Burmistrz odpowiedział na wniosek o plan dopiero po skardze. Sąd: bezczynność nie była rażąca

Wnioskiem z dnia 29 maja 2026 r. D.B. (dalej: "skarżący"), powołując się na ustawę z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 902) - dalej: "u.d.i.p.", zwrócił się do Burmistrza B. (dalej: "Burmistrz", "organ"), z wnioskiem o udostępnienie następujących informacji:

1. Czy przygotowano już projekt uchwały Rady Miejskiej w B. (dalej: "Rada Miejska") o przystąpieniu do zmiany Planu Ogólnego Gminy B. (dalej: "Plan Ogólny") w celu naprawy błędu polegającego na wykluczeniu legalnych domów? Jeśli tak, skarżący wniósł o udostępnienie tego projektu, a jeśli nie – o podanie dokładnej planowanej daty wprowadzenia tej uchwały pod głosowanie Rady Miejskiej.

2. Jaki jest szacowany, szczegółowy harmonogram tej procedury (w rozbiciu na etapy: ponowne zbieranie wniosków, opiniowanie, uzgadnianie, wyłożenie do wglądu)?

3. Jaki jest szacowany, całkowity koszt przeprowadzenia procedury zmiany Planu Ogólnego w tym zakresie (koszty firmy urbanistycznej, analiz chłonności, ogłoszeń itp.)?

4. Z jakiej konkretnie pozycji budżetowej Gminy B. (dalej: "Gmina") na rok 2026 zostaną pokryte koszty tej zmiany? Skarżący wniósł o wskazanie działu i rozdziału klasyfikacji budżetowej.

5. Czy ponowne zlecenie prac planistycznych dla tej samej strefy stanowi wydatek celowy i gospodarny w rozumieniu ustawy o finansach publicznych?

6. W jaki sposób gmina zamierza prawnie rozwiązać problem wyczerpania wskaźników chłonności terenu, o którym mowa w piśmie z dnia 8 maja 2026 r.?

7. Którym konkretnie miejscowościom lub działkom w Gminie zostaną odebrane (zmniejszone) strefy mieszkaniowe w starych planach miejscowych, aby możliwe było zgodne z prawem i algorytmami ministerstwa dopisanie pominiętych domów?

8. Czy Gmina wyciągnęła konsekwencje służbowe lub finansowe wobec projektanta/firmy urbanistycznej sporządzającej Plan Ogólny za rażący błąd polegający na weryfikacji wniosków z W. w zasobach Starostwa Powiatowego w S. zamiast w O.?

9. Czy Gmina wystąpiła z roszczeniem odszkodowawczym do ubezpieczyciela projektanta za konieczność ponownego wydatkowania środków publicznych na naprawę tego błędu?

W odpowiedzi Burmistrz pismem z dnia 12 czerwca 2026 r. poinformował, że uchwała intencyjna w sprawie zmiany Planu Ogólnego jest obecnie w trakcie przygotowania. Jej procedowanie planowane jest na najbliższą sesję Rady Miejskiej, tj. w dniu [...] czerwca 2026 r. Organ wskazał również, iż nie został jeszcze wyłoniony wykonawca do sporządzenia zmiany planu, w związku z powyższym nie jest określony koszt sporządzenia ani harmonogram prac. Ponadto wyjaśnił, iż odpowiedzią na sporządzenie zmiany budżetowej jest uchwała Rady Miejskiej dotycząca zmiany budżetu, która dostępna jest na stronie bip.[...] Natomiast wszelkie prace związane z analizą opracowania Planu Ogólnego zostaną przeprowadzone przez wyłonionego wykonawcę. Burmistrz wskazał również, iż użycie w wykazie uwag do Planu Ogólnego sformułowania "Starostwo Powiatowe w S." stanowiło oczywistą omyłkę pisarską, bowiem powinno być "Starostwo Powiatowe w O.".

W piśmie z dnia 14 czerwca 2026 r. skarżący, nawiązując do pisma z dnia

12 czerwca 2026 r., wezwał Burmistrza do niezwłocznego i pełnego udzielenia informacji publicznej wskazanej w piśmie z dnia 29 maja 2026 r. W szczególności skarżący wezwał do udzielenia konkretnych i jednoznacznych odpowiedzi dotyczących:

1. realnych kosztów i finansowania nowej procedury planistycznej, tj. wskazania konkretnej kwoty jaka została zabezpieczona w przygotowanym przez Burmistrza projekcie uchwały budżetowej na sesję w dniu [...] czerwca 2026 r. z przeznaczeniem na pokrycie kosztów nowej procedury zmiany Planu Ogólnego;

2. wskazania konkretnych miejscowości i działek w Gminie, którym zostaną zmniejszone strefy mieszkaniowe w obowiązujących planach, aby możliwe było zgodnie z prawem dopisanie pominiętych 77 domów w nowo wszczętej procedurze;

3. poinformowania, czy, w związku z powołaniem się w oficjalnym Raporcie z konsultacji na "Starostwo Powiatowe w S.", Gmina wyciągnęła konsekwencje finansowe wobec firmy urbanistycznej za nienależyte wykonanie umowy i czy wystąpiła o odszkodowanie do jej ubezpieczyciela, aby to wykonawca, a nie budżet Gminy, pokrył koszt nowej procedury.

W odpowiedzi Burmistrz pismem z dnia 26 czerwca 2026 r. poinformował skarżącego, że pismo z dnia 14 czerwca 2026 r. uznaje za nowy wniosek, który nie może być rozpatrzony w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. z uwagi na duży natłok spraw. Organ wskazał, że odpowiedź zostanie udzielona do 13 sierpnia 2026 r.

Pismem z dnia 28 czerwca 2026 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na bezczynność organu oraz przewlekłe prowadzenie postępowania w przedmiocie udzielenia informacji publicznej na wnioski złożone w dniu 29 maja 2026 r. oraz w dniu 19 czerwca 2026 r., domagając się zobowiązania Burmistrza do pełnego i rzetelnego udzielenia informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt organowi, stwierdzenia, że bezczynność i przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenia organowi grzywny, a także zasądzenia od organu kosztów postępowania.

W skardze zarzucono rażące naruszenie:

- art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ust. 1, art. 13 ust. 1 u.d.i.p. poprzez udzielenie w dniu 12 czerwca 2026 r. odpowiedzi pozornej i wymijającej na wniosek z dnia 29 maja 2026 r., a następnie całkowite zignorowanie ostatecznego wezwania z dnia 14 czerwca 2026 r.;

- art. 13 ust. 2 u.d.i.p. poprzez bezprawne zakwalifikowanie wezwania do usunięcia braków jako "nowego wniosku" i wydłużenie terminu odpowiedzi do dnia

13 sierpnia 2026 r. W ocenie skarżącego, takie działanie rażąco przekracza maksymalny, ustawowy, dwumiesięczny termin na załatwienie sprawy (liczony od dnia złożenia wniosku pierwotnego, tj. 29 maja 2026 r.);

- art. 61 Konstytucji RP oraz u.d.i.p. poprzez absolutne milczenie i brak jakiejkolwiek odpowiedzi na wniosek z dnia 19 czerwca 2026 r. o udostępnienie pełnych tekstów projektów uchwał wraz z uzasadnieniami na sesje Rady Miejskiej w dniach [...] i [...] czerwca 2026 r.

W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że działania organu stanowią przykład celowej, systemowej blokady informacyjnej, która jest bezpośrednio powiązana z toczącym się równolegle przed tut. Sądem postępowaniem dotyczącym stwierdzenia nieważności Planu Ogólnego. W ocenie skarżącego, organ dąży do nieujawniania dokumentów, które stanowią kluczowe dowody merytoryczne w powyższej sprawie sądowej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej. Burmistrz opisał przebieg postępowania oraz stwierdził, że odpowiedzi na wnioski z dnia 29 maja 2026 r. i z dnia 19 czerwca 2026 r. zostały udzielone w ustawowym terminie. Wyjaśnił również, iż pismo skarżącego z dnia 14 czerwca 2026 r. zostało uznane za nowy wniosek bowiem zawierało nowe, skonkretyzowane żądania udostępnienia informacji publicznej.

Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału II z dnia 13 lipca 2026 r., sygn. akt

II SAB/Ol 177/26 skargi zawarte w piśmie z dnia 28 czerwca 2026 r. rozdzielono w ten sposób, że: 1. sprawa ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza w rozpoznaniu wniosku z dnia 29 maja 2026 r. została zarejestrowana pod sygn. II SAB/Ol 177/26; 2. sprawa ze skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Burmistrza w rozpoznaniu wniosku z dnia 19 czerwca 2026 r. została zarejestrowana pod sygn. II SAB/Ol 178/26.

W odpowiedzi na wezwanie Sądu, pismem z dnia 25 września 2026 r. Burmistrz poinformował, że odpowiedź na wniosek z dnia 29 maja 2026 r. o udostępnienie informacji publicznej została udzielona w dniu 12 czerwca 2026 r. Natomiast w odniesieniu do uzupełnienia wniosku przez skarżącego z dnia 14 czerwca 2026 r., odpowiedź została udzielona 13 sierpnia 2026 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśli art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", kontrola ta obejmuje również bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a, a w przypadku informacji publicznej także innych podmiotów zobowiązanych do jej udzielenia.

Przedmiotem sporu jest bezczynność Burmistrza w udzieleniu informacji publicznej dotyczącej zmiany Planu Ogólnego, a w szczególności harmonogramu oraz szacowanego kosztu przeprowadzenia tej procedury, o którą skarżący zwrócił się wnioskiem z dnia 29 maja 2026 r., uzupełnionym następnie pismem z dnia 14 czerwca 2026 r.

W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę oraz tryb udostępniania informacji publicznej.

W sprawie niesporne jest, że informacje żądane przez skarżącego mają charakter informacji publicznej (dotyczą one władztwa planistycznego gminy, a zatem dotykają spraw związanych z istnieniem i funkcjonowaniem określonej wspólnoty publicznoprawnej), a Burmistrz jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej. Skoro zatem obie przesłanki udostępnienia informacji publicznej zostały spełnione, oczywistym jest, że organ, do którego skierowano przedmiotowy wniosek, powinien był podjąć działania prawem przewidziane w celu jego załatwienia.

Ustawodawca przewidział bowiem, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, powinien on - zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. - udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie mogła być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Stosownie do treści art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej, w sposób i w formie określonych we wniosku, i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź też postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w formie zwykłego pisma informuje się wnioskodawcę o tym, że podmiot nie jest zobowiązany do udostępnienia informacji publicznych, dana informacja nie jest informacją publiczną, organ lub podmiot zobowiązany informacją taką nie dysponuje, ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy, czy też zachodzi sytuacja wskazana w art. 1 ust. 2 u.d.i.p., a więc że informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw, które ten tryb odmiennie regulują.

Bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p. polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej w przedmiocie informacji publicznej, takiej czynności nie podejmuje i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia, albo też udziela informacji niepełnej, czy też niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, czy niewiarygodnej, oraz gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej do tej czynności formie, ponadto nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji.

Przechodząc do analizy niniejszej sprawy stwierdzić trzeba, co bezspornie wynika z akt, że organ po otrzymaniu wniosku z dnia 29 maja 2026 r. udzielił skarżącemu niepełnej informacji pismem z dnia 12 czerwca 2026 r., dotyczącej zmiany Planu Ogólnego. Dlatego właśnie skarżący, w kolejnym piśmie z dnia 14 czerwca 2026 r., wezwał Burmistrza do niezwłocznego i pełnego udzielenia informacji publicznej wskazanej we wniosku z dnia 29 maja 2026 r. Tymczasem Burmistrz nieprawidłowo uznał, że jest to nowy wniosek o udostępnienie informacji publicznej i następnie poinformował, że wniosek ten nie może być rozpatrzony w terminie określonym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. z uwagi na duży natłok spraw.

W tej sytuacji stwierdzić należy, że organ pozostawał wobec wniosku skarżącego z dnia 29 maja 2026 r. w bezczynności i bezczynność ta trwała również w momencie wniesienia skargi do sądu. W konsekwencji doszło do przekroczenia czternastodniowego terminu na załatwienie wniosku o udostępnienie informacji publicznej, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p.

Sytuacja procesowa w niniejszej sprawie ukształtowała się jednak w ten sposób, że po wniesieniu skargi na bezczynność organu, Burmistrz udzielił skarżącemu odpowiedzi na złożony wniosek. Uczynił to pismem z dnia 13 sierpnia 2026 r., stanowiącym odpowiedź na wniosek o udostępnienie informacji, a zarazem go załatwiającym.

Z racji zakończenia przez organ postępowania przed dniem rozpoznania skargi, bezprzedmiotowym stało się stosowanie obecnie przez Sąd instrumentu przewidzianego w art.149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. nakładanie na organ zobowiązania do rozpoznania dochodzonego skargą wniosku w określonym terminie. W tej sytuacji postępowanie sądowe dotyczące nakazania organowi rozpatrzenie wniosku podlegało umorzeniu na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. (pkt 1 sentencji wyroku).

Jednocześnie oceniając przebieg postępowania objętego skargą, Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność (aczkolwiek bezspornie niepożądana i naruszająca interes skarżącego) ostatecznie nie nosi znamion rażącego naruszenia prawa (pkt 2 sentencji wyroku). Rażącym naruszeniem prawa określa się bowiem wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym, która ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak też w sytuacji ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ terminów załatwienia sprawy. Przekroczenie to, co wymaga wyeksponowania, musi być znaczne i niezaprzeczalne. Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie. Opóźnienie w załatwieniu wniosku było bowiem wynikiem nieprawidłowego uznania przez organ, iż wpłynął nowy wniosek o udostępnienie informacji publicznej, a także spowodowane dużym wpływem spraw do organu. Zaistniałe uchybienie w przedmiocie rozpatrzenia wniosku organ po otrzymaniu skargi usunął, udzielając skarżącemu odpowiedzi.

Sąd orzekł o niewymierzaniu organowi grzywny (pkt 3 sentencji wyroku), uznając, że w niniejszej sprawie nie zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie tego wniosku. Jak wynika bowiem z treści art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a. w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość sąd może wymierzyć organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim. Sąd może więc orzec jeden z tych środków represyjnych albo oba łącznie (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2017r., I OSK 1314/16, CBOSA). Nałożenie zatem na organ grzywny na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. – podobnie, jak i zasądzenie sumy pieniężnej od organu – jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu (por. wyrok NSA z dnia 3 lutego 2017 r., II GSK 1695/16, CBOSA), a zatem możliwością, z której sąd może skorzystać, jeżeli realia sprawy są niemożliwe do akceptacji z punktu widzenia ochrony praw strony. Środki wskazane w art. 149 § 2 p.p.s.a. są środkami dyscyplinująco-represyjnymi o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. W niniejszej sprawie Sąd nie znalazł podstaw do wymierzenia organowi grzywny.

Sąd, na podstawie art. 200 p.p.s.a., orzekł o kosztach postępowania obejmujących uiszczony przez skarżącego wpis od skargi w wysokości 100 zł (pkt 4 sentencji wyroku).

Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.