Wtorek Wydanie nr 31

Sygnatura akt
II SAB/Bd 59/26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Rodzaj
Wyrok
Data orzeczenia
30 września 2026 r.
Rozstrzygnięcie
zobowiązano do rozpatrzenia wniosku o udzielenie informacji publicznej
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sądy administracyjne
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
© autorzy OpenStreetMap

Sądy administracyjne

Wójt nazwał wniosek o dokumentację planu nadużyciem, sąd: to bezczynność

Przejdź do orzeczenia, 19 min czytania

Spór

Spółka A. domagała się od Wójta Gminy Czernikowo dokumentacji planistycznej miejscowego planu dla terenów w Czernikowie i Wygodzie. Organ uznał, że wniosek dotyczy interesu prywatnego i jest nadużyciem prawa.

Ustalenia sądu

Sąd uznał, że dokumentacja planistyczna ma status informacji publicznej, a adresat wniosku jest zobowiązany do jej udostępnienia. Twierdzenie organu o nadużyciu prawa nie mogło być rozstrzygane w sprawie o bezczynność.

Rozstrzygnięcie

Sąd stwierdził bezczynność Wójta, zobowiązał go do rozpatrzenia wniosku w terminie 14 dni od zwrotu akt, uznał, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, i zasądził 100 zł kosztów postępowania.

Dlaczego

Odpowiedź w formie pisma zamiast decyzji o odmowie nie daje gwarancji wyjaśnienia okoliczności nadużycia i nie pozwala na realną kontrolę. Zachowanie organu nie było jednak wyrazem lekceważenia obowiązków.

Dla firm

Zarzut nadużycia prawa do informacji publicznej organ powinien rozstrzygnąć decyzją o odmowie, a nie zwykłym pismem. Sam zarzut nie może być badany w sprawie o bezczynność.

Więcej o sprawie

Spółka wystąpiła o dokumentację prac nad planem miejscowym uchwalonym w lipcu 2023 r. Wójt odpowiedział pismem, że wniosek służy jej prywatnej inwestycji, czyli budowie stacji paliw.

Gwarancji przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie i przedstawienia powodów kwalifikacji określonego zachowania jako nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej nie daje forma zwykłego pisma informującego o nieudzieleniu informacji.

Z uzasadnienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Rozstrzygnięcie
zobowiązano do rozpatrzenia wniosku o udzielenie informacji publicznej
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy
Sygnatura
II SAB/Bd 59/26

Treść orzeczenia około 19 minut czytania

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jarosław Wichrowski Sędziowie: sędzia WSA Grzegorz Saniewski sędzia WSA Mariusz Pawełczak (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 września 2026 r. sprawy ze skargi Spółki A. w [...] na bezczynność Wójta Gminy Czernikowo w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że Wójt Gminy Czernikowo dopuścił się bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącej spółki z dnia 27 stycznia 2026 r.; 2. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zobowiązuje Wójta Gminy Czernikowo do rozpatrzenia wniosku skarżącej spółki z dnia 27 stycznia 2026 r. w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym orzeczeniem; 4. zasądza od Wójta Gminy Czernikowo na rzecz skarżącej spółki kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

1. Wnioskiem z dnia 27 stycznia 2026 r. E. sp. z o.o. (dalej: "skarżąca", "spółka") zwróciła się do Wójta Gminy Czernikowo (dalej: "Wójt", "organ") o udostępnienie informacji publicznej w zakresie przekazania dokumentacji prac planistycznych dotyczącej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w miejscowości Czernikowo i Wygoda, gmina Czernikowo uchwalonego uchwalą nr LII/405/2023 Rady Gminy Czernikowo z dnia 13 lipca 2023 r. – wraz z projektami przedmiotowego planu miejscowego udostępnianymi organom i instytucjom opiniującym i uzgadniającym oraz wersją wykładaną do publicznego wglądu.

2. W odpowiedzi na wniosek Wójt pismem z dnia 9 lutego 2026 r. poinformował spółkę, że zagłębił się w działania skarżącej w kontekście korespondencji prowadzonej z Urzędem Gminy w Czernikowie na temat zapisów planu miejscowego, a także podjętych przez spółkę kroków w celu uzyskania pozwolenia na budowę oraz związanej z tym dalszej ścieżki prawnej. W związku z przeprowadzoną analizą organ uznał, że złożony przez spółkę wniosek dotyczy informacji nienoszącej znamion informacji publicznej, a wyrażony w nim interes do uzyskania informacji ma charakter subiektywny, służący spółce w celu kontynuowania prowadzonych działań zmierzających do zrealizowania zamierzonej inwestycji, o którą inwestor wystąpił o pozwolenie na budowę tj. budowy budynku stacji paliw płynnych wraz z urządzeniami towarzyszącymi i niezbędną infrastrukturą towarzyszącą. W związku z tym, że wnioskowane dane są ściśle powiązane z działaniami wnioskodawcy zmierzającymi do realizacji prywatnej inwestycji, stąd ich udzielenie w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej stanowiłyby w ocenie Wójta nadużycie prawa.

3. Pismem z dnia 16 lutego 2026 r. skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na bezczynność Wójta w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wnosząc o zobowiązanie organu do udostępnienia żądanej informacji publicznej w terminie 7 dni od dnia doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi spółka podniosła, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych obok samego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jako aktu normatywnego (aktu prawa miejscowego), informację publiczną stanowi też dokumentacja planistyczna związana z uchwalaniem danego planu. Gdyby podzielić pogląd organu to należałoby uznać, że każdy właściciel nieruchomości objętej planem miejscowym jest pozbawiony możliwości sięgnięcia do dokumentacji planistycznej. Prowadziłoby to do absurdalnego wniosku, że dostęp do dokumentacji prac planistycznych w oparciu o dostęp do informacji publicznej przysługiwałby wszystkim podmiotom oprócz właścicieli działek, których ten plan miejscowy dotyczy.

4. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Wyjaśnił, że dokonując analizy wniosku skarżącej doszedł do konkluzji iż pomimo że zakres żądanych informacji mieściłby się co do zasady w ramach wyznaczonych przez art. 6 ust. 1 u.d.i.p. i żądanie zostało skierowane do właściwego organu - wypełniało ono wskazanego celu. Zdaniem Wójta wniosek nie został złożony w celu poddania działań organu kontroli społecznej, a wręcz przeciwnie, miał służyć wyłącznie uzyskaniu dokumentów do własnej sprawy. W nawiązaniu do poglądów doktryny oraz orzecznictwa sądów administracyjnych organ wskazał, że udostępnienie informacji publicznej ma służyć celom publicznym przeciwstawianym innym celom, w tym celom prywatnym. Żądana informacja, aby uzyskała walor informacji publicznej, musi dotyczyć zgodnie żart. 1 ust. 1 u.d.i.p. "sprawy publicznej". Przedmiotem takiej informacji jest problem lub kwestie, które mają znaczenie dla większej ilości osób, czy grup obywateli lub też są ważne z punktu widzenia poprawności funkcjonowania organów państwa. Celem ustawy nie jest zatem zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb, w postaci uzyskiwania informacji dotyczących wprawdzie kwestii publicznych, lecz przeznaczonych dla celów handlowych, edukacyjnych, zawodowych czy też na potrzeby toczących się postępowań sądowych. Ustawa o dostępie do informacji publicznej ma służyć uniwersalnemu dobru powszechnemu związanemu z funkcjonowaniem publicznych instytucji. Wnioski o udostępnienie informacji publicznej składane przez podmioty, których interesów dotyczą, nie są wnioskami o udzielenie informacji publicznej, nie odnoszą się bowiem do sprawy publicznej.

Dalej Wójt wskazał, że z uwagi na fakt, iż wniosek spółki nie podlegał rozpoznaniu na podstawie przepisów u.d.i.p. - wydanie decyzji o odmowie dostępu nie było możliwe. Decyzja taka wydawana jest wyłącznie w przypadkach wskazanych w u.d.i.p., natomiast uznanie wniosku skarżącej za nieodnoszący się do sprawy publicznej wykluczało zastosowanie tej ustawy, a w konsekwencji także wydanie decyzji odmownej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:

5. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjny sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta, zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm. – dalej: "p.p.s.a."), obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów.

Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1 - 4 bądź przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a., sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności,

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa,

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). W myśl art. 149 § 2 p.p.s.a., sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

6. W niniejszej sprawie skarżąca przedmiotem skargi uczyniła bezczynność Wójta w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia 27 stycznia 2026 r.

Wskazać w pierwszej kolejności należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności, wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. (por. wyroki NSA z dnia 25 września 2018 r. sygn. akt I OSK 1467/18; z dnia 15 grudnia 2017 r. sygn. akt I FSK 1238/16).

Bezczynność organu w udostępnieniu informacji publicznej ma zaś miejsce w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej, posiadając żądaną informację, nie udostępnia jej i nie wydaje decyzji o odmowie udostępnienia, lub też informuje wnioskodawcę, że wnioskowana informacja nie jest informacją publiczną w sytuacji, gdy taką informację stanowi. Nie można natomiast zarzucić bezczynności adresatowi wniosku, jeżeli nie posiada on informacji wskazanej we wniosku. W takim przypadku, podmiot publiczny powinien o tym powiadomić wnioskującego (por. wyroki NSA z dnia 18 kwietnia 2012 r. sygn. akt I OSK 192/12; z dnia 30 września 2015 r. sygn. akt I OSK 2093/14). Podkreślić również należy, że dla zasadności skargi na bezczynność nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną albo też niezawinioną opieszałością organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt lub czynność w ogóle nie powinny zostać dokonane (por. wyroki NSA z dnia 25 września 2018 r. sygn. akt I OSK 1467/18; z dnia 15 grudnia 2017 r. sygn. akt I FSK 1238/16).

Szczegółowe unormowania dotyczące dostępu do informacji publicznej zawarte są w przepisach ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 – dalej "u.d.i.p."). Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu oraz ponownemu wykorzystywaniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie. Przykładowy, otwarty katalog informacji publicznej został określony w art. 6 u.d.i.p. Prawo dostępu do informacji publicznej przysługuje każdemu, z zastrzeżeniem art. 5, a wykonanie tego prawa nie wymaga wykazania interesu prawnego lub faktycznego (art. 2 ust. 1-2 u.d.i.p.).

Ponadto, jak wynika z art. 5 ust. 1 i ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (ust. 1), jak również ze względu na prywatność osoby fizycznej lub przedsiębiorcy, przy czym ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji oraz w przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (ust. 2).

Zgodnie z art. 10 ust. 1 u.d.i.p. informacja publiczna, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub portalu danych, jest udostępniana na wniosek. Na gruncie przepisów u.d.i.p. brak jest jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku o udzielenie informacji publicznej, poza utrwaleniem go w formie pisemnej. Poza wyżej wskazaną formą pisemną wniosku, elementami determinującymi jego skuteczne wniesienie jest jasne sformułowanie, z którego wynika co jest przedmiotem żądanej informacji, w celu wykazania, że informacja ta ma charakter informacji publicznej oraz dokładne określenie adresata wniosku.

Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 1-2 u.d.i.p.).

Zgodnie z art. 14 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku.

Stosownie do art. 16 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji.

Do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, z tym że: 1) odwołanie od decyzji rozpoznaje się w terminie 14 dni; 2) uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji.

Z brzmienia przywołanych przepisów u.d.i.p. wynika zatem, że załatwienie wniosku o udzielenie informacji publicznej może przybrać postać: 1) czynności materialno-technicznej, jaką jest udzielenie informacji publicznej; 2) pisma informującego, że wezwany podmiot nie jest zobowiązany do udzielenia informacji, gdyż nią nie dysponuje albo nie jest podmiotem, od którego można jej żądać; 3) pisma informującego, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p.; 4) pisma informującego, że istnieje odrębny tryb dostępu do żądanej informacji publicznej; 5) decyzji administracyjnej, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p., w przypadku odmowy udzielenia informacji publicznej, względnie umorzenia postępowania o udostępnienie informacji (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.).

Podkreślenia wymaga okoliczność, że w przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu, w pierwszej kolejności jest ustalenie czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Zakres podmiotowy wyznacza wykonywanie zadań publicznych przez adresata wniosku (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.), zaś zakres przedmiotowy obejmuje pojęcie "informacji publicznej" (art. 1 ust. 1 i art. 6 u.d.i.p). Dopiero stwierdzenie, że podmiot do którego zwróciła się strona skarżąca był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana przez stronę informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić danemu podmiotowi bezczynność.

7. Przenosząc powyższe ogólne uwagi na grunt niniejszej sprawy Sąd w pierwszej kolejności wskazuje, że nie ulega wątpliwości, iż adresat wniosku, którym jest Wójt jest organem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Okoliczność ta zresztą nie budziła jakichkolwiek wątpliwości i nie była w sprawie kwestionowana.

Natomiast w odniesieniu do aspektu przedmiotowego tzn. kwestii czy żądane informacje stanowią informację publiczną wskazania w pierwszej kolejności wymaga, że wnioskiem z dnia 27 stycznia 2026 r. spółka zwróciła się do Wójta o udostępnienie informacji publicznej w zakresie przekazania dokumentacji prac planistycznych dotyczącej miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego miejscowości Czernikowo i Wygoda, gmina Czernikowo uchwalonego uchwalą nr LII/405/2023 Rady Gminy Czernikowo z dnia 13 lipca 2023 r. – wraz z projektami przedmiotowego planu miejscowego udostępnianymi organom i instytucjom opiniującym i uzgadniającym oraz wersją wykładaną do publicznego wglądu. W odpowiedzi na przedmiotowy wniosek w ustawowym terminie pismem z dnia 9 lutego 2026 r. poinformował spółkę, że wniosek dotyczy informacji nienoszącej znamion informacji publicznej, a wyrażony w nim interes do uzyskania informacji ma charakter subiektywny, służący spółce w celu kontynuowania prowadzonych działań zmierzających do zrealizowania zamierzonej inwestycji, o którą inwestor wystąpił o pozwolenie na budowę tj. budowy budynku stacji paliw płynnych wraz z urządzeniami towarzyszącymi i niezbędną infrastrukturą towarzyszącą.

Zdaniem Sądu w zakresie przedmiotowym informacje odnoszące się do planów zagospodarowania przestrzennego stanowią informację publiczną. Jak wskazuje się w ugruntowanym orzecznictwie dokumentacja planistyczna, czyli dokumentacja posiadana przez organ i wykorzystywana do zrealizowania powierzonych mu prawem zadań, jakimi są niewątpliwie sporządzenie projektu planu miejscowego oraz studium, ma status informacji publicznej. Informacja dotycząca kwestii pojawiających się w trakcie projektowania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy (w istocie wytwarzana w trakcie takich procedur) spełnia warunki informacji publicznej, gdyż niewątpliwie dotyczy organu wykonującego funkcje publiczne oraz jest z nim związana w oczywisty sposób. Co warte przy tym podkreślenia, ustawa o dostępie do informacji publicznej pozwala nie tylko o ubieganie się o informacje powstające już wcześniej tj. w fazie zamierzeń lub ich realizowania (a więc ich projektowania) – zob. art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. a i lit. b u.d.i.p. Informacja publiczna może zatem wynikać nie tylko z dokumentów finalizujących daną procedurę, ale także z dokumentów wytworzonych przed jej wszczęciem lub powstających w jej trakcie. Wynika więc z tego, że co do zasady wnioskodawca ma prawo ubiegania się o informację odnoszącą się do procedury planistycznej. (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 20 marca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wr 482/23).

Zatem dla oceny czy organ popadł w przedmiotowej sprawie w stan bezczynności decydujące znaczenia ma to, czy odpowiedź udzielona spółce stanowiła prawidłową formę załatwienia wniosku. W piśmie tym organ stanął na stanowisku, że skarżąca działa w interesie prywatnym, nie zaś publicznym, a tym samym Wójt zakwalifikował wniosek spółki jako przejaw nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej.

Odnosząc się do powyższego stanowiska wskazać należy, że z charakteru konstrukcji nadużycia publicznego prawa podmiotowego, w tym również publicznego prawa dostępu do informacji publicznej wynika, iż zachowanie mające cechy nadużywania prawa nie powinno korzystać z ochrony prawnej. Istotną przeszkodą w diagnozowaniu nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej może być nieznajomość motywów jakimi kieruje się podmiot domagający się udzielenia mu informacji publicznej. Jest rzeczą oczywistą, że nie istnieje podstawa prawna domaga się wskazania przyczyn i wyjaśnienia powodów, dla których konkretny podmiot złożył wniosek o udostępnienie informacji publicznej. W przypadku prawa dostępu do informacji publicznej ustawodawca wyraźnie potwierdził to w treści art. 2 ust. 2 u.d.i.p., zgodnie z którym od osoby wykonującej prawo do informacji publicznej nie wolno żądać wykazania interesu prawnego lub faktycznego.

Niezależnie jednak od oceny, czy w niniejszej sprawie przypisywanie skarżącej działania w celu sprzecznym z u.d.i.p. jest uzasadnione zdaniem Sądu ewentualna odmowa udzielania z tego powodu ochrony jej praw (prawa do informacji publicznej) nie mogła nastąpić poprzez zakwestionowanie tego prawa w ramach czynności materialno-technicznej. Mogłaby ewentualnie wiązać się z odmową realizacji roszczenia, co w przypadku prawa dostępu do informacji publicznej powinno nastąpić poprzez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p.

Tym samym, jeżeli wniosek dotyczy informacji publicznej (jak w niniejszej sprawie), to nawet jeśli wnioskodawca nadużywa prawa do informacji publicznej, nie jest właściwą formą realizacji wniosku zakwestionowanie publicznego charakteru żądanej informacji i poinformowanie o tym wnioskodawcy w formie zwykłego pisma. Forma taka nie daje gwarancji przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie okoliczności świadczących o nadużyciu prawa, a także nie daje gwarancji prawidłowego przedstawienia przez organ powodów kwalifikacji określonego zachowania jako nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej.

Powyższe zapatrywanie potwierdza ugruntowane orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, które skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że odmowa udostępnienia informacji publicznej w sytuacji nadużywania przez wnioskodawcę prawa dostępu do informacji publicznej powinna następować poprzez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej (por. wyroki NSA: z dnia 26 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 1586/22; z dnia 22 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 320/22; z dnia 20 marca 2024 r., sygn. akt III OSK 711/23; z dnia 20 lutego 2024 r., sygn. akt III OSK 2916/22; z dnia 17 października 2023 r., sygn. akt III OSK 2285/22; z dnia 29 września 2023 r., sygn. akt III OSK 5517/21; z dnia 24 marca 2023 r., sygn. akt III OSK 7440/21; dnia 12 lipca 2024 r.; sygn. akt III OSK 2604/23; z dnia 9 stycznia 2025 r., sygn. akt III OSK 2508/23).

Z tych względów Sąd uznaje, że kwestia nadużycia prawa do informacji publicznej nie może być przedmiotem badania w sprawie bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej. Argumentacja organu związana z nadużyciem prawa do informacji nie mogła zatem być uznana za skuteczną wobec faktu, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym w przedmiocie bezczynności organu ustaleniu podlegał tylko charakter żądanej informacji. Sąd podziela poglądy wyrażone w dotychczasowym orzecznictwie, iż forma reakcji organu na nadużywanie prawa dostępu do informacji publicznej pozostaje w ścisłym związku z charakterem zjawiska, jakim jest nadużywanie publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej (por. wyrok NSA z 12 lipca 2024 r., sygn. akt III OSK 2604/23).

Mając na uwadze powyższe zapatrywania, w tym argument, że zachowanie mające cechy nadużywania prawa nie powinno korzystać z ochrony prawnej skonstatować należy, że w przypadku nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej zasadnym jest wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Jak stanowi bowiem art. 16 ust. 1 u.d.i.p. odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. W powyższej regulacji została zawarta norma określająca formę działania organu właściwą w przypadku m.in. odmowy udostępnienia informacji publicznej. Norma ta nie wiąże tej formy z konkretną materialną podstawą odmowy udostępnienia informacji publicznej, a zatem należy przyjąć, że dotyczy wszelkich podstaw odmowy udostępnienia takiej informacji.

Co również należy uwypuklić forma decyzji przewidziana dla reakcji organu na nadużywanie prawa dostępu do informacji publicznej znajduje dodatkowo uzasadnienie w specyfice samego mechanizmu nadużywania prawa dostępu do informacji publicznej. Skuteczne kwestionowanie zjawiska nadużywania takiego prawa, w tym publicznego prawa podmiotowego do informacji publicznej, nie może nie odnosić się do motywów i celów stanowiących podstawę złożonego wniosku, a zatem do ocen i ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy. Wszystkie te okoliczności powinny być przez organ wskazane i ocenione z podaniem argumentacji, dlaczego stanowią one podstawę dla przyjęcia przez organ, że podmiot korzystający z publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej nadużywa tego prawa. Gwarancji przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w tym zakresie i przedstawienia powodów kwalifikacji określonego zachowania jako nadużycia prawa dostępu do informacji publicznej nie daje forma zwykłego pisma informującego o nieudzieleniu informacji. Gwarancję taką daje natomiast zastosowanie w takim przypadku formy decyzji administracyjnej, która zgodnie z art. 107 § 1 pkt 6 i § 2 k.p.a. powinna zawierać uzasadnienia faktyczne i prawne, przy czym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Forma decyzji czyni tym samym również realną kontrolę instancyjną odmowy udostępnienia informacji publicznej w przypadku nadużywania prawa dostępu do takiej informacji, jak i kontrolę sądowoadministracyjną. Dotarcie do motywów, jakimi kierował się organ kwalifikując określone zachowanie jako nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej, jest niewątpliwie bardziej realne w przypadku analizy motywów decyzji administracyjnej niż lektura pisma informującego o nieudzieleniu informacji.

8. W związku z powyższym Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a., uznając, że organ dopuścił się bezczynności zobowiązał Wójta do załatwienia wniosku skarżącej z dnia 27 stycznia 2026 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku. Sąd stwierdził, że żądana informacja ma charakter publiczny i podlega rozpoznaniu w trybie u.d.i.p. Nie przesądził o obowiązku udostępnienia żądanych informacji zgodnie z wnioskiem. Stwierdził jedynie powstanie po stronie organu obowiązku załatwienia przedmiotowego żądania zgodnie z wymogami wynikającymi z u.d.i.p.

Jednocześnie Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Wyjaśnić należy, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym – bez żadnej wątpliwości i wahania, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy – można powiedzieć, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12). Rażące naruszenie prawa to zatem naruszenie wyraźne oraz bezsporne. W niniejszej sprawie bezczynność organu nie miała takiego charakteru. Działanie organu nie było wyrazem lekceważenia ustawowych obowiązków, organ odpowiedział na wniosek, mimo że uczynił to w sposób wadliwy. Nie sposób jednak przypisać Wójtowi złej woli ani lekceważenia spółki, ustawowych obowiązków czy przepisów prawa.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a., uwzględniając wysokość uiszczonego wpisu od skargi (100 zł).

9. Skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Podstawa prawna: Dz.U. 2022 poz 902 art. 4 ust. 1, art. 16 ust. 1; Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.

Hasła tematyczne: Dostęp do informacji publicznej

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.