Preparat ropopochodny i zarzut grupy przestępczej. Sąd uchylił wyrok w całości

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 7 grudnia 2023r., sygn. II K 55/21

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

Na niekorzyść

W całości

W części

co do kary

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

art. 439 k.p.k.

Wnioski

uchylenie

zmiana

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

BEZWZGLĘDNA PRZYCZYNA ODWOŁAWCZA

- obraza przepisów postępowania mająca wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 14 § 1 k.p.k. w zw. z art. 399 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. poprzez naruszenie zasady skargowości w związku z wyjściem przez Sąd I instancji poza granice wyznaczone skargą oskarżyciela publicznego, co skutkowało skazaniem oskarżonego P. R. (1) za czyn nieobjęty aktem oskarżenia i uznaniem przez Sąd I instancji w punkcie L sentencji wyroku, że oskarżony P. R. (1) miał dopuścić się przestępstwa stypizowanego w art. 258 § 1 i 3 k.k. pomimo zarzucenia mu w akcie oskarżenia popełnienia czynu z art. 258 § 1 k.k., co skutkowało również błędnym wymierzeniem mu kary na podstawie art. 258 § 3 k.k., podczas gdy zasada skargowości sformułowana w art. 14 § 1 k.p.k. wyznacza przedmiotowe granice zakreślone przez oskarżyciela w skardze inicjującej dane postępowanie, a zachowanie przypisane oskarżonemu, a polegające na realizacji znamion przestępstwa z art. 258 § 3 k.k. nie było objęte skargą oskarżyciela (apelacja obrońcy P. R. (1))

brak skargi uprawnionego oskarżyciela, tj. naruszenie art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. w zakresie czynu I wstępnej części wyroku i naruszenie przepisów postępowania karnego, tj. art. 14 § 1 k.p.k. oraz art. 399 k.p.k. poprzez przekroczenie granic aktu oskarżenia i przypisanie oskarżonemu odpowiedzialności za czyn z art. 258 § 1 i 3 k.k., mimo braku zarzutu oskarżyciela publicznego w tym zakresie i ograniczenie zarzutu oskarżenia do art. 258 § 1 k.k. w typie podstawowym, a nie kwalifikowanym w § 3 tego przepisu (apelacja obrońcy Z. M. (1))

obrazę przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego w pkt L części dyspozytywnej wyroku tj. art. 258 § 1 i 3 k.k. poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, gdy prawidłowo dokonane ustalenia faktyczne wskazują, że zarzucany wyżej wymienionemu czyn wypełnił znamiona wyłącznie czynu określonego w art. 258 § 1 k.k., tj. w formie podstawowej, nie zaś w postaci kwalifikowanej, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego wskazania w podstawie wymierzenia kary za ten czyn artykułu 258 § 3 k.k. (apelacja prokuratora)

CZYN I

1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na błędnym uznaniu przez Sąd I instancji, że oskarżony M. K. brał udział w zorganizowanej grupie przestępczej kierowanej przez Z. N. (1), a rolą oskarżonego miało być min. "organizowanie zbytu produktów (...), (...), w tym zajmowanie się ich transportem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej o nazwie PHU (...) pozorując ich wywóz za granicę, wytwarzanie dokumentacji potwierdzającej, iż produkty ropopochodne (...) i (...) wywożone były do Czech, podczas gdy wprowadzono je do obrotu na terenie Polski", podczas gdy analiza okoliczności sprawy i zgromadzonych dowodów nie prowadzi do wniosku, że oskarżony M. K. uczestniczył w jakiejkolwiek zorganizowanej grupie przestępczej, a jedynie prowadzi do wniosku, że w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą wykonywał zlecenia m.in. dla Z. N. (1) dotyczące transportu towaru, co de facto stanowi jego jedyny związek ze wskazanym współoskarżonym (apelacja obrońcy M. K.)

analogiczny zarzut apelacji obrońcy P. R. (1),

1. naruszenie prawa procesowego mianowicie przepisu art. 424 § 1 kpk polegające na braku uzasadnienia stanowiska Sądu meriti odnoszącego się do wszelkich okoliczności, które winny stanowić podstawę uzasadnienia zapadłego w sprawie wyroku, w tym odnoszące się do wskazania faktów jakie uznał Sąd za udowodnione lub nieudowodnione, na jakich w tej mierze oparł się dowodach i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych (art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k.) oraz wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku (art. 424 § 1 pkt 2 k.p.k.) czego uzasadnienie do skarżonego wyroku nie zawiera albowiem w całości stanowi recypowanie treści uzasadnienia aktu oskarżenia, bez określenia stanowiska własnego Sądu meriti co winno prowadzić do ustalenia, że uzasadnienie w sprawie sporządzone nie zostało,

2. rażące naruszenie przez Sąd I instancji prawa procesowego - art. 424 k.p.k., art. 2 § 2 k.p.k., art. 7 i 8 k.p.k., art. 366 § 1 k.p.k. oraz art. 410 k.p.k. w stosunku do wszystkich stawianych oskarżonemu Z. N. (1) zarzutów - mające istotne wpływ na treść orzeczenia o winie polegające na nie odniesieniu się w wyroku do oczywistych wad procesowych w zakresie gromadzenia i oceny dowodów, wnioskowania z tych dowodów, dokonania na ich podstawie ustaleń faktycznych mających znaczenie dla przyjęcia faktycznego przebiegu zdarzeń objętych treścią zarzutów stawianych temu oskarżonemu i będących w konsekwencji podstawą skazania podczas, gdy dokonana ocena sprzeczna jest z zasadami logicznego wnioskowania, wiedzy i doświadczenia życiowego, a nadto nie stanowi o realizacji zasady poszukiwania prawdy materialnej, jest wybiórcza i niepełna, oparta na błędnych lub wątpliwych e swej istoty domniemaniach i dowodach, w konsekwencji sprowadzając się do nieprawidłowej, dowolnej i wybiórczej oceny materiału dowodowego, w tym przede wszystkim niezasadne odmówienie wiarygodności dowodom przemawiającym na korzyść oskarżonego, a które w toku postępowania przed Sądem I instancji nie zostały w sposób należyty zweryfikowane i poddane rzetelnej ocenie, a tym samym niezasadne przyjęcie oceny materiału dowodowego dokonanej przez Sąd I instancji za prawidłową i właściwą zwłaszcza przez całkowity brak krytycyzmu w ocenie dowodów oskarżenia jako mających stanowić podstawę skazania, brak rzetelności w odniesieniu się do dokumentów i pism załączonych na potrzebę prowadzonego postępowania, zeznań świadków słuchanych w toku procesu, co - przy dowodach przeciwnych - obligowało Sąd I instancji z uwagi na brzmienie art. 424 k.p.k. - do rzetelnej analizy i oceny wszystkich dowodów w sprawie przeprowadzonych,

3. w zakresie przyjęcia zawinienia osk. Z. N. (1) za czyn opisany w pkt I - błąd w ustaleniach faktycznych skutkujący uznaniem, że stan dowodów uzasadnia przyjęcie, że swoim zachowaniem wypełnił dyspozycję art. 258 § 1 k.k. podczas, gdy postępowanie tego oskarżonego oceniane w toczącym się wobec niego postępowaniu karnym nie wyczerpuje znamion czynu zabronionego w szczególności nie kierował ani nie zorganizował grupy przestępczej, działał w ramach uprawnień wynikających z przepisów prawa handlowego, ustaw akcyzowych, ordynacji podatkowej i innych, których przestrzegania wymagały od niego przepisy prawa, nie tworzył fikcyjnych podmiotów gospodarczych, nie wchodził w przestępcze relacje ze współoskarżonymi, a jego działania były transparentne i podlegające kontroli na przestrzeni okresu wskazanego w skazaniu jako okres prowadzenia rzekomej działalności w grupie, co winno stanowić o ustaleniu braku podstaw dla wydania orzeczenia skazującego w tym zakresie (apelacja obrońcy Z. N. (1), adw. W. B.)

w zakresie czynu I:

b) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym i dowolnym przyjęciu, iż oskarżony Z. M. (1) brał udział w zorganizowanej grupie przestępczej kierowanej przez Z. N. (1), a której celem było popełnianie przestępstw oraz przestępstw skarbowych polegających na dokonywaniu wewnątrzwspólnotowych nabyć oleju napędowego ((...)) oraz bioestrów (R.), na rzecz podmiotów gospodarczych, przy czym rola oskarżonego miała polegać m.in. na wykonywaniu poleceń Z. N. (1) związanych z funkcjonowaniem (...) sp. z o.o. i (...) sp. z o.o., pełnieniu funkcji fikcyjnego Prezesa Zarządu w (...) sp. z o.o. w okresie od dnia 17.06.2013r. do dnia 12.01.2016r. dokonywaniu transportów preparatu (...) w ramach (...) sp. z o.o. pozorując ich wywóz za granicę, udostępnianiu kont (...) sp. z o.o., wpłacaniu i wypłacaniu środków pieniężnych na wskazane przez Z. N. (1) konta bankowe, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na przyjęcie takich ustaleń dotyczących udziału oskarżonego w zorganizowanej grupie przestępczej, a jedynie wskazywać może na fakt stosowania się przez oskarżonego do wydawanych mu poleceń służbowych, przy czym oskarżony nie miał i nie mógł mieć świadomości nielegalnej działalności przełożonego, co wyklucza możliwość przypisania oskarżonemu zamiaru popełnienia zarzucanych mu przestępstw i wyklucza jego odpowiedzialność karną w tym zakresie (apelacja obrońcy Z. M. (1))

1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 410 KPK w zw. z art. 424 § 1 KPK i art. 99a KPK poprzez niewypełnienie dyspozycji tych przepisów, albowiem uzasadnienie, które powinno być wyrazem procesów myślowych Sądu przy wyrokowaniu, jest skopiowanym (powielonym) aktem oskarżenia i jako takie nie spełnia wymogów wynikających z art. 424 § 1 KPK, co narusza prawa strony do sprawiedliwego procesu, co stanowi zarazem naruszenie prawa oskarżonego do rzetelnego postępowania sądowego, o którym mowa w art. 6 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, a dodatkowo nie zostało sporządzone na urzędowym formularzu,

2. dokonanie dowolnej (o ile na kanwie niniejszej sprawy w ogóle można wskazywać na dokonanie samodzielnej oceny przez Sąd) a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przy naruszeniu przy tym przepisu art. 7 KPK, co miało wpływ na treść orzeczenia poprzez bezpodstawne przyjęcie, że oskarżony Z. N. (1), ale i inni popełnili zarzucane czyny, w sytuacji, gdy z materiału dowodowego nie wynika, w żaden sposób, że celem oskarżonego było a) założenie i -kierowanie grupą przestępczą, b) popełnianie przestępstwa karnoskarbowego c) popełnianie przestępstwa poświadczenia nieprawdy, d) popełnianie przestępstwa tzw. prania brudnych pieniędzy, albowiem brak jest rzeczywistych, ocenionych zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego dowodów pozwalających na przyjęcie powyższego, albowiem wszystkie wskazywane przez Prokuratora w akcie oskarżenia dowody, następnie powtórzone przez Sąd Okręgowy, nie wykazują, że doszło do popełnienia czynu zabronionego, albowiem:

- dowody mającym świadczyć o nieopuszczeniu przez załadowane w R. i D. transporty legalnie wytworzonego środka chemicznego mają być analizy dokonane w oparciu o dane z systemu V., gdy z materiału dowodowego zgromadzonego przez samego Prokuratora, a np. mapy znajdującej się na k. 05843, a stanowiącej część notatki urzędowej sporządzonej przez asp. szt. M. G. (strona 2 tej notatki), dowodnie wynika, że system V. w 2015r. był jeszcze w początkowym zakresie tworzenia i nie obejmował szeregu dróg, a co za tym idzie, brak pojawiania się pojazdów w systemie na drogach prowadzących do granic z Czechami, Słowacją, Niemcami i Litwą, świadczyć może co najwyżej o tym, że nie było tego systemu na drogach prowadzących do tych granic, a same drogi zostały wybudowane później i dopiero po tym zostały wpięte w ten system. Wszakże analiza mapy z karty 05843, wprost wskazuje, że na drodze krajowej nr (...) prowadzącej do Czech i dalej w kierunku Słowacji i Węgier, od okolic Z. brak było tego systemu, brak było tego systemu na drogach prowadzących w kierunku Litwy, co jasno wskazuje, że wszystkie ustalenia w oparciu o ten system są nic nie warte, a paradoksalnie w części, w której zarejestrowano trasy pojazdów, potwierdzają ich przejazdy w kierunku granicy, zaś kierowcy mogli poruszać się wieloma trasami, albowiem wszystkie były podobne, były jednojezdniowe, co również w razie potrzeby, pozwalało omijać miejsca, gdzie były zamontowane wagi preselekcyjne - w przypadku przeładowania. Co więcej, inne dowody, co do których Sąd w żaden sposób się nie wypowiedział, czyli nie uznał za niewiarygodne, potwierdzają, że produkty chemiczne trafiły za granicę, albowiem częstokroć dochodziło do przepisania cysterny (naczepy), do innych ciągników siodłowych na litewskich numerach rejestracyjnych, którymi przyjeżdżali kierowcy z Litwy, co potwierdzają dowodnie zeznania świadków, m.in. I. K., W. S., J. K., którzy wprost potwierdzili, że przywożone z R. i D. cysterny na bazę w K. pozostawiali, a tam cysterny były przepisane do ciągników na litewskich numerach rejestracyjnych. Wskazywali m.in., że było to z uwagi na kończący się czas pracy kierowcy i konieczność wykonania tzw. pauzy. Żaden z tych świadków nie wskazał przy tym, by transporty nie kierowane były na Litwę, by były rozładowywane w K. czy gdziekolwiek po drodze. Sąd w żaden sposób nie wskazał, by te zeznania miały być niewiarygodne. Skąd zatem pojawiły się twierdzenia dotyczące braku dokonywania transportów na Litwę, wie zapewne Prokurator. Nadto, z szeregu dowodów wprost wynika, że transporty z R. i D. opuszczały kraj i w Czechach dochodziło do przeładowania ich na inną cysternę, z wykorzystaniem zamontowanej w niej pompy, przy czym w zakresie dostaw za 2014r. takowe ustalenia wobec braku innych dowodów oparto na piśmie Izby Celnej w S. (!) i przekonaniu, że transporty wyglądały tak samo jak w 2015r.

- dowodem mającym świadczyć o sprzedawaniu przez oskarżonego produktu chemicznego stanowiącego mieszaninę oleju napędowego i estrów roślinnych, nie stanowiącą paliwa silnikowego, mają być twierdzenia Prokuratora o takiej sprzedaży, a nadto przeprowadzone jednokrotnie badanie zatrzymanej w trakcie jazdy cysterny, z którego to badania dowodnie wynikało, że produkt chemiczny ma skład dokładnie taki jak w zezwoleniu, a więc świadczący o tym, że ów produkt nie jest paliwem, albowiem zawierał 8% estrów roślinnych, z czego nie wiedzieć czemu wyprowadzono całkowicie odmienne wnioski, albowiem nawet dzisiaj, po zwiększeniu dozwolonej ilości dodatków roślinnych, maksymalna wartości to 7% olejów roślinnych ( (...)), przy czym oczywiście treść uzasadnienia w tym zakresie stanowi powielenie aktu oskarżenia (odpowiednio strona 69 i 70),

- dowodem mającym świadczyć o nieistnieniu kontrahentów z zagranicy i niemożności odbiorów produktu od spółek (...) i (...) mają być decyzje naczelników urzędów skarbowych, w sytuacji, gdy co najwyżej mogą one być dowodem na to, że dany urząd skarbowy wydał taką decyzję, a Prokurator nie przeprowadził w tym zakresie żadnych samodzielnych ustaleń, przy czym są one sprzeczne m.in. z dokumentami przedkładanymi przez oskarżoną M. W. (1), z których wynikało, że spółki zagraniczne, w tym litewskie były aktywnymi płatnikami podatku vat, że spółka (...) posiadała stosowne zezwolenia na handel produktami ropopochodnymi, zaś oczywistym jest dla każdego, mającego choć minimalną wiedzę o prowadzeniu działalności gospodarczej jest, że na ogół podmioty gospodarcze rejestruje się w lokalach o charakterze biurowym, zaś faktyczną działalność gospodarczą prowadzi się w innym miejscu niż biuro, jak np. magazyn, hala produkcyjna,

- brak jest jakiegokolwiek dowodu, świadczącego o tym, iż Z. N. (1), czy też inna osoba zatrudniona w spółkach (...) i (...) miała wiedzę, iż sprzedawane przez tą spółkę produkty mają nie opuścić kraju, w sytuacji, gdy podjęte zostały wszystkie stosowne czynności sprawdzające możliwe do dokonania, obie spółki posiadały stosowne zezwolenia i interpretacje podatkowe, ich praca była regularnie kontrolowana przez celników, zgodnie z procedurami pracy składu podatkowego i przepisami w zakresie ładunku, w tym obowiązku zawiadomienia Urzędu Celnego o załadunku, skrupulatnie przestrzegano zgodnego z recepturą składu produktu, o czym dowodnie świadczy brak przedstawienia choć jednego protokołu kontroli, z którego wynikałby odmienny niż receptura skład produktu,

- Z. N. (1) i inne osoby, które miałyby wedle Prokuratora być członkami zorganizowanej grupy przestępczej, łączyły inne relacje niż te o charakterze pracowniczym, w sytuacji, gdy żadne z nich nie miało wiedzy o rzekomym popełnianiu przestępstw, istnieniu jakiejkolwiek hierarchii czy podległości,

3. naruszenie przepisu art. 8 § 1 KPK i 8 §2 KPK, który de facto Sąd Rejonowy za prokuratorem zastosował, poprzez oparcie treści orzeczenia o ustalenia decyzji podatkowej, które to orzeczenia nie mogą wiązać Sądu karnego, albowiem nie są to orzeczenia kształtujące prawo lub stosunek prawny, albowiem taki charakter mają tylko orzeczenia Sądów orzekających w sprawach cywilnych, bez poczynienia przez Sąd samodzielnych ustaleń prawnych, co miało wpływ na treść orzeczenia,

- naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na treść orzeczenia, poprzez pominięcie dowodów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, które w sposób oczywisty nie zmierzały do przedłużenia postępowania, ale miały na celu ustalenie rzeczywistego stanu sprawy, tj. przesłuchania wnioskowanych przez obrońcę oskarżonego świadków, przy czym dowody te powinny zostać przeprowadzone przez Sąd z urzędu, a więc naruszenia art. 170 § 1 pkt 5 KPK i 167 KPK, co miało wpływ na wynik sprawy (apelacja obrońcy Z. N. (1) adw. P. T.)

CZYN II

błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia - polegający na błędnym uznaniu przez Sąd I instancji, że P. R. (1) dopuścił się realizacji znamion przestępstwa z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 54 § 1 k.k.s. w zb. z art. 56 § 1 k.k.s. w zb. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1, 2 i 5 k.k.s. polegającego na "ułatwianiu Z. N. (1) i innym osobom popełnianie przestępstw skarbowych opisanych w punkcie II części wstępnej nadzorując proces produkcji przez (...) sp. z o.o. produktów ropopochodnych o nazwie handlowej (...)oraz (...)", podczas gdy oskarżony nie miał i nie mógł mieć świadomości do realizacji przez inne ustalone osoby, w tym Z. N. (1), przestępstw skarbowych, zatem nie mógł działać w celu ułatwienia ich popełniania, a nadto wykonywane przez niego czynności służbowe należy uznawać za działania legalne (apelacja obrońcy P. R. (1))

4. w zakresie uznania zawinienia oskarżonego za czyn opisany w pkt II sentencji - brak dostatecznych dowodów wskazujących na popełnienie czynu zabronionego kwalifikowanego na podstawie przepisów kodeksu karnego skarbowego w sytuacji, gdy wszelkie czynności zarzucane w ich wielkości i rozmiarze w rzeczywistości nie stanowiły przestępstwa, albowiem oskarżony przy obrocie kwestionowanym środkiem chemicznym posługiwał się jednoznacznymi interpretacjami organów skarbowych stanowiących o prawie do przyjętej przez niego interpretacji podatkowej, żaden ze zrealizowanych transportów nie opierał się na innym aniżeli wykonanym na podstawie posiadanych zezwoleń i koncesji produkcie, który poddany był zawsze dozorowi celnemu, określanego każdorazowo co do składu chemicznego na podstawie zabezpieczonych próbek i nigdy nie kwestionowanych co do zawartości mieszaniny zgodne z nadanym zezwoleniem na produkcję i sprzedaż produktu ropopochodnego (...) i (...) zaś cały obrót tym produktem podlegał ewidencjonowaniu dla celów podatkowych, w tym dla określenia stawki akcyzy i VAT, był możliwy do określenia właśnie dzięki rzetelności w gromadzeniu dowodów księgowych w spółkach realizujących jego produkcję i sprzedaż przez co inne ustalenia Sądu I instancji są oczywiście niezasadne (apelacja obrońcy Z. N. (1), adw. W. B.)

w zakresie czynu opisanego w punkcie II części wstępnej wyroku - błąd w ustaleniach faktycznych będących podstawą orzeczenia, a polegający na przyjęciu, iż oskarżony działając w ramach ww. zorganizowanej grupy przestępczej ułatwiał Z. N. (1) i innym osobom popełnienia opisanych w punkcie II części wstępnej wyroku przestępstw skarbowych pełniąc funkcję fikcyjnego Prezesa Zarządu w (...) sp. z o.o. w okresie od 17.06.2013r. do 12.01.2016r. oraz dokonał co najmniej pięciu transportów preparatu (...) pozorując ich wywóz za granicę, podczas gdy oskarżony nie miał świadomości nielegalności działań przełożonego, a same podejmowane przez oskarżonego czynności nie nosiły znamion czynów zabronionych, przy czym ustaleń tych Sąd meriti dokonał z pominięciem faktu, iż oskarżony wykonywał polecenia służbowe, do wykonania których był zobowiązany (apelacja obrońcy Z. M. (1))

CZYN III

błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia - polegający na błędnym uznaniu przez Sąd I instancji, że oskarżony M. K. dopuścił się realizacji znamion przestępstwa z art. 62 § 2 k.k.s. w zb. z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 54 § 1 k.k.s. w zb. z art. 56 § 1 k.k.s. w zb. z art. 6 § 2 k.k.s. w zw. z art. 7 § 1 k.k.s. w zw. z art. 9 § 3 k.k.s. w zw. z art. 37 § 1 pkt 1, 2 i 5 k.k.s., podczas gdy w toku postępowania w rozpatrywanej sprawie nie wykazano i nie zgromadzono materiału dowodowego wskazującego na wiedzę i świadomość oskarżonego M. K. co do składania nierzetelnych deklaracji podatkowych przez podmioty zobowiązane do ich składania w związku z produkcją (...), a zatem nie sposób przypisać oskarżonemu pomocnictwa do popełnienia wskazanych przestępstw skarbowych (apelacja obrońcy M. K.)

CZYN IV

błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzekania i mających wpływ na jego treść, polegający na uznaniu M. W. (1) za winną tego, że (tu następuje przepisanie zarzutów z wyroku), podczas gdy mając na uwadze całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej należało dojść do wniosków przeciwnych, nie pozwalających uznać sprawstwa, udziału w czynnościach wykonawczych, zamiaru popełnienia przestępstwa i w efekcie winy oskarżonej w zakresie zarzucanych jej czynów (apelacja obrońcy M. W. (1))

2) obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia, a mianowicie:

art. 7 k.p.k. poprzez przekroczenie swobodnej oceny dowodów polegającej na:

1. uznaniu za niewiarygodne wyjaśnień oskarżonej M. W. (1) w zakresie w jakim nie przyznała się do popełnienia zarzucanych jej czynów podczas gdy zgromadzony w sprawie obiektywny materiał dowodowy nie potwierdza zawinienia oskarżonej w przedmiotowym zakresie;

2. uznaniu, że M. W. (1) świadomie organizowała zbyt dla (...) sp. z o.o. oraz (...) sp. z o.o. produktu (...)i (...), zajmowała się ich transportem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej, wytwarzaniem dokumentacji w postaci faktur i listów przewozowych, potwierdzającej, iż produkt ropopochodny o nazwie (...) i (...) wywożony by na Litwę do firmy (...), pozorując ich wywóz za granicę, podczas gdy oskarżona wykonywała jedynie zleconą jej usługę transportową z umówionym i zweryfikowanym kontrahentem rzeczywiście uczestniczącym w obrocie gospodarczym, zrealizowaną przez nią i rozliczoną bez świadomości, że produkt będący przedmiotem transportu, poza jej kontrolą i obowiązkami umownymi, w tym już po wykonaniu przez nią umowy przewozu, wprowadzany był do obrotu na terenie Polski;

3. uznaniu, że M. W. (1) razem z E. B., M. K., Z. M. (1), D. M. oraz P. R. (1), działała w zorganizowanej grupie przestępczej kierowanej przez Z. N. (1), podczas gdy zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na jakiekolwiek przypisanie jej świadomego lub domyślnego uczestnictwa w grupie mającej na celu popełnianie przestępstw;

4. uznaniu, iż faktury wystawiane przez firmę oskarżonej Transporter są nierzetelne i nie odzwierciedlają rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, podczas gdy wystawiane faktury oraz listy przewozowe dokumentowały faktycznie świadczone usługi przewozu produktów ropopochodnych na teren Litwy (apelacja obrońcy M. W. (1))

CZYN VI

błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia - polegający na błędnym uznaniu przez Sąd I instancji, że polegający na błędnym uznaniu przez Sąd I instancji, że oskarżony M. K. dopuścił się realizacji znamion przestępstwa z art. 271 § 1 i 3 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. w zw. z art. 8 § 2 k.k.s. poprzez "poświadczenie nieprawdy w dokumentach w postaci faktur VAT co do okoliczności mających znaczenie prawnej w zakresie realizacji transportów towaru do Czech", podczas gdy nie doszło do realizacji przez oskarżonego M. K. znamion przestępstwa z art. 271 § 1 i 3 k.k. z uwagi na niemożność stwierdzenia świadomości po stronie oskarżonego i umyślności działania (apelacja obrońcy M. K.)

CZYN VII

5. w zakresie skazania za czyn opisany w pkt VII - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę skazania przejawiający się uznaniem, że sprzedaż produktu (...) i (...) nie następowała podmiotom wskazanym i zestawionym w zarzucie w treści faktur sprzedaży i w dokumentach przewozowych CMR w sytuacji, gdy każda z kwestionowanych dostaw zamknięta została księgowo dokonanymi i udokumentowanymi wpłatami od tych podmiotów, na co zresztą Sąd powołuje się w treści uzasadnienia i to mimo uznania, że płatności od tych podmiotów w rzeczywistości nastąpiły co stanowi po stronie oskarżonego wyłącznie realizację jego prawnie dopuszczalnych uprawnień w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej w ramach podmiotów, jakie reprezentował stanowiąc o bezzasadności skazania (apelacja obrońcy Z. N. (1), adw. W. B.)

CZYN VIII

6. w zakresie czynu opisanego w pkt VIII - rażącą niewspółmierność orzeczonej kary bezwzględnej pozbawienia wolności w sytuacji, gdy oskarżony do popełnienia zarzucanego mu czynu przyznał się, nie kwestionował ustaleń stanowiących podstawę tego zarzutu, wskazał na przyczyny jakie legły u podstaw parafowania lub podpisywania przez niego niektórych dokumentów w miejsce Z. M. (1), wskazanie, że czynności te prowadził za wiedzą i aprobatą Z. M. (1), który nie mogąc być obecnym z uwagi na wykonywane czynności kierowcy, w siedzibie podmiotu, w jakim funkcje pełnił, zgadzał się na podpisywanie dokumentów w jego imieniu co winno stanowić o miareczkowaniu odpowiedzialności oskarżonego i co najwyżej wymierzenie za ten czyn kary grzywny (apelacja obrońcy Z. N. (1), adw. W. B.)

CZYN IX

błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia - polegający na błędnym uznaniu przez Sąd I instancji, że P. R. (1) dopuścił się realizacji znamion przestępstwa stypizowanego w art. 299 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 65 § 1 k.k. poprzez "dokonywanie na polecenie Z. N. (1) nieustalonej ilości wpłat i wypłat środków finansowych z kont bankowych", podczas gdy oskarżony P. R. (1) dokonywać miał tych operacji finansowych przy braku jakiejkolwiek świadomości co do nielegalności takiego działania, jak i źródła pochodzenia środków, a nadto nie doszło do poczynienia ustaleń dotyczących precyzyjnego określenia kwoty podlegającej praniu, co z kolei uniemożliwia przypisanie sprawstwa oskarżonemu (apelacja obrońcy P. R. (1))

7. co do skazania za czyn opisany w pkt IX potocznie określony praniem brudnych pieniędzy - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę uznania, że podejmowane czynności miały służyć obrotowi środkami pieniężnymi w sposób wskazany w treści skazania celem ukrycia źródła ich pochodzenia, przy nadaniu wpłatom cech legalności w sytuacji, gdy obrót ten miałby - zdaniem Sądu meriti - nie był zgodny z prawdą, służył ukryciu rzeczywistego obrotu, wprowadzaniu środków pieniężnych pochodzących z rzekomo nielegalnej sprzedaży preparatów (...) i (...) podmiotom gospodarczym wskazanym w treści dowodów wpłat do obrotu podczas, gdy w rzeczywistości okoliczności związane z dokonanym obrotem gotówkowym wyjaśniane były w zupełności przez os. Z. M. (1) i innych współoskarżonych, którzy potwierdzali dokonywane wypłaty z konta firmy i przekazywanie przez nich bezpośrednio Z. N. (1), zaś ten przeznaczał je na zaliczki na poczet zapłaty za zamówione produkty - olej napędowy, bioestry - albo na bieżącą działalność spółek zgodną z ich celami statutowymi, zaś kwoty uzyskiwane z obrotu produktem i kwoty wypłacane z kont bilansowały się stanowiąc - w przypadku rzetelnej oceny dokonywanych czynności i operacji pieniężnych, której Sądowi I instancji zabrakło - o braku podstaw dla przyjęcia naruszenia prawa w tym zakresie przez oskarżonego (apelacja obrońcy Z. N. (1), adw. W. B.)

błąd w ustaleniach faktycznych będących podstawą orzeczenia, a polegający na przyjęciu, iż oskarżony działając w okresie od początku 2014 roku do końca października 2015 roku w ramach zorganizowanej grupy przestępczej opisanej w pkt I, oraz wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, czyniąc sobie z popełnienia przestępstwa stałe źródło dochodu, podejmowali czynności mogące udaremnić stwierdzenie przestępnego pochodzenia środków płatniczych w kwocie co najmniej 8.546.910 euro oraz 2.756.665 zł pochodzących z korzyści związanych z popełnianiem przestępstw karnoskarbowych polegających na sprzedaży produktu ropopochodnego o nazwie handlowej (...) oraz (...) teoretycznie będącego mieszaniną oleju napędowego i estrów tłuszczowych w deklarowanych proporcjach ok. 92% olej napędowy i ok. 8% estry, jako oleju napędowego (biodiesla) poza legalnym obrotem gospodarczym na terenie Polski bez uiszczenia należności publicznoprawnych w postaci akcyzy, opłaty paliwowej oraz podatku VAT, przy czym rola Z. M. (1) polegać miała na tym, iż dokonał on nieustaloną ilość wpłat i wypłat środków finansowych z wymienionych kont bankowych oraz pełniąc funkcję fikcyjnego Prezesa Zarządu w (...) sp. z o.o. otworzył rachunku udostępniając je, podczas gdy zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do poczynienia takich ustaleń, bowiem oskarżony nie miał żadnej świadomości co do przestępnego charakteru podejmowanych czynności, nie posiadał wiedzy o nielegalnych działaniach przełożonych, w tym uczestnictwa w zorganizowanej grupie przestępczej, a podejmowane przez niego czynności jednostkowe nie nosiły znamion czynów zabronionych, co mogłoby wzbudzić u oskarżonego choćby wątpliwość co do ich legalności (apelacja obrońcy Z. M. (1))

Częściowo zasadny

Jedyny zarzut, z którym Sąd odwoławczy stanowczo się nie zgadza, to zarzut bezwzględnej przyczyny odwoławczej polegającej na wyjściu poza granice oskarżenia, a który miał polegać na "dodaniu" art. 258 § 3 k.k. do kwalifikacji prawnej czynu P. R. (1) i Z. M. (1). Tymczasem granice oskarżenia, jakie wyznacza akt oskarżenia odnoszą się do zdarzenia historycznego. Nie są natomiast wiążące dla sądu opis, ani kwalifikacja prawna, dopóki przedmiotem rozpoznania jest tożsame zdarzenie. Dlatego Sąd nie podziela zarzutu bezwzględnej przyczyny odwoławczej poprzez dodanie do kwalifikacji prawnej surowszego niż w akcie oskarżenia przepisu prawnego.

Czym innym jest oczywiście to, czy takie dodanie art. 258 § 3 k.k. jest słuszne i ma sens w realiach sprawy, ale to oznacza ocenę tego postąpienia Sądu meriti przez pryzmat względnych przesłanek odwoławczych.

P. R. (1) i Z. M. (1) zostali oskarżeni z art. 258 § 1 k.k., a w opisie czynu nie ma żadnych odnośników co do tego, by któryś z tych oskarżonych kierował zorganizowaną grupą przestępczą.

Sąd meriti zaś w punkcie XXXV części dyspozytywnej uznał Z. M. (1) za winnego

popełnienia zarzucanego mu a opisanego w punkcie I oskarżenia czynu, który to czyn stanowi przestępstwo art. 258 § 1 i 3 kk i za to na podstawie art. 258 § 3 kk ... Analogicznie w punkcie L Sąd uznał sprawstwo P. R. (1) czynu mu zarzucanego kwalifikowanego z art. 258 § 1 i 3 kk. W uzasadnieniu wyroku próżno szukać wytłumaczenia tej zmiany kwalifikacji, a ma ona szalenie ważne znaczenie. Wiąże się to jednak z kwestią, podnoszoną przez wszystkich obrońców oskarżonych, a mianowicie z zarzutem braku samodzielności jurysdykcyjnej sądu karnego.

Przechodząc do pozostałych zarzutów apelacyjnych należało zatem w pierwszej kolejności odnieść się do zarzutu naruszenia art. 8 k.p.k., czyli naruszenia zasady samodzielności jurysdykcyjnej sądu karnego. Sąd odwoławczy ma ambiwalentne podejście do tego, której części uzasadnienia wyroku odnosi się zarzut przekopiowania ustaleń z uzasadnienia aktu oskarżenia. W części dotyczącej ustaleń faktycznych może bowiem zaistnieć sytuacja, w której Sąd podziela w pełni ustalenia prokuratora. Sztuczne byłoby wymaganie, aby w takiej sytuacji Sąd czynił inne opisy zdarzeń faktycznych stanowiących podstawę skazania. Co innego jednak, w sytuacji, gdy takie ustalenia nie pokrywają się z tym, co wyniknęło z przebiegu postępowania, albo co do ocen prawnych. A już w zupełnie szczególnej sytuacji staje Sąd, gdy oskarżony przedstawia swoją linię obrony, wskazuje różne możliwe interpretacje np. podatkowe, a Sąd w ogóle się do niej odnosi, tak jakby postępowania sądowego nie było i opiera się tylko na akcie oskarżenia. Podobnie, nie do zaakceptowania jest sytuacja, gdy Sąd zmienia ustalenia, kwalifikację prawną i z uzasadnienia nie wynika, czemu tak się dzieje, właśnie tak w niniejszej sprawie w odniesieniu do Z. M. (1) i P. R. (1), którzy zostali skazani za kierowanie zorganizowaną grupą przestępczą i ani obrońcy nie są w stanie powiedzieć, czemu tak się stało, ani Sąd odwoławczy nie ma pojęcia, jakie były przyczyny, dla których tak się stało.

Powyższe zastrzeżenia otwierają listę uchybień, które przeszły z postępowania przygotowawczego do sądowego i Sąd nie zareagował na nie.

Krytykę wyroku należy rozpocząć od przyjętej kwalifikacji prawnej dla przestępstwa skarbowego. Sąd meriti -w ślad za autorem aktu oskarżenia - do kwalifikacji jednocześnie przyjmuje art. 54 k.k.s., którego istotą jest to, że sprawca

nie składa deklaracji podatkowej i przez to uchyla się od opodatkowania i art. 56 k.k.s., który z kolei polega na tym, że sprawca

składa deklarację podatkową i podaje w niej nierzetelne dane. Trywializując nieco, w wyroku zabrakło gwiazdki i odnośnika na dole strony "niepotrzebne skreślić", ale de facto w takiej sytuacji postawieni są obrońcy, którzy nie mogą podjąć sensownej obrony. Na to nakłada się chaos podstaw prawnych wyliczenia podatku. Sąd I instancji jednocześnie przyjmuje (zarzut I i str. 1 uzasadnienia), że oskarżeni sprzedawali produkt, który faktycznie "sprzedawany był jako olej napędowy (biodiesel) poza legalnym obrotem gospodarczym". To oczywiście uzasadniałoby przyjęcie stawki akcyzy dla oleju napędowego wynoszącej w chwili czynu 1196 zł/1000 litrów paliwa. Jednocześnie jednak Sąd przyjmuje wyliczenia uszczuplonej akcyzy dla "pozostałych paliw silnikowych" w wysokości 1882 zł/1000 litrów paliwa, przyjmując na str. 31 uzasadnienia, że dla preparatu (...) nie były prowadzone badania fizykochemiczne, co już nawet na podstawie zeznań kierowców i faktu, że towar pobierany był ze składu podatkowego i tam plombowany po pobraniu dwóch próbek paliwa, nie jest prawdą, a przynajmniej częściowo nie jest prawdą. Wreszcie, w ustaleniach faktycznych Sądu I instancji na str. 306 uzasadnienia znajduje się passus bazujący na zeznaniach W. S., że woził olej smarowy. Jeżeli Sąd czyni w takim zakresie ustalenia faktyczne i przywołuje jako dowód na tę okoliczność zeznania W. S., to powinien rozważyć stawkę 1180 zł/1000 litrów akcyzy, czego nie czyni. Okoliczności tej nie da się zweryfikować, gdyż w akcie oskarżenia, a w ślad za tym w wyroku przyjęto sześciocyfrowy kod CN, który nie pozwala ustalić, jaką substancję przyjął Sąd I instancji. Nie jest to bagatelna różnica, gdyż przy ilości paliwa przypisanej oskarżonym ilość uszczuplonej należności podatkowej waha się od 22,3 miliona poprzez 28,1 miliona aż do 39,7 miliona złotych. Nie jest to też okoliczność nowa, gdyż oskarżony podnosił już w swoim piśmie procesowym, iż w akcie oskarżenia znajdują się trzy różne podstawy opodatkowania, a w zarzucie znajduje się niepełny kod CN. Pismo Z. N. (1) dotyczące tych kwestii znajduje się na k. 21.098-21.102 akt. Od jego złożenia do wyroku minął rok i był czas na to, aby tę kwestię wyjaśnić. Wreszcie zauważyć należy, że – zakładając brak badań fizykochemicznych substancji (...) – Sąd przyjął najmniej korzystną dla oskarżonego wersję.

W kwalifikacji prawnej czynu Z. N. (1) znajduje się również art. 55 k.k.s., czyli firmanctwo. Sąd powinien odnieść się do tego, czy właściwa jest kwalifikacja z tego przepisu, czy zamiast tego należałoby zastosować art. 9 § 3 k.k.s. jako do osoby zajmującej się sprawami podatkowymi innego podmiotu, czyli R.- (...) sp. z o.o.

Prokurator, a w ślad za nim Sąd z podziwu godnym uporem posługuje się pojęciem "czyniąc sobie z popełnienia przestępstw skarbowych stałe źródło dochodu". (zarzuty: II, III,, IV, V, VI, VII i VIII). Tyle, że

żadne z oskarżonych nie ma postawionych, ani przypisanych przestępstw skarbowych w liczbie mnogiej. Dodatkowo, czynienie sobie z popełnienia przestępstw skarbowych stałego źródła dochodu pojawia się w zarzutach nieskarbowych, bo z art. 270 lub 271 k.k. Nie budzi zaś wątpliwości, iż 15.10.1999r. doszło do rozdzielenia pojęć przestępstwa i przestępstwa skarbowego i ilekroć ustawodawcy chodzi o obie te kategorie czynów zabronionych wyraźnie tak czyni. Uczynienie sobie z popełnienia przestępstwa skarbowego stałego źródła dochodu

nie jest okolicznością określoną w art. 65 § 1 k.k. Na marginesie, z uzasadnienia w ogóle nie wynika w jaki sposób uczynienie sobie z przestępstwa skarbowego stałego źródła dochodu miałoby rzutować na realizację znamion z art. 271 k.k., czy z art. 270 k.k., które mają niefinansowy charakter.

Kolejna grupa zarzutów, do których w chwili obecnej nie sposób się odnieść dotyczą przyjęcia zorganizowanej grupy przestępczej. Przepis ten pierwotnie wykorzystywany był do zwalczania przestępczości gangsterskiej, czy nawet mafijnej. W tym przypadku zastosowano go do osób, których związków trudno się doszukać. Sąd w ogóle nie tłumaczy, dlaczego zamiast sprawstwa kierowniczego - niegdyś często przyjmowanego w praktyce orzeczniczej, a obecnie niemal zanikłego, od kiedy tak szeroko zaczęto stawiać zarzuty z art. 258 k.k. - a który pasowałby do Z. N. (1) i jego roli wobec pozostałych pracowników, przyjęto grupę. Tymczasem większość osób, które trafiły na ławę oskarżonych nie zna pozostałych współoskarżonych, albo zna ich z widzenia. Taka anonimowość jest charakterystyczna dla głęboko zakamuflowanych siatek o komórkowej strukturze minimalizującej ryzyko wpadki, ale nijak nie pasuje do osób, które funkcjonowały w ramach zarejestrowanych przedsiębiorstw, składu podatkowego, kontroli i plombowania cystern przez funkcjonariuszy celnych. Nie widać też wspólnego przedsięwzięcia i wspólnego interesu osób rzekomo uczestniczących w grupie. Robienie z pracowników firm podległych Z. N. (1) członków zorganizowanej grupy przestępczej na razie wydaje się zabiegiem sztucznym, ale po uczynieniu prawidłowych ustaleń faktycznych, być może da się taką tezę uzasadnić.

M. W. (1) przedstawiła dokumentację, z której wynika, że spółka (...) dysponowała konc

[…]