzyciela, podnoszony przez zobowiązaną zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego winien być skierowany do organu egzekucyjnego.

Wierzyciel stwierdził, że tytuł wykonawczy wystawił w sposób prawidłowy, wskazał podstawę prawną i określił treść tego obowiązku.

Zobowiązana złożyła zażalenie na ww. postanowienie, uznając że jej zarzuty nie zostały właściwie rozpoznane przez wierzyciela.

Wojewódzki Inspektor Sanitarny (ZPWIS) wydał w dniu 23 marca 2026 r. postanowienie nr [...], w którym utrzymał w mocy postanowienie wierzyciela.

ZPWIS przedstawił stan faktyczny w sprawie i przywołał treść art. 33 § 2 u.p.e.a. Podkreślił, że poddanie się szczepieniu ochronnemu zgodnie z przepisem art. 5 ust. 1 pkt 1b i art. 17ust. 1 u.z.z.z. jest obowiązkowe dla osób przebywających na terenie Rzeczypospolitej Polskiej, za wyjątkiem osób przebywających na terytorium RP przez okres krótszy niż trzy miesiące, która to okoliczność nie dotyczy niniejszej sprawy.

ZPWIS wyjaśnił, że zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.z., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym. Jedynie w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego może zostać stwierdzone wystąpienie przeszkód wynikających ze stanu zdrowia, uniemożliwiających wykonanie szczepienia. Przedział wiekowy poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym wynika z rozporządzenia MZ z 2023 r., tj. załącznika nr 1. Wymagalność obowiązku następuje z chwilą wejścia danej osoby w odpowiedni wiek, opisanych w § 3 ust. 1 rozporządzenia MZ z 2023 r.

ZPWIS wyjaśnił, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. sygn. akt SK 81/19 nie dotyczy stanu prawnego w niniejszej sprawie.

ZPWIS wskazał, że w dniu wystawienia tytułu wykonawczego syn skarżącej ukończył 7 rok życia i był zobowiązany do przyjęcia następujących szczepionek: I dawki na gruźlicę; I, II i III dawki na wirusowe zapalenie wątroby; I, II, III I IV dawki oraz I dawki przypominającej na błonicę, tężec i krztusiec; I, II I III dawki i I dawki przypominającej na ostre nagminne porażenie dziecięce; I dawce i II dawce przypominającej na odrę, nagminne zapalenie przyusznic i różyce.

ZPWIS wyjaśnił, że zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z.z., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym. Jedynie w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego może zostać stwierdzone wystąpienie przeszkód wynikających ze stanu zdrowia, uniemożliwiających wykonanie szczepienia. Nadmienił, że zgodnie z treścią § 11 rozporządzenia MZ z 2023 r., lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej. ZPIWS podkreślił przy tym, że to nie rodzic ustala indywidualny kalendarz szczepień, a lekarz specjalista, podczas wizyty konsultacyjnej z dzieckiem w poradni. Poddanie się lekarskiemu badaniu kwalifikacyjnemu jest elementem obowiązku szczepienia ochronnego. Podał, że podczas wizyty kwalifikacyjnej przedstawiciel ustawowy dziecka lub opiekun faktyczny, jeżeli posiada dodatkowe informacje lub dodatkową dokumentację medyczną dziecka, które mogą stanowić

o ewentualnych przeciwskazaniach do szczepień, powinien poinformować o tym lekarza. To w interesie strony jest, aby dobrowolnie wybranemu przez siebie lekarzowi POZ takie informacje i dokumentację przedstawić.

ZPWIS zaznaczył, że mimo iż badanie kwalifikacyjne dziecka stanowi integralną część procesu szczepienia ochronnego, nie stanowi pełnej realizacji obowiązku. Wykonanie obowiązku może nastąpić dopiero w momencie uzupełnienia wszystkich zaległych szczepień określonych w kalendarzu szczepień. Wymagalność obowiązku następuje z chwilą wejścia osoby objętej obowiązkiem w granice wiekowe zakreślone przez rozporządzenie w sprawie szczepień ochronnych, które w § 3 ust. 1 określa grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, uwzględniając ich wiek, a załącznik 1 doprecyzowuje schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania, wymagane dla danego szczepienia, uwzględniając wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia.

ZPWIS podał, że zobowiązano wzywano do stawienia się z dzieckiem w celu poddania go szczepieniom ochronnym. Strona nie przedłożyła zaświadczenia lekarskiego uzasadniającego odroczenie wykonania szczepień ochronnych u syna, ani innych dowodów dotyczących jego stanu zdrowia.

ZPWIS wskazał, że w przypadku wątpliwości co do składu i produkcji szczepionek należy kierować do producentów szczepionek, zaś pytania co do dopuszczalności obrotu do Prezesa Urzędu Rejestracji Leków i producenta szczepionek.

ZPWIS podał, że zarzut barku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych nie jest zasadny, gdyż wynika on wprost z ustawy.

ZPWIS uznał, że wierzyciel prawidłowo zebrał materiał dowodowy i go ocenił, ustosunkowując się do okoliczności podnoszonych przez stronę.

W odniesieniu do niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężny, prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy podmiot, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, niespełnienie wymogów formalnych tytułu wykonawczego, ZPWIS podał, że kwestie te nie mieszczą się w art. 33 § 2 u.p.e.a.

Zobowiązana złożyła skargę na ww. postanowienie i wniosła o jego uchylenie stwierdzenie, że postępowanie egzekucyjne prowadzone jest z naruszeniem prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Zarzuciła organowi naruszenie:

- art. 33 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a., przez bezzasadne uznanie, że obowiązek podlegający egzekucji jest wymagalny i wykonalny;

- art. 36 i art. 7 § 2 u.p.e.a., przez przyjęcie dopuszczalności egzekucji obowiązku niewykonalnego oraz zastosowanie środka nadmiernie uciążliwego;

- art. 20 § 1 u.p.e.a., przez akceptację prowadzenia egzekucji przez organ niewłaściwy;

- art. 27 § 1 u.p.e.a., przez uznanie za prawidłowy tytuł wykonawczy niespełniający wymogów formalnych;

- art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., przez niewyjaśnienie w sposób wyczerpujący stanu faktycznego i prawnego sprawy;

- art. 31 ust. 3, art. 47, art. 87 Konstytucji RP, przez przyjęcie dopuszczalności egzekwowania obowiązku opartego na akcie niebędącym źródłem prawa powszechnie obowiązującego.

Zarzuty zostały uszczegółowione w uzasadnieniu skargi.

W odpowiedzi na skargę ZPWIS wniósł o jej oddalenie.

Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu uproszczonym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej "p.p.s.a.").

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Spór dotyczy oddalenia zarzutu skarżącej przez wierzyciela.

Badając legalność zaskarżonego postanowienia Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Stosownie do art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.).

Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a.,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Zgodnie z art. 34 § 1 i § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, wierzyciel zaś wydaje postanowienie, w którym:

1) oddala zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej;

2) uznaje zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej:

a) w całości,

b) w części i w pozostałym zakresie oddala ten zarzut;

3) stwierdza niedopuszczalność zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej, jeżeli:

a) zarzut jest albo był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu podatkowym, administracyjnym lub sądowym,

b) zobowiązany kwestionuje w całości albo w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługuje środek zaskarżenia.

Zgłoszony przez skarżącą zarzut dotyczył braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych.

Wskazać należy, że wystawienie tytułu wykonawczego nastąpiło przez wierzyciela PPIS, tj. organ do tego uprawniony zgodnie z art. 1a pkt 13 i art. 5 § 1 pkt 2 u.p.e.a., nastąpiło po potwierdzeniu, że dziecko skarżącej nie zostało poddane stosownym szczepieniom ochronnym, czego skarżąca nie kwestionuje.

Organem egzekucyjnym w sprawach administracyjnych dotyczących niepoddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu jest wojewoda właściwy ze względu na miejsce zamieszkania osoby zobowiązanej. To wojewoda wydaje postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. Niezasadne jest zatem skierowanie zarzutu zastosowania środka egzekucyjnego nadmiernie uciążliwego do wierzyciela.

Tytuł wykonawczy poprzedzony by upomnieniem, które zostało doręczone skarżącej, zaś treść tytułu zawiera elementy wymienione w art. 27 § 1 u.p.e.a. Obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika bezpośrednio z mocy prawa. Podstawę prawną przedmiotowego obowiązku stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.b i ust. 2 i art. 17 ust. 1 i ust. 11 u.z.z.z. oraz przepisy rozporządzenia MZ z 2023 r.

Profilaktyka przed chorobami epidemicznymi jest konstytucyjnym obowiązkiem władz publicznych (art. 68 ust. 4 Konstytucji RP). W celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 u.z.z.z. wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych.

Stosownie do art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.b u.z.z.z., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 tej ustawy jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie Przy czym w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, zgodnie z art. 5 ust. 2 u.z.z.z. ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2022 r. poz. 1876 ze zm.).

Z powyższych przepisów wynika, że obowiązku szczepienia dziecka nie może wykonać inna osoba niż ta, której ten obowiązek dotyczy.

Realizację wyrażonego w przytoczonych przepisach obowiązku konkretyzują przepisy u.z.z.z., zamieszczone w rozdziale 4 poświęconym szczepieniom ochronnym.

Z art. 17 ust. 2 u.z.z.z. wynika, że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5).

Zgodnie z art. 17 ust. 7 u.z.z.z. urodzenie żywego dziecka nakłada na osobę wystawiającą zaświadczenie o żywym urodzeniu obowiązek założenia karty uodpornienia oraz książeczki szczepień dziecka. Natomiast stosownie do art. 17 ust. 9 tej ustawy do obowiązków lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną należy powiadomienie osoby obowiązanej do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym lub osoby sprawującej pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną albo opiekuna faktycznego w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, o obowiązku poddania się tym szczepieniom, a także poinformowanie o szczepieniach zalecanych.

Wyżej wymienione obowiązki ustawowe rozwinięte zostały w przepisach wykonawczych zawartych w rozporządzeniu MZ z 2023 r., wydanym na podstawie art. 17 ust. 10 u.z.z.z.

Rozporządzenie to określiło:

1) wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych;

2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych;

3) schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia;

4) kwalifikacje osób przeprowadzających szczepienia ochronne;

5) sposób przeprowadzania szczepień ochronnych;

6) tryb przeprowadzania konsultacji specjalistycznej dla osób, w przypadku których lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego;

7) wzory:

a) zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym,

b) książeczki szczepień,

c) karty uodpornienia;

8) sposób prowadzenia dokumentacji medycznej dotyczącej obowiązkowych szczepień ochronnych i jej obiegu;

9) wzory sprawozdań z przeprowadzonych obowiązkowych szczepień ochronnych oraz tryb i terminy ich przekazywania;

10) papierową lub elektroniczną formę raportu o przypadkach niewykonania obowiązkowych szczepień ochronnych, o którym mowa w art. 17 ust. 9b u.z.z.z., oraz terminy i sposób jego przekazywania.

I tak, wskazane rozporządzenie określa w § 3 ust. 1 grupy osób obowiązanych do poddania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. W § 3 ust. 2 zawarto regulację, zgodnie z którą schematy obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży obejmujące liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia podstawowego lub przypominającego, z uwzględnieniem wieku osoby objętej obowiązkiem szczepienia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.

Jak wynika z art. 17 ust. 1 u.z.z.z., osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez okres krótszy niż trzy miesiące są zwolnione z obowiązku poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym, z wyjątkiem szczepień poekspozycyjnych.

Za niesporne Sąd uznaje ustalenie organów, iż syn skarżącej podlega obowiązkowi szczepień ochronnych na terytorium RP.

Podkreślić należy, że skarżąca w toku całego postępowania nie dostarczyła zaświadczenia lekarskiego uzasadniającego czasowe lub stałe przeciwwskazanie do realizacji powyższych szczepień u dziecka, ani żadnych dokumentów związanych z jego stanem zdrowia. Świadczy to o tym, że skarżąca z pełną świadomością uchyla się od poddania małoletniego syna obowiązkowym szczepieniom ochronnym.

Niepoddanie dziecka badaniu kwalifikacyjnemu uniemożliwiało stwierdzenie przez lekarza istnienia ewentualnych przeciwskazań do wykonania szczepienia ochronnego. Nie stawiając się na badanie kwalifikacyjne skarżąca zrezygnowała z możliwości ewentualnego ustalenia przez lekarza indywidualnego kalendarza szczepień ochronnych dziecka.

Podkreślenia wymaga, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest obowiązkiem ustawowym. Uchybienie termu obowiązkowi powoduje w konsekwencji konieczność jego wyegzekwowania.

Biorąc pod uwagę powyższe, stwierdzić należy, że obowiązek szczepień ochronnych jest uregulowany prawnie i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych u osób przebywających na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przy czym, jak zasadnie wskazał NSA w wyroku z dnia 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11 wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami kodeksu wykroczeń. Oznacza to, że wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Jego niedochowanie aktualizuje obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu.

W odniesieniu do zarzutu skargi, co do wymagalności obowiązku szczepień małoletniego syna skarżącej w oparciu o rozporządzenie MZ z 27 września 2023 r., w ocenie Sądu zarzut ten jest niezasadny. Należy jeszcze raz podkreślić, że sam obowiązek szczepień wynika z ustawowych regulacji, a więc z powszechnie obowiązujących przepisów prawa. Jego realizacja odbywa się zaś według Programu Szczepień Ochronnych, który rokrocznie jest modyfikowany stosownie do aktualnej sytuacji epidemiologicznej i ogłaszany przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, o którym mowa w art. 17 ust. 11 u.z.z.z. W komunikacie tym wskazuje się jakim szczepieniom i w jakim czasie powinny poddać się określone osoby. Podstawą jednak obowiązku poddania się szczepieniom ochronnym jest regulacja ustawowa - art. 5 ust. 1 pkt 1 lit.b i art. 17 ust. 1 u.z.z.z. Z przepisu tego, jak i z innych obowiązujących źródeł prawa, w tym przepisów Konstytucji RP, nie wynika, aby przy egzekwowaniu obowiązku szczepień ochronnych organ miał obowiązek uwzględniać podnoszone przez skarżącą kwestie jak: bazowanie na dobrowolności szczepień i "świadomej zgody na wykonanie tej procedury medycznej", uwzględnianie zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia, badanie zachorowalności, wystąpienia Niepożądanych Odczynów Poszczepiennych (NOP), brak celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek. Sąd nie dostrzega wadliwości przedmiotowego rozporządzenia.

W skardze skarżąca odnosi się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. w sprawie o sygn. akt SK 81/19. Wyrok ten był podstawą do zmian w przepisach u.z.z.z. dokonanych przez ustawodawcę.

W ww. wyroku Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt SK 81/19, orzekł, że: I. Artykuł 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, ze zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; II. Przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok powyższy został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. pod pozycją 909.

Przedmiotowy tytuł wykonawczy wystawiono natomiast w dniu 28 listopada 2025 r.

W związku z ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego wydane zostało wspomniane wcześniej rozporządzenie Ministra Zdrowia z 2023 r., które zawiera schemat szczepień dzieci uzależniony od ich wieku (załącznik nr 1). Wyjaśnić należy, że zarówno przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, jak i po nim dziecko skarżącej podlegało obowiązkowemu szczepieniu.

Wbrew stanowisku skarżącej z obowiązujących w chwili wydania zaskarżonego postanowienia przepisów prawa wynikał obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym wskazanym w tytule wykonawczym, a skarżącą obowiązywały terminy wykonania tych szczepień wynikające z aktualnie obowiązującego rozporządzenia MZ z 2023 r.

W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z.z., skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Sąd nie dopatrzył się przy tym, by doszło do przekroczenia upoważnienia ustawowego przy wydaniu omawianego rozporządzenia.

W konsekwencji nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów Konstytucji RP.

W ocenie Sądu, chroniona konstytucją wolność decydowania o swoim życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń m.in. ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji RP). Nie wymaga pogłębionych wyjaśnień, że obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia pozostaje także to, że - jak stanowi art. 95 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego - władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeń i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym, m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z.z. i równocześnie, by chronić prawa dziecka, których ochronę zapewnia Rzeczpospolita Polska, o czym stanowi art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z dnia 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3542/15).

Nadto, jak już wyżej wskazano, ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie można przyjąć, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 389/16). Innymi słowy - materia dotycząca szczepień ochronnych nie znajduje się w jakimkolwiek związku ze sferą prywatności jednostki (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2021 r., sygn. akt II OSK 1622/18).

Zdaniem Sądu, organ w sposób wyczerpujący i zarazem poprawny wyjaśnił stan faktyczny oraz ocenił zebrane dowody. Wyniki ustaleń przedstawił w uzasadnieniu wydanego postanowienia, odnosząc się do kwestii charakteru szczepień ochronnych. W zaskarżonym postanowieniu prawidłowo też wskazano i zinterpretowano przepisy prawa, z których wynika wymagalność obowiązku podania dziecku szczepionek.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.

Orzeczenia sądów administracyjnych przywołane w uzasadnieniu wyroku są dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.