Niedziela Wydanie nr 36

Sygnatura akt
VIII SA/Wa 348/26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Rodzaj
Wyrok
Data orzeczenia
10 września 2026 r.
Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sądy administracyjne
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
© autorzy OpenStreetMap

Sądy administracyjne

Wezwanie do zapłaty uznane za wniosek. Sąd unieważnił decyzje Straży Granicznej

Przejdź do orzeczenia, 17 min czytania

Spór

Były funkcjonariusz Straży Granicznej domagał się od organu wypłaty różnicy w uposażeniu za styczeń i luty 2023 r. oraz odsetek. Organy administracyjne rozpoznały sprawę w trybie postępowania administracyjnego.

Ustalenia sądu

Sąd ustalił, że pismo z 27 listopada 2025 r. zostało zatytułowane wezwaniem do zapłaty i nie zawierało żądania wszczęcia postępowania administracyjnego, a skarżący w odwołaniu również nie oczekiwał wydania decyzji.

Rozstrzygnięcie

Sąd stwierdził nieważność decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zasądził od organu na rzecz skarżącego 480 zł kosztów postępowania.

Dlaczego

Postępowanie w sprawie przyznania uprawnienia powinno być wszczęte na wniosek strony, a brak takiego wniosku stanowił rażące naruszenie prawa. Sprawa odsetek z kolei nie należała do właściwości organów administracji publicznej.

Dla firm

Pismo nazwane wezwaniem do zapłaty nie musi być wnioskiem o wszczęcie postępowania administracyjnego. Organ nie może sam wybierać trybu rozpoznania żądania, gdy strona tego nie chce.

Więcej o sprawie

Były funkcjonariusz domagał się wyrównania uposażenia za styczeń i luty 2023 r. z odsetkami i zapowiedział, że dochodzi roszczenia przed sądem powszechnym. Sąd uznał, że organy nie miały podstaw do wszczęcia postępowania administracyjnego.

Organy obu instancji nie były upoważnione do wszczęcia postępowania, w którym wydano zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję z urzędu.

Z uzasadnienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Rozstrzygnięcie
Stwierdzono nieważność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sygnatura
VIII SA/Wa 348/26

Treść orzeczenia około 17 minut czytania

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędzia WSA Iwona Owsińska - Gwiazda, , Protokolant specjalista Dominika Jeromin, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2026 r. w Radomiu sprawy ze skargi D. J. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 2 marca 2026 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania uposażenia wraz z odsetkami 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzję Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej im. [...]z dnia 23 grudnia 2025 r. nr [...]; 2) zasądza od Komendanta Głównego Straży Granicznej na rzecz skarżącego D. J. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzją z 2 marca 2026 r. nr [...] Komendant Główny Straży Granicznej (dalej jako "KGSG" lub "organ odwoławczy") działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U, z 2025 r., poz. 1691 z późn. zm., dalej jako "k.p.a.") w zw. z art. 103 oraz art. 110 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej (Dz. U. z 2025 r. poz. 914 z późn. zm., dalej jako "ustawa o Straży Granicznej"), art. 9 ust. 1 pkt 2 lit. d ustawy budżetowej na rok 2022 z dnia 17 grudnia 2021 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 270), art. 41 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2666) oraz § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 8 lutego 2008 r.

w sprawie uposażenia zasadniczego oraz dodatków do uposażenia funkcjonariuszy Straży Granicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 2424 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania D. J. (dalej jako "skarżący" lub "strona") od decyzji Komendanta [...] Oddziału Straży Granicznej im. [...]. (dalej jako "organ I instancji") nr [...] z 23 grudnia 2025 r. w sprawie odmowy wypłaty wyrównania uposażenia wraz z odsetkami, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu KGSG wskazał, że skarżący pełnił służbę w Straży Granicznej od 28 kwietnia 2000 r. do 15 lutego 2023 r. Rozkazem personalnym organu I instancji nr [...] z 5 stycznia 2023 r. został z dniem 15 lutego 2023 r. zwolniony ze służby w Straży Granicznej. W związku ze zwolnieniem ze służby stronie wypłacono należności przysługujące w dacie zwolnienia ze służby i w oparciu o przepisy ustawy

o Straży Granicznej, obowiązujące w dniu tego zwolnienia. Pismem z 27 listopada 2025 r. skarżący wystąpił do organu I instancji

z wezwaniem do zapłaty różnicy pomiędzy otrzymanym uposażeniem za miesiąc styczeń i luty 2023 r. a uposażeniem, które powinien otrzymać przy zastosowaniu kwoty bazowej z 2023 r. w kwocie 1740,64 zł oraz świadczeń związanych z zakończeniem służby wskazując w uzasadnieniu, aby wypłata nastąpiła wraz z odsetkami. Decyzją nr [...] z 23 grudnia 2025 r. organ I instancji odmówił skarżącemu wypłaty wyrównania uposażenia wraz z ustawowymi odsetkami. W uzasadnieniu wskazał, że uposażenie strony za miesiąc styczeń i luty 2023 r. zostało prawidłowo ustalone i wypłacone przy zastosowaniu kwoty bazowej na rok 2022, tj. 1614,69 zł. Dopiero bowiem ustawą budżetową na rok 2023 z 15 grudnia 2022 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 256), która weszła w życie 8 lutego 2023 r. została wprowadzona wyższa kwota bazowa, tj. 1740,64 zł z tym, że zgodnie z art. 41 ustawy okołobudżetowej wspomnianą kwotę bazową ustaloną w ustawie budżetowej na rok 2023 dla żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy stosuje się do obliczenia ich uposażeń w okresie od dnia 1 marca 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. Pismem z 21 stycznia 2026 r. skarżący złożył odwołanie od ww. rozstrzygnięcia organu I instancji. Wniósł o uchylenie w całości decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania administracyjnego. Decyzji organu I instancji zarzucił naruszenie przepisów postępowania: - art. 61 ust. 1 i 3 oraz art. 104 k.p.a. przez jego zastosowanie i wydanie decyzji merytorycznej w sprawie, w sytuacji, kiedy skarżący nie występował z wnioskiem do organu o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie wyrównania uposażenia za 2023 r.; - art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 9 k.p.a. przez ich niezastosowanie

i niewystąpienie do strony o sprecyzowanie żądania zawartego w wezwaniu do zapłaty, o ile organ miał wątpliwości, co do jego treści, co doprowadziło do nieusprawiedliwionego wszczęcia postępowania administracyjnego, wbrew woli strony

i wydania decyzji merytorycznej przez organ, - art. 61 § 4 k.p.a. oraz art. 10 k.p.a. przez wydanie merytorycznej decyzji w sprawie bez uprzedniego zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania administracyjnego, co skutkowało brakiem możliwości czynnego udziału strony w postępowaniu oraz brakiem możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji w sprawie. We wskazanej na wstępie zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy, odnosząc się do przedstawionych przez skarżącego wniosków, w całości podtrzymał argumentację przedstawioną w decyzji organu I instancji. KGSG wskazał, że organ I instancji prawidłowo ustalił, iż uposażenie strony za okres służby w 2023 r. zostało ustalone i wypłacone w oparciu o obowiązujący w dacie pozostawania w służbie art. 103 ust. 3 ustawy o Straży Granicznej oraz art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń w sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1658) w związku z ustawą budżetową na rok 2022 z dnia 17 grudnia 2021 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 270) oraz art. 41 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 (Dz. U. z 2022 r. poz. 2666), przy zastosowaniu kwoty bazowej na rok 2022, tj. 1614.69 zł. W świetle bowiem art. 41 ust. 1 ustawy okołobudżetowej, której regulacje mają charakter komplementarny do ustawy budżetowej na rok 2023, wprowadzono zapis, zgodnie z którym kwoty bazowe ustalone w ustawie budżetowej na rok 2023 dla żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy oraz funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej należało stosować do obliczenia ich uposażeń w okresie od dnia 1 marca 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r., natomiast do obliczenia uposażeń żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy oraz funkcjonariuszy Służby Celno-Skarbowej należnych od dnia 1 stycznia 2023 r. do dnia 28 lutego 2023 r. należało zastosować kwoty bazowe ustalone w ustawie budżetowej na rok 2022 z dnia 17 grudnia 2021 r. Zatem uposażenie strony za miesiąc styczeń i luty 2023 r. zostało ustalone i wypłacone zgodnie z ww. przepisami, przy zastosowaniu kwoty bazowej na rok 2022, tj. 1614,69 zł. Obowiązująca organ wykładnia prawa pozytywnego co do interpretowania przepisów budżetowych (interpretacja zawężona, ścisła) nie pozwoliła zaś zastosować art. 41 do funkcjonariuszy, którzy nie pozostawali w służbie w dniu 1 marca 2023 r. Odnosząc się z kolei do zarzutów sformułowanych w odwołaniu, KGSG uznał je za niezasadne. W doktrynie prawa administracyjnego przyjmuje się bowiem, że organ zawsze powinien podejmować rozstrzygnięcia przyjmujące postać decyzji administracyjnej. Strona powołując się na swoją sytuację prawną ukształtowaną jej zdaniem treścią art. 41 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 r. zadecydowała

o przyjęciu administracyjnej ścieżki procedowania. Organ I instancji słusznie więc przyjął, że pismo strony z 27 listopada 2025 r. należało potraktować jako podanie administracyjne, dotyczyło ono bowiem stanu faktycznego i prawnego sprzed daty zwolnienia ze służby. Status strony jako funkcjonariusza Straży Granicznej w rezerwie nie miał znaczenia dla bytu niniejszego postępowania, bowiem mogło ono być wszczęte i toczyć się aż do wydania decyzji. Nie ziściła się żadna z przesłanek wskazujących na konieczność umorzenia postępowania na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. W związku zaś

z faktem, że nie powstała zaległa należność art. 111 ust. 4 ustawy o Straży Granicznej nie znajduje zastosowania, tym samym wniosek strony w zakresie odsetek nie znajduje uzasadnienia. Pismem z 10 kwietnia 2026 r. skarżący reprezentowany przez pełnomocnika – adwokata wniósł skargę do tutejszego Sądu na ostateczne w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Zaskarżając w całości ww. decyzję zarzucił jej naruszenie: 1. art. 156 § 1 pkt 2 w zw. z art. 61 § 1 i § 3 w zw. z art. 104 k.p.a., poprzez wydanie decyzji KGSG i decyzji jej poprzedzającej z rażącym naruszeniem prawa, polegającym na tym, że zostały one wydane bez podstawy prawnej i mimo braku wniosku skarżącego o wszczęcie postępowania administracyjnego, 2. art. 61a § 1 k.p.a., poprzez wszczęcie w przedmiotowej sprawie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji administracyjnej - mimo że postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie nie mogło być wszczęte wobec braku wniosku skarżącego o wszczęcie postępowania administracyjnego oraz wobec braku podstawy prawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym, 3. art. 105 § 1 k.p.a. poprzez brak umorzenia postępowania, mimo że było ono bezprzedmiotowe, bowiem skarżący w dacie wydania decyzji nie był już funkcjonariuszem Straży Granicznej - został zwolniony ze służby z dniem 15 lutego 2023 r. 4. art. 103 i art. 110 ust. 1 ustawy o Straży Granicznej oraz art. 41 ust. 1-3 ustawy

z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023, poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że

z przepisów tych wynikała podstawa prawna i kompetencja do rozpoznania kierowanego przez skarżącego roszczenia na drodze administracyjnoprawnej i do wydania odmownej decyzji administracyjnej kształtującej prawo do uposażenia policjanta, podczas gdy ustawy te nie przewidywały w tym zakresie stosownej podstawy prawnej bowiem skarżący już w momencie składania wezwania był byłym funkcjonariuszem a sprawę skarżącego powinien rozpoznać właściwy sąd powszechny. Ponadto - z ostrożności procesowej, na wypadek nieuwzględnienia wskazanych wyżej zarzutów, zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie: 5. art. 41 ust. 1-3 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących realizacji ustawy budżetowej na rok 2023 w zw. z art. 2 i art. 8 oraz art. 32

i art. 60 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez ich wadliwą interpretację

i zastosowanie polegające na przyjęciu, że zgodne z zasadą zaufania obywatela do państwa, zasadą równości obywateli wobec prawa, zakazu dyskryminacji, legalizmu

i równego dostępu do służby publicznej jest zróżnicowanie sytuacji prawnej funkcjonariuszy odchodzących ze służby do końca lutego 2023 r. wobec funkcjonariuszy tych samych formacji mundurowych pozostających w służbie po 1 marca 2023 r., mimo iż w okresie styczeń-luty 2023 r. znajdowali się oni w tożsamej sytuacji faktyczno-prawnej, skutkującą pozbawieniem tych pierwszych prawa do waloryzacji uposażenia za okres, w którym pozostawali w służbie w 2023 r. w sytuacji wypłaty rekompensaty za ten sam okres funkcjonariuszom pozostającym w służbie po 1 marca 2023 r. 6. art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o kształtowaniu wynagrodzeń

w państwowej sferze budżetowej oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. z 2024, poz. 1356), poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie za zasadną i prawidłową odmowę wyrównania uposażenia skarżącego za miesiące styczeń i luty 2023 r, mimo wynikającego z ww. przepisu obowiązku waloryzacji tego uposażenia o średnioroczny wskaźnik wzrostu wynagrodzeń, ustalony w ustawie budżetowej na rok 2023. W związku z powyższym, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji KGSG oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji w całości, jako wydanych z rażącym naruszeniem prawa oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Z ostrożności procesowej, wniósł zaś o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji KGSG oraz poprzedzającej jej decyzji organu I instancji i umorzenie postępowania w sprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi, skarżący rozwinął w obszerny sposób jej zarzuty.

W szczególności wskazał, że w niniejszej sprawie postępowanie mogło być wszczęte wyłącznie tylko na wniosek strony, bo w sprawie chodzi o realizację jej uprawnień, a nie obowiązków publicznoprawnych. Strona nie wnosiła zaś o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie, lecz realizowała tzw. przedsądowe wezwanie do zapłaty wymagane jako element poprzedzający wniesienie powództwa do sądu powszechnego. W odpowiedzi na skargę KGSG wniósł o oddalenie skargi. Podtrzymując swoją dotychczasową argumentację w sprawie uznał zarzuty skargi za niezasadne.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 1 § 1-2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie na podstawie art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.

z 2026 r. poz. 143 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na decyzję, stwierdza jej nieważność w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone

w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłanką stwierdzenia nieważności jest wydanie decyzji bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Za przypadek rażącego naruszenia prawa uznaje się m.in. wydanie decyzji w postępowaniu inicjowanym na wniosek strony mimo braku stosownego wniosku, natomiast wydanie decyzji bez podstawy prawnej następuje m.in. w wypadku załatwienia przez organ administracji publicznej sprawy cywilnej podlegającej kognicji sądu powszechnego (por. J. Borkowski [w]: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2012 r., s. 631, P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. XIII – uwagi do art. 156 k.p.a.).

W rozstrzyganej sprawie doszło do obu wyżej wskazanych uchybień.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że w niniejszej sprawie istota rozstrzygnięcia - co należy podkreślić - nie dotyczyła zastosowania przepisów prawa materialnego i treści wydanych decyzji, lecz dopuszczalności wszczęcia postępowania administracyjnego i w następstwie wszczęcia postępowania - wydania tych decyzji.

Przepis art. 61 § 1 k.p.a. stanowi, że postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei w myśl art. 61 § 2 k.p.a. organ administracji publicznej może ze względu na szczególnie ważny interes strony wszcząć z urzędu postępowanie także w sprawie, w której przepis prawa wymaga wniosku strony. Organ obowiązany jest uzyskać na to zgodę strony w toku postępowania, a w razie nieuzyskania zgody - postępowanie umorzyć. Z powyższego wynika, że Kodeks postępowania administracyjnego przewiduje dwa sposoby wszczęcia postępowania – na żądanie strony, czyli z inicjatywy podmiotu, o którym mowa w art. 28 k.p.a., albo

z urzędu, a więc z inicjatywy organu.

Przepisy nie wskazują wprost, który ze sposobów wszczęcia postępowania znajduje zastosowanie w konkretnej sprawie administracyjnej. O tym więc, czy w danym rodzaju postępowania obowiązuje zasada skargowości, czy zasada oficjalności, co do zasady przesądzają przepisy prawa materialnego. Natomiast w razie gdy norma prawa materialnego expressis verbis nie przesądza, czy sprawa podejmowana jest na wniosek, czy z urzędu, przyjmuje się, że gdy przedmiotem jest przyznanie uprawnienia - postępowanie oparte jest na zasadzie skargowości, zaś gdy przedmiotem jest nałożenie obowiązku - postępowanie wszczynane jest z urzędu (por. wyroki NSA: z 24 maja 2001 r., IV SA 599/99, z 25 października 2006 r., II OSK 1257/05, z 27 lutego 2007 r., II OSK 314/06, z 3 marca 2006 r., I OSK 991/05, z 5 kwietnia 2006 r., II GSK 28/06, a także: R. Stankiewicz [w:] R. Hauser, M. Wierzbowski (red), Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 8, 2023, art. 61, Nb 2). Przekładając powyższe na stan niniejszej sprawy należy wskazać, że przedmiotem niniejszego postępowania niewątpliwie było przyznanie uprawnienia skarżącemu, a zatem postępowanie w tego rodzaju sprawie powinno być zainicjowane złożeniem przez niego odpowiedniego wniosku. Należy zatem zwrócić uwagę, że

w piśmie z 27 listopada 2025 r., skarżący wezwał organ do zapłaty wyrównania uposażenia za styczeń i luty 2023 r. Wskazał, że jest byłym, emerytowanym funkcjonariuszem i będzie dochodzić przysługujących mu praw na drodze postępowania sądowego przed sądami powszechnymi, bowiem brak jest podstaw do stosowania wobec niego trybu postępowania adminisitracyjnego. Jednocześnie wskazał, że przedmiotowe wezwanie stanowi czynność podjętą bezpośrednio w celu ustalenia, dochodzenia oraz zaspokojenia roszczenia (ostatnie 2 akapity wezwania k. 26 akt administracyjnych).

W ocenie Sądu, z analizy tego pisma wynika, że skarżący zmierzał do dochodzenia roszczeń przed sądem cywilnym. Świadczy o tym tytuł pisma – "wezwanie do zapłaty" oraz jego treść, w której wnosi on o wypłatę wyrównania oraz nie oczekuje załatwienia sprawy administracyjnej. Swoje stanowisko w tym przedmiocie podtrzymał w odwołaniu. Wskazał w nim bowiem, że niedopuszczalnym było wszczęcie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji w sytuacji, w której strona się tego wyraźnie nie domagała. W związku zaś z powyższym, w tej konkretnej sprawie należy zatem uznać, że pismo skarżącego z 27 listopada 2025 r. nie stanowiło wniosku

o wszczęcie postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 61 § 1 k.p.a. Okoliczność ta uszła zaś uwadze organom obu instancji, co w konsekwencji doprowadziło do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania administracyjnego bez stosownego wniosku. W tej sytuacji należy przyjąć, że zarówno zaskarżona, jak

i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., ponieważ decyzje te w sposób rażący naruszają przepisy postępowania (art. 61 § 1 i 3 oraz art. 104 k.p.a.). Organ I instancji wszczął bowiem postępowanie,

a następnie wydał decyzję administracyjną bez wymaganej prawem aktywności procesowej jej adresata, in concreto - bez koniecznego wniosku inicjującego postępowanie administracyjne. Tego uchybienia nie dostrzegł w tej sprawie organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji.

W tym kontekście należy podkreślić, że nie jest rolą organu administracyjnego "dostosowywanie" oświadczeń woli podmiotu kierującego do niego określone żądanie,

w szczególności organ nie jest upoważniony do determinowania administracyjnoprawnego trybu jego rozpoznania w sytuacji, gdy strona tego nie żąda

i nie oczekuje. Jednocześnie generalna ocena, że do rozstrzygnięcia żądania wypłaty prawidłowej wysokości uposażenia właściwa jest droga administracyjna nie mogła mieć wpływu na wykładnię woli skarżącego co do tego, że oczekiwał on rozwiązania sporu

w reżimie prawa cywilnego (niezależnie od prawidłowości i dopuszczalności takiego oczekiwania). Organy obu instancji nie były upoważnione do wszczęcia postępowania,

w którym wydano zaskarżoną i poprzedzającą ją decyzję z urzędu. Oceny tej nie zmienia także okoliczność, że skarżący wniósł odwołanie, ponieważ aktywność podjęta na etapie postępowania odwoławczego nie może wstecznie uzupełniać przesłanek determinujących dopuszczalność wszczęcia postępowania administracyjnego,

a konkretnie wpływać na wykładnię oświadczenia woli wyartykułowanego w wezwaniu do zapłaty. Nota bene, z wniesionego odwołania, tak jak akcentowano wyżej, również jednoznacznie wynika że skarżący nie oczekiwał wydania decyzji administracyjnej.

Bez względu na to, czy zakres żądania skarżącego podlega kognicji sądów powszechnych, czy też stanowi sprawę administracyjną, skarżący nie domagał się od organów załatwienia sprawy w na drodze administracyjnej. Jeżeli zaś, zdaniem organu I instancji, żądanie skarżącego nie mogło zostać merytorycznie rozpoznane w ramach polubownego rozstrzygnięcia sporu, ponieważ jego treść powinna zostać rozpoznana

w toku postępowania administracyjnego zakończonego decyzją - powinien był powiadomić o swoim stanowisku stronę.

Odnosząc się do kwestii właściwości rzeczowej organów do załatwienia sprawy wyrównania świadczeń funkcjonariuszy na podstawie art. 41 ust. 1 i 2 ustawy okołobudżetowej na 2023 rok, stanowisko Sądu w tym przedmiocie, w świetle stwierdzenia nieważności decyzji wydanej z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. wobec braku wniosku strony, pozostaje bez wpływu na treść wydanego wyroku. Jedynie na marginesie wskazać wypada, w związku z zarzutami skargi, że Sąd w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę podziela stanowisko i argumentację zawartą

w ostatnich wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: wyroki z 17 lipca 2026 r. sygn. akt III OSK 750/26, sygn. akt III OSK 401/26 i z 16 lipca 2026 r. III OSK 824/26). Określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. przesłankę nieważności, polegającą na wydaniu decyzji z rażącym naruszeniem prawa, należy rozumieć w ten sposób, że owo naruszenie jest oczywiste. Przejawia się to w tym, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i narzucającej się prima facie sprzeczności z treścią przepisu. Istnienie tej sprzeczności da się ustalić przez proste ich zestawienie, a więc wówczas, gdy dochodzi do przekroczenia prawa w sposób jasny, jednoznaczny i niebudzący wątpliwości. W związku z powyższym, należy stwierdzić, że organy obu instancji wydając swoje decyzje w sposób rażący naruszyły art. 61 § 1 k.p.a., wszczynając i prowadząc postępowanie administracyjne pomimo braku wniosku o jego wszczęcie. Dodatkowo należy stwierdzić, że skoro organ odwoławczy nie dostrzegł braku podstawy dla prowadzenia postępowania administracyjnego naruszył art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - co

w świetle przedstawionej powyżej argumentacji należy zakwalifikować, jako naruszenia wymienione w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Organy obu instancji wydały również swoje rozstrzygnięcia bez podstawy prawnej w zakresie żądania przez skarżącego wypłaty ustawowych odsetek. Sprawa

o odsetki nie jest bowiem sprawą administracyjną, której rozpoznanie należy do właściwości organów administracji publicznej. Odmowa wypłaty odsetek jest sprawą cywilną podlegającą kognicji sądu powszechnego a jako taka wykracza poza kompetencje ustawowe tych organów.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł na podstawie 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. jak w punkcie 1 sentencji wyroku oraz na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. jak w punkcie 2 sentencji. Na koszty te w wysokości 480 zł składa się wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego będącego adwokatem.

Podstawa prawna: Dz.U. 2025 poz 1691 art. 156 par. 1 pkt 2; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego

Hasła tematyczne: Inne

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.