Ojciec nie zaszczepił syna, skarga na zarzuty w egzekucji oddalona

Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Starogardzie Gdańskim (zwany w skrócie Inspektorem Powiatowym lub organem pierwszej instancji), po uzyskaniu informacji z Centrum Medycznego A. S.A. (dalej w skrócie zwane Centrum),

o niewykonaniu obowiązkowych szczepień ochronnych J. C. ur. [...] 2018 roku, pismem z 5 września 2025 roku wezwał ojca dziecka – D. C. do dobrowolnego wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka.

W związku ze stwierdzeniem dalszego uchylania się strony od wykonania obowiązku szczepień ochronnych dziecka Inspektor Powiatowy pismem

z 23 października 2025 roku wysłał do strony upomnienie wzywające do rozpoczęcia wykonywania obowiązkowych szczepień ochronnych w terminie 7 dni od doręczenia upomnienia. Upomnienie zawierało pouczenie o skierowaniu sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego w sytuacji dalszego niezaszczepienia dziecka.

Pismem z 7 listopada 2025 roku strona zwróciła się do Inspektora Powiatowego z prośbą o udostępnienie informacji publicznej w zakresie bezpieczeństwa szczepień. Organ pierwszej instancji udzielił stronie odpowiedzi na wszystkie postawione pytania pismem z 17 listopada 2025 roku.

Inspektor Powiatowy w związku z dalszym uchylaniem się strony od wykonania obowiązku szczepień ochronnych dziecka oraz brakiem zaświadczenia stwierdzającego istnienie przeciwwskazań do szczepień sporządził wniosek kierowany do Wojewody Pomorskiego (dalej w skrócie zwany Wojewodą) o wszczęcie postępowania egzekucyjnego. Do wniosku załączono tytuł wykonawczy nr [...].

Postanowieniem z 4 lutego 2026 roku Wojewoda nałożył na D. C. grzywnę w celu przymuszenia, w związku z niedopełnieniem obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym.

W piśmie z 17 lutego 2026 r. D. C. zgłosił zarzut niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, prowadzenia egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny, zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, niespełnienia wymogów formalnych tytułu wykonawczego.

Wojewoda postanowieniem z 17 marca 2026 roku przekazał zgłoszone przez stronę zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej do Inspektora Powiatowego oraz zawiesił postępowanie egzekucyjne.

Inspektor Powiatowy postanowieniem z 2 kwietnia 2026 roku oddalił w całości zgłoszone przez zobowiązaną zarzuty do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego [...].

W związku z brakiem w aktach sprawy zaświadczenia lekarskiego stwierdzającego istnienie przeciwwskazań do zaszczepienia dziecka, Pomorski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej w skrócie zwany Inspektorem Wojewódzkim lub organem odwoławczym) zwrócił się do kierownika Centrum

o udzielenie informacji czy wydane w trakcie wizyty lekarskiej 23 marca 2026 roku skierowania do poradni specjalistycznych, wystawiane byty w ramach badania kwalifikacyjnego dziecka do szczepienia oraz czy lekarz stwierdził istnienie przeciwwskazań do wykonania szczepień ochronnych u małoletniego. Odpowiedź zawierająca wynik konsultacji lekarskiej małoletniego wpłynęła do organu 5 maja 2026 roku.

Po rozpatrzeniu wniesionego przez stronę zażalenia postanowieniem z 8 maja 2026 r. Inspektor Wojewódzki utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu organ wskazał, że to strona, nie poddając obowiązkowym szczepieniom ochronnym małoletniego, naruszyła art 5 ust 1 pkt 1 lit b pkt 3 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a nie Inspektor Powiatowy jako wierzyciel obowiązku. Przywołując § 3 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 roku w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz.U. z 2025 r., poz. 782) – dalej w skrócie zwanego Rozporządzeniem organ stwierdził, że uchybienie przez rodziców obowiązkowi szczepienia dziecka powoduje konieczność wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu.

Organ odwoławczy podkreślił, że obowiązek zaszczepienia dziecka wynika z mocy samego prawa. Tym samym postępowanie dowodowe przeprowadzane przez organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej w istocie rzeczy sprowadza się do ustalenia czy względem danej osoby obowiązek zaszczepienia stał się już wymagalny oraz czy ze względów zdrowotnych nie został odroczony. Te czynności dowodowe Inspektor Powiatowy wykonał, stwierdzając fakt uchylania się strony od poddawania dziecka szczepieniom ochronnym. W związku z tym organ ten, zgodnie z obowiązującymi przepisami jako wierzyciel obowiązku, podjął ustawowe działania mające na celu realizację zaszczepienia małoletniego dziecka przeciwko wyznaczonym chorobom zakaźnym.

Inspektor Wojewódzki wyjaśnił dalej, że brak wymagalności obowiązku o charakterze niepieniężnym zachodzi jedynie, wtedy, gdy istnieją niezależne od zobowiązanego, trwałe tub czasowe przyczyny, przez które nie ma możliwości wykonania nałożonego obowiązku. Tymczasem strona w toku postępowania nie przedstawiła zaświadczenia lekarskiego o stwierdzonych przeciwwskazaniach do wykonania szczepień ochronnych i odraczającego wykonanie obowiązku szczepień ochronnych dziecka. Z tego wynika, że obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym był wymagalny.

Organ odwoławczy zauważył następnie, że obowiązek poddania się obowiązkowemu szczepieniu ochronnemu jest poprzedzony lekarskim badaniem kwalifikacyjnym. W oparciu o takie badanie lekarz kwalifikuje dziecko do szczepienia albo stwierdza przeciwwskazania do szczepienia. Tymczasem, jak podkreślił organ w uzasadnieniu, w dokumentacji medycznej J. C. brak jest zaświadczenia zawierającego zapis o stwierdzeniu przez lekarza jakichkolwiek przeciwwskazań do szczepień. Natomiast w dniu wizyty lekarskiej, tj. 23 marca 2026 roku lekarz nie rozpoznał jednostki chorobowej, która dawałaby podstawy do stwierdzenia istnienia przeciwwskazań. Zdaniem organu, wystawienie skierowań na badania diagnostyczne do poradni specjalistycznej przez lekarza nie jest tożsame z wydaniem zaświadczenia

o przeciwwskazaniach do zaszczepienia dziecka. Jak wynika z powyższego w niniejszym przypadku obowiązek szczepień nie został odroczony, zatem był wymagalny i podlegał wykonaniu.

Brak terminowej realizacji przedmiotowego obowiązku u J. C. oraz brak stwierdzenia przeciwwskazań medycznych do zaszczepienia dziecka, skutkowały wszczęciem przez Inspektora Powiatowego postępowania egzekucyjnego w stosunku do rodziców małoletniego. Zdaniem organu odwoławczego, Inspektor Powiatowy

w sposób prawidłowy zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy potwierdzający uchylanie się strony od obowiązku zaszczepienia dziecka. Organ dodał też, że postępowanie uzupełniające przeprowadzone w oparciu o art 136 § 1 k.p.a., potwierdziło brak badania kwalifikacyjnego do szczepień u J. C. oraz brak zaświadczenia lekarskiego o przeciwwskazaniach do zaszczepienia dziecka.

Na postanowienie organu odwoławczego strona reprezentowana przez pełnomocnika wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz postanowienia organu pierwszej instancji i umorzenia postępowania egzekucyjnego a ponadto zasądzenia zwrotu kosztów.

Zaskarżonemu postanowieniu strona zarzuciła naruszenie:

1. art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z dnia 27 września 2023 r. poprzez wyprowadzenie terminów wymagalności poszczególnych szczepień z rozporządzenia Ministra Zdrowia, mimo że zostało ono wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, jak również poprzez prowadzenie egzekucji, mimo że obowiązek wygasł,

2. art. 5 ust. 1 pkt 1 b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego, mimo iż Rozporządzenie Ministra Zdrowia zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej,

3. art. 124 § 1 i 2 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 126 kpa w zw. z art. 18 upea poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej,

4. art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącemu prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.

Strona wniosła ponadto o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego, co do zgodności z Konstytucją § 2 Rozporządzenia jako niezgodnego z art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust 1,10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11: Ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi z dnia 5 grudnia 2008 r. (Dz.U. Nr 234, poz. 1570 tj. z dnia 19 kwietnia 2013 r. (Dz.U. z 2013 r. poz. 947) z art. 2, art. 30, 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji oraz wydanego z przekroczeniem delegacji ustawowej zawartej w art. 17 ust. 10 ustawy o zwalczeniu chorób zakaźnych oraz w zakresie w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, braku właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie w jakim to Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, czy też Minister Zdrowia w formie rozporządzenia Program Szczepień Ochronnych na dany rok, wykaz chorób, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek przez co rozstrzyga o wolnościach obywatelskich z pominięciem ustawy. Ewentualnie, a ponadto o zwrócenie się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Argumentacja skargi koncentruje się na wykazaniu, że organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej nie działały na podstawie przepisów prawa powszechnie obowiązującego, nakładając na skarżącego obowiązek poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Skarżący na poparcie swojego stanowiska powołał się na orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego oraz sądów administracyjnych. Skarżący przedstawił argumentację przemawiającą za przyjęciem tezy, że szczepienia ochronne powinny być dobrowolne. Odwołał się także do regulacji obowiązujących w innych krajach europejskich oraz orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wydanych w związku z naruszeniem Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Inspektora Wojewódzkiego utrzymujące w mocy postanowienie Inspektora Powiatowego

w przedmiocie zarzutów wniesionych przez stronę skarżącą w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej w związku z niewykonaniem obowiązku szczepień ochronnych u dziecka.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2026 r., poz. 268) – dalej w skrócie zwanej u.p.e.a.

Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej.

W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b (art. 33 § 2 u.p.e.a.).

Zaznaczyć należy, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty sformalizowany środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu. Strona, wnosząc zarzut, kwestionuje dopuszczalność prowadzenia egzekucji w oparciu o wystawiony tytuł wykonawczy. Postępowanie zainicjowane zgłoszeniem zarzutów ma charakter wpadkowy i szczególny w stosunku do toczącego się postępowania egzekucyjnego.

W postępowaniu wywołanym wniesieniem zarzutów przedmiotem rozpoznania jest wyłącznie treść tych zarzutów, przy czym zobowiązany może wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. Prawo do wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej nie umożliwia zgłoszenia zarzutu jakiegokolwiek, lecz jedynie takiego, który został przewidziany przez ustawodawcę w art. 33 § 2 u.p.e.a. Jak wskazał zaś NSA w wyroku z dnia 14 września 2007 r., I OSK 522/07 (LEX nr 374393) to właśnie na osobie, do której skierowano tytuł wykonawczy, spoczywa obowiązek wskazania, na której z okoliczności wymienionych w art. 33 u.p.e.a. opiera swój zarzut.

W rozpatrywanej sprawie żaden ze sformułowanych przez stronę zarzutów nie został oparty na ustawowych przesłankach, o jakich mowa w art. 33 § 2 u.p.e.a. Trafnie zatem oceniono to w decyzji organu pierwszej instancji, że nie podlegały one uwzględnieniu.

Odnosząc się do formułowanych przez stronę zarzutów skargi w pierwszej kolejności należy stwierdzić, że strona skarżąca nie poddała dziecka obowiązkowym szczepieniom ochronnym. Okoliczność ta w istocie nie jest sporna. Dziecko niewątpliwie nie zostało poddane szczepieniom przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, odrze, śwince i różyce. Strona skarżąca nie zgłosiła się z dzieckiem na szczepienia – nie ma ono wykonanych szczepień ochronnych w dawkach przypominających, a jednocześnie nie przedstawiła zaświadczenia lekarskiego o przeciwskazaniach do wykonania szczepień, czy też o konieczności odroczenia ich wykonania.

Nie budzi tym samym wątpliwości Sądu, że strona skarżąca uchyliła się od obowiązku poddania dziecka obowiązkowym szczepieniom już w zakresie szczepień wymienionych w upomnieniu z 23 października 2025 r. i tytule wykonawczym [...]. Z akt sprawy nie wynika, aby w późniejszym czasie matka lub ojciec zgłosili się z dzieckiem do przychodni w celu wykonania szczepień, poprzedzonych badaniem kwalifikacyjnym. Wbrew stanowisku strony przeciwwskazań do szczepienia nie stwierdzono w trakcie wizyty lekarskiej w dniu 23 marca 2026 r., a jedynie wystawiono skierowanie do poradni immunologicznej, co wynika z pisma Centrum z 27 kwietnia 2026 r.

Wskazać należy, że profilaktyka chorób epidemicznych jest, zgodnie z art. 68 ust. 4 Konstytucji RP, obowiązkiem władz publicznych. W celu realizacji zadań profilaktycznych w art. 5 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. z 2025 r. poz. 1675) – dalej w skrócie jako u.z.z.z.ch., wprowadzono powszechne obowiązki w zakresie zapobiegania i zwalczania zakażeń lub chorób zakaźnych. Sąd podzielił stanowisko organów, że obowiązek poddania się szczepieniu ochronnemu wynika z mocy prawa. Zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.z.z.z.ch. osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z.z.ch. jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. W przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletniego lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.z.ch.).

Realizację obowiązku wyrażonego w przytoczonych przepisach konkretyzują przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, zamieszczone w rozdziale 4 "Szczepienia ochronne". W myśl art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch. osoby określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z treścią art. 17 ust. 2 u.z.z.z.ch. wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.z.ch.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.z.ch.). W sytuacji, gdy konsultacja wykaże przeciwskazania do szczepień, można mówić o braku wymagalności obowiązku szczepień. Podkreślić przy tym należy, że tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy nie występują przeszkody w stanie zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia, które wykluczają jego wykonanie. Realizacja tego obowiązku obciąża zobowiązanego lub osobę odpowiedzialną za wykonanie go przez zobowiązanego. Niepoddanie się badaniu kwalifikacyjnemu jest równoznaczne z niewykonaniem obowiązku poddania się szczepieniu ochronnemu (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2019 r. sygn. akt II OSK 3322/17 oraz II OSK 43/18).

Zgodnie z art. 17 ust. 10 u.z.z.z.ch. minister właściwy do spraw zdrowia określi, w drodze rozporządzenia, m.in.: wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1), osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych na te osoby (pkt 2), schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a) - uwzględniając dane epidemiologiczne dotyczące zachorowań, aktualną wiedzę medyczną oraz zalecenia Światowej Organizacji Zdrowia.

Jednocześnie w art. 17 ust. 11 u.z.z.z.ch. przewidziano, że Główny Inspektor Sanitarny ogłasza w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra właściwego do spraw zdrowia, Program Szczepień Ochronnych na dany rok, ze szczegółowymi wskazaniami dotyczącymi stosowania poszczególnych szczepionek, wynikającymi z aktualnej sytuacji epidemiologicznej, przepisów wydanych na podstawie ust. 10 i art. 19 ust. 10 oraz zaleceń, w terminie do dnia 31 października roku poprzedzającego realizację tego programu.

W wyroku z dnia 9 maja 2023 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt SK 81/19, orzekł, że: I. Artykuł 17 ust. 11 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2022 r. poz. 1657, ze zm.) w związku z § 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172) w zakresie, w jakim termin wymagalności obowiązkowych szczepień ochronnych, jak i liczba dawek poszczególnych obowiązkowych szczepień ochronnych, określone są w Programie Szczepień Ochronnych na dany rok, ogłaszanym przez Głównego Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, a nie przez ministra właściwego do spraw zdrowia, w drodze rozporządzenia, jest niezgodny z art. 47 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 87 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; II. Przepisy wymienione w części I, w zakresie tam wskazanym, tracą moc obowiązującą po upływie 6 (sześciu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok powyższy został opublikowany w Dzienniku Ustaw z dnia 12 maja 2023 r. pod pozycją 909.

Z akt sprawy jasno też wynika, że upomnienie zostało do skarżącego skierowane w dniu 23 października 2025 r. i odebrane 4 listopada 2025 r., a więc po wejściu w życie w dniu 1 października 2023 r. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września

2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, którego wydanie miało na celu wykonanie wytycznych zawartych w wyroku TK z dnia sygn. SK 81/19. W tytule wykonawczym z dnia 28 listopada 2025 r. wyraźnie też wskazano, że obowiązek, z jakiego nie wywiązała się strona skarżąca dotyczy poddania dziecka szczepieniu.

Stwierdzić zatem należy, że na dzień doręczenia upomnienia, wystawienia tytułu wykonawczego, jak i na dzień wniesienia zarzutów, na terytorium RP obowiązywało, jako akt powszechnie obowiązujący, podjęte w wyniku wskazanego wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wydane na podstawie art. 17 ust. 10 u.z.z.z.ch., które weszło w życie w dniu 1 października 2023 r. Rozporządzenie to określa schemat szczepienia przeciw chorobie zakaźnej, obejmujący liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia.

W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi wątpliwości Sądu, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.z.z.z.ch., skonkretyzowany został w Rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności. Obowiązek nie został określony na podstawie Komunikatu GIS w Sprawie Programu Szczepień Ochronnych. Sąd nie dopatrzył się przy tym, by doszło do zarzucanego w skardze przekroczenia upoważnienia ustawowego przy wydaniu omawianego rozporządzenia.

Rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem, kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, a jeżeli chodzi o dzieci – w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie staje się wymagalne.

W wystawionym w dniu 28 listopada 2025 r. tytule wykonawczym wskazano, zgodnie ze schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, na brakujące szczepienia ochronne u dziecka strony skarżącej. Szczepienia te zostały wykazane w załączniku nr 1 do Rozporządzenia, w którym zawarto schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 Rozporządzenia. W § 3 ust. 1 Rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Zgodnie z powołanym przepisem, następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek:

1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia – szczepieniom przeciw gruźlicy,

2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia – szczepieniom przeciw: a) błonicy, b) krztuścowi, c) tężcowi,

3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia – szczepieniom przeciw: a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b, b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae,

4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia – szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis),

5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia – szczepieniom przeciw: a) odrze, b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince), c) różyczce,

6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia – szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy,

7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia – szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.

Z powyższego wynika, że obowiązek wykonania określonych szczepień ochronnych u syna strony skarżącej istnieje i w dacie wystawienia tytułu wykonawczego znajdował oparcie w przepisach ustawy oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w którym załącznik nr 1 określa schemat obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży.

W tytule wykonawczym z 28 listopada 2025 r. wskazano, zgodnie z ww. schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, na brakujące szczepienia ochronne u syna strony skarżącej (ur. [...] 2018 r.) przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, odrze, śwince i różyczce, w dawkach przypominających. Akta sprawy potwierdzają, że J. C. został zaszczepiony jednodawkowym szczepieniem przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, odrze, śwince i różyczce oraz 3 dawkami szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby

typu B. Następnie pomimo upomnienia, skarżący, jako ojciec dziecka, nie stawił się w przychodni, aby poddać syna zaległym szczepieniom przeciw ww. chorobom, w postaci dawek przypominających, których obowiązkowe terminy wykonania wynikają z załącznika do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. Tym samym w tytule wykonawczym prawidłowo uwzględniono powyższe okoliczności i wymagalność obowiązku poddania dziecka szczepieniom przeciwko określonym chorobom. W chwili wystawienia tytułu wykonawczego J. C. miał już niewątpliwie ukończony

5 rok życia, który zgodnie z tabelą jest wymagany dla wykonania wskazanych szczepień w dawkach przypominających.

Strona skarżąca nie przedstawiła także stosownego zaświadczenia lekarskiego, które zwalniałoby z obowiązku szczepień bądź też stwierdzało konieczność odroczenia ich wykonania ze względu na stan zdrowia dziecka. Jak zostało to już wcześniej wskazane, przeciwwskazań do szczepienia nie stwierdzono w trakcie wizyty lekarskiej w dniu 23 marca 2026 r., a jedynie wystawiono skierowanie do poradni immunologicznej, co wynika z pisma Centrum z 27 kwietnia 2026 r.

W świetle zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów nie ulega wątpliwości, że obowiązek rodzica poddania małoletniego dziecka szczepieniom ochronnym istnieje i jest wymagalny. Obowiązek ten nie został wykonany do dnia wniesienia skargi, co wynika z treści skargi i akt sprawy. Wobec powyższego brak jest podstaw do kwestionowania istnienia oraz wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym w powyższym zakresie.

Zgłoszony w skardze zarzut naruszenia art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu (poprzez wyprowadzenie terminów wymagalności poszczególnych szczepień z rozporządzenia Ministra Zdrowia) został oceniony przez Sąd jako niezasadny. Rozporządzenie to wprowadzone zostało do systemu prawnego RP już po wydaniu omawianego wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. (SK 81/19) i stanowi formę dostosowania ustawodawstwa krajowego do wytycznych wynikających z tegoż wyroku. W omawianej sprawie nie ma podstaw do kwestionowania legalności wskazanego Rozporządzenia, a sąd administracyjny nie jest powołany do kontrolowania procesu legislacyjnego.

Jedynie zatem na marginesie dostrzec trzeba, że stanowisko strony skarżącej, jakoby przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia zostały wprowadzone arbitralnie ("z naruszeniem delegacji ustawowej"), bazuje w istocie tylko na subiektywnych przekonaniach strony skarżącej, że system szczepień w Polsce jest źle zorganizowany z uwagi na to, że nie jest dobrowolny. Wskazując na naruszenie delegacji ustawowej, strona skarżąca w istocie nie kwestionuje, że Minister Zdrowia określił w drodze rozporządzenia wszystkie przekazane mu do regulacji sprawy, lecz kwestionuje rzetelność i kompetencje Ministra Zdrowia, to jest uznaje, że wydając rozporządzanie - skoro przyjął je w takiej, a nie innej formie – musiał w ocenie strony skarżącej uchylić się rozważenia danych epidemiologicznych i zaleceń WHO. Tego rodzaju argumentacja w żaden sposób nie stanowi podstawy do stwierdzenia, że istniały przesłanki do uchylenia się od obowiązku szczepienia dziecka.

W przedmiotowej sprawie wskazano, że obowiązek zaszczepienia dziecka wynika wprost z przepisów prawa, które prawidłowo przytoczono w zaskarżonym postanowieniu, uwzględniając w tym zakresie zmianę stanu prawnego wynikającą z wprowadzenia nowego rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. Wskazane przepisy właściwie odniesiono do okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, w tym ustalono, że strona uchyla się od obowiązku poddania dziecka wymienionym w tytule wykonawczym szczepieniom.

Reasumując, w dacie wystawienia tytułu wykonawczego wszystkie wymienione w tytule wykonawczym szczepienia były w stosunku do dziecka skarżącej obowiązkowe i wymagalne. W ocenie Sądu, nie jest więc zasadny zarzut naruszenia art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.z.z.z.ch. w zw. z § 3 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. w kontekście osiągnięcia przez dziecko strony skarżącej przedziału wiekowego. Powołane przez organ przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane w celu wyjaśnienia powszechnego obowiązku poddania dziecka szczepieniom ochronnym. Obowiązujące przepisy gwarantują ochronę zdrowia osoby podlegającej szczepieniom i stanowią istotny element ochrony zdrowia społeczeństwa. W obowiązującym stanie prawnym harmonogram szczepień określa nie komunikat GIS, lecz załącznik do aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Zdrowia, czyli aktu prawnego powszechnie obowiązującego, wykonującego ustawę.

Wbrew zarzutom skargi w sprawie nie doszło do naruszenia art. 124 § 1 i 2 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Zaskarżone postanowienie w pełni spełnia wymogi, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie faktyczne i prawne postanowienia. Organ odwoławczy w całości podzielił ocenę prawną, dokonaną przez organ pierwszej instancji przedstawiając argumentację, która wskazuje na zgodne z prawem działania organu pierwszej instancji w zakresie egzekwowania obowiązku wykonania szczepień u dziecka. W sprawie nie jest sporne, że dziecko nie zostało poddane szczepieniom obowiązkowym, a strona skarżąca nie przedstawiła zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego przeciwwskazania medyczne do ich wykonania.

Sąd nie podziela argumentacji strony skarżącej, że w sprawie doszło do naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP, poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego stronie skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia. W sprawie wytłumaczono szczegółowo źródło obowiązku skarżącego. Natomiast okoliczność, że w skardze kwestionuje się dopuszczalność i celowość wprowadzania w ustawodawstwie polskim obowiązku szczepień jako takiego, nie stanowi o naruszeniu przez organy przepisów Konstytucji RP oraz Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

Chroniona Konstytucją wolność decydowania o swoim życiu osobistym nie ma charakteru absolutnego i doznaje stosownych ograniczeń, m.in. ze względu na ochronę zdrowia (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP). Zgodnie z art. 68 ust. 1 Konstytucji RP każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej dzieciom (art. 68 ust. 3 Konstytucji RP). Obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane wyżej powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa. W rozpoznawanej sprawie nie bez znaczenia pozostaje także, że zgodnie z art. 95 § 3 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego władza rodzicielska powinna być wykonywana tak, jak tego wymaga dobro dziecka i interes społeczny. W realiach demokratycznego państwa prawnego tak dobro dziecka, jak i interes społeczny jednoznacznie wymagają, aby rodzice dziecka korzystali z osiągnięć współczesnej medycyny w sposób wolny od ideologicznych uprzedzeń i dobrowolnie poddawali dziecko szczepieniom ochronnym m.in. po to, by uniknąć stosowania przez organy państwa przymusu dla wykonania tego obowiązku, nakazanego w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b) u.z.z.z.ch., i równocześnie, by chronić prawa dziecka, których ochronę zapewnia Rzeczpospolita Polska, o czym stanowi art. 72 ust. 1 Konstytucji RP (por. wyrok NSA z 12 lipca 2017 r., sygn. akt II GSK 3542/15). Ustawodawca przewidział także, że wykonanie szczepienia poprzedza badanie kwalifikacyjne celem stwierdzenia, czy nie istnieją w danym indywidualnym przypadku przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Nie można przyjąć, aby tego rodzaju rozwiązanie miało prowadzić do naruszenia praw i wolności (por. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2017 r., sygn. akt II OSK 389/16).

W tym miejscu wskazać dodatkowo można, że w wyroku Wielkiej Izby Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 8 kwietnia 2021 r. (sprawa 47621/13 – Vavřička i inni), zapadłym na tle stosowania czeskich przepisów dotyczących szczepień ochronnych Trybunał wskazał, że obowiązek szczepienia stanowi ingerencję w integralność fizyczną osoby i jako przymusowa interwencja medyczna wchodzi w zakres gwarancji prawa do poszanowania życia prywatnego i art. 8 Konwencji. Zdaniem Trybunału, ustawowy nakaz szczepień i wynikające stąd sankcje administracyjne realizują ważne cele społeczne, to jest ochronę zdrowia publicznego i ochronę praw innych osób: szczepienia chronią zarówno osoby zaszczepione, jak i osoby, które z powodów medycznych nie mogą się zaszczepić, a tym samym polegają na tzw. "stadnej" odporności całego społeczeństwa. Wskazano, iż ustawowy obowiązek szczepień stanowczo poparły w pozwanym państwie wszelkie autorytety medyczne, a obowiązkowe szczepienia mogą zostać uznane za prawidłową reakcję organów państwowych wobec pilnej potrzeby ochrony zdrowia publicznego i indywidualnych osób przed ciężkimi chorobami. Trybunał podkreślił również, że w przypadku dziecka nadrzędną przesłanką jest jego dobro, a zaszczepienie i ochrona przed groźnymi chorobami bezsprzecznie leżą w interesie dziecka. Celem polityki szczepień jest ochrona każdego dziecka – czy to zaszczepionego indywidualnie, czy w drodze odporności "stadnej" – przed poważnymi chorobami. Tym samym ingerencja w prawo do poszanowania prywatności skarżącego nie mogła zostać uznana za naruszenie ze względu na ważne interesy społeczne, które realizowała. Nie doszło zatem do naruszenia art. 8 Konwencji (por. K. Warecka, Obowiązek szczepienia a Konwencja Praw Człowieka. Omówienie wyroku Wielkiej Izby ETPC z dnia 8 kwietnia 2021 r., nr 47621/13, System Informacji Prawnej LEX/el 2021).

Choć wyrok ten zapadł na tle rozważań o możliwości naruszenia art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, wskazanie w jego treści na dobro dziecka przy obowiązku szczepień ochronnych należy odnieść również do przepisów Konwencji o prawach człowieka i biomedycynie oraz przepisu art. 16 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

W związku z powyższym Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym we wnioskowanym w skardze zakresie. Sąd podziela pogląd, zgodnie z którym wyłącznie wątpliwości sądu, a nie strony skarżącej, mogą uzasadnić przedstawienie Trybunałowi Konstytucyjnemu pytania prawnego, od odpowiedzi na które zależy rozstrzygnięcie sprawy sądowoadministracyjnej. W ocenie Sądu, obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym realizuje wskazywane w Konstytucji powinności państwa względem jednostki oraz ogółu społeczeństwa (por. wyrok NSA z dnia 7 lutego 2018 r. sygn. akt II OSK 934/17).

Prawidłowości podjętego przez organ rozstrzygnięcia nie podważają więc rozważania strony na temat dobrowolności szczepień w innych państwach, zasadności wprowadzenia obowiązkowych szczepień ochronnych bez jednoczesnego powołania funduszu odszkodowawczego, jak również rejestracji niepożądanych odczynów poszczepiennych. Obowiązek szczepień ochronnych jest uregulowany w Polsce w przepisach prawa i ma ścisły związek z zapobieganiem szerzenia się chorób zakaźnych. Wynikający z przepisów obowiązek poddania dziecka szczepieniu ochronnemu jest bezpośrednio wykonalny. Wykonanie tego obowiązku z mocy prawa zabezpieczone jest przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością regulowaną przepisami kodeksu wykroczeń (zob. wyroki NSA z dnia: 6 kwietnia 2011 r., sygn. akt II OSK 32/11, 19 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 27/21).

Wskazać również należy, że w ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, unormowano w art. 17a, 17e-17h przesłanki przyznania i wysokość świadczenia kompensacyjnego, wypłacanego z Funduszu Kompensacyjnego Szczepień Ochronnych, w związku z wystąpieniem działań niepożądanych po podaniu szczepionki albo szczepionek.

Na marginesie należy jedynie dodać, że nawet w przypadku uwzględnienia skargi nie byłoby możliwe umorzenie przez Sąd postępowania egzekucyjnego. Sąd administracyjny nie jest ani organem egzekucyjnym, ani organem nadzoru i przez to nie jest właściwy do wydawania orzeczeń, które mogą zapadać tylko w toku postępowania egzekucyjnego w administracji. Kwestie umorzenia postępowania egzekucyjnego reguluje np. art. 34a, 34 § 4 pkt 3, art. 59 u.p.e.a. a rola sądu ogranicza się do ewentualnej kontroli rozstrzygnięcia wydanego w tym przedmiocie, w zakresie wyznaczonym przez przepisy p.p.s.a. Natomiast sądy administracyjne nie mają kompetencji do zastępowania administracji publicznej, a jedynie sprawują kontrolę jej działalności na podstawie art. 3 p.p.s.a. Wskazany pogląd, który Sąd podziela, należy uznać za utrwalony w judykaturze (por. postanowienia NSA: z dnia 27 lipca 2010 r., sygn. akt II GZ 178/10; z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt II OZ 1065/11; z dnia 19 stycznia 2012 r., sygn. akt II GZ 593/11; z dnia 10 grudnia 2013 r., sygn. akt II GZ 720/13).

Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143) skargę oddalił nie znajdując podstaw do jej uwzględnienia.