Sąd Apelacyjny utrzymał wyrok za pobicie, prokurator zarzucał zbyt łagodne kary

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 8 grudnia 2025 r., sygn. akt III K 285/25.

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W części

Co do kary

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

D. E.

Dane o uprzedniej karalności oskarżonego.

Wydruk

O. E.

Dane o uprzedniej niekaralności oskarżonego.

Wydruk

Wydruk z KRK

Dowód ma charakter dokumentu urzędowego.

Wydruk z KRK

Dowód ma charakter dokumentu urzędowego.

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

Asesor Prokuratury Rejonowej podniosła następujące zarzuty:

1) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia o karze odnośnie stopnia zaangażowania O. E. w popełnienie zarzuconego mu czynu, zawinienia, motywów którymi się kierował oraz warunków i właściwości osobistych, co skutkowało dokonaniem niewłaściwej oceny przesłanek wymienionych w art. 53 k.k. dotyczących wymiaru kary, a w dalszej kolejności doprowadziło do obrazy przepisu prawa materialnego, tj. art. 60 § 2 k.k., poprzez niewłaściwe rozważenie przesłanek nadzwyczajnego złagodzenia kary, które miało wpływ na jej wymiar i skutkowało orzeczeniem kary rażąco niewspółmiernej;

2) rażącą niewspółmierność kary wymierzonej D. E. w stosunku do stopnia zawinienia i społecznej szkodliwości czynu, która nie spełnia wymogów prewencji generalnej i indywidualnej, przeczy względom społecznego oddziaływania kary i nie czyni zadość potrzebom w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.

Niezasadny

Zarzuty podniesione w apelacji okazały się niezasadne.

Po pierwsze, niezasadny okazał się zarzut dotyczący rażącej niewspółmierności kary, wymierzonej D. E., w stosunku do stopnia jego zawinienia i społecznej szkodliwości czynu.

Na wstępie przypomnieć należy, że rażąca niewspółmierność kary, uzasadniająca uwzględnienie zarzutu z art. 438 pkt 4 k.p.k., występuje wtedy, gdy kara orzeczona nie uwzględnia w należyty sposób stopnia społecznej szkodliwości przypisywanych czynów oraz nie realizuje wystarczająco celów kary, ze szczególnym uwzględnieniem celów zapobiegawczych i wychowawczych. Pojęcie

„rażącej niewspółmierności” oznacza znaczną, wyraźną i oczywistą, a więc niedającą się zaakceptować dysproporcję między karą wymierzoną a karą sprawiedliwą (zasłużoną). Przesłanka rażącej niewspółmierności kary jest spełniona tylko wtedy, gdy na podstawie ustalonych okoliczności sprawy, które powinny mieć decydujące znaczenie dla wymiaru kary, można przyjąć, że występuje wyraźna różnica między karą wymierzoną a karą, która powinna zostać wymierzona w wyniku prawidłowego zastosowania dyrektyw wymiaru kary oraz zasad ukształtowanych przez orzecznictwo. Tak orzeczona kara może być wynikiem bądź to niedostrzeżenia występującej

in concreto okoliczności istotnej z punktu widzenia dyrektywy wymiaru kary (art. 53 k.k. i nast.) lub też nie nadania jej adekwatnej wagi. O rażącej niewspółmierności kary w rozumieniu art. 438 pkt 4 k.p.k. nie można mówić w sytuacji, gdy sąd wymierzając karę uwzględnił wszystkie okoliczności wiążące się z poszczególnymi ustawowymi dyrektywami i wskaźnikami jej wymiaru. Co więcej, nie można zasadnie dowodzić rażącej niewspółmierności kary także wówczas, gdy granice swobodnego uznania sędziowskiego będące wyrazem zasady sądowego wymiaru kary nie zostały przekroczone (por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 5 maja 2022 r., II AKa 108/22, LEX nr 3390500 wraz z powołanymi judykatami Sądu Najwyższego).

W ocenie Sądu Apelacyjnego, rozważając wymiar kary wobec oskarżonego D. E., Sąd I instancji uwzględnił wszystkie dyrektywy wymiaru kary określone w art. 53 § 1 i § 2 k.k.

Kształtując rozmiar orzeczonych kar jednostkowych i kary łącznej Sąd Okręgowy miał na uwadze wszystkie istotne w tej materii okoliczności, tj. zarówno te przemawiające na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego. Z jednej strony chodzi tu o skierowanie ataku na zdrowie człowieka, szeroko rozumianą arogancję jego zachowania, agresywność, uprzednią karalność za przestępstwo rozboju, jak również działanie z premedytacją i w konsekwencji poinformowanie swojego ojca o grożącym mu niebezpieczeństwie, które w istocie nie istniało. Z kolei okolicznością łagodzącą był fakt przyznania się oskarżonego na etapie postępowania sądowego do popełnienia zarzucanych mu czynów i złożenie wyjaśnień, które posłużyły do poczynienia ustaleń faktycznych w sprawie.

Wymierzone oskarżonemu D. E. kary jednostkowe i kara łączna są adekwatna do stopnia jego zawinienia oraz do stopnia społecznej szkodliwości przypisanych mu czynów, jak też zapewniają osiągniecie celu zapobiegawczego oraz celu w zakresie społecznego oddziaływania. Nadto są one wynikiem trafnej oceny okoliczności przedmiotowych i podmiotowych związanych z czynami oraz danych osobopoznawczych odnoszących się do oskarżonego i jako spełniające wymogi określone dyrektywami zawartymi w art. 53 k.k., uznane być muszą za kary prawidłowo wyważone.

Po drugie, chybiony okazał się również zarzut dotyczący stopnia zaangażowania O. E. w popełnienie przypisanego mu czynu, jego zawinienia i motywów, którymi się kierował, jak również jego warunków i właściwości osobistych.

Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji, że wymierzona oskarżonemu O. E. kara należycie uwzględnia wszystkie dyrektywy wymiaru kary określone w art. 53 § 1 k.k., a mianowicie:

- jej dolegliwość nie przekracza stopnia winy,

- odpowiednio odzwierciedla ona rodzaj i rozmiar ujemnych następstw popełnionego czynu oraz właściwości i warunki osobiste oskarżonego, w tym sposób jego życia przed popełnieniem przestępstwa,

- jest adekwatna do stopnia społecznej szkodliwości czynu.

Przy ocenie społecznej szkodliwości czynu Sąd I instancji miał na uwadze, to że O. E. dopuścił się zamachu na zdrowie człowieka, a skutkiem popełnionego przez niego czynu jest kalectwo pokrzywdzonego F. V..

Sąd Apelacyjny podzielił również wszystkie wzięte pod uwagę przez Sąd I instancji okoliczności obciążające i łagodzące. Niekorzystnym dla oskarżonego był fakt, że nie udzielił pokrzywdzonemu pomocy i dodatkowo opuścił miejsce zdarzenia, a konsekwencją jego zawinionych działań jest kalectwo pokrzywdzonego. Nie sposób nie zgodzić się ze Sądem Okręgowym, że okolicznościami łagodzącymi były: fakt przyznania się oskarżonego do popełnienia zarzucanego mu czynu, wielokrotne wyrażenie w toku postepowania żalu w związku z popełnionym czynem, przeproszenie pokrzywdzonego F. V., jak również uprzednia niekaralność oskarżonego i dotychczasowy prawidłowy tryb życia.

W ocenie Sądu Apelacyjnego, dogłębna analiza okoliczności obciążających i łagodzących wskazuje na zasadność zastosowania w stosunku do oskarżonego O. E. instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary. W zasadzie oskarżony docierając na miejsce zdarzenia był przekonany o grożącym jego synowi poważnym niebezpieczeństwie, gdyż poinformował on go, że obawia się o swoje zdrowie i życie. Nie wiedział, że informacje dotyczące rzekomego planowanego pobicia jego syna były nieprawdziwe.

Przepis art. 60 § 2 k.k. zakłada, że sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary w szczególnie uzasadnionych wypadkach, kiedy to nawet najniższa kara przewidziana za przestępstwo byłaby niewspółmiernie surowa. Przepis ten wprowadza zatem regulację, której zastosowanie ma wyłącznie fakultatywny charakter, uzależniony od oceny sądu.

Reasumując należy stwierdzić, że orzeczona w stosunku do O. E. kara 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności nie jest zbyt łagodna, czyni zadość społecznemu poczuciu sprawiedliwości, a także spełnia swoje zadanie w zakresie prewencji generalnej, polegającej na kształtowaniu w społeczeństwie postawy poszanowania prawa, wypełniając przy tym dyrektywy wymienione w art. 53 k.k. Wymierzenie O. E. kary 4 lat pozbawienia wolności byłoby niewspółmiernie surowe, biorąc pod uwagę postawę oskarżonego od momentu popełnienia czynu, jego wcześniejszą niekaralność i dotychczasowy sposób życia. Reakcja oskarżonego O. E. była powodowana tym, że jako rodzic chciał udzielić pomocy swojemu synowi i uchronić go za wszelką cenę przed grożącym mu niebezpieczeństwem. Nie należy przy tym zapominać, że O. E. podejmując działania opisane w przypisanym mu czynie pozostawał w błędnym przekonaniu – wytworzonym przez jego syna – iż jego dziecku grozi realne niebezpieczeństwo. Mając na uwadze powyższe okoliczności, zarzut niewłaściwej oceny przesłanek wymienionych w art. 53 k.k. dotyczących wymiaru kary, a w dalszej kolejności doprowadzenia do obrazy przepisu materialnego art. 60 § 2 k.k. należało uznać za niezasadny.

Asesor Prokuratury Rejonowej wniosła o:

- zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wyeliminowanie z podstawy wymiaru kary - art. 60 § 2 k.k. w zw. z art. 60 § 6 pkt 2 k.k. i wymierzenie oskarżonemu O. E. kary 4 lat pozbawienia wolności,

- zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu D. E. kary łącznej 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności.

Niezasadny

Wymienione wnioski nie zasługiwały na uwzględnienie, ponieważ niezasadne okazały się zarzuty podniesione w apelacji Asesora Prokuratury Rejonowej, o czym była mowa wyżej.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Przedmiot utrzymania w mocy

Utrzymano zaskarżony wyrok w mocy w całości.

Powody utrzymania w mocy zaskarżonego wyroku w całości zostały przytoczone przy omówieniu zarzutów podniesionych w apelacji prokuratora i zbędne byłoby powtarzanie tej samej argumentacji w tym miejscu.

Koszty procesu

2) Sąd Apelacyjny zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. I. X. kwotę 1476 zł, w tym VAT, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu odwoławczym. Takie rozstrzygnięcie znajduje swoje oparcie w § 4 ust. 3 oraz § 17 ust. 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2026 r., poz. 87).

3) O kosztach procesu za postepowanie odwoławcze orzeczono na podstawie art. 636 § 1 k.p.k.

I. P. H. K. P. M.

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Błąd w ustaleniach faktycznych i orzeczenie zbyt niskiej kary

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W części

Co do kary

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana