Sąd Apelacyjny utrzymał karę łączną, apelacja obrońcy o łagodniejszą karę bez skutku

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok łączny Sądu Okręgowego w Z. z dnia 29 stycznia 2026 r.,

sygn. akt II K 150/25

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

Co do kary

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

1. X. Z.

Okoliczność, iż skazany w dniu

(...) r. podjął zatrudnienie jako pomocnik malarza w (...), gdzie pracuje w oparciu o umowę o pracę na czas nieokreślony.

2. 2.

X. Z.

Okoliczności dotyczące skazanego, tj. jego wykształcenia, środowiska rodzinnego, zawodowego, stanu zdrowia oraz prowadzonego wobec niego postępowania o ukaranie za czyn z art. 66 § 1 pkt 1 k.w.

Fakty uznane za nieudowodnione

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

1. Umowa przedłożona do apelacji

Wiarygodny materiał dowodowy, niekwestionowany przez strony, a i Sąd nie miał powodów, aby z urzędu kwestionować prawdziwość treści przedłożonej przez obrońcę umowy o pracę. Wbrew jednak sugestiom apelującego - sam fakt podjęcia przez skazanego zatrudnienia po opuszczeniu zakładu karnego - nie przemawiał za przyjęciem, iż zasługuje on na orzeczenie względem niego łagodniejszej kary łącznej

(o czym szerzej w dalszej części uzasadnienia).

2. Kwestionariusz wywiadu środowiskowego

Dokument sporządzony w prawem przewidzianej formie przez uprawnioną do tego osobę, prawdziwości zawartych w nim informacji nie kwestionowała żadna ze stron.

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

1. Obraza przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, a to art. 7 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego wyrażającą się w:

- uznaniu opinii o skazanym z k. 272 jako stosunkowo pozytywną, podczas gdy z opinii tej wynika, że po opuszczeniu zakładu karnego skazany znalazł mieszkanie, porozumiał się co do czynszu w ten sposób, że wykorzystując swoje umiejętności, sam remontował najmowane mieszkanie; znalazł zatrudnienie na terenie Niemiec i to na czas nieokreślony, skazany nie był notowany, przestrzega porządku prawnego;

- niewzięciu pod uwagę zachowania skazanego podczas pobytu w zakładzie karnym, podczas gdy uprzednio Sąd Okręgowy w Z. w sprawie (...)błędnie ustalił, że skazany nie pracował i nie spłacał pokrzywdzonych, podczas gdy z opinii o skazanym z dnia (...) r. wynikało, że skazany pracował, a z obowiązku zatrudnienia wywiązywał się w sposób odpowiedni i spłacał pokrzywdzonych; powyższe okoliczności wpłynęły na wymiar kary ustalonej przez Sąd Okręgowy w Z. w sprawie (...), a obecnie Sąd Okręgowy w sprawie (...)w ogóle nie brał ich pod uwagę, a są istotne przy ocenie sytuacji skazanego, zachowania skazanego;

- niewzięciu pod uwagę, że skazany podczas pobytu w zakładzie karnym był nagradzany aż 32 razy i miał prawidłową ocenę, a karany dyscyplinarnie był zaledwie raz i to w (...) r., zachowanie skazanego uległo znacznej poprawie, cele resocjalizacyjne kary odniosły skutek, skazany spłacił grzywny;

2. obraza przepisów postępowania, która miały istotny wpływ na treść orzeczenia, a to art. 577 k.p.k. bowiem przy stanie faktycznym i prawnym dot. skazanego występowała potrzeba wymienienia okresów zaliczonych na poczet ustalonych kar, a kwestia ta pojawiła się dopiero w uzasadnieniu do wyroku;

3. co miało istotny wpływ na treść orzeczenia bowiem w konsekwencji doprowadziło do orzeczenia kary rażąco niewspółmiernej.

Niezasadny

Niezasadny

Niezasadny

Apelacja obrońcy skazanego nie zasługiwała na uwzględnienie.

Kontrola odwoławcza zaskarżonego wyroku nie doprowadziła do ujawnienia uchybień w procedowaniu Sądu Okręgowego, które miały przejawiać się w szczególności w błędnej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji w orzeczeniu rażąco niewspółmiernej kary.

Na wstępie wskazać należy, że apelacja obrońcy skierowana została wyłącznie przeciwko rozstrzygnięciu o karze łącznej orzeczonej w pkt III zaskarżonego wyroku oraz w zakresie niewskazania w wyroku okresów zaliczonych na poczet kary łącznej.

Skarżący nie kwestionował zatem przyjętego przez Sąd I instancji sposobu połączenia kar w oparciu o przepisy prawa obowiązujące do dnia 30 czerwca 2015r. Analiza akt sprawy, w tym w szczególności wyroków podlegających łączeniu wskazuje, iż Sąd I instancji prawidłowo zastosował w niniejszej sprawie ww. stan prawny, albowiem bez wątpienia przepisy te były dla skazanego względniejsze. Również orzeczona w pkt III. zaskarżonego wyroku kara łączna pozbawienia wolności w żadnym razie – wbrew twierdzeniom skarżącego -

nie nosi cech rażącej surowości, a tylko tego rodzaju surowość może powodować - w myśl art. 438 pkt 4 k.p.k. - wydanie orzeczenia reformatoryjnego.

Wskazać należy, iż zarzut obrońcy skazanego kwestionującego prawidłowość dokonanej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego sprowadza się w istocie do zakwestionowania orzeczenia rażąco niewspółmiernej kary, która w ocenie apelującego była konsekwencją nieuwzględnienia w należytym stopniu okoliczności korzystnych dla skazanego.

Podkreślić jednak trzeba, iż obowiązkiem skarżącego wynikającym z treści art. 427 § 2 k.p.k. jest wykazanie dlaczego nie zgadza się z zaskarżonym orzeczeniem i przedstawienie rzeczowej na ten temat argumentacji. Polemika skarżącego musi być zatem obiektywnie uzasadniona, a przy tym powinna uwzględniać problematykę globalnie – nie jedynie odnosić się do wymieniania jednego bądź kilku aspektów. Tymczasem obrońca skazanego koncentruje się na kilku kwestiach/okolicznościach, które w jego ocenie mają charakter korzystny dla skazanego i w konsekwencji uznaje, że po ich uwzględnieniu, wyrok sądu I instancji powinien zostać zmieniony w zakresie wymiaru orzeczonej wobec skazanego w pkt III. zaskarżonego wyroku kary łącznej poprzez orzeczenie jej w wymiarze 2 lat 5 miesięcy i 16 dni pozbawienia wolności, tak aby – jak domaga się tego skarżący – ostatecznie zostało ustalone, że skazany odbył już wszelkie orzeczone kary i nie było podstaw, aby wrócił on do zakładu karnego.

W odniesieniu do powyższego przede wszystkim przypomnieć jednak należy, że instytucja wyroku łącznego nie została ustanowiona w celu poprawy sytuacji prawnej skazanego ani nie służy automatycznemu złagodzeniu dolegliwości wynikających z wykonywania kilku prawomocnie orzeczonych kar.

Jej zasadniczym celem jest racjonalizacja wykonania kar pozostających ze sobą w zbiegu oraz uporządkowanie sytuacji prawnej skazanego poprzez określenie jednej kary łącznej, odpowiadającej całokształtowi jego odpowiedzialności karnej. Sam fakt wydania wyroku łącznego nie rodzi zatem po stronie skazanego oczekiwania ani prawa do uzyskania korzystniejszego rozstrzygnięcia, niż wynikające z zasad określonych w przepisach regulujących orzekanie kary łącznej.

W realiach niniejszej sprawy Sąd Okręgowy w sposób prawidłowy przeprowadził przewód sądowy, gromadząc materiał dowodowy pozwalający na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Ustalenia faktyczne, które poczynił w sprawie Sąd I instancji, pozostawały bezsporne, mając oparcie w zgromadzonych dowodach, których ocena nie wykroczyła poza granice swobodnej oceny dowodów. W zakresie orzeczonej kary łącznej uwzględnione zostały zaś okoliczności dotyczące jej celów, o których mowa w art. 85a k.k., co znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Wymierzona kara łączna nie nosi cech rażącej niewspółmierności, albowiem pozostaje adekwatna do całokształtu okoliczności sprawy i nie wykracza poza granice swobodnego uznania sędziowskiego. Samo przekonanie skazanego lub jego obrońcy, że możliwe było zastosowanie korzystniejszej zasady łączenia kar bądź wymierzenie kary łącznej w niższym wymiarze, nie może prowadzić do uznania, iż zaskarżone rozstrzygnięcie jest wadliwe.

Oceniając twierdzenia i wywody apelacji w zakresie dotyczącym zaskarżonej kary łącznej, przypomnieć wypada, iż w orzecznictwie trafnie podkreśla się, że zarzut rażącej niewspółmierności kary (dotyczy to również innych środków), jako zarzut z kategorii ocen, można zasadnie podnosić wówczas, gdy „

kara, jakkolwiek mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, nie uwzględnia w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i osobowości sprawcy, innymi słowy - gdy w społecznym odczuciu jest karą niesprawiedliwą" (wyrok SN z dnia 11 kwietnia 1985 r., V KRN 178/85, OSNKW 1985, nr 7-8, poz. 60). Niewspółmierność zachodzi zatem wówczas, gdy suma zastosowanych kar i innych środków, wymierzonych za przypisane przestępstwo, nie odzwierciedla należycie stopnia szkodliwości społecznej czynu i nie uwzględnia w wystarczającej mierze celów kary (wyrok SN z dnia 30 listopada 1990 r., Wr 363/90, OSNKW 1991, nr 7-9, poz. 39). Nie chodzi przy tym o każdą ewentualną różnicę co do jej wymiaru, ale o „

różnicę ocen tak zasadniczej natury, iż karę dotychczas wymierzoną nazwać można byłoby - również w potocznym znaczeniu tego słowa - "rażąco" niewspółmierną, to jest niewspółmierną w stopniu nie dającym się wręcz zaakceptować" (wyrok SN z dnia 2 lutego 1995 r., II KRN 198/94, LEX nr 20739). Chodzi natomiast o „

znaczną, wyraźną i oczywistą, a więc niedającą się zaakceptować dysproporcję między karą wymierzoną a karą sprawiedliwą (zasłużoną)" (zob. wyrok SN z dnia 22 października 2007 r., SNO 75/07, LEX nr 569073) czy jeszcze inaczej taką, której dysproporcja jest wyraźna, bijąca w oczy czy oślepiająca (zob. wyrok SA w Krakowie z dnia 28 maja 2010 r., II AKa 82/10, LEX nr 621421). Choć uwagi te odnoszą się przede wszystkim do kar jednostkowych orzekanych za poszczególne przestępstwa, mają oczywiście również zastosowanie do kary łącznej, w tym orzekanej wyrokiem łącznym.

W przypadku kary łącznej o jej wysokości decyduje jednak przede wszystkim więź podmiotowa, przedmiotowa i czasowa między zbiegającymi się przestępstwami, a wpływ na jej wymiar mają też względy wskazane w art. 85a k.k., a więc cele zapobiegawcze i wychowawcze – przy czym chodzi nie tylko o względy indywidualno-, ale i ogólnoprewencyjne.

Tymczasem obrońca skazanego w żaden sposób nie wykazał, ażeby między zbiegającymi się przestępstwami istniała ścisła więź podmiotowa, przedmiotowa i czasowa - co więcej – obrońca w ogóle nie odniósł się do tej kwestii w wywiedzionej apelacji, a wyłącznie skupił się na próbie wykazania jakoby za orzeczeniem skazanemu kary łącznej łagodniejszej chociażby co do wyroków z pkt 4 i 14 (pkt III wyroku) przemawiało zachowanie skazanego w zakładzie karnym i po opuszczeniu tegoż zakładu.

W tym zakresie zaznaczenia jednak wymaga, że prawidłowo Sąd Okręgowy ustalił przecież zachowanie skazanego po opuszczeniu zakładu karnego, jednak w ocenie Sądu Apelacyjnego słusznie nie nadał mu wiodącego znaczenia, jak usiłuje to uczynić obrońca. Rzeczywiście, uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie zawiera szczegółowej analizy opinii penitencjarnej, jednak okoliczność ta nie świadczy o pominięciu tych okoliczności przy orzekaniu. Sąd I instancji – jak już wskazano wyżej - dostrzegł bowiem pozytywne aspekty funkcjonowania skazanego po opuszczeniu jednostki penitencjarnej, wskazując na korzystny wywiad środowiskowy oraz fakt podjęcia przez niego działań zmierzających do ustabilizowania swojej sytuacji życiowej. Nie sposób jednak podzielić stanowiska obrońcy, jakoby okoliczności te uzasadniały wymierzenie kary łącznej w postulowanym przez niego wymiarze. To, że skazany znalazł miejsce zamieszkania, porozumiał się z właścicielem lokalu co do sposobu regulowania należności za czynsz poprzez wykonywanie prac remontowych oraz podjął zatrudnienie, niewątpliwie zasługuje na odnotowanie jako przejaw podejmowania prób prawidłowego funkcjonowania w warunkach wolnościowych. Nie są to jednak okoliczności o takim ciężarze gatunkowym, aby mogły przesądzać o wymiarze kary łącznej. R. one bowiem realizację podstawowych obowiązków związanych z odpowiedzialnym funkcjonowaniem w społeczeństwie i dbałością o własne utrzymanie, których wykonywanie należy uznać za standard oczekiwany od każdej osoby funkcjonującej na wolności,

a nie za okoliczność wyjątkową uzasadniającą istotne złagodzenie reakcji karnej. Co więcej, wbrew twierdzeniom apelującego, również z aktualnego wywiadu środowiskowego wynika, że wobec skazanego prowadzone jest postępowanie o ukaranie. Oczywiście okoliczność ta nie przesądza o jego odpowiedzialności ani nie może być traktowana jako dowód popełnienia przez niego czynu zabronionego, niemniej świadczy o tym, że ocena jego aktualnej postawy nie jest jednoznacznie pozytywna i nie uzasadnia tak daleko idących wniosków, jakie wyprowadza obrońca.

Odnosząc się natomiast do opinii sporządzonej przez administrację zakładu karnego, zauważyć należy, że istotnie wynika z niej pozytywna ocena zachowania skazanego w czasie odbywania kary. Okoliczność ta została dostrzeżona przez sąd odwoławczy. Nie można jednak pomijać, że skazany jest osobą wielokrotnie karaną, a tym samym posiada doświadczenie związane z funkcjonowaniem w warunkach izolacji penitencjarnej oraz znajomość reguł obowiązujących w jednostce penitencjarnej. Z tego względu prawidłowe zachowanie w czasie odbywania kary, czy też dokonywanie spłat należności wynikających z wyroku - choć niewątpliwie oczekiwane i oceniane pozytywnie, nie może być ewaluowane w oderwaniu od całokształtu jego dotychczasowej postawy i historii karalności ani prowadzić do wniosku, że samo przez się uzasadnia wymierzenie kary łącznej w niższym wymiarze. Podkreślić trzeba, iż dobre funkcjonowanie skazanego w trakcie odbywania kary jest jego prawnym obowiązkiem.

Z tego wszystkiego nie sposób wyprowadzić jednoznacznego wniosku, iż nastąpiła istotna, a właściwie trwała poprawa zachowania skazanego, wskazująca na to, że resocjalizacja skazanego została zakończona i można rozważać jej definitywne zakończenie poprzez dalsze miarkowanie kary łącznej wobec skazanego w stosunku do przyjętej przez Sąd I instancji. Sąd Okręgowy słusznie przy tym eksponuje okoliczność wielokrotnej uprzedniej karalności skazanego, działanie w ramach powrotu do przestępstwa - od kogoś takiego z pewnością można i należy wymagać więcej, jeśli chodzi o postępy w resocjalizacji, jeśli chce on przekonać Sąd, że rzeczywiście przewartościował swoje naganne funkcjonowanie na wolności.

Dodać trzeba, iż apelacja obrońcy pomija zupełnie względy ogólnoprewencyjne kary łącznej, tymczasem orzekana kara musi je również uwzględniać. Względy te wymagają, by w świadomości społecznej nie powstało błędne przekonanie, że osoby popełniające różnorakie przestępstwa (w tym tak poważne, jak przypisane skazanemu) i formalnie za nie skazywane na osobne kary, w następstwie kary łącznej miały te kary

de facto „

darowane”, a do tego sprowadzałaby się nadmierna absorpcja.

Wszystko to prowadzi do wniosku, iż brak jest jakichkolwiek podstaw do złagodzenia odpowiedzialności skazanego w stosunku do przyjętej w zaskarżonym wyroku.

Na marginesie odnieść należy się również do argumentacji apelującego, sprowadzającej się w istocie do twierdzenia, że skoro wskutek zaistniałej w niniejszej sprawie sytuacji procesowej skazany opuścił zakład karny, to wymiar kary łącznej powinien zostać ukształtowany w taki sposób, aby nie zachodziła konieczność ponownego jej wykonywania. Stanowisko to nie zasługuje na aprobatę.

Sam fakt opuszczenia przez skazanego zakładu karnego w związku z przebiegiem postępowania nie może prowadzić do wniosku, że sąd był zobligowany do wymierzenia kary łącznej w zakresie objętym pkt III wyroku w takim wymiarze, który odpowiadałby okresowi kary już przez niego odbytej, wyłącznie po to, aby nie powrócił on do zakładu karnego. Tego rodzaju rozumowanie pozostaje w sprzeczności z istotą postępowania o wydanie wyroku łącznego oraz zasadami wymiaru kary łącznej. Sąd, orzekając karę łączną, nie może kierować się wyłącznie względami natury praktycznej, czy oczekiwaniami skazanego co do uniknięcia dalszego wykonywania kary, lecz zobowiązany jest do zastosowania ustawowych dyrektyw wymiaru kary łącznej i ukształtowania jej w sposób odpowiadający całokształtowi okoliczności sprawy. Ewentualne konsekwencje procesowe związane z koniecznością ponownego stawienia się skazanego do odbycia pozostałej części kary nie mogą determinować treści rozstrzygnięcia ani prowadzić do wymierzenia kary wyłącznie przez pryzmat faktu jej częściowego wykonania.

Uwzględnienie stanowiska prezentowanego w apelacji oznaczałoby w istocie przyjęcie, że sam przebieg postępowania i wynikające z niego czasowe opuszczenie zakładu karnego stanowią samodzielną przesłankę do obniżenia kary łącznej, czego obowiązujące przepisy nie przewidują. Taka wykładnia prowadziłaby do nieuzasadnionego uprzywilejowania skazanego i pozostawałaby w sprzeczności z celem instytucji wyroku łącznego, która – jak już wskazano – nie służy zapewnieniu sprawcy najkorzystniejszego dla niego rezultatu, lecz racjonalizacji wykonania kar i uporządkowaniu jego sytuacji prawnej.

Dalej wskazania wymaga, iż nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut obrazy art. 577 k.p.k. Wprawdzie Sąd Okręgowy, wydając zaskarżony wyrok łączny, nie wskazał w jego treści okresów podlegających zaliczeniu na poczet orzeczonych kar łącznych, jednak uchybienie to nie miało wpływu na treść zapadłego rozstrzygnięcia. Miało ono bowiem charakter wyłącznie formalny i nie dotyczyło merytorycznej oceny przesłanek warunkujących wydanie wyroku łącznego ani wymiaru orzeczonych kar.

Należy podkreślić, że zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem judykatury, brak rozstrzygnięcia w przedmiocie zaliczenia okresów, o których mowa w art. 577 k.p.k., może zostać usunięty w trybie uzupełnienia orzeczenia na podstawie art. 420 k.p.k. w zw. z art. 577 k.p.k., bez konieczności ingerencji sądu odwoławczego w sam wyrok. Taki charakter ma bowiem rozstrzygnięcie przewidziane w art. 577 k.p.k., którego pominięcie nie powoduje wadliwości orzeczenia w zakresie rozstrzygnięcia o karze łącznej, lecz stanowi usuwalne uchybienie formalne.

Jeżeli w wyroku łącznym dokonano wadliwego zaliczenia albo nie dokonano w ogóle zaliczenia na poczet kary okresów odbytej kary lub stosowania środków zapobiegawczych, pomimo iż został spełniony warunek takiego rozstrzygnięcia, to uzupełnienie orzeczenia może nastąpić na podstawie art. 420 k.p.k. w zw. z art. 577 k.p.k. (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2019 r., IV KK 148/19).

Wobec powyższego, zarzut apelacji w tym zakresie nie mógł odnieść zamierzonego skutku i nie stanowił podstawy do zmiany zaskarżonego wyroku. Jednocześnie zaznaczenia wymaga, iż już po wydaniu wyroku przez Sąd Apelacyjny - wskazane uchybienie zostało skutecznie usunięte w ww. trybie (postanowienie Sądu Okręgowego w Z. z dnia(...),

(...)).

Wnioski końcowe:

- o zmianę zaskarżonego wyroku w ten sposób, że:

1) pkt III wyroku powinien brzmieć: „na podstawie art. 85 k.k., 86 § 1 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r. w zw. z art. 4 § 1 k.k., łączy skazanemu X. Z. jednostkowe kary pozbawienia wolności orzeczone wyrokami opisanymi w pkt 4 ((...)) i 14 ((...)) części wstępnej wyroku i wymierza mu karę łączną 2 (dwa) lata 5 (pięć) miesięcy i 16 (szesnaście) dni pozbawienia wolności,

2) dodanie pkt VIII w którym na podstawie art. 577 k.p.k. na poczet orzeczonych kar tj.:

- kary łącznej 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem łącznym Sądu Rejonowego P. z dnia(...) w którym połączono jednostkowe kary wymierzone wyrokami opisanymi w pkt 1-3 części wstępnej wyroku zaliczyć okres pozbawienia wolności 3 lata i 6 miesięcy (kara wykonana);

- kary łącznej 2 lata 5 miesięcy i 16 dni pozbawienia wolności dot. połączenia jednostkowych kar pozbawienia wolności orzeczonych wyrokami opisanymi w pkt 4 ((...)) i 14 ((...)) części wstępnej wyroku zaliczyć okres pozbawienia wolności 2 lata 5 miesiące i 16 dni (kara wykonana),

- kary łącznej 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności dot. połączenia jednostkowych kary pozbawienia wolności orzeczonych wyrokami opisanymi w pkt 5-12 ((...)

(...)) części wstępnej wyroku zaliczyć okres pozbawienia wolności 3 lata i 6 miesięcy (kara wykonana);

- kary 6 miesięcy pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w C. z dnia (...), utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w C. z dnia (...) opisany w pkt 13 części wstępnej wyroku zaliczyć okres pozbawienia wolności 6 miesięcy (kara wykonana) i w konsekwencji uznać, iż wszystkie kary zostały przez skazanego wykonane,

- o zasądzenie od Skarbu Państwa kosztów obrony z urzędu udzielonej skazanemu w toku postępowania apelacyjnego oraz w toku postępowania przed Sądem Okręgowym w sprawie(...), które nie zostały uiszczone ani w części ani w całości.

Niezasadny

Niezasadny

Zasadny

Z przyczyn wyżej wskazanych brak jest jakichkolwiek podstaw do uwzględnienia żądania apelacji w zakresie obniżenia kary łącznej wymierzonej skazanemu w pkt III zaskarżonego wyroku. Kara ta, jak wyjaśniono już wcześniej, została wymierzona z pełnym uwzględnieniem okoliczności sprawy i podstaw jej wymiaru, jest karą sprawiedliwą i w żaden sposób nie razi surowością.

Brak było również podstaw do ingerencji w zaskarżone orzeczenie poprzez jego uzupełnienie o rozstrzygnięcie dotyczące zaliczenia okresów pozbawienia wolności na poczet orzeczonych kar łącznych. Jak już wskazano wyżej – w pkt 3.1. uzasadnienia – uzupełnienie to może nastąpić na podstawie art. 420 k.p.k. w zw. z art. 577 k.p.k., co też Sąd Okręgowy uczynił postanowieniem wydanym w dniu (...) r.

Z kolei na uwzględnienie zasługiwał wniosek apelacji o zasądzenie od Skarbu Państwa kosztów obrony z urzędu udzielonej skazanemu w toku postępowania apelacyjnego oraz w toku postępowania przed Sądem Okręgowym w sprawie

(...), które nie zostały uiszczone ani w części ani w całości.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

Kwestia stwierdzenia przez Sąd Okręgowy, iż wyrok łączny Sądu Rejonowego P.

B. i M. z dnia (...) pozostaje w mocy (pkt II

in fine zaskarżonego wyroku)

J. o powodach uwzględnienia okoliczności

W ramach kontroli instancyjnej Sąd Odwoławczy z urzędu zbadał, czy wydane rozstrzygnięcie pomimo jego zaskarżenia jedynie w części nie narusza zakazu

ne peius i nie prowadzi do pogorszenia sytuacji skazanego w stosunku do wyroku łącznego, który pierwotnie zapadł w tej sprawie. W związku z tym z urzędu dostrzegł konieczność rozważenia, czy stwierdzenie, iż opisany wyżej wyrok Sądu Rejonowego w sprawie (...)

(...) pozostaje w mocy, było prawidłowe, czy też uznać należało, że jest ono nieskuteczne z uwagi na art. 575 k.p.k., a wówczas zachodziłaby potrzeba połączenia na nowo kar z pkt 1-3.

Sąd Apelacyjny stanął jednak na stanowisku, iż bronić należy poglądu wielokrotnie wyrażonego w orzecznictwie, zgodnie z którym

„Przed nowelizacją z 20 lutego 2015 r., w sytuacji w której orzeczono już karę łączną, a dołączyła się nowa kara jednostkowa, która powinna być objęta karą łączną, poprzednia kara łączna ulegała rozwiązaniu, gdyż do podstawy kary łącznej wchodziły wyłącznie kary jednostkowe. Po zmianie, poprzednia kara łączna nie ulega rozwiązaniu w tym sensie, że to ona - obok nowych kar, które mają być objęte łączeniem - stanowi podstawę nowej kary łącznej. Wynika to wyraźnie z art. 85 § 2 k.k. i art. 86 § 4 k.k. Równocześnie przepis art. 575 § 3 k.p.k., zobowiązuje do odpowiedniego stosowania § 2 tego przepisu, jeśli choćby jeden wyrok łączny stanowiący podstawę wyroku, o której mowa w tym przepisie, utracił moc. Ta regulacja współgra z tymi opisanymi zmianami przepisów dotyczących kary łącznej w Kodeksie karnym. Sam fakt wydania wyroku łącznego, gdy jego podstawą jest choćby jeden wyrok łączny, nie stanowi przyczyny utraty mocy prawnej wyroku łącznego stanowiącego substrat nowego wyroku łącznego.” -

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia (...)

Wskazać też należy, że - co do zasady - wyrok łączny, jakkolwiek określany jako wyrok

sui generis, jest wyrokiem, któremu także rzecz jasna przysługuje przymiot prawomocności. Przy czym unormowania rozdziału 60 Kodeksu postępowania karnego wskazują, w jakich wypadkach prawomocny wyrok łączny traci moc. Mianowicie w myśl przepisu art. 575 § 1 k.p.k. ma to miejsce wówczas, jeżeli po wydaniu wyroku łącznego zachodzi potrzeba wydania nowego wyroku łącznego (z chwilą jego uprawomocnienia się poprzedni wyrok łączny traci moc). Warto w tym miejscu przypomnieć, że treść § 1 tegoż art. 575 k.p.k. była w judykaturze niejednolicie interpretowana, zwłaszcza odnośnie zawartego w nim określenia "

wyrok łączny traci moc". Do czasu wydania przez Sąd Najwyższy uchwały (7) z dnia 29 października 2012 r. (I KZP 15/12, OSNKW 2012, z.11, poz. 111) w orzecznictwie były też prezentowane poglądy, że ww. określenie rozumieć należy w ten oto sposób, że w sytuacji, w której zachodzi potrzeba wydania nowego wyroku łącznego, z chwilą wydania takiego wyroku poprzedni wyrok łączny traci moc w całości, bez względu na zakres różnic w treści obu wyroków i bez względu na to, ile kar łącznych orzeczono w poprzednim wyroku (zob. postanowienie SN z 30 września 2010 r., I KZP 14/10, OSNKW 2010, z.10, poz. 86 z krytyczną glosą J. Matrasa, OSP 2011, nr 1, s.9). Jednakże od czasu wydania wspomnianej wyżej uchwały SN (I KZP 15/12) zgodnie (i trafnie) przyjmuje się, że wyrażenie zawarte w przepisie art. 575 § 1 k.p.k.: "

wyrok traci moc" oznacza, że z chwilą wydania nowego wyroku łącznego, tracą moc zawarte w poprzednim wyroku łącznym te jego rozstrzygnięcia o połączeniu kar lub środków karnych, bądź o umorzeniu postępowania na podstawie art. 572 k.p.k., które objęte zostały nowym wyrokiem łącznym, wydanym w związku z powstałą po wydaniu pierwszego wyroku łącznego potrzebą, wynikającą z przesłanek prawnomaterialnych, określonych w art. 85 k.k. Słusznie także w orzeczeniach i w piśmiennictwie, potwierdzając zasadność tego przekonania, zauważa się, że wyrok łączny, tak jak każdy inny prawomocny wyrok, uzyskuje walor prawomocności formalnej i materialnej, a tym samym staje się - w określonym układzie procesowym-niepodważalny. Konsekwencją prawomocności orzeczenia o karze łącznej jest to, że gdy jest ono już niezaskarżalne, to nie może podlegać dowolnym modyfikacjom, niepowiązanym z istotnymi, ekstraordynaryjnymi przesłankami wzruszenia (np. w trybie kasacji) tego rozstrzygnięcia (zob. postanowienie SN z 27 stycznia 2017 r., V KK 315/16, LEX nr 2203537). Przed nowelizacją z 20 lutego 2015 r., w sytuacji w której orzeczono już karę łączną, a dołączyła się nowa kara jednostkowa, która powinna być objęta karą łączną, poprzednia kara łączna rzeczywiście ulegała rozwiązaniu, gdyż do podstawy kary łącznej wchodziły wyłącznie kary jednostkowe. Jednakże po zmianie, poprzednia kara łączna nie ulega rozwiązaniu w tym sensie, że to ona - obok nowych kar, które mają być objęte łączeniem - stanowi podstawę nowej kary łącznej, a wynika to z treści art. 85 § 2 k.k. i art. 86 § 4 k.k. Równocześnie przepis art. 575 § 3 k.p.k., zobowiązuje do odpowiedniego stosowania § 2 tego przepisu, jeśli choćby jeden wyrok łączny stanowiący podstawę wyroku, o której mowa w tym przepisie, utracił moc. Ta regulacja współgra z tymi opisanymi zmianami przepisów dotyczących kary łącznej w Kodeksie karnym. Sam fakt wydania wyroku łącznego, gdy jego podstawą jest choćby jeden wyrok łączny, nie stanowi przyczyny utraty mocy prawnej wyroku łącznego stanowiącego substrat nowego wyroku łącznego (zob. cytowane wyżej postanowienie SN w sprawie V KK 315/16) –

wyrok Sądu Apelacyjnego w (...)

Skoro więc stwierdzenie zawarte w pkt II o pozostaniu w mocy wyroku w sprawie (...) (...) uznano za uzasadnione, to tym samym uznać należało, iż sumarycznie wyrok łączny z (...) r. nie pogarsza sytuacji prawnej skazanego, stąd też brak podstaw do ingerencji w to rozstrzygnięcie na podstawie art. 440 k.p.k.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Przedmiot utrzymania w mocy

wyrok Sądu I instancji utrzymano w mocy

Utrzymanie w mocy zaskarżonego wyroku było konsekwencją braku podstaw do uwzględnienia zarzutów i argumentów podniesionych w apelacji obrońcy, jak i nieujawnienia przez Sąd Apelacyjny okoliczności obligujących do orzekania niezależnie od granic zaskarżenia.

Wydane rozstrzygnięcie zostało prawidłowo umotywowane, należycie dobrano kary nadające się do połączenia zgodnie z prawidłowo ustalonym stanem prawnym, jak też prawidłowo oceniono okoliczności wpływające na wymiar kary łącznej i nadano im odpowiednią wagę. Brak podstaw z art. 433 § 1 k.p.k., uprawniających do orzekania poza granicami zarzutów apelacji.

Koszty procesu

Pkt II.

O wynagrodzeniu obrońcy skazanego z urzędu orzeczono na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy – Prawo o adwokaturze oraz § 2 pkt 1, § 4 ust. 1 i 3, a także § 17 ust. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu uwzględniając przy tym pomoc prawną udzieloną przez adwokata z urzędu zarówno w postępowaniu odwoławczym (295,20 zł brutto) oraz w postępowaniu prowadzonym pod sygn. II K 150/25 Sądu Okręgowego w Poznaniu (295,20 zł brutto).

Zgodnie z § 2 pkt 2 cyt. rozporządzenia obrońcy należał się także zwrot poniesionych wydatków z tytułu dojazdu na rozprawę odwoławczą. Obrońca w toku rozprawy odwoławczej złożyła wniosek o zwrot ww. wydatków, który Sąd Apelacyjny uwzględnił, zasądzając żądaną kwotę 267,- zł. Kwota ta jest wprawdzie niższa niż wynikająca matematycznie z iloczynu 300 km x 1,15 zł, który przywołał autor wniosku, ale skoro wnioskodawca sama oszacował swoje wydatki na 267,- zł, to Sąd z urzędu nie jest władny orzekać ponad żądanie i przyznawać zwrotu wydatków w wyższej kwocie.

Pkt III.

Sąd Apelacyjny na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił skazanego od obowiązku zapłaty na rzecz Skarbu Państwa wydatków postępowania odwoławczego, uznając, że z uwagi na izolację więzienną nie będzie on w stanie uiścić ww. należności. Od skazanego nie pobrano też opłaty za II instancję, a to z uwagi na treść art. 6 zd. 2 ustawy o opłatach w sprawach karnych.

P. G. M. Ś.

H. K.

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca skazanego – adw. X. B.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Pkt III. rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego oraz brak rozstrzygnięcia o zaliczeniu okresów odbywania kary pozbawienia wolności na poczet kary łącznej

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

Co do kary

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana