Córka zmarła po sześciu dniach. Sąd uchylił odmowę świadczenia dla matki czworga dzieci

Przedmiotem skargi jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 20 maja 2026 r. znak: [...], po rozpatrzeniu wniosku J. G. (dalej: skarżąca), z 7 maja 2026 r. o przyznanie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, na podstawie art. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym (Dz. U. z 2025 r., poz. 1577, "r.ś.u."), odmawiająca stronie skarżącej przyznania wnioskowanego świadczenia.

W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS, powołując się na art. 3 ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, zauważył, że wszystkie wymienione w tym przepisie przesłanki powinny być spełnione łącznie, a niespełnienie którejkolwiek z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia.

Prezes ZUS wskazał, że zgodnie z ustawą o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, wychowanie oznacza sprawowanie osobistej opieki nad dziećmi polegającej na stałym, bezpośrednim i ciągłym wykonywaniu ogółu obowiązków spoczywających na rodzicach w ramach praw im przysługujących względem dzieci w celu należytego sprawowania pieczy nad nimi i nad ich majątkiem. Ponadto, Prezes ZUS podniósł, że proces wychowawczy obejmuje pieczę nad osobą dziecka, pieczę nad majątkiem dziecka oraz prawo do jego wychowania z poszanowaniem jego godności i praw. Organ stwierdził, że zasadą jest, że proces wychowawczy powstaje z chwilą urodzenia dziecka i zazwyczaj ustaje z chwilą uzyskania przez dziecko pełnoletności. Według organu, długotrwałość wychowania należy rozumieć jako proces, który łączy się z systematycznością sprawowania ogółu obowiązków spoczywających na rodzicach w ramach praw im przysługujących względem dziecka.

Prezes ZUS zauważył, że skarżąca wprawdzie urodziła czworo dzieci, lecz córka E. żyła zaledwie 6 dni. Nie można zatem uznać, że skarżąca ja wychowała. Zdaniem organu skarżąca wychowała córki R. i M. oraz syna T. poprzez stałe, ciągłe i bezpośrednie sprawowanie ogółu obowiązków spoczywających na skarżącej względem dzieci. Natomiast pieczę nad córką E. sprawowała skarżąca przez krótki okres od 21 listopada 1993 r. do 27 listopada 1993 r. Skarżąca wychowała zatem troje dzieci, bowiem wraz ze śmiercią dziecka nastąpiło zaprzestanie uczestniczenia w procesie stałej, bezpośredniej i ciągłej opieki.

W tej sytuacji organ uznał, że nie została spełniona przesłanka dotycząca wychowania czworga dzieci, która niezbędna jest do przyznania wnioskowanego świadczenia. W związku z powyższym, Prezes ZUS uznał, że w przedstawionym w sprawie stanie faktycznym i prawnym, brak jest podstaw do przyznania stronie skarżącej rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego na podstawie wyżej wymienionej ustawy.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postepowania, w szczególności art. 7, 77 § 1, 107 § 3 kpa poprzez odmowę przyznania wnioskowanego świadczenia ograniczając się do lakonicznego w treści uzasadnienia decyzji przywołania regulacji ustawowej bez przeprowadzenia w sposób wyczerpujący i wszechstronny pełnych wyjasnień wszystkich istotnych kwestii mających wpływ na wydane rozstrzygniecie, co skutkowało uznaniem, że skarżąca nie spełniła przesłanek umożliwiających przyznanie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego oraz błędnej wykładni przepisu art. 3 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym poprzez uznanie, że skarżąca nie wypełnia przesłanki warunkującej uwzględnienie wniosku odnoszącej się do wychowania co najmniej czworga dzieci.

Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazała m. in., że ustawa nie wskazuje na normatywne ustalenie czasowej miary wychowania dziecka i dlatego nieuprawnione jest stanowisko, że przyznanie matce świadczenia może nastąpić, gdy wychowywała dzieci od ich narodzin do osiągnięcia pełnoletności.

W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Strona domagająca się przyznania rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego winna spełnić przesłanki pozytywne przyznania (określone w art. 3 ust. 1-4 r.ś.u.) i nie spełniać przesłanek negatywnych (określonych w art. 3 ust. 5, 6 - z zastrzeżeniem ust. 7 - i 9 r.ś.u.). Katalog przesłanek negatywnych, zawarty w art. 3 ust. 5, 6 - z zastrzeżeniem ust. 7 - i 9 r.ś.u. ma charakter zamknięty. Gdy ustawodawca pragnie jakąś kategorię osób wyzuć z prawa do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, obowiązany jest to uczynić wprowadzając w sposób zgodny z art. 2 Konstytucji RP (zasadą przyzwoitej legislacji, zgodnie z którą regulacja ustawowa musi się cechować odpowiednim stopniem precyzji) jednoznaczny przepis, zawierający przesłankę negatywną w stosunku do treści normatywnej art. 3 ust. 1-4 r.ś.u. Tylko w przypadku regulacji ustawowej, zawierającej przesłankę negatywną, możliwe byłoby ocenienie, czy odstępstwo od zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP), wprowadzone w ustawie, "nie jawi się jako niedopuszczalne" (cz. III pkt 3.3. uzasadnienia wyroku TK z 26 czerwca 2019 r., sygn. SK 2/17, publ. OTK-A 2019/36).

Taka sytuacja w kontrolowanej sprawie nie zachodzi. W szczególności ustawodawca nie wprowadził w art. 3 ust. 5 pkt 2 r.ś.u, po słowach "2) w przypadku długotrwałego zaprzestania wychowania dzieci" wymogu "albo śmierci dziecka przed osiągnięciem pełnoletności".

Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 29 kwietnia 2020 r., sygn. akt I OSK 500/20 (wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem internetowym: orzeczenia.nsa.gov.pl), uznał, że przesłanka wychowania dziecka, określona w art. 3 ust. 1 pkt 1 r.ś.u, jest spełniona, jeżeli matka sprawowała osobistą opiekę nad dzieckiem w sposób wskazany w art. 2 pkt 9 r.ś.u. przez okres przysługującej jej władzy rodzicielskiej nad zmarłym przedwcześnie dzieckiem, oraz że śmierć dziecka przed ukończeniem 18 roku życia nie może być potraktowana pod względem skutków jako "długotrwałe zaprzestanie wykonywania władzy rodzicielskiej" (art. 3 ust. 5 pkt 2 r.ś.u.). O takim "zaprzestaniu" można mówić wówczas, gdy matka posiada władzę rodzicielską, jednakże dziecka nie wychowuje (a więc w istocie nie wykonuje władzy rodzicielskiej), a nie wtedy, gdy zaprzestaje wychowywania (sprawowania władzy rodzicielskiej) wskutek śmierci dziecka. Pogląd ten Sąd orzekający w niniejszym składzie, w pełni podziela.

Przyznanie rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego matce zostało uzależnione od: 1. urodzenia i wychowania co najmniej czworga dzieci albo 2. wychowania co najmniej czworga dzieci (art. 3 ust. 1 pkt 1 i w zw. z art. 4 ust. 5 pkt 1 i 2 r.ś.u.). Kluczowe do przyznania świadczenia jest zatem wychowanie (verba legis: "wychowała") określonej ustawowo liczby dzieci. W orzecznictwie prezentuje się pogląd, że formy dokonanej czasownika "wychowywać" użyto celowo. Ustawodawca w art. 3 ust. 5 pkt 2 r.ś.u. posłużył się pojęciem "wychowywania". Ustawodawca nie określił żadnych kryteriów pozwalających uznać, że proces wychowania został zakończony; nie wskazał też np. czasokresu wychowywania, który ma doprowadzić do "stanu wychowania". Ze względu na tę niemożność określenia rezultatu w postaci wychowywania, konieczne jest poszukiwanie innych wskazówek, które mogłyby dać podstawę do przyjęcia, że matka wychowała dziecko w rozumieniu ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym.

Ustawowa definicja wychowania została zawarta w art. 2 pkt 9 r.ś.u. Zgodnie z treścią przywołanego przepisu wychowanie oznacza sprawowanie osobistej opieki nad dziećmi polegającej na stałym, bezpośrednim i ciągłym wykonywaniu ogółu obowiązków spoczywających na rodzicach w ramach praw im przysługujących względem dzieci w celu należytego sprawowania pieczy nad nimi i nad ich majątkiem. W świetle tej definicji nieuprawnione jest stanowisko Prezesa ZUS, że proces wychowania ma być procesem długotrwałym. Długotrwałość nie jest bowiem synonimem stałości, ani ciągłości. Pewien stan może mieć charakter stały, czyli nieulegający zmianom, albo trwający bez przerwy, nawet jeżeli zamknął się w niedługim okresie. Ta sama uwaga dotyczy pojęcia "ciągłości". Ciągłość nie oznacza długotrwałości. Co istotne, sam art. 2 pkt 9 r.ś.u. nie wskazuje przesłanki długotrwałości. Wykładnia gramatyczna art. 2 pkt 9 r.ś.u. nie wskazuje na to, by proces wychowania musiał mieć charakter długotrwały.

Wymagania długotrwałości wychowania nie można również wyprowadzać z użytego w ustawowej definicji wychowania określenia "w ramach praw im przysługującym względem dzieci". Wynika z niego, że wychowanie, na użytek ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym winno trwać tak długo, jak długo dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską. W typowych przypadkach władza rodzicielska trwa do uzyskania przez dziecko pełnoletniości. Kwestie te reguluje ustawa z 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Artykuł 92 k.r.o. stanowi, że dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską aż do pełnoletności. Przytoczone przepisy nie dają podstaw do stwierdzenia, że przesłanka wychowania w rozumieniu ustawy została spełniona dopiero wtedy, gdy wychowywanie trwało aż do uzyskania przez dziecko pełnoletniości. Pełnoletność wyznacza jedynie górną czasową granicę władzy rodzicielskiej.

W wyjątkowych przypadkach, z przyczyn zależnych albo niezależnych od rodziców, władza rodzicielska może ustać przed uzyskaniem przez dziecko pełnoletności (np. wskutek pozbawienia władzy rodzicielskiej przez sąd, przysposobienia dziecka przez inną osobę albo śmierci małoletniego). Wraz z ustaniem władzy rodzicielskiej automatycznie ustaje prawo i obowiązek wychowania, bez względu na wiek dziecka. Jeżeli wychowanie dziecka, które rozpoczęło się i trwało przez określony czas, choć nie przerodziło się w proces długotrwały, ale obejmowało czas trwania władzy rodzicielskiej i spełniło wymagania stałości, bezpośredniości i ciągłości (w tym do śmierci dziecka, jeśli nastąpiła przed osiągnięciem przez dziecko pełnoletności), należy uznać, że matka wychowała dziecko w rozumieniu ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Za takim rozumieniem definicji wychowania przemawia wykładnia celowościowa, gdyż daje możliwość elastycznej i dopasowanej do indywidualnego, konkretnego stanu faktycznego oceny, czy doszło do wychowania dziecka.

Dziecko pozostaje aż do pełnoletności pod władzą rodzicielską (art. 92 kro). Władza rodzicielska ustaje nie tylko na skutek uzyskania przez dziecko pełnoletności, ale także na skutek: 1. zmian w zakresie stanu osobistego dziecka lub rodziców: a. śmierci dziecka lub rodziców; b. osiągnięcia przez dziecko pełnoletności (art. 10 § 1 i 2 k.c.; art. 10 § 1 i 2 k.r.o.; S. Dmowski, aktualizacja R. Trzaskowski w: S. Dmowski, S. Rudnicki, R. Trzaskowski, Kodeks cywilny. Komentarz, Część ogólna, LexisNexis 2014, s. 101, uw. 2, 3); c. ubezwłasnowolnienia, zarówno całkowitego (art. 13 k.c.), jak i częściowego (art. 16 k.c.) rodziców; 2. orzeczeń powodujących utratę przez rodziców ich władzy nad dzieckiem: a. zaprzeczenia macierzyństwa; b. zaprzeczenia ojcostwa; c. ustalenia bezskuteczności uznania ojcostwa; d. uchylenia prawomocnego wyroku ustalającego ojcostwo; e. przysposobienia dziecka; f. rozwiązania przysposobienia; 3. orzeczeń, których celem jest wyłączenie władzy rodzicielskiej: a. pozbawienie rodzica władzy rodzicielskiej (art. 111 § 1 k.r.o.); b. zawieszenie władzy rodzicielskiej (art. 110 § 1 k.r.o.; J. Gajda w: red. K. Pietrzykowski, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, C.H. Beck 2015, s. 619, nb 12, 13; J. Słyk w; red. K. Osajda, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, C.H. Beck 2017 t. V, s.1202-1203, uw. 16-20). Kodeks rodzinny i opiekuńczy traktuje sprawowanie władzy rodzicielskiej również w kategoriach obowiązków rodziców (art. 95 § 1 i art. 96 § 1). W art. 2 pkt 9 r.ś.u. ustawodawca użył sformułowań, których użył ustawodawca w art. 95 § 1 k.r.o. Z tych względów ustawodawca przewiduje pozbawienie prawa do świadczenia osobę, która nie wykonywała obowiązków w zakresie wychowania dziecka do czasu uzyskania przez niego pełnoletności, z powodów leżących po stronie tej osoby (np. według art. 3 ust. 5 pkt 1 r.ś.u. w razie sądowego pozbawienia władzy rodzicielskiej lub ograniczenia tej władzy przez umieszczenie dziecka lub dzieci w pieczy zastępczej). Dzięki temu zachowana została spójność systemu prawa.

Tego rodzaju wyłączenia prawa do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego potwierdzają tezę, że przesłanka wychowania dziecka, określona w art. 3 ust. 1 pkt 1 r.ś.u., może być spełniona również wówczas, gdy wychowywanie ustało wraz z ustaniem władzy rodzicielskiej przed uzyskaniem przez dziecko pełnoletności. Wspomniane wyłączenia prawa do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego byłyby bowiem zbędne, przy założeniu, że o wychowaniu, w rozumieniu ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym, można mówić jedynie wówczas, gdy trwało ono do chwili, gdy dziecko stało się pełnoletnie.

Z ustawowej definicji wychowania określonej w art. 2 pkt 9 r.ś.u. wynika, że określone tam działania składające się na proces wychowania odnoszą się do dziecka w każdym wieku. Nie ma przeszkód by przyjąć, że matka wychowała dziecko nawet wtedy, gdy po urodzeniu dziecka zaczęła je wychowywać i proces ten został przerwany (zakończył się) wskutek śmierci dziecka. Wobec braku wyraźnej, normatywnie ustalonej czasowej miary wychowywania dziecka pozwalającej ustalić, że dziecko zostało wychowane, nie jest uprawnione stanowisko, że rodzicielskie świadczenie uzupełniające może być przyznane jedynie matce, która wychowywała dzieci przez okres "znaczący", czy z chwilą uzyskania przez dziecko pełnoletności. Takie stanowisko wskazuje, w ocenie Sądu, na nieuprawnione "uzupełnienie" przez organ administracji publicznej definicji ustawowej wychowania przez dodanie, że chodzi wyłącznie o długotrwałość wychowania. W art. 2 pkt 9 r.ś.u. mowa jest jedynie o stałym, bezpośrednim i ciągłym wykonywaniu obowiązków w zakresie wychowania. Wymagania te mogą być zatem spełnione, jeżeli dziecko po urodzeniu żyło kilka dni, kilka miesięcy, kilka lat.

Wobec normatywnej niedoskonałości ustawowej definicji wychowania zawartej w ustawy o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym należy mieć na uwadze względy celowościowe. W uzasadnieniu do projektu ustawy podniesiono, na stronie 3, że trudno określić ramy czasowe wychowania (...); każdy wniosek o świadczenie będzie szczegółowo rozpatrywany indywidualnie. Na stronie 1 uzasadnienia projektu wskazano zaś, że podstawowym celem świadczenia jest zapewnienie środków utrzymania osobom, które zrezygnowały z zatrudnienia lub go nie podjęły ze względu na wychowywanie dzieci w rodzinach wielodzietnych (druk sejmowy nr 3157; uzasadnienie projektu jest dostępne na stronie http://www.sejm.gov.pl/Sejm8.nsf/ druk.xsp?nr=3157).

Cel rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego został w normatywny sposób określony w art. 1 ust. 2 r.ś.u. Zgodnie z nim, celem świadczenia jest zapewnienie niezbędnych środków utrzymania osobom, które zrezygnowały z zatrudnienia lub innej działalności zarobkowej albo ich nie podjęły ze względu na wychowywanie dzieci. Przez wzgląd na zasady sprawiedliwości społecznej (art. 2 Konstytucji RP) ustawodawca dąży, by ograniczyć negatywne skutki finansowe dla osób, które zdecydowały się na rodzicielstwo, a zarazem ze względu na dzieci zrezygnowały bądź nie podjęły zatrudnienia lub innej działalności zarobkowej. Procesu wychowywania nie można w tym kontekście sprowadzać do wychowywania dziecka od dnia urodzenia do osiągnięcia przez nie pełnoletności, jeśli dziecko zmarło przed osiągnięciem pełnoletności. Prawodawca w żadnym przepisie takiego ograniczenia nie zawarł, niedopuszczalne jest zatem jego wprowadzanie w procesie stosowania prawa.

Celem ustawy jest ochrona osób poświęcających własny czas dla dzieci. Zasady doświadczenia życiowego uczą, że życie jest równie nieprzewidywalne, co kruche. Aspekt ten musi uwzględnić zarówno ustawodawca, organ, jak i sąd. Podejmując się wychowania dziecka nie sposób przewidzieć, jakie trudności staną przed rodzicami biologicznymi lub adopcyjnymi (choroby, niepełnosprawność, wypadki, czy inne sytuacje losowe). Realna pomoc państwa przejawia się również w tym, że zostaje zagwarantowana w przewidywalnej dla jej adresata formie. Decydując się na rodzicielstwo, rodzice podejmują duże ryzyko i państwo winno ich w tym wspomagać. W tym kontekście należy rozumieć sytuację, w której - mimo starań i wysiłków wychowawczych - dziecko, w sposób niezawiniony przez rodziców, umiera. Ten bolesny moment wiąże się z ogromnym obciążeniem psychicznym, a często też odbija się na kondycji finansowej rodziny (np. przez pogorszenie stanu zdrowia psychicznego, a nierzadko i somatycznego, rodziców). Sytuacje te są nieodzowną częścią ludzkiej egzystencji, a zatem są związane z procesem wychowywania. Tragedia w postaci śmierci dziecka jest traumą na całe życie dla rodziców. Odbija się ona na życiu rodzinnym, ale też zawodowym. Obowiązkiem państwa jest właściwie odpowiedzieć na takie okoliczności przez odpowiednią infrastrukturę prawną i wygospodarowanie stosownych środków budżetowych. Jedną z instytucji w tym zakresie jest rodzicielskie świadczenie uzupełniające. Wymaga podkreślenia, że jest to przede wszystkim świadczenie rodzicielskie, a zatem przeznaczone dla rodziców. Z tej perspektywy bez znaczenia pozostaje, przez jaki okres po urodzeniu dziecko żyło. Każdy wyposażony jest w przyrodzoną i niezbywalną godność (art. 30 Konstytucji RP), która nie jest zależna od długości życia (rodzice pozostają rodzicami mimo śmierci dziecka). Wykluczenie z rodzicielskiego świadczenia rodzicielskiego tych osób, których dzieci nie dożyły pełnoletniości, byłoby też sprzeczne z konstytucyjną zasadą równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji RP). Relewantną cechą osób uprawnionych do rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego jest liczba wychowywanych dzieci (co najmniej czworo) i poświęcenie czasu na ich wychowanie kosztem zarobków. Obie te przesłanki mogą zostać spełnione bez względu na fakt, czy wszystkie dzieci osiągną pełnoletność.

Władze publiczne są obowiązane stworzyć odpowiednią infrastrukturę prawną, która będzie służyć urzeczywistnieniu zasady godności. Musi ona obejmować zarówno gwarancje materialne (wolności, prawa), jak i gwarancje formalne (instrumenty służebne względem gwarancji materialnych, zapewniające ich efektywną realizację, np. prawo do sądu). Obowiązek poszanowania i ochrony godności wykracza poza sam proces stanowienia prawa, ponieważ bardzo ważna jest też praktyka jego stosowania. Każdy kto styka się z imperium państwa musi zostać potraktowany nie tylko sprawiedliwie ze względu na prawo, ale również z przysługującą mu godnością. Wyrazem tego są np. zasady ogólne zawarte w kodeksie postępowania administracyjnego, a zwłaszcza art. 8 § 1 k.p.a. stanowiący, że "organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej". Dla realizacji zasady godności warunkiem koniecznym jest wprowadzenie stosownych mechanizmów prawnych, ale jest to warunek niewystarczający. Władze publiczne mają realizować ją również w procesie stosowania prawa w bezpośrednim kontakcie z petentem (P. Polak, J. Trzciński, Konstytucyjna zasada godności człowieka w świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, Gdańskie Studia Prawnicze, t. XL, 2018, s. 271-272).

Finansowe wsparcie, zagwarantowane w ustawie o rodzicielskim świadczeniu, zostało powiązane z wychowaniem, którego tragicznym zakończeniem może okazać się śmierć dziecka. Taka sytuacja jest objęta przedmiotową ustawą i znajduje potwierdzenie w wykładni językowej, celowościowej i systemowej.

Śmierć dziecka nie może stanowić o wypełnieniu przesłanki z art. 3 ust. 5 pkt 2 r.ś.u., dotyczącej długotrwałego zaprzestania wykonywania władzy rodzicielskiej. Przesłankę tę należy rozpoznawać przy uwzględnieniu elementów woli rodzica i podejmowaniu działań skutkujących zaprzestaniem wykonywania władzy rodzicielskiej. Śmierć dziecka jest okolicznością obiektywną, na którą rodzice nie mają wpływu (co do zasady) i nie może oznaczać "długotrwałego zaprzestania" przez rodziców wykonywania władzy rodzicielskiej w myśl art. 3 ust. 5 pkt 2 r.ś.u. Według art. 2 pkt 9 r.ś.u. wychowanie to sprawowanie osobistej opieki nad dziećmi polegającej na stałym, bezpośrednim i ciągłym wykonywaniu ogółu obowiązków spoczywających na rodzicach w ramach praw im przysługujących względem dzieci w celu należytego sprawowania pieczy nad nimi i nad ich majątkiem. Ustawodawca nie określił w tym przepisie czasookresów, w których opieka taka winna być sprawowana. Jedynym wskazaniem ustawodawcy jest "wykonywanie ogółu obowiązków spoczywających na rodzicach w ramach praw im przysługujących względem dzieci".

Skoro skarżąca wykonywała ogół obowiązków spoczywających na niej w ramach praw jej przysługującej względem dzieci w czasokresie, w którym mogła je realizować (aż do momentu ustania przysługiwania jej tych praw wskutek śmierci jednego z czworga dzieci) i Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie zakwestionował powyższego, to należy uznać, że wychowała te dzieci w myśl art. 3 ust. 1 pkt 1 r.ś.u.

W świetle powyższego, wobec naruszenia art. 8 § 1 k.p.a., 107 § 3 k.p.a., oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 2 pkt 9 r.ś.u. na podstawie art. 145 § 1 pkt a i c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku.

Orzeczenie o kosztach (pkt 2 wyroku) wydano na podstawie art. 200, 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 497 zł składa się zwrot kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej (480 zł + 17 zł).

Ponownie rozpoznając sprawę organ będzie związany oceną prawną zawartą w wyroku (art. 153 p.p.s.a.).