Odziedziczone mieszkanie do remontu wyklucza dodatek. WSA oddalił skargę na odmowę

Prezydent Miasta T. (dalej: organ I instancji) decyzją z dnia 20 sierpnia 2025 roku, nr[...], działając na podstawie art. 7 ust. 1 i 3 pkt 1, ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 roku o dodatkach mieszkaniowych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1335 – dalej: u.d.m.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku – Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 – dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku odmówił M. Z. (dalej: strona, skarżący) przyznania prawa do dodatku mieszkaniowego.

W treści uzasadnienia wskazano m. in., że wnioskodawca wskazał, iż zajmuje lokal o powierzchni użytkowej 38,10 m2, do którego posiada tytuł prawny. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. W deklaracji o wysokości dochodów wskazał, że jego jedynym źródłem dochodów jest emerytura. Wnioskodawca co do zasady spełnia wymogi formalne do otrzymania dodatku mieszkaniowego, jednak odziedziczył w spadku po zmarłych rodzicach lokal mieszkalny położony w T. o powierzchni 56,90 m2, którego jest jedynym właścicielem. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem lokal ten wymaga remontu, nikt go nie zamieszkuje, a wnioskodawca jest zobowiązany do ponoszenia opłat eksploatacyjnych za oba mieszkania. Ponieważ strona posiada majątek znacznej wartości fakt ten stanowi o rażącej dysproporcji pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym. Posiadanie tak znacznego majątku powoduje możliwość czerpania z niego pożytków (wynajem mieszkania) lub jego sprzedaż.

W odwołaniu strona nie zgodziła się z ww. decyzją, zaskarżając ją w całości. Wskazała, że dodatek należy jej się, a organ dokonał wadliwej oceny prawnej. Mieszkanie jest do remontu, co stawia pod znakiem zapytania jego użyteczność i możliwość wykorzystania.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO) decyzją z dnia 16 października 2025 roku, nr SKO.L/41.6/140/2025/15234, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało m. in., że decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Przedstawiło podobną argumentację jak organ I instancji. Wskazało, że występuje rażąca dysproporcja między niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy. Wyrokiem z dnia 19 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 980/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę strony na wcześniejszą decyzję Kolegium. Drugi z lokali, odziedziczony po rodzicach, jest w stanie do remontu, ale mimo to posiada znaczną wartość i może być przedmiotem obrotu prawnego. To oznacza, że skarżący może go zbyć, a tym samym jest w stanie zaspokoić swoje potrzeby mieszkaniowe bez korzystania z pomocy gminy.

Skargę na powyższą decyzję wniosła strona, zaskarżając ją w całości oraz wnosząc o jej uchylenie. Zarzucono m. in. naruszenie prawa, przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 7 ust. 3 pkt 1 i ust. 4 u.d.m., ewentualnie zastosowanie przepisu niezgodnego z art. 2, 32, 75 oraz 47 Konstytucji RP, a także niewyjaśnienie istotnych okoliczności uzasadniających zastosowanie przepisu.

W treści uzasadnienia wskazano m. in., że przepis wprost wymaga, by posiadany majątek mógł posłużyć do sfinansowania opłat mieszkaniowych, czyli nie liczy się majątek bezużyteczny. Mieszkanie jest do remontu. Nie ustalono możliwości opróżnienia mieszkania i przeniesienia rzeczy mimo wywiadu w miejscu zamieszkania. Nade wszystko, wbrew przepisowi, nie ustalono całego stanu majątkowego, w tym wydatków i zadłużenia, a skupiono się na aktywach jednego składnika, który w dodatku nie był widziany ani badany. Przyjęto z założenia bez oparcia w faktach i dowodach, że mieszkanie do remontu też ma znaczną wartość i można je sprzedać na pokrycie opłat mieszkaniowych. Jednak zależy to od konkretnego popytu i podaży w danym miejscu oraz stanu mieszkania, co nie było rozważane. Przepisy wprost pozwalają przyznać dodatek osobom posiadającym mieszkanie na własność lub spółdzielcze prawo własnościowe, właścicielom gospodarstw rolnych lub majątku produkcyjnego. Nic są to osoby ubogie w niedostatku. Kwestie te należy ocenić też w świetle Konstytucji RP.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie podtrzymując jednocześnie uprzednio wyrażone stanowisko w przedmiotowej sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 – dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.

W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.

Celem, któremu służy instytucja dodatków mieszkaniowych, jest wsparcie osób będących w trudnej sytuacji materialnej, których nie stać na ponoszenie kosztów związanych z mieszkaniem, stanowiącym podstawową potrzebę człowieka (np. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2021 r., III OSK 2854/21).

Celem jest też zrekompensowanie osobom uzyskującym niskie dochody skutków większego obciążenia ich budżetów domowych, wynikających ze zwiększonych wydatków na mieszkanie i podwyżki czynszów. Świadczenie to ma pomóc osobie znajdującej się w trudnej sytuacji materialnej w pokryciu kosztów utrzymania lokalu, w którym zamieszkuje (np. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 19 marca 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 980/23 i podane tam orzecznictwo oraz piśmiennictwo).

Zgodnie jednak z treścią art. 7 ust. 3 pkt 1 u.d.m. organ odmawia przyznania dodatku mieszkaniowego, jeżeli ustali, że występuje rażąca dysproporcja pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, o której mowa w art. 7 ust. 1 cytowanej ustawy, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy, wskazującym, że jest on w stanie uiszczać wydatki związane z zajmowaniem lokalu mieszkalnego (domu jednorodzinnego), wykorzystując własne środki i posiadane zasoby majątkowe.

Użycie słowa "odmawia", a nie "może odmówić" świadczy, że jest to decyzja związana. Zatem organ nie ma możliwości stosowania uznania administracyjnego i wydania odmiennego rozstrzygnięcia.

Strona posiada prawa do dwóch ww. niezależnych mieszkań. Fakt ten sprzeciwia się przyznaniu dodatku mieszkaniowego.

Przepisy dotyczące zasad przyznawania dodatków mieszkaniowych mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że muszą być stosowane ściśle. Chodzi tu bowiem o wydatkowanie środków publicznych. Organy rozpatrujące wnioski muszą kierować się kryteriami określonymi wyłącznie w ustawie o dodatkach mieszkaniowych i nie mogą brać pod uwagę żadnych innych okoliczności poza wskazanymi przez ustawodawcę.

Rażąca dysproporcja, o której stanowi przepis art. 7 ust. 3 pkt 1 u.d.m. oznacza oczywistą i łatwo zauważalną różnicę pomiędzy niskimi dochodami wykazanymi w złożonej deklaracji, a faktycznym stanem majątkowym wnioskodawcy. Celem nadrzędnym przepisu jest wyeliminowanie przypadków, w których dodatek mieszkaniowy byłby przeznaczony na rzecz osób, których stan majątkowy pozwala na uiszczanie opłat związanych z zajmowanym mieszkaniem.

Fakt, iż skarżący jest właścicielem drugiego mieszkania, w którym nie zamieszkuje, a musi je opłacać i które jest do remontu, nie wyłącza oceny, iż przedstawia ono dużą wartość. Jest to mieszkanie w zabudowie miejskiej o stosunkowo dużej powierzchni. Jego zły stan techniczny, o którym pisze skarżący, ustaleń organu nie podważa. Rzeczą powszechnie znaną jest fakt, iż mieszkania przedstawiają znaczną wartość, nawet gdy są przeznaczone do remontu. Takie lokale są wręcz poszukiwane przez wielu potencjalnych nabywców, gdyż pozwalają przeprowadzić remont według upodobań nowego właściciela bądź celem dalszej odsprzedaży lub wynajmu. Możliwe jest także bezpośrednie wynajęcie mieszkania przez obecnego właściciela i zaliczenie kosztów remontu na poczet należności czynszowych.

Prawidłowe jest zatem stanowisko organów, że skarżący nie może otrzymać dodatku mieszkaniowego z uwagi na fakt, iż jest on przeznaczony dla osób najuboższych i o niskich dochodach, które z posiadanych środków finansowych nie są w stanie zaspokoić podstawowych potrzeb bytowych. Z ustalonego stanu majątkowego strony skarżącej wynika, iż ta do grona takich osób nie zalicza się. Wobec powyższego zarzut naruszenia art. 7 ust. 3 pkt 1 oraz ust. 4 u.d.m. uznać należy za bezzasadny.

Sąd nie podziela argumentu, że doszło do sprzeczności przepisów ustawy i rozumowania organu z Konstytucją. W sprawie dokonano prawidłowej wykładni przepisów prawa.

Nie doszło zatem do naruszenia art. 7, 77 § 1, 80, 107 § 1 i 3, 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 7 ust. 3 pkt 1 i ust. 4 u.d.m., ani też innych przepisów, w tym wyżej powołanych, w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi. Nie doszło również do działania organu niezgodnego z art. 2, 32, 47 oraz 75 ust. 1 i 2 Konstytucji RP.

Z powyższych względów skarga nie mogła odnieść skutku i jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym nastąpiło zgodnie z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a.

Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.