Ponowny wniosek o stypendium za ten sam semestr. Sąd oddalił skargę studentki

J. P. (dalej także jako "wnioskodawczyni" "strona" lub "skarżąca") wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na decyzję Rektora Uniwersytetu Morskiego w Gdyni z dnia 2 stycznia 2026 r. w przedmiocie stypendium dla osób niepełnosprawnych.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

Decyzją z dnia 23 września 2025 r. (nr WZNJ/521-SPC/10/2025) Wydziałowa Komisja Stypendialna Wydziału [...] Uniwersytetu Morskiego w Gdyni - działając na podstawie art. 104 § 1 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 572 - dalej jako k.p.a.), art. 86 ust. 2 i 3 w zw. z art. 89 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1571 ze zm. – dalej w skrócie jako "p.s.w.n."), § 10 pkt 1 Regulaminu świadczeń dla studentów Uniwersytetu Morskiego w Gdyni (zarządzenie nr 52 Rektora Uniwersytetu Morskiego w Gdyni z dnia 3 października 2022 r. - dalej jako "regulamin"), na posiedzeniu w dniu 23 września 2025 r. rozpatrując wniosek J. P. z dnia 22 lipca 2025 r. o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych za okres semestru letniego roku akademickiego 2022/2023 – umorzyła postępowanie w całości.

Organ I instancji wskazał, że z zebranego materiału dowodowego wynika, że w dniu 7 czerwca 2023 r. została wydana decyzja nr WZNJ/521/SPC/20/2022/23L) o odmowie przyznania wnioskodawczyni stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych za okres semestru letniego w roku akademickim 2022/2023, a od ww. decyzji strona nie wniosła odwołania i tym samym decyzja ta stała się prawomocna i ostateczna.

Mając to na uwadze, organ powołując się na art. 105 § 1 k.p.a. wyjaśnił, że sprawa administracyjna, która staje się przedmiotem postępowania musi mieć charakter otwarty w tym znaczeniu, że nie może być rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym (res iudicata). Dopóki orzeczenie rozstrzygające w sposób ostateczny daną sprawę funkcjonuje w obrocie prawnym, dopóty kolejne postępowanie dotyczące tej samej materii jest w oczywisty sposób bezprzedmiotowe.

Po rozpatrzeniu odwołania J. P., Rektor Uniwersytetu Morskiego w Gdyni decyzją z dnia 2 stycznia 2026 r. (nr RSK/4072/10/2026) - działając na podstawie art. 104 § 1 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 86 ust. 2 i 3 w zw. z art. 89 p.s.w.n., § 16 ust. 1 regulaminu - utrzymał decyzję organu I instancji w mocy.

W uzasadnieniu organ odwoławczy w całej rozciągłości podzielił stanowisko organu I instancji.

J. P. zaskarżyła ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku, wskazując, że przeprowadzone postępowanie zawierało błędy (bez ich wskazania), opieszałość, działanie na niekorzyść studenta oraz utrudnianie zakończenia postępowania oraz ponowne wprowadzanie w błąd, i zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 108, art. 11 ust. 1 pkt 6 p.s.w.n., Konstytucji RP oraz niezastosowanie się do regulaminu UMG w Gdyni, a w konsekwencji wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji oraz zasądzenie kosztów sądowych od strony przeciwnej, jak również zasądzenie zadośćuczynienia i naprawienie szkód finansowych, które poniosła związku ze skreśleniem jej z listy studentów.

W odpowiedzi na skargę Rektor Uniwersytetu Morskiego w Gdyni wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych.

Pismem z dnia 15 kwietnia 2026 r. Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców przystąpił do postępowania i zajął stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. - dalej jako "p.p.s.a."), sądowa kontrola legalności polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Poza kompetencjami Sądu jest zatem rozstrzyganie o przyznawaniu bądź odmowie przyznawania określonych uprawnień wynikających z norm materialnego prawa administracyjnego. Rola Sądu ogranicza się do kontroli zgodności z prawem działalności organów administracji we wskazanym wyżej zakresie. Przy czym, stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy co do zasady nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze, przy czym odbywa się w granicach sprawy, wyznaczonych rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Kontrola legalności przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie w tak zakreślonych granicach kognicji, doprowadziła do wniosku, że zaskarżone decyzje nie naruszają prawa w sposób uzasadniający ich eliminację z obrotu prawnego.

Przedmiotem sądowej kontroli legalności w niniejszej sprawie była decyzja Rektora Uniwersytetu Morskiego w Gdyni z dnia 2 stycznia 2026 r. utrzymująca w mocy decyzję Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału [...] Uniwersytetu Morskiego w Gdyni z dnia 23 września 2025 r., orzekającą o umorzeniu postępowania zainicjowanego na wniosek skarżącej z dnia 22 lipca 2025 r. o przyznanie jej stypendium dla osób niepełnosprawnych za okres semestru letniego roku akademickiego 2022/2023 z uwagi na to, że wniosek skarżącej o przyznanie przedmiotowego stypendium został już uprzednio rozpoznany ostateczną decyzją Wydziałowej Komisji Stypendialnej Wydziału [...] Uniwersytetu Morskiego w Gdyni z dnia 7 czerwca 2023 r. (nr WZNJ/521/SPC/20/2022/23L). Decyzją tą orzeczono bowiem w przedmiocie złożonego przez skarżącą wniosku z dnia 9 marca 2023 r. o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych na semestr letni roku akademickiego 2022/2023, odmawiając skarżącej przyznania tego świadczenia. Skarżąca nie odwołała się od tej decyzji, w konsekwencji czego decyzja ta stała się ostateczna, co oznacza, że decyzja ta nadal funkcjonuje w obrocie prawnym i wywiera skutki prawne wynikające z podjętego w niej rozstrzygnięcia.

Wskazać w tym miejscu wymaga, że stosownie do art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a. organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną albo sprawy, którą załatwiono milcząco. Sankcja nieważności decyzji ze względu na to, że sprawa została rozstrzygnięta decyzją ostateczną wydaną przed weryfikowaną decyzją (res iudicata), jest konsekwencją zasady trwałości decyzji (art. 16 § 1 k.p.a.), gdyż uzyskanie cechy ostateczności przez decyzję powoduje niemożność ponownego orzekania w tej sprawie bez usunięcia z obrotu prawnego tej decyzji (por. pkt 28 komentarza do art. 156 k.p.a. [w:] P.M. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2026).

Z powyższego wynika, że niedopuszczalnym jest orzekanie przez organ po raz kolejny w tej samej sprawie, zaś wydanie w takim przypadku decyzji ponownie rozstrzygającej tę samą sprawę stanowi o kwalifikowanej wadliwości takiej (ponownej) decyzji, skutkującej koniecznością wyeliminowania jej z obrotu prawnego w trybie stwierdzenia nieważności.

Zgodnie natomiast z dyspozycją art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Do bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego należy więc niewątpliwie zaliczyć fakt istnienia już w obiegu prawnym ostatecznej decyzji wydanej w tożsamej sprawie. Przyjmuje się, że jeżeli w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja administracyjna dotycząca podmiotowo i przedmiotowo tego samego zdarzenia prawnego, to kolejne postępowanie w tej samej sprawie należy uznać za bezprzedmiotowe i w konsekwencji je umorzyć na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. Sprawa administracyjna, która staje się przedmiotem postępowania, musi mieć bowiem charakter otwarty w tym znaczeniu, że nie może być uprzednio rozstrzygnięta orzeczeniem ostatecznym (res iudicata). Przyjęcie powagi rzeczy osądzonej wymaga więc stwierdzenia tożsamości porównywanych spraw pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Tożsamość podmiotowa ma miejsce wtedy, gdy w sprawie występują te same podmioty. Natomiast tożsamość w zakresie przedmiotu sprawy wyznacza tożsamość podstawy prawnej i faktycznej oraz treści żądania (por. wyrok NSA z dnia 12 marca 2026 r., sygn. akt I OSK 310/25).

Mając powyższe na uwadze należało przyjąć, że organy obu instancji prawidłowo uznały, iż z takim właśnie stanem faktycznym i prawnym mają do czynienia na dzień wydania zaskarżonych decyzji. Złożony w dniu 9 marca 2023 r. wniosek skarżącej o przyznanie jej w semestrze letnim roku akademickim 2022/2023 stypendium dla osób niepełnosprawnych został rozpoznany i rozstrzygnięty - wydaną w dniu 7 czerwca 2023 r. przez Wydziałową Komisję Stypendialnej Wydziału [...] Uniwersytetu Morskiego w Gdyni - decyzją. Istniejąca zatem tożsamość przedmiotowa i podmiotowa żądania skarżącej zawartego w piśmie z dnia 22 lipca 2025 r. (zbiorczy wniosek skarżącej o przyznanie stypendium dla osób niepełnosprawnych m.in. na semestr letni w roku akademickim 2022/2023) z żądaniem zawartym we wniosku z dnia 9 marca 2023 r., nie dawała zatem organom uczelni możliwości ponownego orzekania we wskazanym zakresie wobec skarżącej. Wobec faktu funkcjonowania w obrocie prawnym decyzji ostatecznej z dnia 7 czerwca 2023 r. rozstrzygającej w przedmiocie przyznania skarżącej wskazanego stypendium na wskazany okres – bez względu na zasadność i prawidłowość tego (pierwotnego) rozstrzygnięcia (tj. odmowę przyznania skarżącej stypendium w semestrze letnim roku akademickiego 2022/2023 z uwagi na przyznanie już skarżącej tego stypendium za ten sam semestr studiowania (4) w roku akademickim 2017/2018) – organy uczelni nie były władne ponownie rozpoznawać merytorycznie przedmiotowej sprawy, tym samym zobligowane były uznać za bezprzedmiotowe prowadzenie postępowania w sprawie żądania zawartego we wniosku z dnia 22 lipca 2025 r. o przyznanie skarżącej stypendium dla osób niepełnosprawnych i w konsekwencji wydać decyzję o umorzeniu tego postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę jako nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).