Cudzoziemiec czekał na zezwolenie na pobyt od września 2025 r. Sąd uznał bezczynność wojewody

D. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Wojewody Pomorskiego (dalej w skrócie zwanego Wojewodą) w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, zarzucając organowi naruszenie art. 8 § 1, art. 12 § 1, art. 37 § 3a i § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz.U. z 2025 r. poz. 1691) – dalej w skrócie zwanej k.p.a., art. 112a ustawy o cudzoziemcach oraz art. 110d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz.U. z 2023 r. poz. 103) – dalej w skrócie zwanej ustawą pomocową.

W treści skargi strona wniosła o zobowiązanie Wojewody do wydania decyzji w odpowiednim terminie, stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, które miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, wymierzenia organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a., przyznania skarżącemu od organu sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że wniosek pobytowy został złożony w dniu

12 września 2025 r. natomiast od momentu odebrania odcisków palców skarżący nie był wzywany do uzupełnienia jakichkolwiek braków formalnych czy złożenia dokumentów. Także złożone ponaglenie pozostało bez odpowiedzi.

Skarżący wskazał następnie, że do jego sytuacji nie znajduje zastosowania

art. 100d ust. 1 pkt 1 lit a ustawy pomocowej, albowiem jest on obywatelem Białorusi. Ponadto z uwagi na sprzeczność tego przepisu z konstytucją, na co wskazuje orzecznictwo sądów administracyjnych, oceny bezczynności lub przewlekłości organu należy dokonywać z uwzględnieniem zdarzeń, jakie zaistniały od 1 lipca 2024 r.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 100d ust. 1 pkt 1a, ust. 3 pkt 1 i 4 ustawy pomocowej, ewentualnie zobowiązania organu do zakończenia postępowania w terminie nie krótszym niż 30 dni od przekazania prawomocnego wyroku z aktami sprawy, stwierdzenia, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie sprawy nie miały charakteru rażącego, a także

o niewymierzanie organowi grzywny ani sumy pieniężnej.

Organ wyjaśnił, że rozpoznając niniejszą sprawę należy mieć na uwadze jej przedmiot i związane z tym szczególne okoliczności, w tym przede wszystkim mające zastosowanie przepisy oraz zmiany stanu prawnego, które obowiązywały w okresie wpływu wniosku i jego procedowania. W szczególności zwrócono uwagę, że zgodnie z art. 100d ustawy pomocowej, w okresie do dnia 1 stycznia 2023 r. do 4 marca 2027 r. r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących m.in. udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, stały oraz rezydenta długoterminowego UE w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

Wojewoda przywołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2024 r. (sygn. akt II OSK 2362/23) wskazał, że przepisy art. 100c i art. 100d ustawy pomocowej stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców - niezależnie od ich narodowości, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie. Ponadto według organu, mając na uwadze na stanowisko zaprezentowane w przywołanym wyroku, okres zawieszenia i nierozpoczęcia w ogóle biegu terminu do załatwienia sprawy wynikający z art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 ustawy pomocowej powinien być jednakowo uwzględniany przez sąd administracyjny przy ustalaniu okresu bezczynności, jak i przy ocenie stanu przewlekłości. Skoro bowiem, czasowo termin na załatwienie sprawy był (jest) zawieszony lub nie rozpoczął biegu, to do przekroczenia tego terminu nie dochodzi, a więc oczywistym jest brak podstaw do stwierdzenia bezczynności organu. Podobnie brak jest podstaw do stwierdzenia przewlekłości postępowania.

Zdaniem Wojewody, skoro wniosek o udzielenie zezwolenia został złożony przez cudzoziemca w okresie obowiązywania art. 100d ustawy pomocowej, to termin na załatwienie przedmiotowej sprawy nie rozpoczął biegu. Organ stwierdził następnie, że jego stanowisko w sprawie braku rażącego charakteru bezczynności organu, znajduje swoje potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych.

Wojewoda wskazał dalej, że długi czas oczekiwania na rozstrzygnięcie organu w sprawie złożonego wniosku nie wynika z zaprzestania czynności w związku z obowiązywaniem art. 100d ustawy pomocowej, lecz z opóźnień spowodowanych trudnościami kadrowymi oraz dużą liczbą składanych wniosków. Organ podał, że na przestrzeni 4 lat liczba złożonych wniosków wzrosła z poziomu 23.925 do 38.419 (na dzień 25 lipca 2024 r.) oraz, że w roku 2020 liczba spraw przypadająca na jeden etat wynosiła 460 spraw. Na skutek zmian organizacyjnych przeprowadzonych w okresie od 2020 do 2023 r., nastąpił wyraźny wzrost odsetka liczby wniosków złożonych osobiście (z 15,2 % do 50,3 %), skrócony został średni czas załatwiania spraw (z 421 do 311 dni), niemal trzykrotnie wzrosła liczba spersonalizowanych dokumentów (z poziomu 10.045 do 27.301) przy niemal dwukrotnym zwiększeniu liczby wydanych rozstrzygnięć (z poziomu 14.267 do 37.837) oraz zrównane zostały ze sobą liczby wniosków wpływających i wydanych decyzji kończących postępowania administracyjne.

Zdaniem organu, mając na uwadze liczbę spraw dotyczących cudzoziemców rozstrzyganych przez Wojewodę w dniu złożeniu wniosku i w okresie późniejszym, możliwości kadrowe urzędu i kolejność wpływu spraw, nie sposób uznać, że urząd może procedować szybciej w niniejszej sprawie.

W kwestii dochodzonej przez stronę sumy pieniężnej Wojewoda zauważył, że kwestia niewymierzania organowi grzywny, ani niezasądzania sumy pieniężnej w okresie do 4 marca 2027 r., została wprost uregulowana w art. 100d ust. 3 pkt 2 ustawy pomocowej. Ponadto skarżący nie wykazał, aby wskutek bezczynności organu poniósł jakiś uszczerbek, stratę lub krzywdę.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Przedmiotem sporu w rozpatrywanej sprawie była kwestia tego, czy w sprawie z wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, Wojewoda dopuścił się bezczynności względnie, czy postępowanie było przez organ prowadzone w sposób przewlekły.

Skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania skierowana jest przeciwko wadliwemu procesowo stanowi postępowania, w wyniku którego konkretna sprawa indywidualna nie postępuje. Pojęcia bezczynności i przewlekłości zostały zdefiniowane w art. 37 § 1 k.p.a., który stanowi, że stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość).

Sąd rozpoznający skargę podziela argumentację zaprezentowaną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 7 września 2022 r., sygn. akt II OSK 871/22, w którym Sąd ten stwierdził, że bezczynność jest związana z naruszeniem terminów załatwienia sprawy, zarówno terminów określonych w ustawach, jak i wskazanych przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast przewlekłość nie łączy się z przekroczeniem żadnych terminów. Inaczej mówiąc bezczynność zachodzi wówczas, gdy terminy ustawowe oraz wskazane przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. upłynęły, a sprawa nie została załatwiona, zaś przewlekłość występuje wtedy, gdy terminy ustawowe oraz wskazane na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. jeszcze nie upłynęły, a sprawa nie została załatwiona, mimo że z uwagi na swój charakter mogła być już załatwiona. Za takim rozumieniem bezczynności i przewlekłości opowiedział się też NSA w uchwale z 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19, stwierdzając w jej uzasadnieniu, że "z treści przywołanych definicji normatywnych należy wywieść, iż organ jest bezczynny, jeśli nie zakończy postępowania w przewidziany prawem sposób w ustawowym terminie lub w terminie przez siebie zmienionym na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Natomiast postępowanie jest przewlekle prowadzone, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód". Nadto, w powołanej uchwale stwierdzono, że ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw pojęcia bezczynności i przewlekłości uzyskały "odmienny znaczeniowo sens".

Przedmiotem skargi na przewlekłość lub bezczynność organu w postępowaniu administracyjnym jest zatem ocena jego zachowania (zarówno działania jak i zaniechania czynności), dokonywana z perspektywy przepisów regulujących bieg postępowania oraz okoliczności faktycznych i prawnych rzutujących na aktywność organu. Każdy, kto inicjuje postępowanie administracyjne ma prawo oczekiwać podejmowania przez organ działań odpowiadających zasadzie szybkości zawartej w art. 12 § 1 k.p.a., oczekiwać od organu sumiennej analizy treści wniosku i działań zmierzających do rozwiania wątpliwości odnośnie jego treści, jeżeli takowe się pojawią, a także oczekiwać rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie (wyrok NSA z 18 maja 2020 r., I OSK 1426/19, CBOSA).

W orzecznictwie wskazuje się, że z treści art. 37 § 1 k.p.a. wynika, że bezczynność i przewlekłość są pojęciami rozłącznymi, co oznacza, że w tej samej sprawie nie może występować zarówno bezczynność, jak i przewlekłość. Z tego też powodu sąd administracyjny jest zobowiązany ustalić rzeczywistą postać zwłoki organu administracji (bezczynność albo przewlekłość), bez względu na to, jak została sformułowana skarga dotycząca niezałatwienia sprawy przez organ administracji (wyrok NSA z 7 września 2022 r., II OSK 871/22, CBOSA). Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a więc sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. W przypadku skarg na bezczynność istotne znaczenie ma data wniesienia skargi (w perspektywie oceny stanu zarzucanej bezczynność w dacie wniesienia skargi) oraz data wyrokowania (w perspektywie oceny stanu trwałości zarzucanej bezczynności jak i zastosowania regulacji art. 149 § 1 pkt 1 albo pkt 3 p.p.s.a., vide: wyrok NSA z dnia 20 marca 2025 r., III OSK 2670/24, CBOSA).

Jak wynika z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, z uwzględnieniem terminów określonych w § 3 i 3a. W myśl art. 35 § 4 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać inne terminy załatwiania spraw niż określone w k.p.a. Taką szczególną normę stanowi art. 112a ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (zwana dalej ustawą o cudzoziemcach), zgodnie z którym decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Zgodnie natomiast z ust. 2 tego przepisu termin ten biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że przywołane brzmienie przepisu art. 112a ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach, odpowiada stanowi prawnemu obowiązującemu do dnia 27 kwietnia 2026 r., kiedy to na mocy art. 1 pkt 15 lit. a ustawy z dnia 21 listopada 2025 r., o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2025 r., poz. 1794) zmieniono treść wskazywanej normy. Pomimo dokonanej nowelizacji przepisu w sprawie znajduje zastosowanie regulacja obowiązująca przed dniem 27 kwietnia 2026 r., albowiem zgodnie z art. 12 wskazanej ustawy nowelizującej, do postępowań w sprawach uregulowanych w ustawach zmienianych niniejszą ustawą wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie art. 1 pkt 3-5, 8-41, 44 lit. b, pkt 47-49, 50 i 52, art. 2, art. 5-7, art. 8 pkt 1 lit. b oraz c, art. 10, art. 11, art. 13, art. 14 oraz art. 18 ust. 1 i 2 stosuje się przepisy dotychczasowe.

Przywołane przepisy regulują w sposób ścisły terminy załatwienia wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, wydłużając ten termin do 60 dni od dnia spełnienia wymogów określonych w art. 112a ustawy o cudzoziemcach.

W rozpatrywanej sprawie rozpoczęcie biegu tego terminu należy wiązać z chwilą, kiedy w dniu 12 grudnia 2025 r. strona uzupełniła braki formalne wniosku poprzez złożenie odcisków linii papilarnych.

Skoro zatem organ w niniejszej sprawie nie załatwił sprawy w ustawowym terminie, który kończył swój bieg 10 lutego 2026 r., to należy stwierdzić, że rzeczywista postać opieszałości organu administracji polega na jego bezczynności a nie przewlekłym prowadzeniu postępowania. Stan bezczynności zachodzi bowiem wówczas, gdy upłynął ustawowy termin (ewentualnie termin wskazany przez organ administracji na podstawie art. 36 § 1 k.p.a.), a sprawa nie została zakończona wydaniem władczego rozstrzygnięcia.

Analizując kwestię bezczynności organu nie można pomijać regulacji zawartych w ustawie pomocowej, która wprowadzała szczególne rozwiązania odnoszące się do biegu terminów do załatwiania spraw administracyjnych dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

Ustawa pomocowa weszła w życie w zasadniczej części w dniu 12 marca 2022 r. z mocą obowiązującą od dnia 24 lutego 2022 r. (art. 116 ustawy). Następnie na mocy art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830 - powoływana w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa zmieniająca"), wprowadzono do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy art. 100c, który stanowił, że:

1. W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących:

1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej,

2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji;

3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej

- w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne.

3. W okresie, o którym mowa w ust. 1:

1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się;

2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.

4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

W tym miejscu zauważyć należy, że art. 100c ustawy pomocowej nie miał w niniejszej sprawie zastosowania z uwagi na to, że obowiązywał on do 31 grudnia

2022 r., natomiast wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy został złożony już po tej dacie. Niemniej jednak regulacja prawna jaka została zawarta w tym przepisie została następnie wprowadzona w art. 100d ustawy pomocowej, który wszedł w życie z mocą wsteczną z dniem 1 stycznia 2023 r., na mocy art. 1 pkt 32 ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 185). Przepis ten przewidywał analogiczne rozwiązania co norma zawarta w art. 100c ustawy pomocowej, natomiast wskazywał nowy graniczny okres zawieszający bieg terminów dotyczących niektórych spraw prowadzonych przez wojewodów, do 24 sierpnia 2023 r. Kolejnymi zmianami ustawy wskazywany termin był przedłużany i aktualnie, na dzień wydania niniejszego wyroku, art. 100d ustawy pomocowej wskazuje, że zawieszenie biegu terminów na załatwienie spraw o jakich mowa w tym przepisie (względnie nierozpoczęcie biegu tego terminu) ma miejsce do dnia 4 marca 2027 r.

Mając na uwadze zakończenie procesu masowego napływu do Polski kolejnych obywateli Ukrainy w związku z wojną rosyjsko-ukraińską rozpoczętą 24 lutego 2022 r. (co potwierdzają m.in. dane statystyczne udostępnione przez Urząd do Spraw Cudzoziemców za rok 2023 oraz rok 2024), a także wystarczający okres ponad dwóch lat, w jakim władze publiczne winny dostosować potencjał kadrowy oraz organizacyjny służb migracyjnych celem realizacji zasady szybkości postępowania w sprawach dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców na terytorium Polski, w orzecznictwie uznano, że przedłużenie obowiązywania art. 100d na okres po 30 czerwca 2024 r., nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu w sprawie bezczynności lub przewlekłości postępowania (zob. np. wyrok NSA z 19 maja 2025 r., II OSK 2921/24; wyrok NSA z 12 czerwca 2025 r., II OSK 3096/24; wyrok NSA z 13 czerwca 2025 r., II OSK 2940/24; wyrok NSA z 5 sierpnia 2025 r., II OSK 2719/24 - CBOSA). Innymi słowy, przedłużenie na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2024 r. poz. 854; dalej: "nowelizacja majowa"), nastąpiło z oczywistym naruszeniem zasady proporcjonalności, a tym samym z oczywistym naruszeniem m.in. art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 47 w zw. z art. 52 ust. 1 Karty Praw Podstawowych.

Uwzględniając powyższe w ocenie Sądu, od 1 lipca 2024 r. art. 100d ustawy pomocowej nie może być stosowany z uwagi na jego oczywistą sprzeczność z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Oceny zatem bezczynności albo przewlekłości w sprawach, o których mowa w art. 100d ust. 1 ustawy pomocowej, należy dokonywać z uwzględnieniem zdarzeń zaistniałych od 1 lipca 2024 r.

Odnosząc się do formułowanych przez skarżącego twierdzeń o braku podstaw do stosowania przepisu art. 100d ustawy pomocowej do obywatela Białorusi, Sąd stwierdza, że zagadnienie podmiotowego zakresu stosowania tego przepisu straciło na znaczeniu w odniesieniu do oceny działań organów mających miejsce po dniu 30 czerwca 2024 r. Jak zostało to już wcześniej wskazane, wynikające z art. 100d ustawy pomocowej odrębności w zakresie regulacji biegu terminów na załatwienie sprawy oraz skutków związanych z niestosowaniem się do wymogu terminowego zakończenia postępowania, nie mają znaczenia w sprawach, w których ocena działań organu jest dokonywana na podstawie zdarzeń, które miały miejsce po 1 lipca 2024 r.

Niemniej jednak należy odnotować, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wskazywał (m.in. sprawy o sygn. akt: II OSK 2601/24, II OSK 2012/24, II OSK 2238/24 oraz II OSK 1995/24), że niezasadna jest wykładnia, w wyniku której przyjmuje się, że art. 100d ustawy pomocowej ma zastosowanie jedynie wobec cudzoziemców wskazanych w art. 1 ust. 1 i 2 tego aktu. Podstawowa reguła wykładni przepisów prawa stanowi, że różnym pojęciom użytym w ramach jednego aktu normatywnego należy nadawać różne znaczenia. W związku z tym, skoro w art. 1 ust. 1 ustawy o pomocy mówi się o obywatelach Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz o obywatelach Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, czyli o niektórych tylko cudzoziemcach, to użytego w art. 100d ust. 1 pkt 1 ustawy pomocowej słowa "cudzoziemiec" bez żadnego innego określenia, nie można rozumieć w taki sam sposób, jak to zostało przyjęte w powołanym art. 1 ust. 1 ustawy pomocowej. Nadto, skoro w żadnym przepisie ustawy pomocowej nie zdefiniowano pojęcia "cudzoziemiec" na potrzeby całej tej ustawy, to o ile szczególny jej przepis nie stanowi inaczej (jak np. jej art. 100a ust. 1), należy to pojęcie rozumieć w sposób ustalony w art. 3 pkt 2 ustawy o cudzoziemcach. W powołanym przepisie ustalono bowiem, jak należy rozumieć na potrzeby ustawy o cudzoziemcach pojęcie "cudzoziemiec", zaś sprawy o zezwolenie na pobyt, których dotyczy art. 100d ust. 1 pkt 1 ustawy pomocowej, są uregulowane w ustawie o cudzoziemcach. W końcu, art. 100d ust. 1 pkt 1 ustawy pomocowej, a także pozostałe jednostki redakcyjne tych artykułów, nie miałyby racjonalnego uzasadnienia, gdyby dotyczyły one tylko cudzoziemców wskazanych w art. 1 ust. 1 i ust. 2 ustawy pomocowej. Jeżeli zaś rozumieć je literalnie, jako dotyczące spraw wszystkich cudzoziemców, to wpisują się one w cel ustawy pomocowej. Uwalniając wojewodów, będących podstawowym organem administracji w sprawach pomocy obywatelom Ukrainy przybywającym do Polski w związku z wybuchem wojny w Ukrainie (m.in. art. 12 ustawy pomocowej) od obowiązku terminowego załatwiania spraw innych niż obywatele Ukrainy cudzoziemców, umożliwiają sprawniejsze działanie tych organów administracji w zakresie udzielania pomocy beneficjentom ustawy o pomocy (por. wyrok NSA z 14 kwietnia 2026 r. II OSK 2902/25).

Istotą kontroli sądu administracyjnego w sprawie ze skargi na bezczynność jest zbadanie czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego załatwił sprawę, czy też nie i ewentualne przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego, likwidacja stanu opieszałości, występującego po stronie tego organu. Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z jego przeświadczeniem, że stosowny akt w ogóle nie powinien zostać wydany.

Jak wynika z akt sprawy, w dniu 12 września 2025 r., do Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku wpłynął wniosek D. B. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Po otrzymaniu wniosku strony, Wojewoda pismem

z 2 grudnia 2025 r. wezwał skarżącego do osobistego stawiennictwa w oddziale Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego, celem złożenia odcisków linii papilarnych. W dniu 12 grudnia 2025 r. wnioskodawca złożył odciski linii papilarnych. W tym samym dniu sporządzono pismo stanowiące analizę formalną wniosku (k. 111 akt administracyjnych) oraz zwrócono się do odpowiednich służb o uzyskanie informacji o ubiegającym się o uzyskanie zezwolenia na pobyt czasowy (k. 112 akt administracyjnych). Ponaglenie skarżącego wpłynęło do organu 20 maja 2026 r.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że 60-dniowy termin do załatwienia sprawy nie został przez Wojewodę zachowany, a w sprawie nie wydano decyzji.

Z odpowiedzi na skargę nie wynika również, aby postępowanie zostało zakończone,

a Sąd nie uzyskał takiej informacji do dnia wyrokowania.

Zdaniem Sądu, działanie organu administracji powinno cechować się aktywnością, nakierowaną na sprawne i odpowiednie załatwienie konkretnej sprawy. Z akt administracyjnych nie wynikają żadne obiektywne okoliczności usprawiedliwiające zwłokę w rozstrzygnięciu sprawy. Należy również zwrócić uwagę, że organ nie korzystał z art. 36 k.p.a. i nie zawiadamiał skarżącego o tym, że nie załatwi sprawy w terminie, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Takie postępowanie organu niewątpliwe godzi w sformułowaną w art. 8 § 1 k.p.a. zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej.

Podsumowując, organ nie dotrzymał terminu załatwienia sprawy, czym naruszył zasadę określoną art. 12 § 1 k.p.a. i dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego.

Z uwagi na powyższe, wobec braku – do dnia wydania niniejszego wyroku - informacji o rozpoznaniu przez organ wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, WSA w Gdańsku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał organ do rozpoznania tego wniosku w terminie 30 dni od dnia przekazania organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, o czym orzeczono w punkcie pierwszym sentencji wyroku. W przekonaniu Sądu będzie to czas adekwatny do możliwości organu na załatwienie sprawy i uwzględniający prawa strony.

Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, Sąd jednocześnie ocenił, że stwierdzona w niniejszej sprawie bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł w punkcie drugim sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. Orzekając w zakresie uregulowanym tym przepisem Sąd miał na uwadze, że Ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, pozostawiając dokonanie kwalifikacji w tym zakresie uznaniu sądu orzekającego, opierającemu się na analizie całokształtu okoliczności sprawy. Uznanie to cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego.

Ocena naruszenia prawa jako rażącego będzie zasadna, gdy stan bezczynności jest znaczny, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. O rażącej bezczynności można mówić w sytuacji, gdy posiada ona znamiona "wyjątkowej", świadczącej o zlekceważeniu wnioskodawcy i jego żądania, a więc gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu. W ocenie Sądu taka sytuacja nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie, a sam fakt przekroczenia ustawowych terminów załatwiania sprawy, co do zasady, nie jest taką szczególną okolicznością. Sąd uwzględnił w szczególności tę okoliczność, że organ w stosunkowo niedługim czasie od wpływu wniosku pobytowego podjął działania zmierzające do jego rozpatrzenia tj. wezwał skarżącego do osobistego stawiennictwa celem złożenia odcisków linii papilarnych. Organ nie zaniechał również podejmowania kolejnych czynności wymaganych przez przepisy prawa, w szczególności zwrócił się do odpowiednich służb, w trybie art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach, o uzyskanie informacji o wnioskodawcy. Nie sposób zatem przyjąć, że przekroczenie terminu załatwienia sprawy było konsekwencją uporczywego uchylania się przez organ od działania, które można byłoby kwalifikować do kategorii rażącego naruszenia prawa.

W konsekwencji Sąd stwierdził również brak podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego w zakresie żądania zapłaty grzywny lub sumy pieniężnej na rzecz skarżącego, o których mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., i w tym zakresie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Należy podnieść, że tego rodzaju orzeczenia mają charakter represyjny (grzywna) oraz kompensacyjny (suma pieniężna) i powinny być zastosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. (zob. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 1 września 2026 r. II SAB/Wr 317/26). Suma pieniężna stanowi środek o charakterze kompensacyjnym w tym sensie, że ma zrekompensować stronie dolegliwości, niedogodności, negatywne przeżycia, na jakie została ona narażona wskutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania (zob. wyrok NSA 2 czerwca 2026 r., III OSK 1577/25).

Sąd wziął pod uwagę, że skarżący nie podał żadnych okoliczności wskazujących na fakt poniesienia przez niego uszczerbku, straty czy krzywdy, które są wynikiem bezczynności organu, a które wymagałyby zrekompensowania przez przyznanie wnioskowanej kwoty. W orzecznictwie prezentowane jest aprobowane przez skład orzekający stanowisko, w świetle którego wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, w którym strona skarżąca, domagająca się przyznania sumy pieniężnej powinna wskazać na zakres uszczerbku, straty lub krzywdy wywołanej bezczynnością lub przewlekłością. Aktywność sądu jest w takim przypadku uwarunkowana przede wszystkim przedstawioną przez skarżącą argumentacją (zob. wyrok NSA z 29.04.2020 r. w sprawie I OSK 3094/19, CBOSA). Wobec niewskazania takiej przekonującej argumentacji, popartej konkretnymi dowodami, Sąd nie znalazł podstaw do przyznania sumy pieniężnej w zakresie żądania sformułowanego w piśmie procesowym.

Wymierzenie grzywny organowi jest uprawnieniem dyskrecjonalnym Sądu. Ten dodatkowy środek służy wzmocnieniu instytucji przeciwdziałających bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania, a jego celem jest w pierwszej kolejności zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy. Jednocześnie użycie w ww. przepisie sformułowania "może" oznacza, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wymierzenia grzywny ma charakter fakultatywny.

W ocenie Sądu, stosowanie dodatkowego środka w postaci grzywny, z uwagi na jego represyjny (penalny) charakter powinno być ograniczone do przypadków chrakteryzujących się szczególnym nasileniem złej woli po stronie organu administracji, a przy tym, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ nadal nie załatwi sprawy. Pomimo pozostawania przez organ w stanie bezczynności, okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają twierdzenia, że brak skutecznego podejmowania czynności przez organ jest konsekwencją celowego, umyślnego działania pracowników organu. Sąd nie ma również podstaw do czynienia założenia, że po wydaniu wyroku organ nie zastosuje się do jego treści i zaniecha podejmowania czynności zmierzających do końcowego załatwienia wniosku strony.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a., zasądzając od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w wysokości 100 zł, na którą to sumę składa się uiszczony w sprawie wpis od skargi.