Zadośćuczynienie po 3650 zł dla rodziny dawnego więźnia zostaje, apelacja oddalona

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Okręgowego w Koninie z dnia 18 marca 2025 roku, w sprawie o sygn. akt II Ko 263/24.

Podmiot wnoszący apelację

Inny (pełnomocnik wnioskodawców)

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

---------

---------

---------

------

Fakty uznane za nieudowodnione

-----

-------

------

-----

-----

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

---------

---------

---------

S2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

-----

-----

-----.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

1

W zakresie punktu 2, oddalającego wniosek o zadośćuczynienie ponad zasądzoną kwotę po 3650 złotych na rzecz każdego z wnioskodawców:

1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, mający wpływ na treść orzeczenia, a polegający na uznaniu przez sąd I instancji, że w związku z częściowym unieważnieniem wyroku b. Wojskowego Sądu Okręgowego w P. z (...) r. wydanego w sprawie (...) skazującego D. O. za przynależność do oddziału organizacji działającej na rzecz niepodległego państwa polskiego pod nazwą (...) oraz dezercji z wojska i usiłowania zmiany ustroju państwa polskiego, zabójstwa dokonanego w związku z działalnością w tej organizacji, tj. przestępstw z art. 118 § 3 KKWP, art. 86 § 2 KKWP i in., na karę śmierci i odmową unieważnienia wyroku w zakresie czynów, za które wymierzono jednostkowe kary więzienia, D. O. niesłusznie odbywał jedynie karę 5 miesięcy i 12 dni pozbawienia wolności, w sytuacji, gdy orzeczona jako kara łączna kara śmierci, a następnie jej zamiana w drodze amnestii na karę 15 lat więzienia, związana była co do istoty z wydaniem wyroku za czyn związany z walka na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, a przez to dowolne i nieuprawnione przyjęcie, że odbywana w pozostałym zakresie przez D. O. kara więzienia była wykonywania słusznie, co stanowi ustalenie rażąco niesłuszne i sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym;

2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, mający wpływ na treść orzeczenia, a polegający na uznaniu, że zasądzone kwoty po 3650 złotych tytułem zadośćuczynienia za krzywdy jakich doznał D. O. jest odpowiednie do rodzaju i charakteru doznanej przez niego krzywdy.

Niezasadny

Niezasadny

Apelacja pełnomocnika wnioskodawców okazała się niezasadna.

Sformułowane w niej zarzuty zostaną omówione poniżej łącznie.

Apelujący nie kwestionuje faktu wyłącznie częściowego unieważnienia wyroku b. Wojskowego Sądu Okręgowego w P. z dnia (...) r. wydanego w sprawie (...), skazującego D. O.. W obliczu prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w (...) okoliczność ta pozostaje bezdyskusyjna.

Niewątpliwie wobec D. O. wspomnianym wyżej wyrokiem b. Wojskowego Sądu Okręgowego orzeczono karę łączną śmierci, następnie zamienioną na karę łączną 15 lat więzienia. Jednakże, co pozostaje bezsporne, w skład tejże kary łącznej weszły zarówno kary jednostkowe za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (i w tym zakresie wspomniany wyrok, jak i wyrok b. Wojskowego Sądu Rejonowego w (...), został unieważniony), jak i kary orzeczone za przestępstwa tzw. pospolite, co do których odmówiono unieważnienia orzeczenia w oparciu o ustawę „lutową”. Innymi słowy: D. O., będąc pozbawionym wolności, odbywał karę łączną zarówno za przestępstwa „pospolite”, których się dopuścił, jak i te, które wynikały z jego działalności niepodległościowej.

Skarżący, kwestionując przyjętą przez sąd I instancji metodykę w zakresie ustalenia, jaką część rzeczonej kary D. O. odbył niesłusznie (w obliczu unieważnienia części wyroku skazującego), nie przedstawia własnej propozycji takiego ustalenia, podając jedynie, że „gdyby wobec D. O. nie zostały orzeczone kary śmierci, nie odbywałby on

zapewne (

podkreśl. SA) kary łącznej w wymiarze ponad 10 lat i 9 miesięcy”. Problem tkwi we wskazanym stwierdzeniu: „zapewne”, bowiem nie jest możliwe kategoryczne ustalenie jaki wpływ na ostatecznie odbytą przez skazanego karę miało skazanie go za przestępstwa „pospolite”, a jaki za przestępstwa związane z działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego. Sam pełnomocnik wnioskodawców nie pokusił się o wskazanie jaki okres pozbawienia D. O. wolności uznaje za niesłuszny w świetle postanowienia Sądu Okręgowego w(...)

Wywody sądu okręgowego w niniejszej sprawie, który przyjął, iż każdy dzień pozbawienia D. O. wolności ponad okres wynikający z kar orzeczonych za „przestępstwa pospolite” może stanowić podstawę dla zasądzenia zadośćuczynienia, należy podzielić. Metodyka zastosowana przez sąd I instancji jest racjonalna, należycie uzasadniona, sam zaś skarżący nie zdołał jej podważyć, nie przedstawił bowiem żadnego alternatywnego sposobu dokonania kwestionowanych ustaleń.

Kolejny zarzut podniesiony w apelacji pełnomocnika wnioskodawców w odniesieniu do kwoty zasądzonego zadośćuczynienia sprowadza się do wytknięcia sądowi okręgowemu błędów w ocenie rozmiaru krzywdy, jakiej doznał D. O. na skutek niesłusznego pozbawienia wolności.

Ustalenie jaka kwota zadośćuczynienia w konkretnych okolicznościach jest "odpowiednia" należy do sfery swobodnego uznania sędziowskiego. Istotne jest to, aby wszystkie relewantne okoliczności sprawy zostały wzięte pod uwagę, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Kwota przyznana wnioskodawcom jest adekwatna do poziomu doznanych krzywd i upokorzeń i nie jest rażąco wygórowana, a zarazem nie stanowi źródła bezpodstawnego wzbogacenia. Sąd I instancji miał przy tym na względzie panujące w społeczeństwie stosunki majątkowe, siłę nabywczą pieniądza i ustalił wysokość wynagrodzenia za krzywdy na realnym, rozsądnym poziomie, rozważając nie tylko subiektywne doznania Represjonowanego i wnioskodawców, ale także ich obiektywny kontekst historyczny (na kwestie te zwrócił uwagę Sąd Najwyższy m.in. w postanowieniu z dnia 24 listopada 2021 roku sygn. akt IV KK 561/21)

W świetle powyższego uznać należało, że wyrok sądu okręgowego w zakresie wysokości przyznanego na rzecz wnioskodawców zadośćuczynienia jest słuszny.

zmiana zaskarżonego wyroku i podwyższenie zadośćuczynienia do kwoty po 370.000 złotych na rzecz każdego z wnioskodawców z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia wyroku do dnia zapłaty

Niezasadny

Niezasadność zarzutów podniesionych przez skarżącego w apelacji.

Brak podstaw do zmiany bądź uchylenia zaskarżonego wyroku z urzędu.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1. -----

--------

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Całość zaskarżonego wyroku.

Sąd odwoławczy po dokonaniu analizy dokumentów zebranych w aktach sprawy w pełni zaakceptował stanowisko sądu I instancji co do ustaleń faktycznych i w konsekwencji co do wysokości zasądzonego zadośćuczynienia i przyjął je za własne, co szczegółowo zostało uzasadnione w treści powyższych rozważań.

Nadto wskazać należy, iż w sprawie nie wystąpiły okoliczności wskazane w art. 439 § 1 k.p.k. i art. 440 k.p.k., które byłyby podstawą do ingerencji z urzędu w zaskarżone rozstrzygnięcie.

Przedmiot i zakres zmiany

-----

-----

-----

-----

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

-----

Konieczność umorzenia postępowania

-----

-----

-----

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

-----

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

-----

-----

Koszty procesu

2 i 3

Koszty sądowe za postępowanie odwoławcze, zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 2099 ze zm.) ponosi Skarb Państwa, stąd rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku sądu apelacyjnego.

Podstawą rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 2 były natomiast regulacje § 11 ust. 6 i § 17 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. o opłatach za czynności adwokackie.

A. A. I. P. P. M.

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Pełnomocnik wnioskodawców

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Rozstrzygnięcie oddalające wniosek ponad zasądzoną kwotę po 3650 złotych na rzecz każdego z wnioskodawców

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Zmiana