Matka chciała zmiany ośrodka dla syna w trakcie roku. Sąd oddalił skargę

Pismem z 24 kwietnia 2026 r., pełnomocnik I. C. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego ze skargą na czynność Wójta Gminy R. w postaci odmowy zorganizowania dowozu S. S. do Ośrodka Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczego [...] w T. .

Strona skarżąca oświadczyła, że w związku z czynnością odmowy zorganizowania dowozu, na podstawie art. 57 § 1 pkt 3 p.p.s.a. zarzuca organowi:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe poprzez odmowę zapewnienia transportu dziecka niepełnosprawnego S. S. - syna Skarżącej do Ośrodka Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczego w T. , podczas gdy obowiązkiem gminy jest zapewnienie dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 36 ust. 17 ustawy Prawo oświatowe, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego;

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że obowiązek zapewnienia bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego jest uzależniony od kryterium "najbliższości" placówki, podczas gdy przepis ten nie wprowadza takiego kryterium, a organ zobowiązany jest zapewnić transport do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego wskazanego przez rodziców dziecka, o ile placówka ta realizuje zajęcia rewalidacyjno-wychowawcze odpowiednie do potrzeb i rodzaju niepełnosprawności dziecka:

3. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe poprzez jego błędną wykładnię polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, że sam fakt, iż inny ośrodek odpowiedział pozytywnie na zapytanie organu o możliwości realizacji zaleceń zgodnie z orzeczeniem wobec małoletniego, przesądza o braku obowiązku zapewnienia transportu do ośrodka wskazanego przez matkę dziecka, bez zbadania okoliczności konkretnej sprawy i bez uwzględnienia szeregu okoliczności dotyczących sytuacji wychowawczo-opiekuńczej dziecka oraz zakresu oferowanych zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, wskazywanych przez matkę w kierowanym do Wójta Gminy wniosku;

4. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 7 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a. poprzez brak dokładnego rozważenia stanu faktycznego i prawnego sprawy, podważenie zasady zaufania obywateli do władzy publicznej i naruszenie słusznego interesu skarżącej, poprzez odmowę zorganizowania dowozu S. S. do [...] Szkoły Podstawowej z Oddziałami Przedszkolnymi w T. .

Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o stwierdzenie bezskuteczności czynności Wójta Gminy w przedmiocie odmowy zorganizowania dowozu S. S. do Ośrodka Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczego [...] w T. oraz o uznanie uprawnienia Skarżącej do zorganizowania dowozu jej syna do Ośrodka Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczego [...] w T. oraz do uznania uprawnienia do zwrotu dotychczas poniesionych kosztów dowozu

Jak wynika z uzasadnienia skargi, w ocenie skarżącej w Ośrodku Rewalidacyjno-Wychowawczym w S., do którego dowóz gmina zorganizowała w roku szkolnym 2025/2026 nie jest możliwe realizowanie terapii i kształcenia jej syna w takim samym stopniu oraz na takim samym poziomie pod względem jakości jak w Ośrodku Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczym w T. . Wynika to z faktu, iż Ośrodek Rewalidacyjno-Wychowawczy w S. nie prowadzi takich zajęć specjalistycznych, jakie prowadzone są w Ośrodku Rehabilitacyjno-Edukacyjno- Wychowawczym w T. . Ponadto Ośrodek Rewalidacyjno-Wychowawczy w S. nie posiada takich metod diagnostyki, jak placówka, do której o dowóz wnosiła skarżąca.

Skarżąca podkreśliła też, że art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe nie wprowadza kryterium "najbliższości" placówki. Bez wątpienia ustaleń w niniejszej sprawie nie można też ograniczyć wyłącznie do zapytania dyrektora Ośrodka Rewalidacyjno-Wychowawczego w S., czy placówka ta jest w stanie realizować zalecenia wynikające z orzeczenia o potrzebie realizacji zajęć rewalidacyjno-wychowawczych, lecz konieczne było ustalenie, w jaki sposób placówka ta jest w stanie realizować te zalecenia, a zwłaszcza czy jest w stanie zapewnić synowi skarżącej warunki terapii tożsame z tymi oferowanymi przez Ośrodek Rehabilitacyjno- Edukacyjno-Wychowawczy w T.

Zdaniem skarżącej rodzic jest uprawniony do wyboru ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego dla swojego dziecka, zaś obowiązkiem organu jest zapewnienie bezpłatnego transportu i opieki do wskazanej przez rodzica placówki. Organ nie może kwestionować tego wyboru ani zastępować go własną decyzją co do placówki, do której dziecko miałoby uczęszczać. Skoro zatem w placówce wybranej przez matkę dziecko ma zapewnione lepsze warunki terapii i rozwoju, organ nie może wymagać, aby uczęszczało do innej placówki.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie wyjaśniając, iż wnioskiem datowanym na dzień 19 sierpnia 2025 r. skarżąca wystąpiła do Wójta Gminy o organizację przez gminę bezpłatnego dowozu i opieki w tym czasie, jej niepełnosprawnego syna do Specjalnego Ośrodka [...] w S.. W odpowiedzi na powyższy wniosek, pismem datowanym na dzień 19 sierpnia 2025 r., Wójt Gminy poinformował skarżącą, że jej wniosek został uwzględniony i jej syn zostanie objęty bezpłatnym dowozem wraz z opieką do Zespołu [...] w S. (Ośrodek Rewalidacyjno - Wychowawczy w S.).

Następnie, pismem datowanym na dzień 15 stycznia 2026 r., skarżąca nie przedstawiając jakiegokolwiek uzasadnienia wystąpiła o zmianę w ww. zakresie i zorganizowanie transportu syna wraz z opieką do Ośrodka Rehabilitacyjno Wychowawczego w miejscowości T. gmina P. .

W odpowiedzi na powyższy wniosek, pismem datowanym na 3 lutego 2026 r. Wójt Gminy odmówił spełnienia wskazanego w nim żądania, albowiem wszystkie zalecenia wynikające z orzeczenia o niepełnosprawności S. T. są realizowane przez Ośrodek Rewalidacyjno - Wychowawczy w S., do którego o dowóz skarżąca pierwotnie wnioskowała.

Dalej, pismem datowanym na dzień 11 marca 2026 r. skarżąca ponowiła wniosek z dnia 15 stycznia 2026 r. dodatkowo uzasadniając, że jej zdaniem Ośrodek [...] w T. posiada szerszy zakres specjalistycznych terapii aniżeli Ośrodek [...] w S..

W odpowiedzi na powyższe pismo Wójt Gminy, pismem datowanym na dzień 25 marca 2026 r., odmówił spełnienia wskazanego w nim żądania, z uwagi na brak podstaw prawnych jak i faktycznych do zmiany placówki w trakcie roku szkolnego.

Natomiast odnosząc się do skargi organ podkreślił, iż można z niej odnieść wrażenie jakoby dotyczyła ona sytuacji, w której gmina w ogóle odmawia obowiązku zorganizowania transportu wraz z opieką do placówki zgodnej z orzeczeniem o niepełnosprawności syna skarżącej. Tymczasem w odpowiedzi na pierwszy wniosek skarżącej o zorganizowanie transportu wraz z opieką, został on w całości przez gminę uwzględniony i transport wraz z opieką jest realizowany w roku szkolnym 2025/2026 w sposób nieprzerwany do placówki, którą skarżąca pierwotnie wskazała.

Nadmieniono, iż jak wynika z pisma z dnia 25 maja 2026 r. Zespołu [...] w S. , w strukturach którego znajduje się Ośrodek [...] w S., a do którego dowóz zapewniony ma syn skarżącej, przedmiotowa placówka realizuje wszystkie zalecenia wynikające z orzeczenia o potrzebie zajęć rewalidacyjno - wychowawczych zespołowych nr [...] z dnia [...] czerwca 2025 r. Nie może być zatem mowy, o tym, że gmina nie realizuje obowiązku i wynikającego z art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe, albowiem gmina zapewnia dowóz wraz z opieką do placówki zgodnej z orzeczeniem jakie posiada syn skarżącej, jak i zgodnie z wnioskiem jaki na rok szkolny złożyła sama skarżąca.

Zdaniem organu brak jest podstaw faktycznych jak i prawnych, aby w trakcie roku szkolnego bez uzasadnionej przyczyny gmina zobowiązana była do zmiany placówki, do której realizuje już dowóz. Tym samym, skoro dowóz jest realizowany i to zgodnie z pierwotnym wnioskiem skarżącej w roku szkolnym 2025/2026, to przedmiot skargi w ocenie Wójta Gminy nie istnieje. Z całą pewnością nie jest nim odmowa zorganizowania dowozu wraz z opieką, albowiem taki dowóz jest realizowany, w związku z czym przedmiotem odmowy jest wyłącznie zmiana placówki, do której ten dowóz miałby być realizowany, a nie obowiązek jego realizowania.

Końcowo wskazano, że realizacja przez gminę obowiązku wynikającego z art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe wymaga nie tylko zaangażowania środków finansowych ze wszystkimi konsekwencjami przestrzegania rygorów jakie dotyczą finansów publicznych, ale również określonych działań organizacyjno - logistycznych, stąd realizowanie transportu w danym roku szkolnym planowane jest jeszcze przed jego rozpoczęciem, na podstawie złożonych wniosków przez opiekunów dzieci do niego uprawnionych. Nie sposób uznać za uprawnione twierdzenie, że gmina ma obowiązek każdorazowej modyfikacji miejsca, do którego realizuje dowóz, jeżeli jest to tylko i wyłącznie kaprys opiekuna osoby uprawnionej i nie jest to poparte jakimkolwiek względami faktycznymi i prawnymi.

W replice z 13 lipca 2026 r. do powyżej odpowiedzi na skargę pełnomocnik skarżącej wniósł nieuwzględnienie przez Sąd argumentacji podniesionej przez organ. Jak wywiedziono w powyższym piśmie, odmowa realizacji wniosku skarżącej nastąpiła pomimo tego, że przepisy nie uzależniają obowiązku gminy od kryterium "najbliższości" placówki, a wybór ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego należy do rodziców dziecka, nie do organu.

Zdaniem skarżącej argumentacja organu opiera się na błędnym założeniu, że istota sprawy sprowadza się wyłącznie do tego, czy dowóz w ogóle jest organizowany, podczas gdy przedmiotem skargi jest odmowa zorganizowania dowozu do konkretnej placówki wybranej przez matkę dziecka - Ośrodka Rehabilitacyjno-Edukacyjno-Wychowawczego w T.

Wskazano także, że skarżąca w piśmie z dnia 15 stycznia 2026 r., a następnie w piśmie z dnia 11 marca 2026 r. przedstawiła merytoryczne uzasadnienie swojego wniosku, wskazując na szerszy zakres specjalistycznych terapii oferowanych przez placówkę w T. (w tym m.in. indywidualną fizjoterapię, terapię logopedyczną, dogoterapię, hipoterapię i hydroterapię), których syn skarżącej nie ma zapewnionych w dotychczasowej placówce. Wniosek skarżącej nie stanowił zatem, wbrew twierdzeniom organu "kaprysu opiekuna", lecz był wyrazem troski o dobro i prawidłowy rozwój niepełnosprawnego dziecka, poparty konkretnymi okolicznościami faktycznymi.

W ocenie skarżącej art. 39 ust. 4 pkt 2 ustawy Prawo oświatowe nie przewiduje żadnego ograniczenia czasowego, które uniemożliwiałoby zmianę wskazanej przez rodzica placówki w trakcie roku szkolnego. Powoływane przez pełnomocnika Wójta Gminy względy organizacyjno-logistyczne (planowanie transportu przed rozpoczęciem roku szkolnego) dotyczą wyłącznie wewnętrznej organizacji pracy organu i nie mogą stanowić podstawy do ograniczenia ustawowego prawa dziecka niepełnosprawnego oraz jego rodziców do wyboru odpowiedniego ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego. Trudności organizacyjne po stronie administracji publicznej nie mogą przemawiać przeciwko realizacji uprawnień jednostki wynikających wprost z ustawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Na podstawie powołanego art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrolą sądu administracyjnego objęte zostały te prawne formy działania administracji publicznej, które mogą być i są podejmowane przez organy administracji publicznej w stosunku do podmiotów administrowanych w sprawach, dla których załatwienia nie jest przewidziana forma decyzji lub postanowienia. Działania te podejmowane są w sprawach indywidualnych w tym znaczeniu, że ich przedmiotem jest określony i zindywidualizowany stosunek administracyjny, którego źródłem jest przepis prawa powszechnie obowiązującego. Muszą one przy tym dotyczyć uprawnienia lub obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Oznacza to, że musi istnieć związek między przepisem prawa, który określa uprawnienie lub obowiązek, a aktem lub czynnością, która go dotyczy.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest podgląd, że odmowa zapewnienia uczniom dojazdu do placówki oświatowej jest czynnością w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., a zatem jest ona zaskarżalna do sądu administracyjnego (por. wyroki WSA: w Białymstoku z dnia 11 lipca 2017 r. sygn. akt II SA/Bk 270/17; w Szczecinie z dnia 17 stycznia 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 775/07; w Olsztynie z dnia 15 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Ol 149/08; w Warszawie z dnia 16 stycznia 2008 r., sygn. akt VIII SA/Wa 614/07 i z dnia 29 października 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 369/15). W badanej sprawie skarżąca wystąpiła z wnioskiem, który spotkał się z odmową organu, tym samym czynność organu podlega kontroli sądu administracyjnego.

W realiach badanej nie jest sporne, iż na podstawie wniosku skarżącej z 19 sierpnia 2025 r. organ, zgodnie z powyższym wnioskiem, zorganizował bezpłatny dowóz niepełnosprawnego syna skarżącej do Zespołu [...] w S. (Ośrodek [...] w S.). Tym samym skarżąca wnosząc pisma w dniach 15 stycznia 2026 r. i 11 marca 2026 r. zmierzała nie tyle do organizacji dowozu do ośrodka, lecz do zmiany miejsca dowozu w trakcie roku szklonego. Nadto z wyjaśnień pełnomocnika skarżącej na rozprawie wynika, iż ów dowóz był faktycznie realizowany przez gminę przez cały rok szkolny 2025/2026 a syn skarżącej uczęszczał do Zespołu [...] w S. Ośrodek [...] w S.).

Zgodnie z art. 39 ust. 4 Prawa oświatowego obowiązkiem gminy jest:

1) zapewnienie uczniom niepełnosprawnym, których kształcenie i wychowanie odbywają się na podstawie art. 127, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do najbliższej szkoły podstawowej, a uczniom z niepełnosprawnością ruchową, w tym z afazją, z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym - także do najbliższej szkoły ponadpodstawowej, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym uczeń kończy 21. rok życia;

2) zapewnienie dzieciom i młodzieży, o których mowa w art. 36 ust. 17, a także dzieciom i młodzieży z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna, bezpłatnego transportu i opieki w czasie przewozu do ośrodka rewalidacyjno-wychowawczego, do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym kończą:

a) 24. rok życia - w przypadku uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, z których jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna,

b) 25. rok życia - w przypadku uczestników zajęć rewalidacyjno-wychowawczych.

W badanej sprawie skarżąca domagała się zmiany dowozu dziecka z położonego na zachód od jej miejsca zamieszkania i odległego o około 28 km S. do położonego południowym - wschodzie i odległego o około 27 km T. . Przy czym jej argumentacja w istocie sprowadzała się do powołania na orzeczenie o potrzebie zająć rewalidacyjno-wychowawczych wydane przez poradnię Psychologiczno - Pedagogoczną [...] oraz wskazanie, iż placówka do której chce zapisać dziecko spełnia wszystkie wymagania określone w orzeczeniu oraz jednocześnie zapewnia znacznie szerszy zakres specjalistycznych terapii, które zdaniem skarżącej mają znacznie dla funkcjonowania jej syna. Wskazywała też na art. 39 ust 4 Prawa oświatowego jako źródło obowiązków gminy oraz na okoliczność, że nie ma możliwości dowozu syna na własną rękę, a omowa transportu w praktyce uniemożliwia jej dziecku korzystanie z bardziej kompleksowej formy wsparcia.

W ocenie Sądu, w dacie wystosowania przez organ do skarżącej zakwestionowanego pisma brak było podstaw do stwierdzenia, iż w placówce rawalidacyjno – wychowawczej do której synowi skarżącej został zapewniony dojazd w roku szkolnych 2025/2026 nie są realizowane zalecenia wynikające z orzeczenia o potrzebie zajęć rewalidacyjno - wychowawczych zespołowych. Powyższe nie wynika ani z ustaleń organu ani z argumentacji skarżącej, która wskazywała w istocie jedynie, że Ośrodek Rehabilitacyjno - Wychowawczy w T. posiada szerszy zakres specjalistycznych terapii aniżeli Ośrodek Rewalidacyjno - Wychowawczy [...] Zmiana miejsca dowozu syna skarżącej, co jak wskazał organ wiązałoby się z koniecznością jego sfinansowania i zorganizowania, wymaga jednak odpowiedniego uzasadnienia. Gmina wydatkując środki publiczne ma obowiązek dbać racjonalność wydatkowania środków publicznych i subiektywne przekonanie rodzica o zasadności zmiany placówki nie musi zostać uwzględnione, jeśli orzeczenie jest prawidłowo wykonywane w dotychczasowej placówce a dowóz dziecka jest faktycznie realizowany.

Warto też w tym miejscu nadmienić, iż kierując kwestionowane pismo do strony organ nie dysponował przedłożonymi Sądowi na rozprawie: opinią fizjoterapeutyczną z 14 wrzenia 2026 r. oraz opinią logopedyczną z 14 września 2026 r. Zatem nie mógł uwzględnić tych dokumentów w toku rozpatrywania wniosku skarżącej. Tym samym w oparciu o ich treść nie sposób oceniać działania organu w zaskarżonym zakresie. Skoro skarżąca aktualnie pozyskała nowe zalecenia dotyczące kształcenia dziecka, które mają dowodzić zasadności zmiany placówki w której opieką objęty jest jej syn, powinna je przekazać organowi gminy celem umożliwienia mu zbadania okoliczności sprawy w nowym roku szkolnym.

Wbrew zarzutowi skargi organ nie oparł swojego rozstrzygnięcia na kryterium "najbliższości" placówki, lecz ocenił argumentacje skarżącej, która legła u podstaw wniosku o zmianę placówki w ciągu roku szkolnego. Nadto organ z urzędu dokonał weryfikacji sposobu wykonania orzeczenia o potrzebie zajęć rewalidacyjno - wychowawczych zespołowych przez placówkę pierwotnie wybraną przez skarżącą, do której dojazd był realizowany. Przy czym nie jest tak, że ośrodek [...] jedynie "odpowiedział pozytywnie na zapytanie organu o możliwości realizacji zaleceń zgodnie z orzeczeniem wobec małoletniego". W realiach badanej sprawy przedstawione przez ośrodek wyjaśnienie z 25 maja 2026 r. dotyczące sposobu realizacji zaleceń wynikających z orzeczenia dotyczyło usługi opiekuńczej faktycznie wykonywanej już od września 2025 r., a zatem już od prawie 9 miesięcy. Skarżąca informacji z przedmiotowych wyjaśnień w żadnym zakresie nie kwestionowała, stąd organ mógł uznać je za wiarygodne źródło wiedzy, będące podstawą rozstrzygania wniosku skarżącej o zmianę miejsca dowozu dziecka w czasie roku szkolnego. Stąd też zakres przeprowadzonych przez organ czynności jawi się jako adekwatny dla okoliczności sprawy.

Wobec powyższego niezasadnymi okazały się zarzuty skargi dotyczące niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego jak naruszenia przepisów postępowania. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.