Sąd uchylił karę dla właściciela za zniszczenie ośmiu świerków i zasądził koszty od kolegium

Zaskarżoną decyzją z 27 października 2025 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej jako "SKO" lub "organ II instancji") po rozpatrzeniu odwołania W. S. (dalej jako "Skarżący" lub "Wnioskodawca") od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia 3 lipca 2025 r., [...], nakładającej na Skarżącego administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za zniszczenie 8 szt. drzew gatunku świerk zwyczajny na terenie nieruchomości działka nr ewid. [...], obręb [...], gmina [...].

Powyższa decyzja, jak wynika z jej uzasadnienia i akt sprawy, zapadła w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

W dniu 16 maja 2024 r. do Wójta Gminy [...] (dalej jako "Wójt" lub "organ I instancji") wpłynął wniosek Skarżącego o wydanie zezwolenia na usunięcie 8 szt. drzew gatunku świerk z terenu nieruchomości działka nr [...], obręb [...], gmina [...] (dalej: "Nieruchomość").

Po uzupełnieniu wniosku przez wskazanie tytułu prawnego, z którego wynika prawo władania nieruchomością, Wójt, zawiadomił Wnioskodawcę, iż zostało wszczęte postępowanie administracyjne oraz poinformował o miejscu i terminie oględzin.

W dniu 26 czerwca 2024 r. przeprowadzone zostały oględziny Nieruchomości. Stwierdzono, że drzewa gatunku świerk zwyczajny w ilości 8 szt. rosnące na terenie Nieruchomości są w złym stanie fitosanitarnym (obumarłe), nie rokują dalszej przydatności w kolejnych sezonach wegetacyjnych. Jednocześnie stwierdzono, że w obrębie koron drzew dokonano usunięcia gałęzi w wymiarze przekraczającym 50 %, która rozwinęła się w całym okresie rozwoju drzew, co w konsekwencji przyczyniło się do ich zamarcia.

W odpowiedzi na wezwanie do złożenia wyjaśnień pismem z dnia 10 lipca 2024 r. wnioskodawca wskazał, iż cięcia w obrębie koron drzew dokonano ok. 5 lat temu, a zabiegi zostały wykonane przez dzierżawcę nieruchomości E. S. (dalej jako "Najemca") – do pisma załączono umowę najmu i jej wypowiedzenie, obejmujące okres najmu lokalu od 26 października 2014 r. do 30 czerwca 2024 r., bez zgody posiadacza [właściwie – właściciela] Nieruchomości.

Najemca w wiadomości e-mail z dnia 19 sierpnia 2024 r. poinformowała, iż nie miała nic wspólnego ze ścięciem koron drzew. Zwróciła natomiast uwagę na fakt, iż cięć mogła dokonać spółka [...] w ramach utrzymania urządzeń przesyłowych.

W dniu 20 sierpnia 2024 r. przeprowadzone zostały ponowne oględziny Nieruchomości z udziałem pracownika organu. Najemca nie stawiła się.

W odpowiedzi na pytanie Wójta, pismem z dnia 8 stycznia 2025 r. [...] Sp. z o.o. (dalej: "[...]") poinformowała, iż przez Nieruchomość przebiega odcinek linii średniego napięcia 15 kV zasilający stację transformatorową nr [...] oraz odcinek linii niskiego napięcia 0,4 kV obwód nr [...] oraz że w latach 2014-2024 nie było potrzeby zlecania prac przycinania koron lub gałęzi drzew z uwagi na kolizję z napowietrzną linią energetyczną.

Decyzją z dnia 03 lipca 2025 r., [...], Wójt wymierzył Skarżącemu karę pieniężną w wysokości [...] zł za zniszczenie 8 szt. drzew gatunku świerk zwyczajny na terenie Nieruchomości.

W uzasadnieniu wskazał, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, złożonych wyjaśnień przez właściciela nieruchomości, osobę wynajmującą oraz spółkę [...], brak jest podstaw faktycznych i prawnych do uznania przez Organ, iż zniszczenia drzew dokonał najemca lub właściciel urządzeń przesyłowych. Wobec tego, na podstawie art. 88 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2024 r., poz. 1478, dalej w skrócie "u.o.p."), kara za zniszczenie zieleni nałożona została na posiadacza nieruchomości. Ponadto, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym na podstawie zdjęć satelitarnych datowanych na lata 2018 i 2019 z Google Maps, w niniejszej sprawie brak jest podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 89 ust. 10 u.o.p. . Zniszczenie drzew nastąpiło w roku 2019, tak więc niniejsze postępowanie wszczęte zostało przed upływem 5 lat o których mowa w art. 89 ust. 10 u.o.p. Wójt zakwalifikował okoliczności sprawy jako wyczerpujące dyspozycję art. 87a ust. 5 i art. 89 ust. 1 u.o.p.

Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji wskazując, że zniszczenia drzew dokonał Najemca i wskazał świadków.

Decyzją z 27 października 2025 r., wskazaną we wstępie, SKO utrzymało decyzję Wójta w mocy. Przytoczywszy wybrane regulacje u.o.p. podkreśliło, że "nie ma wątpliwości, że nie doszło do upływu terminu przedawnienia kar pieniężnych za usunięcie drzew lub krzewów lub ich zniszczenie na podstawie art. 89 ust. 10 u.o.p. Jak wynika ze zdjęć satelitarnych dołączonych do akt sprawy datowanych na lata 2018 i 2019 z Google Maps, zniszczenie drzew nastąpiło w roku 2019 [...]. Skoro zatem zniszczenie drzewa nastąpiło w roku 2019 r., a termin przedawnienia rozpoczyna bieg od końca roku, w którym usunięto lub zniszczono drzewo, to postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte przed upływem terminu przedawnienia z art. 89 ust. 10 u.o.p. Ponadto SKO przyjęło za prawidłowe i wiarygodne ustalenia faktyczne organu I instancji w szczególności w zakresie braku podstaw faktycznych i prawnych do uznania, że zniszczenia dokonał najemca lub właściciel urządzeń przesyłowych. Odwołujący nie przedstawił żadnych dowodów potwierdzających jego twierdzenia w zakresie tego, że zniszczenia dokonał najemca, w szczególności na skutek wezwania do złożenia wyjaśnień z dnia 1.07.2024 r. Następnie wskazał, że brak jest jakiegokolwiek merytorycznego umotywowania zasadności przeprowadzenia dowodu z zawnioskowanych świadków ani także przedstawienia uzasadnionego stanowiska w sprawie, poza lakonicznym wskazaniem na odpowiedzialność Najemcy.

W zwięzłej skardze na powyższą decyzję Skarżący, reprezentowany przez adwokata, zarzucił decyzji naruszenie:

1. art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i w konsekwencji błędne ustalenie, że zniszczonych zostało 8 sztuk drzew gatunku świerk zwyczajny, a nie 6 sztuk drzew,

2. art. 80 k.p.a. poprzez dowolną ocenę dowodów i w konsekwencji błędne ustalenie podmiotu odpowiedzialnego z pominięciem faktu wynajmu nieruchomości, brak ustalenia rzeczywistego sprawcy, pominięcie znaczenia umowy najmu i naruszenie zasady indywidualizacji odpowiedzialności,

3. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewystarczające uzasadnienie decyzji i brak wyjaśnienia dlaczego nie [sic]

4. art. 8 k.p.a. (zasada proporcjonalności) i nieprawidłowe ustalenie wysokości kary.

5. przepisów ustawy o ochronie przyrody:

o art. 83 ust. 1 u.o.p. - poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w każdym przypadku usunięcia drzewa bez zezwolenia odpowiedzialność ponosi właściciel, bez ustalenia rzeczywistego sprawcy,

o art. 88 ust. 1 pkt 2 u.o.p. - poprzez nałożenie administracyjnej kary pieniężnej bez prawidłowego ustalenia podmiotu, który usunął drzewa,

o art. 89 ust. 1 u.o.p. - poprzez mechaniczne ustalenie wysokości kary, bez uwzględnienia okoliczności sprawy,

o art. 83f u.o.p. - poprzez jego niezastosowanie, mimo że w sprawie mogły zachodzić przesłanki wyłączające obowiązek uzyskania zezwolenia (np. stan drzew, zagrożenie).

Wobec powyższych zarzutów wniósł o uchylenie obu decyzji, wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W lakonicznym uzasadnieniu skargi wskazał, że Organ błędnie przypisał odpowiedzialność skarżącemu, pomijając fakt, iż nieruchomość była wynajmowana, a faktyczne władztwo nad nią sprawował najemca. Skarżący złożył do akt sprawy umowę najmu i przedstawił listę świadków, którzy mieli potwierdzić podnoszone przez skarżącego zarzuty. Świadkowie powoływani przez skarżącego nie zostali przesłuchani, co faktycznie doprowadziło do błędnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie. Ponadto organ nie zbadał stanu drzew ani nie rozważył, czy zachodziły przesłanki z art. 83f ustawy, które mogły wyłączać obowiązek uzyskania zezwolenia. Wysokość kary została ustalona w sposób błędny. Skarżący wskazuje, że zniszczeniu miały ulec 6 sztuk drzew a nie jak wskazuje organ 8 sztuk drzew.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko.

Na rozprawie w dniu 24 września 2026 r. pełnomocnik Skarżącego wniosła i wywiodła jak w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z innych przyczyn, niż w niej podniesione.

Na wstępie należy podkreślić, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.

Przedmiotem tak rozumianej kontroli jest w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 27 października 2025 r., nr [...], w przedmiocie nałożenia na W. S. administracyjnej kary pieniężnej w wysokości [...] zł za zniszczenie 8 szt. drzew gatunku świerk zwyczajny na terenie nieruchomości działki nr ewid. [...], obręb [...], gmina [...].

Podstawę materialnoprawną wydanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2024 r., poz. 1478, dalej w skrócie "u.o.p."), w szczególności jej art. 88 ust. 1 pkt 3, ust. 2 i ust. 3 oraz art. 89 ust. 1.

W myśl powołanych regulacji wójt, burmistrz albo prezydent miasta wymierza administracyjną karę pieniężną za zniszczenie drzewa lub krzewu (art. 88 ust. 1 pkt 3 u.o.p.). Kara, o której mowa w ust. 1, jest nakładana na posiadacza nieruchomości, albo właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, albo na inny podmiot, jeżeli działał bez zgody posiadacza nieruchomości (ust. 2). Uiszczenie kary następuje w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja w sprawie wymierzenia kary stała się ostateczna (ust. 3).

Zgodnie z art. 89 ust. 1 u.o.p. administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1-3, 5 i 6 , ustala się w wysokości dwukrotnej opłaty za usunięcie drzewa lub krzewu, o której mowa w art. 84 ust. 1 , a w przypadku, w którym usunięcie drzewa lub krzewu jest zwolnione z obowiązku uiszczenia opłaty, administracyjną karę pieniężną ustala się w wysokości takiej opłaty, która byłaby ponoszona, gdyby takiego zwolnienia nie było.

Co jednak szczególnie istotne w niniejszej sprawie, w myśl art. 89 ust. 10 u.o.p., nie wszczyna się postępowania w sprawie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli od końca roku, w którym usunięto lub zniszczono drzewo lub krzew albo uszkodzono drzewo, upłynęło 5 lat.

Najemca Nieruchomości do wiadomości z 19 sierpnia 2024 r. załączył zdjęcia "potwierdzające, że drzewa były ścięte dalej niż 5 lat wstecz".

Wójt stwierdził, że "na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym na podstawie zdjęć satelitarnych datowanych na lata 2018 i 2019 z Goggle [sic] Maps, w niniejszej sprawie brak jest podstaw do umorzenia postępowania na podstawie art. 89 ust. 10 u.o.p.

W tym miejscu Sąd wskazuje na marginesie, że w aktach sprawy nie znajdują się zdjęcia satelitarne z Google Maps, a zdjęcia z tej usługi udostępnione tam przez użytkowników serwisu oraz w ramach usługi Street View.

Przede wszystkim jednak, organ I instancji przytoczywszy następnie w uzasadnieniu decyzji art. 89 ust. 10 u.o.p. wskazał, że "zniszczenie drzew nastąpiło w roku 2019, tak więc niniejsze postępowanie wszczęte zostało przed upływem 5 lat, o których mowa w art. 89 ust. 10 [u.o.p.]". Pominął jednak część przepisu nakazującą umorzenie wszczętego postępowania, jeżeli od końca roku, w którym zniszczono drzewo upłynęło 5 lat, a zatem w niniejszej sprawie – do końca 2024 r.

Tym samym organy prowadziły postępowanie jeszcze w 2025 r., wbrew wyraźnej treści ww. regulacji.

Wobec powyższego zbędne stało się merytoryczne odnoszenie przez Sąd do zarzutów skargi.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję wraz z decyzją ją poprzedzającą decyzją Wójta Gminy [...] z dnia 3 lipca 2025 r. znak. [...] (pkt 1 sentencji wyroku).

Prowadząc postępowanie ponownie organ zweryfikuje, czy doszło do ew. zawieszenia lub przerwania biegu terminu przedawnienia z art. 89 ust. 10 u.o.p., a w przypadku odpowiedzi negatywnej – wobec ustalenia, że zniszczenie drzew nastąpiło w 2019 r. – umorzy postępowanie w sprawie wymierzenia kary za ich zniszczenie.

O kosztach postępowania (pkt 2 sentencji wyroku), obejmujących wpis od skargi w wysokości 759 zł, wynagrodzenie przysługujące pełnomocnikowi Skarżącego w wysokości 3600 zł ustalone na podstawie § 15 ust. 1 w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 i § 2 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2026 r. poz. 215) wraz z opłatą od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł – w łącznej kwocie 4376 (słownie: cztery tysiące trzysta siedemdziesiąt sześć) złotych, Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a.