Dwie decyzje o wstrzymaniu tego samego świadczenia. Sąd uchylił umorzenie odwołania

Zaskarżoną przez S. K., zwanego dalej skarżącym, decyzją z dnia 27 marca 2026 r., znak: 010070/680/4436084/2025, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r. poz. 1576, ze zm.), art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691) umorzył postępowanie odwoławcze zainicjowane odwołaniem skarżącego z dnia 26 sierpnia 2025 r.

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia 10 czerwca 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych po rozpatrzeniu wniosku skarżącego przyznał mu świadczenie wychowawcze na dziecko na okres od dnia 1 czerwca 2025 r. do dnia 31 maja 2026 r.

Decyzją z dnia 13 sierpnia 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wstrzymał następnie wypłatę ww. świadczenia, gdyż dziecko nie było wpisane do rejestru SIO.

Z kolei decyzją z dnia 21 sierpnia 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych

Ponownie wstrzymał wypłatę ww. świadczenia, gdyż dziecko nie było wpisane do rejestru SIO.

W dniu 26 sierpnia 2025 r. skarżący złożył odwołanie od decyzji z dnia 13 sierpnia 2025 r.

Decyzją z dnia 29 sierpnia 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił skarżącemu świadczenie przyznane w decyzji z dnia 10 czerwca 2025 r.

Wymienioną na wstępie decyzją z dnia 27 marca 2026 r. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych umorzył postępowanie odwoławcze.

W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia Prezes ZUS wskazał, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 21 sierpnia 2025 r. wstrzymał wypłatę świadczenia wychowawczego na ww. dziecko Z kolei decyzją z dnia 29 sierpnia 2025 r. uchylił prawo do świadczenia. W związku z powyższym postępowanie odwoławcze staje się bezprzedmiotowe wobec faktu iż zaskarżona decyzja została uchylona i nie jest obecnie obowiązująca.

W skardze do sadu administracyjnego na powyższą decyzję skarżący podniósł, że dziecko, którego dotyczy decyzja, od dnia 1 września 2025 r. uczęszcza do Branżowej Szkoły I stopnia [...] w N., klasa 1, realizuje obowiązek nauki oraz odbywa praktyki zawodowe zgodnie z programem nauczania.

Zdaniem skarżącego objęta skargą decyzja została wydana bez wszechstronnego uwzględnienia wszystkich okoliczności sprawy oraz przedstawionych dokumentów.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia, innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga

więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja, jest bowiem nieprawidłowa, ponieważ została wydana z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy.

Z komparycji zaskarżonej decyzji wynika, że Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu odwołania skarżącego z dnia "26.08.2025 r." od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych "z dnia 21.08.2025 r. o wstrzymaniu wypłat świadczenia wychowawczego na dziecko...." umorzył postępowanie odwoławcze z powodu tego, jak wskazał w uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia, że stało się ono bezprzedmiotowe wobec faktu, iż zaskarżona przez skarżącego decyzja została uchylona i nie jest obecnie obowiązująca.

Wobec takiego stwierdzenia Prezesa, działającego jako organ odwoławczy wskazać należy, że w aktach sprawy przedstawionych Sądowi wraz ze skargą, znajdują się dwie decyzje wydane w przedmiocie wstrzymania wypłaty świadczenia wychowawczego, które zostało przyznane na dziecko B. K. – jedna z dnia 13 sierpnia 2025 r., znak: 010070/680/4436084/2025, i druga z dnia 21 sierpnia 2025 r., znak: 010070/680/4436084/2025.

Z kolei z "pisma ogólnego do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z daty "26.08.2025", stanowiącego odwołanie, bez cienia wątpliwości wynika, że skarżący składa odwołanie od decyzji "...z dnia 13 sierpnia 2025 roku".

Wniesienie skutecznie odwołania do organu odwoławczego uruchamia postępowanie odwoławcze przed organem wyższego stopnia w stosunku do tego który wydał kwestionowaną nim decyzję. Skoro z odwołania tego wynika, że dotyczy ono decyzji z dni 13 sierpnia 2025 r., organ odwoławczy powinien był w pierwszej kolejności ustalić, czy rzeczywiście w przedmiocie wstrzymania wypłaty w jednej sprawie zapadły dwie decyzje o wstrzymaniu wypłaty, co nasuwa wątpliwości co do możliwości i prawidłowości takiego działania organu w tym zakresie, chyba, że jakieś szczególne regulacje pozwalają na dwukrotne wstrzymanie wypłaty tego samego świadczenia. Po drugie, czy mamy tylko do czynienia z tą samą decyzją, a jedynie w drugim jej egzemplarzu wkradła się oczywista omyłka pisarska, co do daty jej wydania. W sytuacji bowiem, gdy doszło do wydania w jednej sprawie dwóch decyzji o wstrzymaniu wypłaty świadczenia wychowawczego, przyznanego na dziecko, a skarżący złożył odwołanie od pierwszej z tych decyzji, to podjęcie rozstrzygnięcia w trybie odwoławczym od decyzji, która nie została wzruszona odwołaniem skarżącego byłoby poważną wadliwością kwestionowanej skargą decyzji. Przedmiotem decyzji organu odwoławczego może być, bowiem jedynie sprawa rozstrzygnięta decyzją organu pierwszej instancji. Decyzja organu odwoławczego dotycząca decyzji, która nie była przedmiotem odwołania, jest nieważna z przyczyny rażącego naruszenia prawa.

Nadto, umorzenie postępowania odwoławczego następuje bowiem w razie skutecznego cofnięcia odwołania albo w razie bezprzedmiotowości samego postępowania odwoławczego. Bezprzedmiotowość zaś postępowania odwoławczego może nastąpić z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych. Bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego z przyczyn przedmiotowych uzasadniać może brak przedmiotu odwołania (odwołanie od decyzji jeszcze niewydanej, czy uchylonej w innym trybie). Podmiotową bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego uzasadnia np. śmierć strony, gdy sprawa ma charakter osobisty, a także brak posiadania statusu strony przez podmiot odwołujący się.

W niniejszym przypadku organ odwoławczy podniósł, że postępowanie odwoławcze stało się bezprzedmiotowe bowiem decyzją z dnia 29 sierpnia 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych uchylił skarżącemu prawo do świadczenia przyznane w decyzji z dnia 10 czerwca 2025 r. Ale przecież skarżący nie odwoływał się od decyzji przyznającej mu świadczenie, lecz od decyzji wstrzymującej wypłatę tego świadczenia. Najpierw zatem organ winien był stwierdzić jednoznacznie, która z decyzji o wstrzymaniu wypłaty została wzruszona odwołaniem i czy nadal pozostaje ona w obrocie prawnym. Istotnie, nie można wtrzymać wypłaty świadczenia, które zostało uchylone, ale z drugiej strony bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego musi dotyczyć decyzji wzruszonej odwołaniem, a nie innej. W związku z tym po ustaleniu pierwszej ze wskazanych kwestii organ rozważy, czy wobec tego postępowanie odwoławcze od określonej decyzji o wstrzymaniu wypłaty świadczenia stało się bezprzedmiotowe wskutek uchylenia decyzji je przyznającej, a następnie podejmie stosowne rozstrzygnięcie w trybie odwoławczym.

Wobec zatem naruszenia przepisów postępowania poprzez niewyjaśnienie od której decyzji Prezes ZUS rozpatrywał odwołanie i czy rzeczywiście postępowanie odwoławcze stało się i z jakiego powodu bezprzedmiotowe, należało zaskarżoną decyzję uchylić jako wydaną wadliwie, bo naruszającą postanowienia art. 138 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r., poz. 1691).

Skarga musiała zatem wywrzeć zamierzony skutek.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143), orzekł, jak w sentencji wyroku.