Pojazd z inwentarza muzeum kupiony od jego założyciela. Sąd potwierdził odmowę rejestracji jako zabytku

Zaskarżoną do Sądu decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie z dnia 28.04.2026 r., sygn. akt SKO.RD/4120/757/2025 utrzymało w mocy decyzję Starosty Wadowickiego z dnia 20.11.2025 r., WKT.5410.1.94.4.2025, o odmowie rejestracji pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym: [...] i numerze identyfikacyjnym: [...].

Powyższa decyzja zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

Decyzją z dnia 20.11.2025 r., WKT.5410.1.94.4.2025, organ I instancji odmówił skarżącemu rejestracji pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym: [...] i numerze identyfikacyjnym: [...].

W uzasadnieniu tej decyzji organ pierwszej instancji wskazał, że pojazd ten był poprzednio zarejestrowany jako zabytkowy z uwagi na wpisanie przedmiotowego pojazdu do inwentarza muzealiów Muzeum Pojazdów Spalinowych w Krakowie numer [...], co potwierdza zaświadczenie o wpisie w dni. 30.07.2025 r. do inwentarza muzealiów tego Muzeum pod numerem [...].

Organ I instancji powołał treść stanowiska Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w Warszawie wyrażonego w piśmie nr [...] skierowanym do organu, wedle którego muzeum nieposiadające osobowości prawnej nie dysponuje zdolnością prawną, a podmiotem wszelkich praw związanych z działalnością muzeum jest jego założyciel, co wynika z art. 21 ust. 1a ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach, zgodnie z którym w przypadku muzeum nieposiadającego osobowości prawnej, muzealiami są rzeczy ruchome i nieruchomości stanowiące własność podmiotu, który utworzył muzeum, oraz wpisane do inwentarza muzealiów. Tym samym w przypadku zmiany statusu prawnego (zbycia) pojazdu zabytkowego, który na podstawie odrębnych przepisów został wpisany do inwentarza muzealiów muzeum założonego przez osobę fizyczną (art. 2 pkt 39 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym), pojazd taki należy z inwentarza wykreślić, ponieważ przestał on spełniać definicję muzealium, o jakiej mowa wyżej. Wykreślenie pojazdu z inwentarza muzealiów oznacza również, że pojazd traci status pojazdu zabytkowego w rozumieniu przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, jeśli nie został włączony do wojewódzkiej ewidencji zabytków lub wpisany do rejestru zabytków. Wyjątek stanowi sytuacja, kiedy nowy właściciel jest współzałożycielem tegoż muzeum lub założycielem innego muzeum i na podstawie umowy kupna-sprzedaży zdążył dokonać już wpisu pojazdu do inwentarza muzealiów. W tym przypadku jednak potwierdzeniem dokonania wpisu jest przedłożenie pełnej dokumentacji ewidencyjnej, w tym kopii księgi inwentarzowej, karty ewidencyjnej muzealium oraz dokumentacji fotograficznej poświadczającej otrzymanie przez pojazd nieusuwalnego oznakowania, na które składa się oznaczenie właściciela i numer z księgi inwentarzowej. Z kolei dla potwierdzenia dokonania wykreślenia muzealium z inwentarza muzealiów organ rozstrzygający sprawę może zgodnie z rozporządzeniem Ministra Kultury z dnia 30 sierpnia 2004 r. w sprawie zakresu, form i sposobu ewidencjonowania zabytków w muzeach, zawezwać wnioskodawcę do przedłożenia kopii księgi inwentarzowej. Były właściciel pojazdu może również, podobnie jak w przypadku wpisu, złożyć stosowne oświadczenie, że dokonał wykreślenia pojazdu z inwentarza muzealiów. Jednocześnie podkreślono, że "muzealium" w rozumieniu ustawy o muzeach jest pojęciem szerszym niż zabytek. Oznacza to, że "muzealium" wpisane do inwentarza muzeum, może lecz nie musi być jednocześnie "zabytkiem" (bez względu na oświadczenie założyciela muzeum). Tym samym pojazdy będące muzealiami wpisanymi do inwentarza danego muzeum nie powinny być automatycznie traktowane jako zabytki w myśl ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Potwierdzenia wartości zabytkowych pojazdu może dokonać jedynie wojewódzki konserwator zabytków przez jego włączenie do wojewódzkiej ewidencji zabytków lub wpisanie do rejestru zabytków.

Organ I instancji w toku postępowania ustalił, że ww. pojazd nie został włączony do wojewódzkiej ewidencji zabytków lub wpisany do rejestru zabytków, a Strona pomimo wezwania (doręczonego w dniu 14.10.2025 r.) nie przedstawiła organowi oryginału lub uwierzytelnionej kopii decyzji w sprawie wpisania pojazdu do rejestru zabytków lub dokumentu potwierdzającego ujęcie pojazdu w wojewódzkiej ewidencji zabytków albo dokumentu potwierdzającego, iż P. G. jest właścicielem muzeum, a pojazd został wpisany do inwentarza muzealiów.

W odpowiedzi na wezwanie organu skarżący wyjaśnił, że przedmiotowy wniosek dotyczący pojazdu marki [...] (...), nie stanowi zgłoszenia do pierwszej rejestracji pojazdu zabytkowego, lecz wniosek o "przerejestrowanie pojazdu zabytkowego", który został zgłoszony do pierwszej rejestracji przez poprzedniego właściciela pojazdu, tj. właściciela Muzeum Pojazdów Spalinowych w Krakowie. Tym samym skarżący uznał za nieuprawnione domaganie się przez organ przedłożenia uwierzytelnionej kopii decyzji w sprawie wpisania pojazdu do rejestru zabytków lub dokumentu potwierdzającego ujęcie pojazdu w wojewódzkiej ewidencji zabytków albo potwierdzającego, że skarżący jest właścicielem muzeum, a pojazd został wpisany do inwentarza muzealiów. Strona podkreśliła, że organ byłby uprawniony do żądania tych dokumentów przy pierwszej rejestracji pojazdu jako zabytkowego, natomiast dla dalszych rejestracji żądanie tych dokumentów przez organ nie znajduje podstawy prawnej. Przedmiotowy pojazd [...] wnioskodawca zakupił jako pojazd zabytkowy od Muzeum Pojazdów Spalinowych. Pojazd został zarejestrowany jako zabytkowy przez Muzeum po spełnieniu wszystkich wymaganych prawem przesłanek, tj. uzyskał wpis do inwentarza muzealiów, przeszedł pozytywne badanie techniczne, był własnością muzeum, została wydana prawomocna decyzja o rejestracji pojazdu zabytkowego przez właściwy organ rejestrowy w Krakowie. Tymczasem wnioskodawca nie zgłosił pojazdu zabytkowego do pierwszej rejestracji, ponieważ zakupił pojazd, który jest już zarejestrowany na podstawie prawomocnej decyzji administracyjnej jako zabytkowy. Posiada przyznane temu pojazdowi zabytkowe tablice rejestracyjne oraz dowód rejestracyjny. Wnioskodawca złożył wniosek o przerejestrowanie, tj. rejestrację z powodu zmiany właściciela, ponieważ nabył pojazd. Skarżący w swoim piśmie nadto podniósł, że organ rejestrowy nie ma podstawy prawnej do odmowy rejestracji pojazdu lub do uchylenia czy kwestionowania decyzji o rejestracji wydanej przez organ rejestrowy w Krakowie. Nie ma również podstawy do uznania, iż wskutek zmiany właściciela pojazd został niejako wypisany ipso iure z inwentarza muzealiów i jakoby powinien utracić zabytkowe tablice. Żaden z przepisów obowiązującego prawa nie przewiduje bowiem takich skutków prawnych, przeczy temu również dotychczasowa wieloletnia praktyka organów rejestrowych, które nie kwestionowały statusu prawnego pojazdu zabytkowego w przypadku zmiany przez niego właściciela przy identycznym do obecnego stanie prawnym. Wobec powyższego skarżący nie dostarczył dokumentów wymaganych w wezwaniu wystosowanym przez organ.

W dalszej części uzasadnienia decyzji organ pierwszej instancji przedstawił stan prawny sprawy, przytaczając odpowiednie przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz przepisy ROZP.RiOP. określające warunki rejestracji pojazdów (w tym pojazdów zabytkowych) oraz dokumenty niezbędne do rejestracji.

W wyniku odwołania skarżącego (które zawierało analogiczne zarzuty do tych niżej przytoczonych, podniesionych w skardze) zapadła opisana na wstępie decyzja Kolegium.

W uzasadnieniu organ odwoławczy przypomniał, że postępowanie zostało zainicjowane wnioskiem P. G. o rejestrację na jego rzecz pojazdu marki [...] o numerze rejestracyjnym: [...] i numerze identyfikacyjnym: [...] jako pojazdu zabytkowego z zachowaniem dotychczasowego numeru rejestracyjnego pojazdu. Żądanie P. G. o rejestrację pojazdu jako zabytkowego wynika także bezsprzecznie z innych dokumentów zawartych w aktach sprawy. Samochód objęty wnioskiem zarejestrowany był uprzednio jako pojazd zabytkowy na J. S. - właściciela Muzeum Pojazdów Spalinowych w Krakowie nr [...], gdyż jako eksponat pojazd został wpisany do inwentarza muzealiów tego Muzeum w dniu 30.07.2025 r. pod numerem [...] (zaświadczenie z dnia 30.07.2025 r. - kopia w aktach sprawy).

Organ ustalił też, że pojazd został zakupiony przez J. S. od skarżącego w dniu 22.07.2025 r., a następnie - po zarejestrowaniu samochodu na rzecz właściciela Muzeum - pojazd został z powrotem zbyty na rzecz P. G., który obecnie stara się o "przerejestrowanie" na jego rzecz owego pojazdu jako zabytkowego.

Kolegium wskazało, że w świetle art. 72 ust. 3 PRD żądanie rejestracji pojazdu zabytkowego wymaga wykazania przez wnioskodawcę odpowiednimi dokumentami spełnienie wymagań, o których mowa w art. 2 pkt 39 PRD, tj. że pojazd został wpisany do rejestru zabytków lub że znajduje się w wojewódzkiej ewidencji zabytków lub że pojazd jest wpisany do inwentarza muzealiów, zgodnie z odrębnymi przepisami.

W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że pojazd nie został wpisany do rejestru zabytków i nie znajduje się w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Komentarza wymaga natomiast kwestia statusu przedmiotowego samochodu jako muzealium.

Słusznie, w ocenie SKO, zauważył organ pierwszej instancji, że art. 72 ust. 3 w zw. z art. 2 pkt 39 PRD w zakresie warunków rejestracji pojazdów zabytkowych odsyła do przepisów szczególnych (odrębnych) - zarówno w kontekście wpisu pojazdu do rejestru zabytków lub wpisu do wojewódzkiej ewidencji zabytków, jak i w kontekście wpisu pojazdu do inwentarza muzealiów. Ponieważ - jak wskazano - pojazd będący przedmiotem niniejszego postępowania nie jest i nie był wpisany do rejestru zabytków lub wojewódzkiej ewidencji zabytków, w niniejszej sprawie analizy wymagają przepisy odnoszące się do zasad wpisu obiektu do inwentarza muzealiów. Kwestie te reguluje natomiast ustawa o muzeach. Zgodnie z art. 21 ust. l i ust. la U.MUZ. muzealiami są rzeczy ruchome i nieruchomości stanowiące własność muzeum i wpisane do inwentarza muzealiów. Muzealia stanowią dobro narodowe. W przypadku muzeum nieposiadającego osobowości prawnej, muzealiami są rzeczy ruchome i nieruchomości stanowiące własność podmiotu, który utworzył muzeum oraz wpisane do inwentarza muzealiów. Organ pierwszej instancji w związku z przedłożonym do akt sprawy dowodem sprzedaży samochodu na rzecz P. G. (faktura marża nr [...] z dnia 3.09.2025 r.) zasadnie podał w wątpliwość fakt, czy ów pojazd nadal posiada status muzealium. Nie ulega bowiem wątpliwości, że status muzealium - w świetle cytowanych wyżej przepisów - może mieć wyłącznie obiekt (ruchomość lub nieruchomość) spełniający łącznie dwie konieczne przesłanki: 1) obiekt stanowi własność muzeum lub - w przypadku muzeum nieposiadającego osobowości prawnej -stanowi własność podmiotu, który utworzył muzeum; 2) obiekt został wpisany do inwentarza muzealiów. Odpadnięcie którejkolwiek z tych przesłanek powoduje, że obiekt traci status muzealium. Oznacza to, że zbycie przez właściciela muzeum obiektu wpisanego do inwentarza muzealiów na rzecz podmiotu nie będącego właścicielem muzeum (który nie utworzył muzeum) powoduje utratę przez rzecz sprzedaną statusu muzealium, niezależnie od tego, czy zbywca dopełnił obowiązku wykreślenia obiektu z inwentarza muzealiów, czy też nie. Wynika to stąd, że ustawodawca za jeden z warunków istotnych, a równocześnie koniecznych do uznania rzeczy za muzealium uznaje przesłankę prawa własności przysługującego muzeum lub podmiotowi, który utworzył muzeum. Wnioski takie płyną z bezpośredniego brzmienia cytowanego wyżej art. 21 ust. 1 i ust. 1a U.MUZ., Kolegium stwierdza, że przepis ten jest jasny i nie wymaga skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych. Stanowisko Kolegium jest w tym zakresie spójne z wyjaśnieniami Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, które zostały uzyskane przez organ pierwszej instancji w piśmie z dnia 7.10.2025 r., [...].

Podkreślono, że zgodnie z literalnym brzmieniem art. 2 pkt 39 PRD jako pojazd zabytkowy może być zarejestrowany pojazd, który m.in. jest wpisany dc inwentarza muzealiów. Problem interpretacyjny, który może pojawiać się na tle tego przepisu może dotyczyć sytuacji - takiej jak w niniejszej sprawie - gdy z jednej strony brak jest dowodu na to, że pojazd został wykreślony z inwentarza muzealiów prowadzonego przez poprzedniego właściciela, a z drugiej strony pojazd został sprzedany przez muzeum posiadające osobowość prawną lub przez podmiot tworzący muzeum nieposiadające osobowości prawnej i nowym właścicielem pojazdu nie jest muzeum lub podmiot, który utworzył muzeum. Należy zatem odpowiedzieć na pytanie, -czy można zarejestrować pojazd jako zabytkowy w sytuacji, gdy wprawdzie nowym właścicielem nie jest muzeum lub podmiot tworzący muzeum, ale pojazd nie został wykreślony z inwentarza muzealiów prowadzonego przez poprzedniego właściciela.

W tym kontekście Kolegium wskazało, że warunki rejestracji pojazdu jako zabytkowego należy rozpatrywać w ich całokształcie, tym samym art. 72 ust. 3 w zw. z art. 2 pkt 39 PRD w zw. z art. 21 ust. 1 i ust. 1a U.MUZ. należy interpretować w powiązaniu z art. 72 ust. 1 PRD (...) Tym samym w sytuacji rejestracji pojazdu jako zabytkowego który stanowi muzealium możliwe zarejestrowanie takiego pojazdu tylko na rzecz właściciela, którym jest muzeum rzecz właściciela, którym jest podmiot tworzący muzeum nieposiadające osobowości prawnej. Inwentarz muzealiów, o którym mowa w art. 2 pkt 39 ustawy stanowi tu zatem inwentarz prowadzony przez właściciela tego pojazdu, a nie przez inny podmiot. Tym samym w niniejszej sprawie nie było konieczne badanie przez organ aktualności w pojazdu do inwentarza muzealiów prowadzonego przez właściciela Muzeum Pojazdów Spalinowych w Krakowie nr [...], tj. czy doszło do formalnego wykreślenia owego wpisu. Wpis ten lub jego wykreślenie w niniejszej sprawie nie ma znaczenia, albowiem pojazd nie jest rejestrowany na rzecz J. S. (właściciela teg, Muzeum), a o rejestrację pojazdu ubiega się P. G., który nie utworzył żadnego muzeum. Wymaga także zauważenia, że wpis do inwentarza muzealiów ma charakter czynności faktycznej (administracyjno-technicznej), konstytuującej domniemanie (domniemanie wynikające z dokumentu urzędowego), że objęte tym wpisem rzeczy ruchome lub nieruchomości stanowią własność muzeum (a w przypadku muzeum prywatnego - założyciela tego muzeum).

Z uwagi na powyższe, Kolegium uznało, że w tej sprawie nie zostały spełnione przez skarżącego przesłanki do rejestracji pojazdu zabytkowego, bowiem skarżący nie jest podmiotem który utworzył muzeum. W aktach brak jest dowodu potwierdzającego spełnienie przesłanek z art. 2 pkt 39 prd.

W ocenie Kolegium bazowanie wyłącznie na literalnym brzmieniu § 2 ust. 7 ROZP.RiOP. (jak chce tego Skarżący) stałoby w sprzeczności ustawową regulacją art. 72 ust. 3 PRD. Tym samym przepis rozporządzenia - wskazany w zarzucie jako rzekomo naruszony - powinien być wykładany w sposób spójny z ustawą, która stanowi akt wyższego rzędu niż rozporządzenie, a rozporządzenie nie może być interpretowane w ten sposób, że ustanawia standardy niższe od ustawy lub z nią sprzeczne. W związku zatem z zawartymi w aktach sprawy dowodami zbycia pojazdu na rzecz P. G., organy orzekające w niniejszej sprawie nie tylko mogły, ale były zobowiązane do analizy całokształtu przesłanek rejestracji tego pojazdu jako zabytkowego.

W skardze wniesionej na ww. decyzję SKO P. G. działający przez pełnomocnika zarzucił naruszenia przepisów prawa, tj.: - art. 2 pkt 39 ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez jego błędne zastosowanie i błędną wykładnię, polegające na uznaniu, iż pojazd zabytkowy podlegający przerejestrowaniu, to pojazd wpisany do inwentarza muzealiów oraz pozostający przedmiotem własności założyciela muzeum w dacie zgłoszenia wniosku o przerejestrowanie, podczas gdy przepis ustawy nie definiuje pojęcia pojazdu zabytkowego poprzez stosunek własnościowy tego pojazdu; - art. 73 ust. 1 oraz art. 73 ust. la ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez ich niezastosowanie w sprawie; - § 2 ust. 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 8 listopada 2024 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów (Dz. U. 2024, poz. 1709) poprzez jego pominięcie i błędne uznanie, iż obowiązek przedkładania dokumentu potwierdzającego wpisanie pojazdu do inwentarza muzealiów wraz z dokumentem wykazującym wyłączną własność pojazdu ze strony założyciela muzeum dotyczy wniosku o przerejestrowanie pojazdu zabytkowego, podczas gdy przepis rozporządzenia wymóg taki wprowadza wyłącznie wobec zgłoszenia pojazdu zabytkowego do pierwszej rejestracji, a nie do jego przerejestrowania; - art. 21 ust. la ustawy o muzeach poprzez jego zastosowanie w sprawie i błędne uznanie, iż pojazd zabytkowy podlegający przerejestrowaniu powinien w dacie przerejestrowania odpowiadać definicji muzealium, podczas gdy przerejestrowaniu podlega pojazd zabytkowy wpisany do inwentarza muzealiów a jego status muzealium w ujęciu przepisów ustawy o muzeach jest w zakresie przerejestrowania prawnie irrelewantny; - art. 107 § 1 pkt 4 i 6 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 7 k.p.a. i art. 8 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego uzasadnienia prawnego decyzji oraz brak podania wyraźnej podstawy prawnej obowiązku założyciela muzeum prywatnego wykreślenia z inwentarza muzealium pojazdu zbytego przez tego założyciela, a także brak podania wyraźnej podstawy prawnej obowiązku dołączenia do wniosku o kolejną rejestrację pojazdu (a nie zgłoszenia do pierwszej rejestracji pojazdu) uwierzytelnionej kopii decyzji w sprawie wpisania pojazdu do rejestru zabytków lub dokumentu potwierdzającego ujęcie pojazdu w wojewódzkiej ewidencji zabytków albo potwierdzającego wpisanie pojazdu do inwentarza muzealiów, nieuwzględnienie zasady załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz zasady pogłębiania zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej. Niezależnie od powyższego Skarżący zarzucił również błąd w ustaleniach faktycznych polegający na niezgodnym z treścią akt sprawy przyjęciu przez SKO w Krakowie, jakoby Skarżący wniósł o czasową rejestrację ww. pojazdu marki. Mając na uwadze podniesione zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżanej decyzji w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi wyjaśniono podniesione zarzuty.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu zgodności z prawem (legalności) zaskarżonego aktu (odpowiednio decyzji, postanowienia, innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej) z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa.

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Sąd zauważa na wstępie, że w analogicznym stanie faktycznym i prawnym WSA w Krakowie wydał wyrok z 24.02.2026 r., III SA/Kr 1260/25, w którym oddalił skargę na decyzję, która została wydana w tożsamym stanie faktycznym i prawnym co w rozpoznawanej sprawie. Sąd w składzie obecnym w pełni podziela stanowisko wyrażone przez WSA w Krakowie, a tym samym przyjmuje je jako własne na potrzeby niniejszego uzasadnienia.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy: art. 72 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1251, zwanej dalej Prawem o ruchu drogowym). Ustęp 1 art. 72 Prawa o ruchu drogowym wskazuje, że rejestracji dokonuje się na podstawie wymienionych tam dokumentów, m.in. dowodu własności pojazdu lub dokumentu potwierdzającego powierzenie pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5; karty pojazdu, jeżeli była wydana, itd.

Z kolei w świetle art. 72 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym "Dodatkowo wymaga się dokumentu potwierdzającego spełnienie wymagań, o których mowa w art. 2 pkt 39 - w stosunku do pojazdów zabytkowych."

Art. 2 pkt 39 Prawa o ruchu drogowym stanowi, że użyte w ustawie określenia oznaczają: "pojazd zabytkowy - pojazd, który na podstawie odrębnych przepisów został wpisany do rejestru zabytków lub znajduje się w wojewódzkiej ewidencji zabytków, a także pojazd wpisany do inwentarza muzealiów, zgodnie z odrębnymi przepisami".

W świetle treści art. 21 ustawy z dnia 21 listopada 1996 r. o muzeach (Dz. U. z 2022 r., poz. 385, zwanej dalej ustawą o muzeach) "Muzealiami są rzeczy ruchome i nieruchomości stanowiące własność muzeum i wpisane do inwentarza muzealiów. Muzealia stanowią dobro narodowe." (ust. 1). W przypadku muzeum nieposiadającego osobowości prawnej, muzealiami są rzeczy ruchome i nieruchomości stanowiące własność podmiotu, który utworzył muzeum, oraz wpisane do inwentarza muzealiów (ust. 1a).

Z § 2 ust. 7 pkt 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 11 grudnia 2017 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów oraz wymagań dla tablic rejestracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1709 ze zm.) wynika, że w przypadku zgłoszenia do pierwszej rejestracji pojazdu zabytkowego, do wniosku o rejestrację właściciel pojazdu dołącza m.in. uwierzytelnioną kopię decyzji w sprawie wpisania pojazdu do rejestru zabytków lub dokument potwierdzający ujęcie pojazdu w wojewódzkiej ewidencji zabytków albo potwierdzający wpisanie pojazdu do inwentarza muzealiów, zgodnie z odrębnymi przepisami. Dołącza się także zaświadczenie o przeprowadzonym badaniu co do zgodności z warunkami technicznymi pojazdu zabytkowego oraz protokół oceny stanu technicznego pojazdu zabytkowego, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 81 ust. 16 Prawa o ruchu drogowym.

Należy również podnieść, że w piśmiennictwie oraz orzecznictwie przyjmuje się, iż "Wpis do inwentarza muzealiów jest (...) czynnością faktyczną (materialno-techniczną) konstytuującą domniemanie (domniemanie wynikające z dokumentu urzędowego), że objęte tym wpisem rzeczy ruchome lub nieruchomości stanowią własność muzeum (a w przypadku muzeum prywatnego - założyciela tego muzeum)" (P. Antoniak, Ustawa o muzeach. Komentarz, tezy do art. 21, LEX-el.; A. Jagielska-Burduk, D. Markowski, Wybrane zagadnienia dotyczące sposobów nabywania własności dzieł sztuki i zabytków przez muzea, Acta Universitatis Nicolai Copernici, Zabytkoznawstwo i Konserwatorstwo, XLIV, Toruń 2013, s. 534 i n. oraz podane tam orzecznictwo). Jest to zatem domniemanie "własności muzeum" (a w przypadku muzeum prywatnego - założyciela tego muzeum), a nie "współwłasności". Co więcej, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Kultury z dnia 30 sierpnia 2004 r. w sprawie zakresu, form i sposobu ewidencjonowania zabytków w muzeach (Dz. U. z 2004 r. Nr 202, poz. 2073) i wg jego § 6 ust. 1 i 2 muzealium wpisane do księgi inwentarzowej otrzymuje zawsze, gdy to jest możliwe, nieusuwalne oznakowanie, składające się z oznaczenia właściciela (a nie "oznaczenia właścicieli" - przyp. Sądu) i numeru z księgi inwentarzowej. Oznakowania dokonuje się techniką zapewniającą jego trwałość, bezpośrednio na przedmiocie, w miejscu najmniej widocznym, nienaruszającym wizualnego kształtu muzealium. W szczególnych przypadkach oznakowanie może być przymocowane do muzealium w sposób możliwie trwały. Ingerencja taka w muzealium jest więc obligatoryjna, chyba że nie będzie możliwa ze względu na charakter przedmiotu i zagrożenie jego zniszczenia, uszkodzenia (np. negatyw fotograficzny, bibuła z historycznymi zapiskami, itd.).

Zatem tak daleko idąca i trwała ingerencja w muzealium wymaga posiadania pełnej własności rzeczy. Jeśli muzeum (a w przypadku muzeum prywatnego - założyciel tego muzeum) nie jest jej właścicielem, może ewentualnie uzyskać prawo do tzw. depozytu (zob. § 1 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Kultury z dnia 30 sierpnia 2004 r. w sprawie zakresu, form i sposobu ewidencjonowania zabytków w muzeach). Jednocześnie należy mieć również na uwadze to, że nie każdy przedmiot eksponowany w muzeum i tam ewidencjonowany stanowi jednocześnie zabytek. Mogą to być także inne przedmioty, np. współczesne repliki. Do zakwalifikowania przedmiotu jako zabytkowego konieczne jest spełnienie szczegółowych przesłanek (zob.m.in. art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochotnie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1292).

Należy również zwrócić uwagę na treść rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 sierpnia 2022 r. w sprawie szczegółowych czynności organów w sprawach związanych z dopuszczeniem pojazdu do ruchu oraz wzorów dokumentów w tych sprawach (Dz. U. z 2022 r., poz. 1849). W załączniku nr 2 zamieszczono "Instrukcję w sprawie czynności związanych z czasową rejestracją pojazdu z urzędu."

Zarówno załącznik ten, jak i docelowe rozwiązania przewidziane w ustawie - Prawo o ruchu drogowym, świadczą o konieczności weryfikowania danych zawartych w dokumentacji przedkładanej przez stronę w postępowaniach dotyczących rejestracji pojazdu (por. także wyrok NSA z dnia 22 marca 2024 r., sygn. akt I OSK 1171/20; LEX nr 3824766.

I tak, w § 1 pkt 4 ww. załącznika nr 2 stwierdzono, że "Po dokonaniu czasowej rejestracji pojazdu z urzędu, a przed wystawieniem dowodu rejestracyjnego, organ rejestrujący stosuje odpowiednio przepis § 3 rozporządzenia i prowadzi, w razie konieczności, postępowanie wyjaśniające dotyczące własności pojazdu i jego cech identyfikacyjnych oraz, w razie konieczności, w przypadku pojazdu zabytkowego: a) weryfikuje dane zawarte w kopii decyzji w sprawie wpisania pojazdu do rejestru zabytków lub w dokumencie potwierdzającym ujęcie pojazdu w wojewódzkiej ewidencji zabytków albo w dokumencie potwierdzającym wpisanie pojazdu do inwentarza muzealiów, b) weryfikuje dane zawarte w zaświadczeniu, o którym mowa w § 2 ust. 7 pkt 2 rozporządzenia o rejestracji pojazdów.

Podobne rozwiązania, służące weryfikacji danych podlegających wpisowi do centralnej ewidencji pojazdów, przewiduje m.in. 80bb ust. 2, art. 80bd Prawa o ruchu drogowym. Stąd tego rodzaju dane nie są przyjmowane przez organ bezkrytycznie i podlegają weryfikacji, w szczególności w kontekście obowiązujących przepisów prawa. Oczywiście samej pozorności umowy cywilnoprawnej nie może badać organ administracji publicznej, gdyż jest to domena sądów powszechnych. Musi jednak przeprowadzić weryfikację dokumentacji w kontekście obowiązujących przepisów, w tym odrębnych i dokonać ich wykładni. Taki pojazd musi również spełniać przesłanki bezpieczeństwa.

Mając zatem to wszystko na uwadze za prawidłowe należało ocenić, zdaniem Sądu, działania orzekających organów w rozpatrywanym przypadku.

Zasadnie stwierdziło i Kolegium i organ pierwszej instancji, że zgodnie z art. 21 ust. 1a ustawy o muzeach i innych wskazanych regulacji w przypadku muzeum nieposiadającego osobowości prawnej, muzealiami są rzeczy ruchome i nieruchomości stanowiące własność podmiotu, który utworzył muzeum oraz wpisane do inwentarza muzealiów. W związku zatem z przedłożoną do akt sprawy umową sprzedaży samochodu zasadnie stwierdziły organy, istnienie wątpliwości co do faktu, czy przedmiotowy pojazd dalej wpisany jest do właściwego inwentarza muzealiów. Prawidłową wykładnie przepisów, dokonaną przez organy wzmacnia treść wyjaśnień Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, z których wynika, że w przypadku zmiany statusu prawnego (zbycia) pojazdu zabytkowego, jak w tym wypadku, który na podstawie odrębnych przepisów został wpisany do inwentarza muzeum założonego przez osobę fizyczną, pojazd taki należy wykreślić z inwentarza.

Ponadto, w aktach sprawy nie znajduje się inny "dokument potwierdzający spełnienie którejkolwiek z przesłanek wyrażonych w art. 2 pkt 39 Prawa o ruchu drogowym.

Zatem trafnie i prawidłowo uznało Kolegium, że organ pierwszej instancji zasadnie wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o rejestrację przedmiotowego pojazdu o wymienione w wezwaniu dokumenty.

Podzielić należało stanowisko Kolegium, że przedłożenie tych dokumentów jest wymagane nie tylko w przypadku pierwszej rejestracji. Istotnie, takie odczytanie § 2 ust. 7 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 8 listopada 2024 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów, wymagań dla tablic rejestracyjnych oraz wzorów innych dokumentów związanych z rejestracją pojazdów, jak twierdzi skarżący, stałoby w sprzeczności ustawową regulacją art. 72 ust. 3 Prawa o ruchu drogowym. Pojęcie muzealium w rozumieniu ustawy o muzeach jest pojęciem szerszym niż zabytek, a przez to muzealium wpisane do inwentarza muzeum może lecz nie musi być jednoczenie zabytkiem. Pojazdy będące muzealiami wpisanymi do inwentarza muzeum nie powinny być traktowane jako zabytki w myśl ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochotnie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1292).

W ocenie Sądu podjęte przez Kolegium i organ pierwszej instancji rozstrzygnięcia o odmowie rejestracji przedmiotowego pojazdu z uwagi na niewykazanie przez skarżącego, że pojazd ten spełnia przesłanki określone w art. 2 pkt 39 Prawa o ruchu drogowym, należało ocenić, jako odpowiadające prawu.

Wbrew twierdzeniom skargi Sąd nie dopatrzył się naruszeń wskazanych w skardze przepisów k.p.a. w stopniu powodującym konieczność uchylenia kontrolowanych decyzji.

Organy prawidłowo zinterpretowały i zastosowały art. 72 ust. 1 i 3 Prawa o ruchu drogowym.

Wobec tego Kolegium miało podstawy do skorzystania z przyznanych mu kompetencji, jako organowi odwoławczemu, art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., i utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji skoro jego rozstrzygnięcie jest tożsame z organem pierwszoinstancyjnym.

Skarga nie mogła więc wywrzeć zmierzonego skutku. Wpływu na powyższe rozstrzygnięcie Sądu nie miały również powołane przez pełnomocnika skarżącego wyroki sądów administracyjnych.

W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143) orzekł, jak w sentencji.