- Sygnatura akt
- III SA/Kr 937/26
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
- Rodzaj
- Wyrok
- Data orzeczenia
- 10 września 2026 r.
- Rozstrzygnięcie
- oddalono skargę
- Żądanie pozwu
- 286 672 zł
- W serwisie od
Zestawienie z tego dnia- Kategorie
- Sądy administracyjne
© autorzy OpenStreetMap
Zarzut niepublikowanego zarządzenia prezesa ZUS. Sąd oddalił skargę na zajęcie wynagrodzenia
Przejdź do orzeczenia, 16 min czytania
Spór
Zobowiązany spierał się z organem egzekucyjnym ZUS o zajęcie wynagrodzenia za pracę. Twierdził, że podstawą wszczęcia egzekucji powinno być zarządzenie prezesa ZUS dotyczące właściwości miejscowej, które nie zostało opublikowane.
Ustalenia sądu
Zajęcie wynagrodzenia zostało dokonane na podstawie tytułów wykonawczych z 27 stycznia 2026 r. Zawiadomienie zawierało wymagane elementy i zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności oraz zobowiązanemu. Właściwość organu wynika z rozporządzenia Ministra Finansów z 2 września 2016 r., ogłoszonego w Dzienniku Ustaw.
Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 13 maja 2026 r.
Dlaczego
Właściwość dyrektorów oddziałów ZUS wynika z powszechnie obowiązującego rozporządzenia, a zajęcie wynagrodzenia spełniało wymogi ustawy. Zarzuty dotyczące wad tytułów wykonawczych i podstaw wszczęcia egzekucji podlegają odrębnym trybom, więc nie mogły być rozpoznane w skardze na czynność egzekucyjną.
Dla firm
Właściwość dyrektorów oddziałów ZUS jako organów egzekucyjnych wynika z rozporządzenia, a nie z zarządzenia prezesa, więc brak jego publikacji nie podważa zajęcia. Zarzuty dotyczące tytułów wykonawczych i wymagalności należności nie są przedmiotem skargi na czynność egzekucyjną.
Więcej o sprawie
Zobowiązany mieszka w gminie Miechów, a właściwość krakowskiego oddziału ZUS wynika z rozporządzenia Ministra Finansów z 2016 r., nie z wewnętrznego zarządzenia prezesa.
Właściwość dyrektorów poszczególnych oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do działania w charakterze organów egzekucyjnych wynika z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, a nie z wewnętrznych zarządzeń Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jak wskazał skarżący.
- Rozstrzygnięcie
- oddalono skargę
- Żądanie pozwu
- 286 672 zł
- Sąd
- Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
- Sygnatura
- III SA/Kr 937/26
Treść orzeczenia około 16 minut czytania
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Niedźwiedź Sędziowie WSA Inga Gołowska Asesor WSA Olga Wójcikiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 13 maja 2026 roku znak sprawy: 1201-IEE.7113.2.98.2026.2.ID w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.
Uzasadnienie
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie postanowieniem z dnia 13 maja 2026 r. znak sprawy: 1201-IEE.7113.2.98.2026.2.ID po rozpatrzeniu zażalenia skarżącego M. O. z 01.04.2026 r. na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z 17.03.2026 r. nr 180000.71.16.2026-RED-MZA oddalające skargę na czynność egzekucyjną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14.06.1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2025 r. poz. 1691) oraz art. 17 § 1, art. 18 i art. 54 ustawy z 17.06.1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2026 r. poz. 268 ze zm. dalej: u.p.e.a. ) utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.
Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie, jako organ egzekucyjny, prowadzi postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącego na podstawie tytułów wykonawczych z 27.01.2026 r. nr: [...] do [...] i [...] do [...] wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Zabrzu jako wierzyciela. Należnościami objętymi postępowaniem egzekucyjnym są zaległości składkowe Q. sp. z o.o. za okres od lipca 2020 r. do maja 2023 r. Za zaległości te zobowiązany odpowiada zgodnie z decyzją wierzyciela z 05.09.2023 r. nr [...] przenoszącą na niego odpowiedzialność za zadłużenie tejże spółki. Kwota dochodzonej zaległości wynosi 286.671,82 zł należności głównej plus odsetki za zwłokę, koszty upomnienia i koszty egzekucyjne. W toku prowadzonej egzekucji, zawiadomieniami z 04.02.2026 r. nr: [...] do [...] organ egzekucyjny zajął wynagrodzenie za pracę zobowiązanego świadczoną dla M. sp. z o.o. Zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności 09.02.2026 r. a zobowiązanemu (wraz z tytułami wykonawczymi) 12.02.2026 r.
Pismem z 18.02.2026 r. zobowiązany złożył skargę na w.w. zajęcia. Siedmiodniowy termin na złożenie skargi (art. 54 § 3 u.p.e.a. ) został zachowany. Zobowiązany podniósł, że zajęcia te naruszają prawo, gdyż podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego winno stanowić "zarządzenie prezesa ZUS" dotyczące właściwości miejscowej oddziału, który wszczął postępowanie, a które to zarządzenie nigdy oficjalnie nie zostało opublikowane. Takie działanie organu egzekucyjnego naruszać ma prawo, w tym art. 7 Konstytucji RP. Zobowiązany podał, że z uwagi na zasadę jawności prawa, zarządzenia Prezesa ZUS dotyczące właściwości miejscowej powinny być opublikowane. Jeśli zaś nie są, to - zdaniem zobowiązanego - taka luka stanowi podstawę niezgodności z prawem każdego postępowania egzekucyjnego ze względu na brak zgodnych z konstytucją podstaw do jego wszczęcia. Podniósł, że taka sytuacja jest niedopuszczalna i rażąco narusza prawa zobowiązanego. Zaskarżona czynność egzekucyjna ma być, według zobowiązanego, niedopuszczalna również z powodu rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu tytułów wykonawczych.
Postanowieniem z 17.03.2026 r. nr 180000.71.16.2026-RED-MZA organ egzekucyjny oddalił skargę na w.w. czynność egzekucyjną. Postanowienie doręczono zobowiązanemu 25.03.2026 r.
Pismem z 01.04.2026 r. zobowiązany złożył do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zażalenie na to postanowienie. W zażaleniu zobowiązany podniósł, że zaskarżone postanowienie narusza prawo w ten sposób, że podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego winno stanowić zarządzenie Prezesa ZUS dotyczące właściwości miejscowej oddziału. Zarządzenie to zaś - jak podał - nigdy nie zostało opublikowane. Takie działanie organu egzekucyjnego naruszać ma prawo. Zobowiązany powtórzył za skargą na czynność egzekucyjną, że z uwagi na zasadę jawności prawa, zarządzenia Prezesa ZUS dotyczące właściwości miejscowej powinny być publikowane. Jeśli zaś nie są, to – jego zdaniem - taka luka stanowi podstawę niezgodności z prawem każdego postępowania egzekucyjnego ze względu na brak zgodnych z Konstytucją RP podstaw do jego wszczęcia. Podniósł, że taka sytuacja jest niedopuszczalna i narusza jego prawa. Zaskarżone postanowienie ma być, według zobowiązanego, niedopuszczalne również z powodu rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu tytułów wykonawczych. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, stwierdził, że zobowiązanemu, zgodnie z treścią art. 54 § 1 u.p.e.a. , przysługuje prawo do wniesienia skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:
dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;
zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Skarżący powinien wyraźnie wskazać, która czynność egzekucyjna jest w jego ocenie nieprawidłowa i na czym ta nieprawidłowość polega. Jeśli zaś podstawą wniesionej skargi jest zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, to zobowiązany winien wskazać, na czym ta nadmierna uciążliwość polega.
W tej sprawie rozważeniu podlega jedynie to, czy czynność egzekucyjna Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie nie naruszyła przepisów prawa. Zobowiązany nie podniósł bowiem zbytniej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego.
W postępowaniu zainicjowanym przez zobowiązanego w trybie art. 54 § 1 u.p.e.a. badana jest wyłącznie prawidłowość wskazanej czynności egzekucyjnej, a nie prawidłowość całego postępowania egzekucyjnego. W piśmie z 18.02.2026 r. strona wniosła skargę na zajęcie egzekucyjne wynagrodzenia za pracę, podając numery zawiadomień o zajęciu. Ocenie podlega zatem prawidłowość tych właśnie czynności. Przy czym badane jest, czy zaskarżonych czynności nie przeprowadzono z naruszeniem przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zastosowanie czynności egzekucyjnej nie może bowiem naruszyć przepisów innych aktów prawnych - w tym również przepisów Konstytucji RP przywołanej przez zobowiązanego w skardze na czynność egzekucyjną i w zażaleniu.
Zaskarżona czynność stanowi w myśl art. 1 a pkt 2 u.p.e.a. czynność egzekucyjną, tj. działania organu egzekucyjnego zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Zaległość dochodzona w postępowaniu egzekucyjnym podlega zaś, zgodnie z art. 2 § 1 u.p.e.a., egzekucji administracyjnej. Przepis art. 1 a pkt 12 lit. a) u.p.e.a. wymienia środki egzekucyjne, które mogą zostać zastosowane w toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Wśród nich znajduje się zajęcie wynagrodzenia za pracę. Środkiem egzekucyjnym zastosowanym w niniejszej sprawie, jest właśnie takie zajęcie.
Organ wskazał także, że elementy zawiadomienia o zajęciu wymienia art. 67 § 2 u.p.e.a. i podkreślił, że zajęcie wynagrodzenia za pracę następuje poprzez przesłanie tak sporządzonego zawiadomienia do dłużnika zajętej wierzytelności -art. 72 § 1 u.p.e.a. Organ podkreślił, że jak wynika z akt egzekucyjnych badanej sprawy, zawiadomienie o zajęciu, którego dotyczy skarga zobowiązanego, zawiera wszystkie w.w. elementy. Sporządzone zostało na prawidłowym formularzu, tj. według wzoru stanowiącego załącznik do Rozporządzenia MF. Zostało podpisane przez osobę do tego uprawnioną, zaopatrzone właściwą pieczęcią i doręczone zobowiązanemu oraz dłużnikowi zajętej wierzytelności. Wymogi formalne określone dla zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia za pracę zostały zatem spełnione. Tym samym zaskarżone czynności zajęcia wynagrodzenia za pracę nie naruszyły przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Organ egzekucyjny przeprowadził kontrolę prawidłowości tych czynności i wydał w tej sprawie postanowienie. Zobowiązany zaś nie wskazał, na czym konkretnie nieprawidłowości w opisanych wyżej działaniach organu egzekucyjnego miałyby polegać.
W skardze na czynność egzekucyjną oraz w zażaleniu zobowiązany wyraził za to swoje wątpliwości co do właściwości miejscowej Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie jako organu egzekucyjnego. Właściwość ta - w ocenie skarżącego - wynika z "zarządzenia prezesa ZUS", które nie zostało opublikowane.
Odnosząc się do tego, organ wskazał na Rozporządzenie Ministra Finansów z 02.09.2016 r. w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej oraz miejscowej dyrektorów oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne (Dz.U. z 2016 r. poz. 1411 ze zm.). Załącznik do tego rozporządzenia zawiera tabelę. Pozycja nr 14 tejże tabeli zawiera informację, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń w Krakowie jest właściwym miejscowo organem egzekucyjnym dla gminy Miechów. Jak zaś wynika z akt egzekucyjnych zobowiązany jest jej mieszkańcem. Właściwość dyrektorów poszczególnych oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako organów egzekucyjnych wynika zatem nie z "zarządzenia prezesa ZUS" - jak podał zobowiązany - lecz z w.w. rozporządzenia. Rozporządzenie to jest zaś aktem prawnym powszechnie obowiązującym i opublikowanym 07.09.2016 r. w Dzienniku Ustaw pod pozycją 1411. Kwestię tę wyjaśnił zobowiązanemu również organ egzekucyjny w zaskarżonym postanowieniu.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na powyższe postanowienie, skarżący M. O. wniósł o jego uchylenie i zarzucił rażące naruszenie prawa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Stosownie natomiast do art. 120 p.p.s.a., w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 13 maja 2026 r. znak sprawy: 1201-IEE.7113.2.98.2026.2.ID utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 17.03.2026 r. nr 180000.71.16.2026-RED-MZA oddalające skargę na czynność egzekucyjną.
Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie postanowień stanowiły przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2026 poz. 268).
Przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego (art. 1a pkt 2 u.p.e.a.).
Podstawę zaskarżonego postanowienia stanowi przepis art. 54 u.p.e.a. W myśl jego § 1 zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:
1) dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;
2) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie (art. 54 § 2 u.p.e.a.).
Skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (art. 54 § 3 u.p.e.a.).
Skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego wszczyna postępowanie, którego celem jest zbadanie prawidłowości dokonania przez tenże organ egzekucyjny konkretnej czynności egzekucyjnej.
W trybie powołanego przepisu prawa ocenie podlega prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności o charakterze wykonawczym pod względem ich zgodności z przepisami regulującymi sposób i formę dokonywania czynności egzekucyjnych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym. Należy podkreślić, że przedmiotem skargi na czynności egzekucyjne nie mogą być kwestie materialnoprawne dotyczące m.in. wymagalności dochodzonych należności. W ocenie Sądu, kwestie te stanowią inny przedmiot sprawy i podlegają rozpatrzeniu w odrębnych postępowaniach. Według Sądu, poprzez wniesienie skargi na czynności egzekucyjne w trybie art. 54 u.p.e.a., można kwestionować (skutecznie) jedynie działania organów administracji podjęte w ramach postępowania egzekucyjnego. Bezskuteczne natomiast pozostaną próby wzruszania rozstrzygnięć będących podstawą postępowania egzekucyjnego, do czego zostały przewidziane inne tryby postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że skarga na czynności egzekucyjne służy wyłącznie na czynności o charakterze faktycznym i to tylko takie, które nie mogą być zaskarżone poprzez inny środek prawny przewidziany w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (m.in. wyrok z dnia 11 maja 2016 r. sygn. akt III SA/Wa 1435/15, wyrok z dnia 9 stycznia 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 2936/12, wyrok z dnia 13 grudnia 2012 r. sygn. akt I SA/Sz 727/12)
Innymi słowy, skarga na czynności egzekucyjne jest przysługującym zobowiązanemu środkiem prawnym o charakterze subsydiarnym i stanowi uzupełnienie innych środków zaskarżenia, przysługujących zobowiązanemu w postępowaniu egzekucyjnym. W świetle tego przepisu nie może być wątpliwości, że przedmiotem skargi wnoszonej na jego podstawie mogą być jedynie czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego. W postępowaniu skargowym, w oparciu o treść art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W postępowaniu uruchomionym skargę wniesioną na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. nie orzeka się natomiast o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia, jak również wad tytułu wykonawczego czy prawidłowości jego wystawienia. Zarzuty te nie mogą być przedmiotem analizy w postępowaniu skargowym z art. 54 u.p.e.a., albowiem ustawodawca przewidział możliwość wniesienia odrębnego środka zaskarżenia w postaci zarzutów (art. 33 § 1 u.p.e.a.), ewentualnie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego.
W rozpoznawanej sprawie bezpodstawne są zarzuty skarżącego, że zaskarżone postanowienie narusza prawo w ten sposób, że podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego winno stanowić zarządzenie Prezesa ZUS dotyczące właściwości miejscowej oddziału. Zarządzenie to zaś - jak podał skarżący - nigdy nie zostało opublikowane. Takie działanie organu egzekucyjnego naruszać ma prawo. Skarżący zarzucił, że z uwagi na zasadę jawności prawa, zarządzenia Prezesa ZUS dotyczące właściwości miejscowej powinny być publikowane. Jeśli zaś nie są, to – jego zdaniem - taka luka stanowi podstawę niezgodności z prawem każdego postępowania egzekucyjnego ze względu na brak zgodnych z Konstytucją RP podstaw do jego wszczęcia. Podniósł, że taka sytuacja jest niedopuszczalna i narusza jego prawa. Zaskarżone postanowienie ma być, według skarżącego, niedopuszczalne również z powodu rażącego naruszenia prawa przy wydawaniu tytułów wykonawczych.
Odnośnie braku publikacji zarządzenia Prezesa ZUS po raz kolejny należy wskazać, na Rozporządzenie Ministra Finansów z 2 września 2016 r. w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej oraz miejscowej dyrektorów oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne (Dz.U. z 2016 r. poz. 1411 ze zm.). Załącznik do tego rozporządzenia zawiera tabelę. Pozycja nr 14 tejże tabeli zawiera informację, że Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń w Krakowie jest właściwym miejscowo organem egzekucyjnym dla gminy Miechów. Jak zaś wynika z akt egzekucyjnych skarżący jest jej mieszkańcem.
Właściwość dyrektorów poszczególnych oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do działania w charakterze organów egzekucyjnych wynika z powszechnie obowiązujących przepisów prawa, a nie z wewnętrznych zarządzeń Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jak wskazał skarżący. Podstawę prawną w tym zakresie stanowi ww. rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 2 września 2016 r. ogłoszone w Dzienniku Ustaw w dniu 7 września 2016 r. i obowiązujące od dnia 8 września 2016 r.
Wskazane rozporządzenie zostało wydane na podstawie art. 19 § 4a u.p.e.a. W § 1 tego aktu prawnego określono, że siedziby oraz właściwość miejscową dyrektorów oddziałów ZUS wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne ustala się zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia. Tym samym prawodawca ustanowił normatywne podstawy ustalania właściwości tych organów, wskazując zarówno ich siedziby, jak i terytorialny zakres działania.
Należy przy tym podkreślić, że rozporządzenie jest źródłem powszechnie obowiązującego prawa. Jego moc wiążąca nie jest uzależniona od wydania dodatkowego zarządzenia przez Prezesa ZUS ani od indywidualnego powiadomienia zobowiązanego o jego treści.
Podsumowując, właściwość dyrektorów oddziałów ZUS do działania jako organów egzekucyjnych opiera się na przepisach ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 2 września 2016 r. (Dz. U. z 2016 r. poz. 1411). Nie wynika ona z konieczności wydania odrębnego zarządzenia Prezesa ZUS.
Sąd wskazuje, że postępowanie egzekucyjne toczyło się w oparciu o tytuły wykonawcze nr: [...] do [...] i [...] do [...] z dnia 27 stycznia 2026 r. Pismem z 18.02.2026 r. zobowiązany złożył skargę na ww. zajęcia. Podniósł, że zajęcia te naruszają prawo, gdyż podstawę do wszczęcia postępowania egzekucyjnego winno stanowić "zarządzenie prezesa ZUS" dotyczące właściwości miejscowej oddziału, który wszczął postępowanie, a które to zarządzenie nigdy oficjalnie nie zostało opublikowane. W skardze na czynność egzekucyjną, w zażaleniu oraz w skardze do Sądu, zarzucił rażące naruszenia prawa przy wydawaniu tytułów wykonawczych.
Zdaniem Sądu, w ramach postępowania zainicjowanego wniesieniem skargi na czynności egzekucyjne podlega badaniu kwestia rażącego naruszenia prawa, jednakże skarżący w żaden sposób nie uzasadnił tego twierdzenia.
Sąd podkreśla, że ustawodawca w u.p.e.a. przewidział kilka środków ochrony prawnej zobowiązanego. Są nimi zarzuty (art. 33 u.p.e.a.), wniosek o umorzenie postępowania (art. 59 u.p.e.a.) oraz skarga na czynność egzekucyjną (art. 54 u.p.e.a.). Każdy z tych środków ma na celu kontrolę działań organu egzekucyjnego, jednakże co istotne, środki te wzajemnie się nie zastępują. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek (por. m.in. wyrok WSA w Gliwicach z 21 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 551/20, wyrok WSA w Poznaniu z 30 maja 2017 r. sygn. akt I SA/Po 1628/16).
Środkiem prawnym umożliwiającym obronę przed niedopuszczalną egzekucją są zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 u.p.e.a.), Skarga na czynności egzekucyjne nie może odnosić się zatem do tych okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą stanowić podstawę zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w trybie art. 33 u.p.e.a. Postępowanie skargowe nie może być bowiem traktowane jako uniwersalny środek zaskarżenia, w ramach którego można podnosić kwestie podlegające rozpoznaniu w odrębnych trybach postępowania.
Zgodnie natomiast z art. 7 § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego.
Zajęcie wynagrodzenia za pracę reguluje przepis art. 72 § 1 u.p.e.a. Organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wynagrodzenia za pracę przez przesłanie do pracodawcy zobowiązanego zawiadomienia o zajęciu tej części jego wynagrodzenia, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa pracodawcę, aby nie wypłacał zajętej części wynagrodzenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych.
Nie budzi zatem wątpliwości, że Organ zastosował przewidziany przez ustawę środek egzekucyjny. Art. 1a u.p.e.a. zawiera definicję legalną środka egzekucyjnego i tak zgodnie z pkt 12 lit. a tiret dwa ilekroć w ustawie jest mowa o środku egzekucyjnym - rozumie się przez to w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych, egzekucję z wynagrodzenia za pracę.
Nie można także uznać, aby zastosowany środek egzekucyjny był zbyt uciążliwy. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że "uciążliwość" to dokuczliwość zastosowania środka egzekucyjnego dla codziennego życia czy prowadzonej działalności, powodująca niemożność czy utrudnianie w codziennym funkcjonowaniu dłużnika (por. wyrok WSA w: Warszawie z 22 marca 2017 r., III SA/Wa 2296/16).
Stosowanie środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego jest zatem jedną z zasad w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Oczywiście specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego jest dla zobowiązanego dokuczliwe. Same przepisy u.p.e.a. nie określają natomiast, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe. Jednak przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować jego jak najmniejszą dolegliwością, a także efektywnością. Ocena stopnia dolegliwości poszczególnych środków egzekucyjnych należy do organu egzekucyjnego - to on jest bowiem "gospodarzem" postępowania egzekucyjnego (por. wyrok WSA w Krakowie z 13 sierpnia 2025 r. sygn. akt III SA/Kr 1893/24).
W rozpoznawanej sprawie nie można uznać, zajęcia wynagrodzenia za pracę za środek zbyt uciążliwy.
Mając powyższe okoliczności na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.
Podstawa prawna: Dz.U. 2026 poz 143 Art. 3, art. 119, art. 120, art. 134, art. 151; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Hasła tematyczne: Egzekucyjne postępowanie
Pełny tekst i metryka orzeczenia: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.