Betonowe ogrodzenie w rowie na granicy działek. Sąd oddalił skargę właścicielki

Decyzją z 18.11.2025 r. (nr V.RPU.533.6.2025) Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, działając na podstawie art. 191 ust. 1 ustawy z 22.07.2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2025 r. poz. 960 ze zm.) - dalej jako: u.p.w., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w L. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 28.04.2024 r. (nr WR.ZPU.3.534.1.2023), nakazującą R. C., przywrócenie funkcji urządzenia wodnego, tj. rowu melioracyjnego przechodzącego przez działki o numerach: [...], [...], [...], [...] i [...] obręb [...] R., gm. G. poprzez przywrócenie swobodnego przepływu wód opadowych i roztopowych pochodzących z działek o numerach: [...] i [...] obręb [...] R., gm. G. do rowu melioracyjnego zlokalizowanego działkach o numerach: [...], [...], [...], [...] i [...] obręb [...] R., gm. G. odprowadzającego ww. wody opadowe i roztopowe poprzez istniejący wylot do rowu przydrożnego zlokalizowanego na działce nr [...] obręb [...] R., gm. G. w terminie 30 dni od dnia otrzymania tej decyzji.

Decyzja została wydana na podstawie następujących okoliczności faktycznych i prawnych.

Postępowanie w sprawie przywrócenia funkcji opisanego rowu melioracyjnego prowadzone jest od roku 2020. Wówczas Z. G. wystąpił do Zarządu Zlewni w L. o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na przywrócenie funkcji urządzenia wodnego, tj. rowu melioracyjnego przebiegającego przez działki o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] obręb [...] R., gm. G. Podano wówczas, że powodem takiego wniosku było postawienie przez R. C. betonowej podmurówki i dodatkowego ogrodzenia na granicy działek nr [...], [...] i [...]. W trakcie w ten sposób zainicjowanego postępowania organ I instancji potwierdził m.in. na postawie z wizji terenowej z 12.05.2021 r., że na granicy działek nr [...] i [...] - na trasie rowu melioracyjnego zostało postawione betonowe ogrodzenie posadowione na betonowej podmurówce co skutecznie uniemożliwia samowolny spływ wód opadowych i roztopowych z trenów działek nr [...] i [...] do rowu na działkach nr [...], [...] i [...].

Następnie decyzją z 20.09.2021 r. (nr WR.ZUZ.3.4210.418.2020.AO) Dyrektor Zarządu Zlewni w L. nakazał R. C. przywrócenie funkcji rowu melioracyjnego przechodzącego przez działki o numerach: [...], [...], [...], [...] i [...], obręb [...] R., gm. G., poprzez wykonanie przepustu w betonowej podmurówce ogrodzenia w terminie 30 dni od dnia doręczenia decyzji. opisanego na wstępie urządzenia wodnego.

Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, uwzględniając odwołanie R. C., decyzją z 18.01.2023 r. (nr WR.RPU.533.1.2022.MP) uchylił decyzję organu I instancji z 20.09.2021 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. W motywach podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zgodził się z organem I instancji, że wyniki analizy układu sytuacyjno-wysokościowego terenu i urządzeń wodnych na działkach objętych postępowaniem świadczą o tym, że funkcją rowu w działce nr [...] jest odprowadzanie także wody spływającej w kierunku tej działki z położonych powyżej działek, tj. między innymi z działek nr [...] i [...]. Organ odwoławczy podzielił także pogląd wyrażony w zaskarżonym rozstrzygnięciu, że wykonanie przez odwołującą podmurówki i ogrodzenia betonowego w świetle rowu na granicy działek nr [...] i [...] spowodowało, że ów rów przestał pełnić taką funkcję, przez co pojawiły się szkody związane z zalewaniem działki nr [...] wodami opadowymi i roztopowymi, zatamowanymi podmurówką i ogrodzeniem betonowym. Odnosząc się do powodów uchylenia decyzji wydanej przez organ I instancji, która została podjęta na podstawie art. 191 ust. 1 u.p.w., organ odwoławczy wskazał, że jej mocą nakazano odwołującej się stronie wykonanie przepustu w podmurówce, przywracającego funkcję rowu. Organ odwoławczy stwierdził jednak, że przy podjęciu takiego rozstrzygnięcia nie został uwzględniony wynik toczącego się równolegle postępowania prowadzonego w trybie art. 29 u.p.w. Przedmiotem postępowania prowadzonego na tej podstawie przez Burmistrza Gminy i Miasta G. jest zakłócenia stosunków wodnych na gruncie w związku z wykonaniem przez odwołującą betonowej podmurówki i ogrodzenia w poprzek trasy rowu na granicy działki nr [...] z działką nr [...]. W wyniku tego postępowania została wydana decyzja z 09.08.2021 r., znak: WT.OŚ.6331.18.2021, która Burmistrz Gminy i Miasta G. nakazał odwołującej zlikwidowanie podmurówki betonowej wraz z fragmentem posadowionego na niej betonowego ogrodzenia na odcinku (szerokości) dochodzącego do tego ogrodzenia rowu melioracyjnego, zlokalizowanego na działkach: [...], [...], [...] i [...]. Z akt sprawy wynika przy tym, że organ I instancji posiadał wiedzę o wydaniu takiej treści decyzji. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że zwrócił się z zapytaniem do Burmistrza Gminy i Miasta G. o prawomocność decyzji z 09.08.2021 r. W odpowiedzi Burmistrz Gminy i Miasta G. poinformował, że decyzja z 09.08.2021 r., znak: WT.OŚ.6331.18.2021 jest decyzją prawomocną i że wdrożone zostało postępowanie egzekucyjne celem przymuszenia do jej wykonania. W takiej sytuacji procesowej organ odwoławczy uznał, że decyzja organu I instancji nakazująca wykonanie przepustu w podmurówce ogrodzenia, która podlega rozebraniu na podstawie ostatecznej decyzji wydanej na podstawie art. 29 u.p.w., kwalifikowałaby się na podstawie art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. do stwierdzenia nieważności z powodu wady niewykonalności. Dalej organ odwoławczy zauważył, że rozebranie podmurówki i ogrodzenia zgodnie z decyzją Burmistrza Miasta i Gminy G. w celu przywrócenia do stanu poprzedniego stosunków wodnych na gruncie, spowoduje też zmianę warunków odprowadzania wód opadowych i roztopowych z działek usytuowanych powyżej, w tym z działek nr [...] i [...]. Wobec tego w powtórzonym postępowaniu organ odwoławczy zobowiązał organ I instancji do poczynienia ustaleń na ile opisany nowy stan faktyczny po wykonaniu przez R. C. decyzji Burmistrza przywraca poprzednie funkcje rowu i zależnie od tych ustaleń wydać stosowną decyzję merytoryczną rozstrzygającą sprawę przywrócenia funkcji rowu zlokalizowanego w działce należącej do R. C.

Z akt administracyjnych wynika, że w toku powtórzonego postępowania przed organem I instancji pełnomocnik R. C. złożył pismo z 21.08.2023 r., w którym podtrzymał dotychczasowe stanowisko i argumentację sformułowaną w sprawie. Odnosząc się do treści uzasadnienia decyzji organu odwoławczego z 18.01.2023 r. pełnomocnik wskazał, że w tej decyzji zwrócono uwagę na nierozerwalną zależność pomiędzy decyzją kończącą postępowanie w sprawie WT.0.6331.18.2021 przed Burmistrzem Gminy i Miasta G. a postępowaniem niniejszym. Tym samym oczywiste wydaje się być, że obydwa postępowania, o których mowa powyżej, nie mogą toczyć się równocześnie. Niezależnie od powyższego strona postępowania wskazała na niezasadność wszelkich roszczeń i wniosków Z. G. W pierwszej kolejności podkreślono, że w przypadku nieruchomości Z. G. nie może być mowy o swobodnym spływie wód opadowych. W naturalny bowiem spływ wód zaingerował Z. G., podnosząc teren o ok. 60 cm i kierując spadek w stronę nieruchomości R. C. Dodatkowo Z. G. zmienił bieg rowu oraz uszczelnił go, tworząc szczelne batonowe koryto, które nie tylko uniemożliwia wsiąkanie wód w grunt, ale i nadaje prędkości wodzie płynącej z jego nieruchomości w kierunku działki R. C. Dalej strona wskazała, że ów rów nie powstał w miejscu naturalnego zagłębienia. Strona zakwestionowała również datę jego powstania i wybetonowania. Strona zakwestionowała także cele, jakie Z. G. realizuje utrzymaniem wybetonowanego koryta. Wskazała, że wody płynące tym rowem nie mają możliwości częściowo wsiąknąć w grunt i cała ich ilość jest sztucznie, odprowadzona na jej działkę. Dodatkowo pełnomocnik wskazał, że nawet jeżeli rzeczywiście "naturalne zagłębienie terenu" istniało wcześniej w miejscu betonowego koryta to obecnie nie spełnia swojej roli. Nadto Z. G. pomija w swym stanowisku, że zmienił przeznaczenie swojej działki, zintensyfikował jej zabudowę, skumulował dodatkowe ilości wód opadowych i roztopowych, także pobierając je od nieruchomości sąsiednich. Nie jest zatem prawdą, że istniejący przebieg wód jest naturalny i niezmieniony. Podkreślono także, że wnioskodawca błędnie powołuje się na mapę zasadniczą z 1988 r., z której ma wynikać przebieg rowu, ponieważ ten dokument jest szkicem, zaś na mapie zasadniczej brak jest takiego rowu. Odnosząc się do twierdzeń o "stanie zastanym", pełnomocnik podniósł z kolei, że jeśli jest tak jak twierdzi Z. G., iż drenaż wybudowano przed 1945 r., to od tego czasu zmieniły się istotnie okoliczności faktyczne sprawy. Przede wszystkim Z. G. zmienił przeznaczanie nieruchomości, która posiadała wcześniej wyłącznie mieszkaniowe przeznaczenie. Ponadto zintensyfikował zabudowę na nieruchomości. Dodatkowo rozbudował system drenażowy, zbierając z dodatkowych nieruchomości wody. Nie bez znaczenia dla całokształtu sprawy, a zatem przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy pozostaje również fakt, że teren nieruchomości Z. G. w stosunku do nieruchomości R. C. został podniesiony. Powyższe zmienione uwarunkowania faktyczne spowodowały zwiększenie ilości wody, jej prędkości oraz jej sztuczne wyprowadzanie na nieruchomość R. C. Pełnomocnik podkreślił również, że do dnia dzisiejszego nie doszło do zweryfikowania instalacji odprowadzania wód od działki Z. G. na nieruchomość R. C. Nie wykonano w sprawie żadnej opinii, która poprzedzona byłaby odkrywkami. Zatem nie ma opinii, która obrazowałaby okoliczności podnoszone przez R. C., tj. że system odprowadzania wód przez Z. G. został rozbudowany bezprawnie i jest szkodliwy. Podsumowując wskazano, że działania Z. G. doprowadziły do zintensyfikowania wody spływającej wybetonowanym korytem, co doprowadziło do zalewania działki R. C. i powstania szeregu szkód w tym zniszczenia nasadzeń.

W kolejnym piśmie z 19.03.2024 r. nowy pełnomocnik R. C. wniósł o uznanie wniosku Z. G. za bezzasadnym lub ewentualnie o umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości. Uzasadniając takie stanowisko procesowe jego autor wskazał, że istniejące na działce nr [...] zagłębienie ("rów") o funkcji melioracyjnej, stanowi część wykonanego przez ojca R. C. kanału odwadniającego, który miał za zadanie wyłącznie odprowadzanie nadmiaru wody ze studni głębinowej, a nie z powierzchni działki. Dlatego należało w sprawie przyjąć, że zagłębienie to nie stanowi rowu, o którym mowa w art. 16 pkt 47 u.p.w i tym samym urządzenia wodnego skategoryzowanego w art. 16 pkt 65 u.p.w. Przede wszystkim jednak omawiane zagłębienie nie stanowi i nigdy nie stanowiło części rowu mającego przebiegać przez działki o numerach: [...] i [...]. Dopiero wykonane przez Z. G. na działkach o numerach: [...] i [...] urządzenia wodne zaczęły wprowadzać wody z powierzchni stanowiących jego własność do opisanego wyżej zagłębienia znajdującego się częściowo na działce R. C. (nr [...]), przy czym część tej wody pochodzi z wykonanego przez Z. G. oczka wodnego. Powołując się na przepis art. 389 pkt 5 u.p.w. pełnomocnik stwierdził, że wszystkie wykonane przez Z. G. prace melioracyjne polegające na: rozbudowie istniejącej "poniemieckiej" kanalizacji deszczowej (z rur kamionkowych Ø150), rozbudowie drenażu odwadniającego budynki (ceramiczny Ø100), ułożeniu drenażu rozsączającego, uszczelnieniu terenu placów i parkingu, oraz skierowaniu zbieranych w powyższy sposób wód wspólnym wylotem [...] do rowu przechodzącego na teren nieruchomości R. C., wykonane zostały bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Dalej wskazał na okoliczność polegającą na ingerencji przez wnioskodawcę w naturalną strukturę terenu, poprzez jej częściowe zabetonowanie, co niewątpliwie spowodowało zmianę natężenia odprowadzanych wód opadowych i roztopowych (poprzez zwiększenie tej ilości) za pomocą istniejącego rowu melioracyjnego na nieruchomość R. C. Powyżej opisane nielegalne działania (bez uzyskania przewidzianego prawem pozwolenia wodnoprawnego), polegające na wykonaniu urządzeń wodnych powodujących zmianę stosunków wodnych, zdaniem pełnomocnika, uniemożliwiają ubieganie się przez wnioskodawcę o udzielenie ochrony prawnej z powodu podjęcia przez R. C. działań w ramach samopomocy. Podkreślono, że podjęte przez nią działania mają na celu wyłączenie zapobieżenie szkodom w jej majątku. Dokonana przez wnioskodawcę zmiana stosunków wodnych spowodowała bowiem zniszczenie drzewostanu na nieruchomości R. C. i jednocześnie uniemożliwiła swobodne z niej korzystanie poprzez znaczne nawodnienie jej części (teren stał się grząski). Dalej pełnomocnik zwrócił uwagę, że w obowiązującym prawodawstwie upływ czasu nie prowadzi do legalizacji urządzeń wodnych czy też innych budowli, zatem nie będzie trafne ewentualne posługiwanie się takim argumentem przez wnioskodawcę, a tym bardziej przez organ administracji publicznej. Ponadto zauważono, że kwestia wykonania przez wnioskodawcę urządzeń wodnych wbrew obowiązującym przepisom, to jest bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, została stwierdzona w decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 18.01.2024 r., nr 8/2024 (znak WR.RUZ.4210.240.2021.RS). Wskazane powyżej okoliczności faktyczne i prawne przemawiają już na obecnym etapie za wydaniem decyzji odmawiającej udzielenia wnioskodawcy żądanej przez niego ochrony, ponieważ do czasu nielegalnego wykonania przez wnioskodawcę urządzeń wodnych przez działki o numerach [...], [...], [...], [...] i [...], nigdy nie przebiegał jeden rów melioracyjny. Niezależnie od powyższego pełnomocnik wskazał na konieczność rozważenia okoliczności przemawiających za wydaniem decyzji umarzającej postępowanie w oparciu o przepis art. 105 § 1 k.p.a. W niniejszej sprawie po wszczęciu postępowania na jaw wyszła bowiem okoliczność wykonania przez wnioskodawcę bez pozwolenia wodnoprawnego urządzeń wodnych, zmieniających natężenie odpływu wód odprowadzanych z powierzchni działek gruntu, tj. nieruchomości o numerach: [...], [...], [...], [...] i [...], do zagłębienia w gruncie, które odprowadza wodę na teren nieruchomości R. C.

Przy piśmie z 09.01.2025 r. R. C. przedłożyła do akt postępowania kopię wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 31.01.2023 r., sygn. akt II SA/Wr 130/22, wydanego w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Jeleniej Górze z 30.11.2021 r. nr SKO/41/PW-6/2021, którą została uchylona w części oznaczonej jako pkt 2, zaś w pozostałym zakresie utrzymana w mocy decyzja Burmistrza Gminy i Miasta G. z 09.08.2021 r. Wyrokiem tym Sąd uchylił decyzję Kolegium. Z kolei na podstawie decyzji z 09.08.2021 r. nakazano w pkt 1 R. C. zlikwidowanie podmurówki betonowej wraz z fragmentem posadowionego na niej betonowego ogrodzenia na odcinku (szerokości) dochodzącego do tego ogrodzenia rowu melioracyjnego zlokalizowanego na działkach oznaczonych geodezyjnie nr [...], [...], [...] i nr [...]; w pkt 2 nakazał R. C. na terenie gruntów stanowiących jej własność udrożnienie odpływu drenażu odwadniającego budynki Z. G., poprzez przywrócenie zasypanego rowu do stanu poprzedniego; w pkt 3 ustalił termin wykonania powyższych prac na okres 14 dni od daty uprawomocnienia się decyzji.

Decyzją z 28.04.2025 r. (nr WR.ZUZ.3.534.1.2023) Dyrektor Zarządu Zlewni w L. nakazał R. C. przywrócenie funkcji urządzenia wodnego, tj. rowu melioracyjnego przechodzącego przez działki o numerach: [...], [...], [...], [...] i [...], poprzez przywrócenie swobodnego przepływu wód opadowych i roztopowych pochodzących z działek o numerach: [...] i [...] do rowu melioracyjnego zlokalizowanego działkach o numerach: [...], [...], [...], [...] i [...], odprowadzającego ww. wody opadowe i roztopowe poprzez istniejący wylot do rowu przydrożnego zlokalizowanego na działce nr [...] w terminie 30 dni od dnia otrzymania tej decyzji.

W odwołaniu wniesionym od tej decyzji R. C., reprezentowana przez pełnomocnika, zarzuciła organowi I instancji naruszenie:

1) art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w tym okoliczności wskazanych w uzasadnieniu decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 18.01.2024 r. (nr 8/2024), do czego organ I instancji zobowiązany był przepisem art. 138 § 2 zdanie 2 k.p.a.;

2) art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny, spowodowany pominięciem wszystkich istotnych dla wyjaśnienia dowodów;

3) art. 16 pkt 47 w zw. z art. 389 pkt 5 u.p.w., poprzez przyjęcie, że wykonane bez uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, o którym mowa w art. 389 pkt 5 u.p.w., przez Z. G. na działkach o numerach [...] i [...] umocnione rowy stanowią urządzenia wodne, podczas gdy budowle te nie mogą posiadać takiego statusu, ponieważ nie zostały wybudowane zgodnie z obowiązującymi przepisami, a więc stanowią swego rodzaju "samowolę budowlaną", w związku z czym wnioskodawca nie może skutecznie żądać ochrony prawnej dla swych nielegalnie podejmowanych działań.

W uzasadnieniu odwołania jego autor dowodził, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku wcześniejszego rozstrzygnięcia organu odwoławczego, który w uzasadnieniu decyzji z 18.01.2024 r., nr 8/2024 (znak: WR.RUZ.4210.240.2021.RS), którą uchylono decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni z 20.09.2023 r. (znak: WR.ZUZ.3.4210.491.2020.AO), zawarł wskazania dotyczące dalszego postępowania w sprawie, które powinny być wzięte pod uwagę przez organ I instancji przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Zdaniem pełnomocnika, organ I instancji nie uwzględnił żadnych z tych zaleceń, co świadczy o brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Ponadto takie zaniechanie prowadzi do dokonania oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny, spowodowany pominięciem wszystkich istotnych dla wyjaśnienia dowodów.

Odnosząc się do treści żądania nakazania przywrócenia poprzedniej funkcji rowu melioracyjnego, który ma przebiegać przez działki gruntu o numerach: [...], [...], [...], [...] i [...], pełnomocnik powołał się na definicję rowu z art. 16 pkt 47 u.p.w. oraz urządzenia wodnego z art. 16 pkt 65 u.p.w. Na tej podstawie dowodził, że istniejące na działce nr [...], która stanowi własność odwołującej, zagłębienie ("rów") o funkcji melioracyjnej, stanowi jedynie część wykonanego przez ojca odwołującej kanału odwadniającego, który miał za zadanie wyłącznie odprowadzenie nadmiaru wody ze studni głębinowej, a nie z powierzchni działki. Biorąc pod uwagę powyższą okoliczność autor odwołania stwierdził, że takie zagłębienie nie stanowi rowu, o którym mowa w art. 16 pkt 47 u.p.w. i tym samym urządzenia wodnego skategoryzowanego w art. 16 pkt 65 u.p.w. Ponadto pełnomocnik zaprzeczył aby wskazane zagłębienie stanowiło kiedykolwiek część rowu mającego przebiegać przez działki o numerach: [...] i [...]. Dopiero wykonane przez Z. G. na działkach o numerach: [...] i [...] urządzenia wodne zaczęły wprowadzać wody z powierzchni stanowiących jego własność działek gruntu do opisanego zagłębienia znajdującego się częściowo na działce nr [...]). Nadto odwołująca wskazała, że część tej wody pochodziła z wykonanego przez Z. G. oczka wodnego. Pełnomocnik podtrzymał przy tym dotychczasowe stanowisko na temat braku legitymowania się przez Z. G. wymaganymi zgodami wodnoprawnymi na wykonane przez niego prace melioracyjne polegające. Dalej pełnomocnik podtrzymał stanowisko na temat robót budowlanych wykonanych przez Z. G., które doprowadziły do zmiany naturalnej struktury terenu jego nieruchomości. Wszystkie te działania, powodujące zmianę stosunków wodnych, uniemożliwiają ubieganie się przez wnioskodawcę o udzielenie ochrony prawnej z powodu podjęcia przez R. C. działań w ramach samopomocy, a które to działania mają na celu zapobieżenie szkodom w jej majątku. Ponadto pełnomocnik podtrzymał wniosek o umorzenie postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości. Dalej w odwołaniu wskazano, że organ I instancji nie wziął pod uwagę niedopuszczalności wniosku. Wnioskodawca domaga się bowiem udrożnienia wylotu odwodnienia m.in. spod jego budynków. Nadto zauważono, że prowadzone postępowanie było ukierunkowane na przywrócenie funkcji melioracyjnej rowu położonego powyżej działek nr [...] i nr [...] na terenie Z. G. zgodnie z jego wnioskiem, tymczasem zaskarżoną decyzją nakazano odwołującej przywrócenie przepływu na całej długości nielegalnie wykonanego odpływu chociaż na jej części gruntu tą funkcję posiada ten rów. Przez taki stan rzeczy zostało naruszone prawo odwołującej do obrony. W przekonaniu odwołującej się strony, w ponowny postępowaniu organ I instancji był zobowiązany do rozpatrzenia sprawy ze szczególną starannością aby rozwiązać konflikt związany z gospodarką wodną na działkach nr [...] i [...] oraz powyżej, a także zastosować art. 4 pkt 6, art. 8 pkt 1 i pkt 6 rozporządzenia Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej oraz Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 05.06.2020 r. i stwierdzić brak celowości przywrócenia sprawności urządzeń melioracji wodnych na terenie wzniesionym powyżej 0,5m oraz na terenach zabudowanych. Z uwagi bowiem na duże różnice w poziomie wysokości na granicy działek nr [...] i nr [...], a dodatkowo zwiększonej różnicy tej wysokości poprzez zmiany ukształtowania przez jej podniesienie na działce powyżej o 50 cm – 70 cm w stosunku do pierwotnego naturalnego ukształtowania terenu, doszło do powstania szkód wywołanych przez wody spływające z dużą intensywnością, co dokumentują przedłożone zdjęcia wyrw i zniszczeń. Dalej pełnomocnik wskazał dodatkowe okoliczność świadczące o powodach dla których odwołująca sprzeciwia się odprowadzaniu przez wnioskodawcę wód opadowych i roztopowych na jej działkę, do rowu wykopanego wyłącznie na jej użytek. Wskazał m.in., że przepisy § 28 ust. 2 i § 29 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, nie przewidują możliwości odprowadzenia wód opadowych rowem na działkę sąsiednią oraz zabraniają dokonywania zmiany naturalnego spływu wód opadowych w celu kierowania ich na teren sąsiedniej nieruchomości jest zabronione. Wody roztopowe, z samej istoty takich wód, powinny - na skutek roztopów- spływać po powierzchni naturalnie i, w głównej mierze, wsiąkać w grunt. Powołując się z kolei na mapy pozyskane z zasobu Starostwa Lwóweckiego, w tym szkiców polowych nr [...] i [...], pełnomocnika zauważył, że wynika z nich, iż według stanu na 1990 r. i 2000 r. przez nieruchomości wnioskodawców i odwołującej nie przebiegały żadne rowy i cieki wodne. Stan taki znajduje potwierdzenie w informacji uzyskanej z Nadzoru Wodnego L.(1), notatce służbowej z 25.04.2018 r. sporządzonej przez Nadzór Wodny L.(1). Również mapa wydana przez Starostę Lwóweckiego, obrazująca kopię pierworysu stanu posiadania nie wykazywała żadnych urządzeń wodnych na nieruchomościach stron. Zdaniem odwołującej, to zatem wnioskodawca powinien samodzielnie zadbać o swoje nieruchomości, poprzez wskazane przez nią działania. Na koniec zauważano, że o prowadzonym postępowaniu nie zostały zawiadomione wszystkie osoby, które powinny być stronami ze względu na obszar oddziaływania. Ponadto przy piśmie z 16.05.2025 r. uzupełniono odwołanie o powołane w nim dokumenty, w tym przedłożono pismo Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 28.05.2021 r. w sprawie urządzeń melioracji wodnych na działkach o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], mapę sytuacyjno-wysokościową do celów projektowych z 2005 r., kopię decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu z 18.01.2024 r., nr 8/2024 (znak: WR.RUZ.4210.240.2021.RS) oraz dokumentację fotograficzną obrazującą stan nieruchomości skarżącej oraz wnioskodawcy.

W piśmie procesowym z 08.07.2025 r. do twierdzeń odwołania odniósł się pełnomocnik Z. G., wskazując na ich bezzasadność.

Przy piśmie z 07.08.2025 r. pełnomocnik Z. G. przesłał do akt sprawy kopię decyzji z Burmistrz Gminy i Miasta G. z 17.07.2025 r. (nr WT.OŚ.6331.57.2021/2022/2023/2024), którą podstawie art. 29 i art. 234 ust. 3 u.p.w. nakazano w pkt 1 R. C. zlikwidowanie podmurówki betonowej wraz z fragmentem posadowionego na niej betonowego ogrodzenia na odcinku (szerokości) dochodzącego do tego ogrodzenia rowu melioracyjnego, zlokalizowanego na działkach o numerach: [...], [...], [...] i [...] graniczącej z działką nr [...]; nakazano w pkt 2 R. C. na terenie stanowiących jej własność gruntów udrożnienie odpływu drenażu odwadniającego budynki Z. G. poprzez przywrócenie zasypanego rowu do stanu poprzedniego, oraz w pkt 3 ustalono termin wykonania powyższych prac na okres 30 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. Z uzasadnienia do tej decyzji wynika, że została ona wydana w wyniku podjęcia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Jeleniej Górze decyzji z 09.10.2023 r. (nr SKO.PW/41/6/23), którą uchylona została decyzja Burmistrza Gminy i Miasta G. z 09.08.2021 r. (nr: WT.OŚ.6331.18.2021).

W dniu 22.08.2025 r. Dyrektor Regionalny Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu przeprowadził oględziny terenowe, z której to czynności został sporządzony protokół oraz dokumentacja fotograficzna obrazującą m.in. stan nieruchomości oraz zabudowań należących do Z. G. oraz R. C. W trakcie oględzin przedłożono również dodatkowe dokumenty. Ponadto organ odwoławczy zwrócił się w dniu 02.09.2025 r. do Starosty Lwóweckiego o udostępnienie wyszczególnionych danych zgromadzonych w rejestrach publicznych.

Przy piśmie procesowym z 09.09.2025 r. pełnomocnik Z. G. odniósł się do treści protokołu oględzin z 22.08.2025 r., przedkładając dodatkowe dokumenty.

W wyniku rozpatrzenia powyższego odwołania, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wydał opisaną na wstępie decyzję z 18.11.2025 r. (nr V.RPU.533.6.2025). Organ drugiej instancji stwierdził w niej, że postępowanie dowodowe w sprawie zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący. Organ podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania kompletnego materiału dowodowego. Zarzuty podniesione w odwołaniu nie znajdują zatem potwierdzenia w materiale dowodowym. W szczególności za niezasadny organ uznał zarzut naruszenia przepisów art. 7 i z art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. oraz art. 16 pkt 47 w związku z art. 389 pkt 5 u.p.w. Organ odwoławczy ponownie rozpatrując sprawę w odniesieniu do przepisów art. 191 ust. 1 u.p.w. stwierdził, że zablokowanie swobodnego przepływu wód opadowych i roztopowych pochodzących z działek nr [...] i [...] do rowu melioracyjnego zlokalizowanego na działkach nr [...], [...], [...], [...], i [...], poprzez wybudowanie w rowie ogrodzenia, powoduje szkody względem nieruchomości zlokalizowanych na działkach nr [...] oraz [...] należących do wnioskodawcy Z. G., więc nakazanie przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego w terminie 30 dni od otrzymania decyzji z zastosowanie przepisu art. 191 ust. 1 u.p.w. należało uznać za właściwe. Odnosząc się do uzasadnienia wcześniejszej decyzji tego organu z 18.01.2024 r. organ odwoławczy uznał, że ocena konieczności legalizacji urządzeń wodnych wykonywanych przed wejściem w życie obowiązującej ustawy Prawo wodne powinna być rozstrzygnięta w toku postępowania o udzielenie zgód wodnoprawnych, które to sprawa zgodnie z powołaną decyzją została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez Dyrektora Zarządu Zlewni w L. W ocenie organu odwoławczego wykonanie ogrodzenia uniemożliwiającego swobodny odpływ wód w istniejącym urządzeniu wodnym w nawiązaniu do przepisów art. 17 ust. 1. pkt 3 lit. c) oraz pkt 4, w związku z art. 389 pkt 6 u.p.w., wymaga uzyskania pozwolenia wodnoprawnego i jednocześnie takie działanie w związku z przepisami art. 192. ust. 1 pkt 2 u.p.w. jest czynnością zakazaną oraz obłożoną karą art. 477 pkt 8 u.p.w. W tym zakresie organ odwoławczy wskazał, że odwołująca nie legitymuje się pozwoleniem wodnoprawnym z wykonaniem urządzeń wodnych, a jedynie wnioskodawca Z. G. będący stroną odnoszącą szkody w wyniku działań strony odwołującej, ubiega się o uzyskanie wymaganych prawem pozwoleń wodnoprawnych, o czym świadczy decyzja z 18.01.2024 r., która wykazuje działania zmierzające do unormowania stanu istniejącego obecnie, względem obowiązujących przepisów Prawa wodnego. Jednocześnie w trakcie oględzin potwierdzono, że Z. G., wodę opadową z połaci dachów i zabudowań gromadzi w zbiornikach podziemnych i naziemnych, ograniczając w ten sposób odpływ wód opadowych lub roztopowych do rowu. Dalej organ odwoławczy ocenił kwestię legalności spornego rowu. W jego ocenie, stosowanie przepisów art. 190 u.p.w., odnoszących się do legalizacji urządzeń wodnych wykonanych bez wymaganych obecnie obowiązującym prawem zgód i pozwoleń, względem urządzeń wodnych, ich budowy i przebudowy, powinno być uzasadnione stanowiskiem właściwego organu. Zastosowanie przepisów legalizacyjnych, powinno zostać przeanalizowane przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rozstrzygniętej w decyzji z 18.01.2024 r. W odniesieniu do szkód ponoszonych w drzewostanie organ odwoławczy zwrócił z kolei uwagę na fakt, że drzewa posadzono na gruntach, które według ewidencji gruntów i budynków oznaczone są jako pastwiska trwałe lub tereny mieszkaniowe, a nie jako grunty zadrzewione lub grunty leśne, więc nie można jednoznacznie stwierdzić, że przyczyną szkód w drzewostanie jest odpływ wód odprowadzanych rowem i wylotami kanalizacji deszczowej z działek nr [...] i [...] do rowu na działce nr [...], a nie nieprawidłowe zagospodarowanie gruntów. W ocenie organu odwoławczego również szkodliwe dla drzewostanu może być nadmierne uwilgotnienie i zalewanie bezpośrednio sąsiadujących gruntów na działkach nr [...] i [...] w wyniku braku swobodnego odpływu wód z zachowaniem pierwotnej ciągłości rowów, po wybudowaniu ogrodzenia w korycie rowu. Analizując z kolei zawartą w aktach sprawy archiwalną mapę z zasobów Starosty Lwóweckiego datowaną pierwotnie na dzień 10.05.1990 r., wykazującą koryto rowu przebiegające przez obecnie działki nr [...], [...], [...] i [...] oraz zlokalizowany w bezpośrednim sąsiedztwie rowu budynek gospodarczy na działce nr [...], który nie występuje obecnie, organ odwoławczy przyjął, że powierzchnia zabudowań z których odprowadzane były wody opadowe lub roztopowe została zmniejszona. Archiwalna dokumentacja mapowa potwierdza przy tym występowanie rowu w przeszłości na obecnych gruntach wnioskodawcy i połączenie z rowem zlokalizowanym na gruntach odwołującej się strony. Powołując się na przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 11.03.1985 r. (Dz. U. z 1985 r., nr 13, poz. 55), które obowiązywało do 01.01.2002 r., zgodnie z którym: § 1 ust. 1 pozwolenia wodnoprawnego: nie wymaga: pkt 6) wykonywanie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, organ odwoławczy uznał, że nie może stwierdzić, że rowy i wyloty zlokalizowane na działce Z. G., zostały wykonane nielegalnie, tak jak twierdzi strona odwołująca, tym bardziej gdy Z. G. twierdzi, że są to urządzenia i zabudowania przedwojenne. W ocenie organu odwoławczego w odniesieniu do urządzeń wodnych wykonanych w przeszłości zastosowanie miały przepisy ustawy z 24.10.1974 r. Prawo wodne (Dz. U. 1974 nr 38 poz. 230), tj. art. 133 ust. 1, który zalegalizował urządzenia wodne wykonane przed wejściem w życie wyżej wymienionej ustawy.

Ponadto organ odwoławczy zakwalifikował działania wykazane w materiale dowodowym i dokonywane na działkach nr [...] oraz [...] przez wnioskodawcę względem istniejącej wcześniej infrastruktury, jako działania utrzymaniowe i prace remontowe, które zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 u.p.w. nie dotyczą wykonywania urządzeń wodnych, a jedynie służą utrzymaniu ich dotychczasowej funkcji. Również w odniesieniu do zarzutów dotyczących odprowadzania wód opadowych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, organ stwierdza, że wnioskodawca wykonuje działania, mające na celu ograniczanie odprowadzanych wód, w postaci budowy zbiorników na wody opadowe, co wykazały przeprowadzone oględziny. Względem tych działań po przeanalizowaniu materiału dowodowego nie znaleziono podstaw do stosowania art. 191 ust. 1 u.p.w. w związku ze zmianą funkcji, czy szkodliwym oddziaływaniem. Natomiast działania podejmowane, przez stronę odwołującą się w postaci braku utrzymania rowu i przepustu na działce nr [...] oraz budowy w korycie rowu ogrodzenia blokującego swobodny odpływ, dają podstawy do zastosowania tego przepisu. Po przeprowadzonych oględzinach stwierdzono, że przywrócenie swobodnego przepływu jest zasadne, natomiast w odniesieniu do braku pozwoleń wodnoprawnych na szczególne korzystanie z wód, usługi wodne oraz legalizacji urządzeń wodnych, należy rozpatrzyć sprawę w odniesieniu do przepisów art. 190 u.p.w. W odniesieniu do przepisów art. 191 u.p.w. niniejsza decyzja ostateczna kończy postępowanie. Na jej podstawie odwołująca obowiązana jest zapewnić możliwość swobodnego spływu wód z obszarów położonych powyżej, z których woda odpływa zgodnie z naturalnym spadkiem terenu. Ponadto w ocenie organu odwoławczego, ze względu na szkody jakie ponosi wnioskodawca w postaci nadmiernie uwilgotnionych gruntów, pomimo swoich prawidłowych działań, ze względu na zmianę funkcji urządzeń w wyniku nielegalnych działań odwołującej, przywrócenie pierwotnej funkcji urządzenia wodnego mające na celu zapobieganie dalszym szkodom z zastosowaniem art. 191 u.p.w. powinno być dokonane, mimo wciąż toczącego się postępowania o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego w związku z decyzją Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 18.01.2024 r. (znak WR.RUZ.4210.240.2021.RS).

Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem R. C. reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie:

I) art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny, spowodowany pominięciem wszystkich istotnych dla wyjaśnienia dowodów, w tym:

1) bezpodstawne ustalenie, że wybudowane przez skarżącą ogrodzenie powoduje szkody na należących do wnioskodawcy nieruchomościach zlokalizowanych na działkach nr [...] oraz [...], podczas gdy znajdujące się w sprawie materiały dowodowe do takich ustaleń nie dają podstaw, a ponadto organ II instancji w żaden sposób nie wskazał, jakie to szkody na nieruchomości wnioskodawcy zostały spowodowane w wyniku budowy tego ogrodzenia,

2) bezpodstawne ustalenie, że na mapie pochodzącej z zasobów Starosty Lwóweckiego z 10.05.1990 r. zaznaczono przebieg koryta rowu przebiegającego przez "obecnie działki [...],[...],[...] i [...]", podczas gdy:

a) znajdujące się na tej mapie znaki graficzne, ocenione przez organ II instancji jako "koryto rowu", określają przebieg istniejącego ówcześnie żywopłotu,

b) organ II instancji dowolnie - bez oparcia w odpowiednich dokumentach pochodzących z zasobu geodezyjnego - uznał, że "przebieg koryta rowu" usytuowany jest na działkach gruntu, których numery ewidencyjne obecnie określono jako działki o numerach: [...], [...], [...] oraz [...];

3) czynienie przypuszczeń - a nie dowodzenie - że porównując stan obecny i wynikający z mapy pochodzącej z zasobów Starosty Lwóweckiego z 10.05.1990 r. "można przyjąć", że powierzchnia zabudowań, z których odprowadzane były wody opadowe i roztopowe do rowu przebiegającego przez "obecnie działki [...], [...], [...] i [...]" została zmniejszona, podczas gdy ze znajdującej się w aktach sprawy decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie nr 8/2024 z 18.01.2024 r., jednoznacznie wynika, że uczestnik Z. G. wykonał szereg prac ziemnych, w tym melioracyjnych w postaci rozbudowy istniejącej "poniemieckiej" kanalizacji deszczowej (z rur kamionkowych Ø150), rozbudowy drenażu odwadniającego budynki (ceramiczny Ø100), ułożeniu drenażu rozsączającego, uszczelnieniu terenu placów i parkingu oraz skierowaniu zbieranych w powyższy sposób wód wspólnym wylotem [...] do rowu przechodzącego na teren nieruchomości skarżącej, a które to prace zostały wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawego i które powodują zmianę stosunków wodnych pomiędzy nieruchomością wnioskodawcy i nieruchomością skarżącej, poprzez zintensyfikowanie i skierowanie na nieruchomość skarżącej spływu wód opadowych i roztopowych, co negatywnie wpływa na stan tej nieruchomości;

4) przyjęcie braku możliwości ustalenia nielegalnego wykonania przez wnioskodawcę prac ziemnych, w tym melioracyjnych w postaci rozbudowy istniejącej "poniemieckiej" kanalizacji deszczowej (z rur kamionkowych Ø150), rozbudowy drenażu odwadniającego budynki (ceramiczny Ø100), ułożeniu drenażu rozsączającego, uszczelnieniu terenu placów i parkingu oraz skierowaniu zbieranych w powyższy sposób wód wspólnym wylotem [...] do rowu przechodzącego na teren nieruchomości skarżącej, podczas gdy okoliczność ta wprost wynika z wydanej przez organ II instancji - w innym postępowaniu - decyzji nr 8/2024 z 18.01.2024 r.;

5) ustalenie, że wykonane przez wnioskodawcę "prace względem istniejącej wcześniej infrastruktury jako działania utrzymaniowe i prace remontowe", podczas gdy organ II instancji nie wskazał, które to prace miałyby wpisywać się w charakter "utrzymaniowych i remontowych" i jako takie nie dotyczyły wykonywania urządzeń wodnych i, a jedynie służyły utrzymaniu ich dotychczasowej funkcji.

Ponadto w skardze sformułowano zarzut naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego i wszechstronnego rozpatrzenia całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegające na zupełnym pominięciu części twierdzeń zawartych w odwołaniu od decyzji z 28.04.2025 r., znajdujących się na strona 4-8, poprzedzonych zdaniem "Niezależnie od powyższych zarzutów i argumentacji, poniżej przedstawiam zarzuty i ich uzasadnienie podnoszone już bezpośrednio przez Skarżącą".

W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazał, że organ II instancji bezpodstawne ustalił, że wybudowane przez skarżącą ogrodzenie powoduje szkody na należących do wnioskodawcy nieruchomościach zlokalizowanych na działkach nr [...] oraz [...]. Stawiając taką tezę organ II instancji nie powołał się na żaden znajdujący się w sprawie dowód, w szczególności jednak nawet nie sprecyzował, jakie to szkody wnioskodawca odniósł. Tymczasem z przepisu art. 80 k.p.a. wynika, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, przy czym "odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów. Ponadto wskazano w skardze, że zasada swobodnej oceny dowodów obliguje organ administracji publicznej do poddania analizie całego materiału dowodowego i rozpatrzenia wszystkich dowodów w ich wzajemnym powiązaniu. Prawidłowe ustalenie stanu faktycznego sprawy stanowi istotę postępowania wyjaśniającego. Niewyjaśnienie lub niedostateczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy może prowadzić do wydania wadliwej decyzji. Zakres i przedmiot postępowania wyjaśniającego determinują z kolei przepisy prawa materialnego. Zdaniem skarżącej, organ odwoławczy nie sprostał tym wymaganiom, albowiem - pomijając już nawet prowadzenie polemiki z dowodami wskazującymi na brak poniesienia przez wnioskodawcę jakiejkolwiek szkody - nie określił dowodów, którymi posłużył się formułując tezę wystąpieniu szkody. Zdaniem skarżącej, organ II instancji bezpodstawnie ustalił, że na mapie pochodzącej z zasobów Starosty Lwóweckiego z 10.05.1990 r. zaznaczono przebieg koryta rowu przebiegającego przez "obecnie dziatki [...], [...], [...] i [...]". Abstrahując już od kwestii braku wskazania konkretnych oznaczeń znajdujących się na mapie, które miały by sugerować istnienie takiego rowu, to przede wszystkim autor skargi zauważył, że ewentualnie brane pod uwagę przez organ II instancji następujące po sobie w układzie zbliżonym do pionowego znaki "[]" określały w chwili wydania tej mapy przebieg żywopłotu. Ponadto zauważył, że definicję rowu zawiera przepis art. 16 pkt 47 u.p.w. Odpowiadający tej definicji rów zalicza się do kategorii urządzeń wodnych, zdefiniowanych w przepisie art. 16 pkt 65 u.p.w. Wobec powyższego podtrzymano dotychczasowe stanowisko w sprawie, że istniejące na stanowiącej własność skarżącej działce nr [...] zagłębienie ("rów") o funkcji melioracyjnej stanowi część wykonanego przez jej ojca kanału odwadniającego, który miał za zadanie wyłącznie odprowadzenie nadmiaru wody ze studni głębinowej, a nie z powierzchni działki. Należało zatem przyjąć w sprawie, że zagłębienie to nie stanowi rowu, o którym mowa w przywołanym art. 16 pkt 47 u.p.w. i tym samym urządzenia wodnego skategoryzowanego w art. 16 pkt 65 u.p.w. Przede wszystkim jednak omawiane zagłębienie nie stanowi i nigdy nie stanowiło części rowu mającego przebiegać przez działki o numerach: [...] i [...]. Dopiero wykonane przez Z. G. na działkach o numerach [...] i [...] urządzenia wodne - wskazane w znajdującej się w aktach niniejszej sprawy ale wydanej przez organ II instancji w innym postępowaniu, dotyczącym prac wykonanych przez niego (zob. decyzji nr 8/2024 z 18.01.2024 r.), zaczęły wprowadzać wody z powierzchni stanowiących jego własność działek gruntu do opisanego wyżej zagłębienia znajdującego się częściowo na działce nr [...], przy czym część tej wody pochodzi z wykonanego przez Z. G. oczka wodnego. Ponadto skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu, że ten w sposób dowolny - bez oparcia w odpowiednich dokumentach pochodzących z zasobu geodezyjnego - uznał, że "przebieg koryta rowu" usytuowany jest na działkach gruntu, których numery ewidencyjne obecnie określono jako [...], [...], [...] oraz [...]. Zdaniem pełnomocnika, organ II instancji nie wykazał na podstawie odpowiedniego materiału dowodowego, że "przebieg koryta rowu" uwidoczniony na mapie z 10.05.1990 r., przebiega obecnie przez działki, które noszą numery [...], [...], [...] oraz [...]. W jego ocenie już ogląd mapy z roku 1990 w odniesieniu do obecnego stanu ewidencyjnego wskazuje, że nie może być on traktowany jako dowód. Pomimo kategorycznego sformułowania w przepisie art. 80 k.p.a. obowiązku organu administracji publicznej do dokonania oceny, na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona, organ II instancji w oparciu o treść mapy pochodzącej z zasobów Starosty Lwóweckiego z 10.05.1990 r. "czyni przypuszczenia" w zakresie wielkości powierzchni zabudowań, z których odprowadzane były wody opadowe i roztopowe do rowu przebiegającego przez "obecnie działki [...], [...], [...] i [...]", wskazując, że powierzchnia ta została zmniejszona. Tymczasem wynika z decyzji z 18.01.2024r., że uczestnik wykonał szereg prac ziemnych, w tym melioracyjnych w postaci rozbudowy istniejącej "poniemieckiej" kanalizacji deszczowej (z rur kamionkowych Ø150), rozbudowy drenażu odwadniającego budynki (ceramiczny Ø100), ułożeniu drenażu rozsączającego, uszczelnieniu terenu placów i parkingu oraz skierowaniu zbieranych w powyższy sposób wód wspólnym wylotem [...] do rowu przechodzącego na teren nieruchomości skarżącej, a które to prace zostały wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawego i które powodują zmianę stosunków wodnych pomiędzy nieruchomością wnioskodawcy i nieruchomością skarżącej, poprzez zintensyfikowanie i skierowanie na jej nieruchomość spływu wód opadowych i roztopowych, co negatywnie wpływa na stan tej nieruchomości. Przypuszczenia organu i I instancji - o ile w ogóle mają jakąkolwiek wartość merytoryczną w ocenie stanu sprawy – w przekonaniu autora skargi są oderwane od ustaleń przez ten sam organ dokonanych w innym postępowaniu dotyczącym zabudowy nieruchomości wnioskodawcy, której dotyczy obecna sprawa. Organ II instancji przyjął ponadto braku możliwości ustalenia, że nielegalnie wykonał prace melioracyjne w postaci rozbudowy istniejącej "poniemieckiej" kanalizacji deszczowej (z rur kamionkowych Ø150), rozbudowy drenażu odwadniającego budynki (ceramiczny Ø100), ułożeniu drenażu rozsączającego, uszczelnieniu terenu placów i parkingu oraz skierowaniu zbieranych w powyższy sposób wód wspólnym wylotem [...] do rowu przechodzącego na teren nieruchomości skarżącej. Zdaniem pełnomocnika, takie ustalenie także pozostaje w sprzeczności ze wskazywaną już decyzją z 18.01.2024 r. Ponadto zdaniem skarżąca wadliwie organ II instancji ustalił, jakoby wykonane przez wnioskodawcę "prace względem istniejącej wcześniej infrastruktury jako działania utrzymaniowe i prace remontowe", albowiem dokonując tych ustaleń nie wskazano, których prac i urządzeń dotyczą, a nie jest rolą stron postępowania administracyjnego domyślanie się intencji organu administracji publicznej prowadzącego to postępowanie. Jeżeli już organ II instancji miał na myśli prace w postaci rozbudowy istniejącej "poniemieckiej" kanalizacji deszczowej (z rur kamionkowych Ø150), rozbudowy drenażu odwadniającego budynki (ceramiczny Ø100), ułożeniu drenażu rozsączającego, uszczelnieniu terenu placów i parkingu oraz skierowaniu zbieranych w powyższy sposób wód wspólnym wylotem [...] do rowu przechodzącego na teren nieruchomości skarżącej, to ponownie należy wskazać. W przeciwnym razie takie stanowisko jest zaprzeczeniem ustaleniom zawartym w decyzji 18.01.2024 r.

Uzasadniając zarzut naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. autor skargi wskazał, że organ II instancji pominął i tym samym nie odniósł się do części twierdzeń zawartych w odwołaniu, które znajdują się na stronach 4-8. W pierwszej kolejności zarzucono wówczas brak wzięcia pod uwagę przez organ I instancji kwestii dotyczących niedopuszczalności samego wniosku Z. G. Wnioskodawca domaga się bowiem udrożnienia wylotu odwodnienia spod jego budynków, przywrócenia przepływu wód opadowych i ich odbioru z wewnętrznej instalacji deszczowej wykonanej bez uzgodnień i pozwolenia wodnoprawnego a dołączonej do kanału z koryt (do którego odprowadzane są wody opadowe). Tym samym skierował spływ na teren działki skarżącej, do rowu który przechodzi wzdłuż działek nr [...], [...], [...]. Jest to rów z funkcją melioracyjną, wykonany dla własnych potrzeb bez wymaganych zgód. Cały czas prowadzono postępowanie w kierunku przywrócenia funkcji melioracyjnej rowu położonego powyżej działek nr [...] i [...], zgodnie z wnioskiem, tymczasem zaskarżoną decyzją nakazano skarżącej przywrócenie przepływu na całej długości nielegalnie wykonanego odpływu chociaż na jej części gruntu taką funkcję posiada ów rów. Przez taki stan rzeczy zostało naruszone prawo skarżącej do obrony. Organ I instancji otrzymał decyzję do ponownego rozpatrzenia ze szczególną starannością aby rozwiązać konflikt związany z gospodarką wodną na działkach nr [...] i nr [...] oraz powyżej, a także zastosować przepisy prawa, rozważając na ich podstawie celowość przywrócenia sprawności urządzeń melioracji wodnych na terenie wzniesionym powyżej 0,5m oraz na terenach zabudowanych. W tym zakresie w skardze powtórzono dotychczas zaprezentowane w sprawie stanowisko. Ponadto powtórzono argumentację odwołania wskazującą na nieprawidłowe zastosowanie w sprawie przepisu art. 191 u.p.w. W tym zakresie powołano się na okoliczności faktyczne i prawne mające zadaniem skarżącej istotne znaczenie dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację i wywody prawne zawarte w kwestionowanej decyzji.

W piśmie przygotowawczym z 30.03.2026 r. pełnomocnik uczestnik postępowania wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu przedstawiono argumentację wykazującą niezasadność podniesionych w skardze zarzutów. W szczególności wskazano na dokumentację archiwalną, którą uczestnik postępowania przedłożył do akt sprawy, która potwierdza przyjęty przez organy przebieg rowu i urządzeń wodnych oraz jego funkcję.

W kolejnym piśmie z 04.09.2026 r. pełnomocnik uczestnika postępowania wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów:

1) decyzji Dyrektora Zarządu Zlewni w L. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Polskie z 05.02.2026 r (WR.ZUZ.3.4210.451.2020.AO/KS) na okoliczność, że E. G. i Z. G. zostało udzielone pozwolenie wodnoprawne na wykonanie wylotu odprowadzającego wody opadowe i roztopowe pochodzące z dachów istniejących budynków, powierzchni utwardzonej działek oraz gruntu w obrębie fundamentów, zlokalizowanych na działkach nr [...] i [...] do rowu bez nazwy w km [...]+[...] jego biegu (lokalizacja wylotu na działce o id. [...]), o parametrach wskazanych w pkt II ppkt 1 prawomocnej decyzji; usługę wodną związaną z odprowadzaniem wód opadowych i roztopowych pochodzących z dachów istniejących budynków, powierzchni utwardzonej działek oraz gruntu w obrębie fundamentów, zlokalizowanych na działkach nr [...] i [...], poprzez projektowany wylot do rowu bez nazwy w km [...]+[...] jego biegu (trasa rowu zlokalizowana na działkach o numerach: [...], [...], [...], [...] i [...]), w ilości jak w pkt II ppkt 2 prawomocnej decyzji; pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną, określoną w pkt II ppkt 2 decyzji; udzielono na czas określony tj. na okres 30 lat, liczony od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna;

2) odwołania R. C. z 09.03.2026 r. na fakt, że decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w L. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody z 05.02.2026 r. została zaskarżona po terminie;

3) postanowienia Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody z 12.06.2026 r. na fakt, iż organ drugiej instancji postanowił stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania; braku złożenia przez R. C. skargi na postanowienie organu drugiej instancji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu w terminie 30 dni od dnia jej doręczenia, co powoduje, iż decyzja organu pierwszej instancji jest prawomocna wskutek upływu terminu do jej zaskarżenia przez R. C. do sądu administracyjnego.

Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 10.09.2026 r. r. strony podtrzymały doczasowe stanowiska. Na pytanie Przewodniczącego dotyczące prowadzonego przez Burmistrza Gminy i Miasta G. postępowania w przedmiocie zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie, pełnomocnik uczestnika postępowania oświadczył, że nie posiada wiedzy na temat sposobu jego zakończenia. Ponadto Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych zawartych w piśmie uczestnika z 04.09.2026 r., albowiem dowodzone na nich podstawie okoliczności nie są potrzebne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 ustawy z 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 140) -dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem zarówno materialnym, jak i procesowym. Zaznaczyć trzeba, że sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest w granicach danej sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując kontroli w tak zakreślonych granicach oceny legalności zaskarżonej decyzji, Sąd nie stwierdził, aby ta decyzja naruszała przepisy prawa procesowego w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy lub prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, w szczególności we wzmiankowanym w skardze zakresie.

Materialnoprawną podstawą wydanego w sprawie rozstrzygnięcia był przepis art. 191 ust. 1 u.p.w., stanowiący, że w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, właściwy organ Wód Polskich z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód (ust. 1). W decyzji tej określa się warunki i termin przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego, wykonania urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidacji szkód (ust. 2).

Decyzja wydawana na gruncie art. 191 ust. 1 u.p.w. jest tzw. decyzją restytucyjną, jej celem jest przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego (w przypadku zmiany funkcji tego urządzenia spowodowanej nienależytym jego utrzymywaniem) lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód, (w przypadku, gdy następstwem nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego jest szkodliwe jego oddziaływanie na wody lub grunty). Celem zaś nadrzędnym decyzji restytucyjnych wydawanych na gruncie tego przepisu jest zapewnienie takiego korzystania z wód, które nie powoduje pogorszenia stanu tych wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody oraz które nie wyrządza szkód (patrz: wyrok NSA z 18.10.2022 r., sygn. akt III OSK 5453/21, wyrok WSA w Białymstoku z 12.03.2020 r., sygn. akt II SA/Bk 24/20).

Dalej wymaga podkreślenia, że w celu stwierdzenia warunków do zastosowania art. 191 ust. 1 u.p.w. i wydania decyzji nakazującej właścicielowi urządzenia wodnego przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia właściwy organ powinien ustalić w prowadzonym przez siebie postępowaniu, że po pierwsze na danym terenie występuje urządzenie wodne, a po drugie, kto jest właścicielem tego urządzenia, zaś po trzecie, że doszło do nienależytego utrzymywania tego urządzenia i po czwarte, że następstwem owego nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego jest zmiana jego funkcji lub jego szkodliwe oddziaływanie. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie (zob. wyroki WSA w Białymstoku z 19.10.2023 r., sygn. akt II SA/Bk 663/23, wyrok WSA w Lublinie z 17.09.2024 r., sygn. akt II SA/Lu 452/24).

Dokonując dalszych ustaleń porządkujących, a zarazem koniecznych dla prawidłowego skontrolowania zaskarżonej decyzji, należały zwrócić uwagę na następujące uwarunkowania procesowe, które jak wynika z lektury odwołania a później skargi, stanowią przedmiot istotnego nieporozumienia. Nie odpowiada bowiem prawdzie twierdzenie skarżącej, że zaskarżona decyzja została wydana w wyniku wcześniejszego rozstrzygnięcia organu odwoławczego, który w uzasadnieniu decyzji z 18.01.2024 r., nr 8/2024 (znak: WR.RUZ.4210.240.2021.RS), którą uchylono decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w L. z 20.09.2021 r. (znak: WR.ZUZ.3.4210.491.2020.AO), zawarł wskazania dotyczące powtórzonego postępowania, które z kolei powinny być wzięte pod uwagę przez organ I instancji w niniejszym postępowaniu. Przyjdzie bowiem zauważyć, że decyzja z 18.01.2024 r., nr 8/2024 została wydana w odrębnym postępowaniu do postępowania zakończonego kontrolowaną obecnie decyzją. Przedmiotem tego pierwszego postępowania było bowiem udzielenie na rzecz E. i Z. G. pozwoleń wodnoprawnych na: wykonanie wylotu kanalizacji deszczowej do rowu bez nazwy w km [...]+[...] jego biegu przechodzącym przez działki o numerach: [...], [...], [...], [...], [...]; usługę wodną związaną z odprowadzeniem wód opadowych i roztopowych pochodzących z działek nr [...] i [...] poprzez rów melioracyjny ziemny otwarty do rowu melioracyjnego zlokalizowanego na działkach nr [...], [...], [...], [...] i [...]; na usługę wodna związaną z odprowadzeniem oczyszczonych ścieków bytowych pochodzących z obiektu usługowego "A." (działka nr [...]) do ziemi, za pomocą istniejącego drenażu rozsączającego. Powoływaną przez skarżącą decyzją nr 8/2024 została uchylona decyzja Dyrektora Zarządu Zlewni w L. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 20.09.2021r., znak: WR.ZUZ.3.4210.451.2022.AO. Po przeprowadzeniu powtórzonego postępowania, decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni w L. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Polskie z 05.02.2026 r. (WR.ZUZ.3.4210.451.2020.AO/KS), udzielono E. G. i Z. G. pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie wylotu odprowadzającego wody opadowe i roztopowe pochodzące z dachów istniejących budynków, powierzchni utwardzonej działek oraz gruntu w obrębie fundamentów, zlokalizowanych na działkach nr [...] i [...] do rowu bez nazwy w km [...]+[...] jego biegu (lokalizacja wylotu na działce o id. [...]), o parametrach wskazanych w pkt II ppkt 1 prawomocnej decyzji; usługę wodną związaną z odprowadzaniem wód opadowych i roztopowych pochodzących z dachów istniejących budynków, powierzchni utwardzonej działek oraz gruntu w obrębie fundamentów, zlokalizowanych na działkach nr [...] i [...], poprzez projektowany wylot do rowu bez nazwy w km [...]+[...] jego biegu (trasa rowu zlokalizowana na działkach o numerach: [...], [...], [...], [...] i [...]), w ilości jak w pkt II ppkt 2 prawomocnej decyzji; pozwolenia wodnoprawnego na usługę wodną, określoną w pkt II ppkt 2 decyzji; udzielono na czas określony tj. na okres 30 lat, liczony od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna. Powyższa decyzji stała się ostateczna z powodu jej niezaskarżenia w terminie.

Zgodzić się należało natomiast w jednym ze skarżącą, mianowicie w tym, że kontrolowana obecnie przez Sąd decyzja została wydana w wyniku rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., bowiem Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie, uwzględniając odwołanie skarżącej, decyzją z 18.01.2023 r. o numerze WR.RPU.533.1.2022.MP, uchylił decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w L. z 20.09.2021 r. (znak: WR.ZUZ.3.4210.491.2020.AO). Dokładnie ta ostatnia decyzja, wydana na postawie art. 191 ust. 1 u.p.w., dotyczyła nakazania skarżącej przywrócenie funkcji rowu melioracyjnego przechodzącego przez działki o numerach: [...], [...], [...], [...] i [...], poprzez wykonanie przepustu w betonowej podmurówce ogrodzenia.

Poza wskazanymi postępowaniami, jak wynika z uzasadnienia decyzji Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z 18.01.2023 r. (nr WR.RPU.533.1.2022.MP), i co było powodem uchylenia decyzji organu I instancji z przekazaniem sprawy do ponownego jej rozpatrzenia, prowadzone jest jeszcze jedno postępowanie na podstawie przepisów ustawy Prawo wodne. Mianowicie chodzi o postępowanie prowadzone w trybie art. 234 u.p.w. Właśnie ze względu na konieczność uwzględnienia wyniku tego postępowania, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej we Wrocławiu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z 18.01.2023 r. (nr WR.RPU.533.1.2022.MP) uchylił decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w L. z 20.09.2021 r. (znak: WR.ZUZ.3.4210.491.2020.AO). Przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie art. 234 u.p.w. przez Burmistrza Gminy i Miasta G. była sprawa naruszenia stosunków wodnych na gruncie w związku z wykonaniem przez odwołującą betonowej podmurówki i ogrodzenia w poprzek trasy rowu na granicy działki nr [...] z działką nr [...]. W wyniku tego postępowania została wydana decyzja z 09.08.2021 r., znak: WT.OŚ.6331.18.2021, którą nakazano skarżącej zlikwidowanie podmurówki betonowej wraz z fragmentem posadowionego na niej betonowego ogrodzenia na odcinku (szerokości) dochodzącego do tego ogrodzenia rowu melioracyjnego, zlokalizowanego na działkach: [...], [...], [...] i [...]. Wyłącznie ze względu na stwierdzenie przez organ odwoławczy niewykonalności nałożonego decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni w L. z 20.09.2021 r. obowiązku wykonania przepustu w podmurówce, która z kolei miała zostać rozebrana na podstawie decyzji Burmistrza Gminy i Miasta G. z 09.08.2021 r., wydana została decyzja z 18.01.2023 r. (nr WR.RPU.533.1.2022.MP). Z akt sprawy wynika, że postępowanie prowadzone w trybie art. 234 u.p.w. nie zostało zakończone. Decyzja Burmistrza Gminy i Miasta G. z 09.08.2021r. została bowiem uchylona przez SKO w Jeleniej Górze decyzją z 30.11.2021 r., nr SKO/41/PW-6/2021, w części nakazującej skarżącej udrożnienie na terenie jej gruntów odpływu drenażu odwadniającego budynki uczestnika postępowania poprzez przywrócenie zasypanego rowu do stanu poprzedniego (pkt 2) a w pozostałym zakresie - obejmującym nakaz zlikwidowania podmurówki betonowej wraz z fragmentem posadowionego na niej betonowego ogrodzenia w terminie 14 od daty uprawomocnia się decyzji (pkt 1 i 3) - utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji. Z kolei decyzja SKO w Jeleniej Górze została uchylona wyrokiem tut. Sądu z 31.01.2023 r., sygn. akt II SA/Wr 130/22. Po zwrocie sprawy do SKO w Jeleniej Górze, organ ten wydał w dniu 09.101.2023 r. decyzję nr SKO.PW/4/6/23, którą uchylił w całości decyzję organu I instancji z 09.08.2021. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Burmistrz wydał decyzję z 17.07.2025 r. (nr WT.OŚ.6331.57.2021/2022/2023/2024), którą w pkt 1) nakazał skarżącej likwidację betonowej podmurówki wraz z fragmentem posadowionego na niej betonowego ogrodzenia na odcinku (szerokości) dochodzącego do tego ogrodzenia rowu melioracyjnego, zlokalizowanego na działkach nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] graniczącej z działką nr [...]; w pkt 2) nakazał skarżącej na terenie stanowiącym jej własność gruntach udrożnienie odpływu drenażu odwadniającego budynki Z. G. poprzez przywrócenie zasypanego rowu do stanu poprzedniego oraz w pkt 3) ustalił termin wykonania powyższych prac na okres 30 dni od daty uprawomocnienia się niniejszej decyzji. W wyniku rozpoznania odwołania od tej decyzji SKO w Jeleniej Górze uchyliło decyzję Burmistrza z 17.07.2025 r. a sprawa została przekazana do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Powodem podjęcia takiego rozstrzygnięcia była konieczność dokonania ustaleń co do tego, kto i kiedy dokonał zmiany stanu wody na gruncie, na czym ona polegała, jaki był stan wód przed dokonaniem zmiany i jaki po jej dokonaniu, oraz jak zmiana wpłynęła na stosunki wodne w terenie, a przede wszystkim, czy wpływ ten jest szkodliwy dla gruntów sąsiednich, tj. czy powoduje lub może z wysokim prawdopodobieństwem powodować powstanie szkody. Organ odwoławczy stwierdził, że powyższe ustalenia wymagały dysponowania przez organ czytelnym materiałem graficznym, który będzie jasno przedstawiał: położenie poszczególnych działek, istotne dla sprawy elementy ich urządzenia (wraz z ich opisem), kierunki spływu wód, kierunki świata itp. Sprzeciw wniesiony przez Z. G. od tego rozstrzygnięcia została oddalony wyrokiem tut. Sądu z 14.05.2026 r., sygn. akt II SA/Wr 200/26.

Ponadto należy wskazać, że Burmistrz Miasta i Gminy G. prowadził jeszcze jedno postępowanie dotyczące naruszenia stosunków wodnych. Decyzją z 18.01.2017 r. organ ten odmówił bowiem nałożenia obowiązku na właściciela gruntu – Z. G. przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom w sprawie możliwości naruszenia stosunków wodnych przez podniesienie gruntu na działce nr [...]. Jako podstawę rozstrzygnięcia powołany został przepisy art. 29 ustawy z 18.07.2001 r. Prawo wodne. Wydaną w wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez skarżącą, decyzją z 22.03.2017 r. SKO w Jeleniej Górze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Z kolei wywiedziona na ostatnią decyzję skarga została oddalona wyrokiem tut. Sądu z 27.09.2017 r., sygn. akt II SA/Wr 394/17. W tym wyrok Sąd uznał za prawidłowe stanowisko orzekających w sprawie organów, które przyjęły, że prace ziemne polegające na wyrównaniu przez Z. G. powierzchni terenu działki nr [...], oraz częściowym podniesieniu niwelety terenu w żaden sposób nie wpływają na zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, w tym dla gruntów należących do skarżącej. Przyjęto również za prawidłowe ustalenie poczynione przez biegłego na temat istnienia drenażu odwadniającego w kierunku działek nr [...] i [...]. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 28.01.2020 r., sygn. akt II OSK 738/18 oddalił skargę kasacyjną złożoną przez R. C.

Podsumowując dotychczasową część rozważań należy stwierdzić, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji niewątpliwie były prowadzone co najmniej trzy postępowania na podstawie przepisów ustawy Prawo wodne. Stwierdzić jednak należy, że postępowanie prowadzone z art. 234 u.p.w. oraz postępowanie w sprawie wydania pozwolenia wodnoprawnego, czy też nawet sygnalizowana przez organ odwoławczy w decyzji z 18.01.2024 r., nr 8/2024 potrzeba wszczęcia postępowania legalizacyjnego w trybie art. 190 u.p.w. w zakresie drenaży rozsączających ścieki bytowe, są odrębnymi postępowaniami, mającymi inny przedmiot, od postępowania prowadzonego w trybie art. 191 u.p.w. Jak już zauważył WSA we Wrocławiu wydając w dniu 14.05.2026 r. wyrok w sprawie II SA/Wr 200/26, hipotezy norm dekodowanych z przepisów art. 234 i art. 191 u.p.w. są różne. Norma z art. 234 ust. 3 u.p.w. ma zastosowanie, gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie. Natomiast art. 191 ust. 1 u.p.w., stanowi podstawę rozstrzygnięcia właściwego organu Wód Polskich w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego. Przepis art. 191 u.p.w. stanowi zatem lex specialis wobec art. 234 i jego zastosowanie będzie miało pierwszeństwo zgodnie z zasadą lex specialis derogat legi generali. Zdaniem Sądu, możliwa jest przy tym sytuacja równoległego procedowania w obydwu trybach przez właściwe organy, co ma miejsce w niniejszej sprawie.

Przedmiotem postępowania prowadzonego na podstawie art. 191 u.p.w. nie jest zatem rozpatrywanie możliwości wykonania urządzeń wodnych i odprowadzania nimi wód opadowych i roztopowych do wskazanego odbiornika co wymaga ustalenia jego przepustowości. Bez znaczenia pozostają również okoliczności dotyczące wykonania przez uczestnika postępowania szeregu prac ziemnych, poczynając od zmiany ukształtowania terenu, w tym jego podniesienia, następnie wykonania robót melioracyjnych w postaci rozbudowy istniejącej poniemieckiej kanalizacji deszczowej, rozbudowy drenażu odwadniającego budynki, ułożenia drenażu rozsączającego, uszczelnienia terenu placów i parkingu oraz skierowania zbieranych w powyższy sposób wód do rowu przechodzącego na teren nieruchomości skarżącej. Takim przedmiotem nie jest również badanie legalności urządzeń znajdujących się na gruncie uczestnika postępowaniu. W końcu nie stanowi przedmiotu postępowania kwalifikowanie wykonanych przez uczestnika prac względem istniejącej wcześniej infrastruktury wodnej, w tym poprawność oceny zgodności z prawem umocnienia betonowymi korytami fragmentu rowu przechodzącego przez działkę nr [...].

Wyraźne odróżnienie wskazanych przedmiotów postępowań prowadzonych na gruncie ustawy Prawo wodne jest tym bardziej konieczne ze względu na bardzo skomplikowane zagadnienia dotyczące statusu prawnego urządzeń wodnych.

Powracając zatem to kwestii bezpośrednio dotyczącej przedmiotu postępowania administracyjnego zakończonego rozstrzygnięciem wydanym na podstawie art. 191 ust. 1 u.p.w., a którym jest wyłącznie przywrócenie funkcji urządzenia wodnego, tj. rowu melioracyjnego przechodzącego przez działki nr [...], [...], [...], [...] i [...], poprzez przywrócenie swobodnego przepływu wód opadowych i roztopowych pochodzących z działek nr [...] i [...] do w/w rowu, z którego z kolei wody opadowe i roztopowe odprowadzane są do rowu przydrożnego zlokalizowanego na działce nr [...], bezspornym pozostaje okoliczności, że w ten sposób opisany rów nie jest wpisany do ewidencji melioracji wodnych, co jednak nie wyklucza, że mamy do czynienia z urządzeniem wodnym, tzw. niezinwentaryzowanym. Przyjdzie bowiem zauważyć, że fakt braku ujawnienia rowu w ewidencji urządzeń melioracji wodnych oraz zmeliorowanych gruntów nie może samo w sobie przesądzać o jego nieistnieniu – zwłaszcza, że realizacja urządzeń melioracji wodnych szczegółowych w okresie obowiązywania powołanego przez organ odwoławczy rozporządzenia Rady Ministrów z 1985 r. w sprawie rodzajów szczególnego korzystania z wód oraz wykonywania i eksploatacji urządzeń wodnych niewymagających pozwolenia wodnoprawnego (Dz. U. z 1985 r. Nr 13, poz. 55), tj. od 05.04.1985 r. do 01.01.2002 r., nie wymagała uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. Zdaniem Sądu, orzekające w sprawie organy prawidłowo ustaliły wszystkie istotne kwestie, niezbędne dla ustalenia statusu, charakteru i funkcji tego odbiornika. Podstawowymi dowodami sprawie, które pozwolił ustalić status i przebiegu spornego rowu przez działki nr [...], [...], [...], [...] i [...], stanowi archiwalna dokumentacja mapowa. Sąd nie znajduje żadnych podstaw do przyjęcia, że znajdujący się na mapie pochodzącej z zasobu Starostwa Lwóweckiego z 1990 r. przebieg koryta rowu oraz oznaczenie graficzne, nie dotyczą rowu wskazanego w sentencji kwestionowanej przez skarżącą decyzji. Co istotne w okolicznościach sprawy, sama skarżąca w początkowej fazie postępowania nie kwestionowała faktu, że przez jej nieruchomość przebiega rów bez nazwy i bez wydzielenia działki. Kwestionowała jedynie możliwość odprowadzania do niego zintensyfikowanej ilości wód opadowych i roztopowych oraz wód pochodzących z drenażu z działek należących do Z. G. po wykonanych przez niego robotach budowlanych, m.in. polegających na utwardzeniu i uszczelnieniu terenu jego nieruchomości. Skarżąca przy tym przyznała, że jej działania miały charakter samopomocy, w celu zapobieżenia szkodom w jej majątku. Później skarżąca zmieniła stanowisko dotyczące statusu i funkcji rowu przechodzącego przez jej nieruchomość, wskazując, że został on wykonany przez jej ojca, celem odprowadzania nadmiaru wód pochodzących ze studni głębinowej. Z kolei w samej skardze skarżąca z jednej strony kwestionuje istnienie rowu, aby jednocześnie przyznać, że taki rów rzeczywiście istnieje ale ma służyć wyłącznie jej.

Uzupełniająco należy zauważyć, że poza szczegółowo wymienionymi przez uczestnika postępowania w piśmie z 30.03.2026 r. dowodami potwierdzającymi istnienie rowu melioracyjnego przechodzącego przez działki o numerach: [...], [...], [...], [...] i [...], takim pomocniczym dowodem mogą być powszechnie dostępne dane zamieszczone w systemie informacji przestrzennej Geoportal (dostęp: geoportal.gov.pl), które są wykorzystywane nie tylko przez organy administracji publicznej, ale również przez sądy administracyjne w celu ustalenia lub potwierdzenia relewantnych dla sprawy okoliczności (zob. wyrok NSA z 03.10.2014r., II OSK 774/13). W orzecznictwie wskazuje się, że wydruki z geoportal.gov.pl, jako portalu prowadzonego przez organ władzy publicznej, stanowią przydatny i wiarygodny materiał dowodowy m.in. w sprawach dotyczących ochrony przyrody oraz zagospodarowania przestrzennego (vide wyrok NSA z 09.04.2025r., II OSK 2251/22 oraz przytaczane tam wyroki NSA: z 14.02.2023 r., II OSK 2877/21; z 06.11.2023 r., II OSK 1733/23; z 09.12.2024 r., II OSK 181/24). Z powodzeniem mogą być także wykorzystywane w sprawach z zakresu prawa wodnego. Jak wynika zatem z oglądu tego dokumentu, w obrębie działek nr [...], [...] i [...] uwidoczniony jest przebieg rowu oznaczony symbolem literowym "w".

W ocenie Sądu prawidłowo również ustalono funkcję spornego urządzenia. Poza bowiem spełnianiem funkcji związanej z odwadnianiem ustalono, że służy regulacji stosunków wodnych – funkcja naturalnego spływu wód powierzchniowych oraz polepszaniu zdolności produkcyjnej gleby. W tym ostatnim aspekcie bez znaczenia pozostaje okoliczność, że skarżąca dokonała nasadzeń, na gruntach, które zgodnie z ewidencją gruntów stanowią użytki rolne. Ponadto należy wskazać, że odpowiedzialność właściciela urządzenia za jego stan ma charakter obiektywny, co oznacza, że dla nałożenia obowiązków o charakterze administracyjnym, bez znaczenia pozostaje, że zlokalizowane na danym gruncie urządzenie zostało zniszczone lub utraciło swoją pierwotną funkcję (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 10.10.2019 r., sygn. akt).

W okolicznościach sprawy, na podstawie całokształtu zebranych dowodów, w tym także oględzin przeprowadzonych przez organ odwoławczy, ustalono bezspornie, że na działkach o numerach: [...], [...], [...], [...] i [...], znajduje się urządzenie melioracyjne w postaci rowu, którego parametry i cechu odpowiadają definicji ustawowej z art. 16 pkt 47 u.p.w., gdzie mowa jest urządzeniu wodnym w postaci sztucznego koryta prowadzącego wodę w sposób ciągły lub okresowy, o szerokości dna mniejszej niż 1,5 m przy ujściu. Ponad wszelką wątpliwość, ze względu na ukształtowanie terenu wody opadowe i roztopowe, oprócz terenów zabudowanych i dróg, spływają powierzchniowo z łąk na działkach nr [...], [...] i [...] do koryta spornego rowu. Ustalono również, że swobodny przepływ takich wód opadowych i roztopowych został utrudniony/zablokowany, poprzez wykonanie podmurówki w linii ogrodzenia pomiędzy działkami nr [...], [...] oraz działką nr [...]. Stwierdzono, że skutkiem takich działań był nienależyty stan urządzenia melioracyjnego oraz negatywny wpływ na grunty. Stwierdzono bowiem, że dotychczas swobodnie spływające korytem rowu wody opadowe i roztopowe, dopływając do granicy działek nr [...] i [...], gdzie została postawiona betonowa podmurówka ogrodzenia oraz zamulone i niedrożne koryto rowu, nie maja możliwości swobodnego odpływu zgodnie z pierwotną funkcją, w związku z czym zalewają działki nr [...] i [...] i [...] oraz mając ograniczony odpływ zwiększają wilgotność sąsiednich gruntów oraz gruntów zlokalizowanych bezpośrednio w miejscu okresowej stagnacji wód. W konsekwencji w sprawie prawidłowo orzeczono o konieczności przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego.

Wbrew zarzutom skargi, które dotyczą naruszenia przepisów art. 77 i art. 80 k.p.a., organ odwoławczy dokonał wyczerpującej i wszechstronnej oceny całości zebranego w sprawie materiału dowodowego. W szczególności ze względu na twierdzenia podniesione w odwołaniu przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe. Na tej podstawie raz jeszcze rozpoznał sprawę, odnosząc się do zarzutów i twierdzeń zawartych w odwołaniu.

Z przedstawionych powodów należało orzec, że w świetle dokonanych w sprawie ustaleń brak jest podstaw do uwzględnienia rozpoznawanej skargi, albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji są zgodne z prawem.

Powyższej oceny nie zmienia okoliczność zbędnego, zdaniem Sądu, wyeksponowania przez organ odwoławczy następstwa nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego w postaci szkodliwego oddziaływania tego urządzenia na wody lub grunty, w sytuacji, gdy w świetle dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wystarczającym okazało się podjęcie decyzji, o której mowa w art. 191 ust. 1 u.p.w. na podstawie spełnienia przesłanki w postaci nienależytego utrzymania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana jego funkcji.

W tym stanie rzeczy Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.