Zabór rzeczy nożem po pożyczce pozostał rozbojem, zwolniono z kosztów sądowych

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 4 marca 2025 roku, sygn. akt III K 96/24

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

Co do winy

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

B. G.

Uprzednia niekaralność oskarżonego

Fakty uznane za nieudowodnione

-----

-----

-----

-----

-----

Karta karna

Wiarygodny dokument urzędowy

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

-----

-----

-----

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

1.

Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, polegający na przyjęciu w pkt 1., że oskarżony działał z zamiarem przywłaszczenia, gdy należało uznać, że działał z zamiarem wymuszenia zwrotu wierzytelności.

2. Obraza przepisów postępowania, tj. art. 170 § 1 pkt 2 i 3 k.p.k. polegająca na oddaleniu wniosku dowodowego z pisma z dnia (...) r. o zwrócenie się o akta (...)

(...)

(...) Prokuratury Rejonowej w Ś., a także brak poczynienia przez sąd jakichkolwiek ustaleń w przedmiocie poinformowania przez oskarżonego organy ścigania o innym, nieznanym dotychczas przestępstwie, które to zachowanie może być podstawą do nadzwyczajnego złagodzenia kary w większym zakresie.

3. Obraza przepisów postepowania, tj. art. 627 k.p.k. poprzez obciążenie oskarżonego kosztami postępowania w przypadku, gdy istniały podstawy do zwolnienia go od tych obciążeń, co sam sąd dostrzegł na str. 22 uzasadnienia w pkt 8.

Niezasadny

Niezasadny

Zasadny

Apelacja wywiedziona przez obrońcę oskarżonego w przeważającej części nie zasługiwała na uwzględnienie (sąd apelacyjny podzielił jedynie zarzut naruszenia art. 627 k.p.k.). Kontrola odwoławcza zaskarżonego wyroku nie doprowadziła do ujawnienia uchybień w procedowaniu sądu okręgowego, które mogłyby skutkować błędnym ustaleniem przez sąd I instancji stanu faktycznego w zakresie sprawstwa oraz winy oskarżonego. W ocenie sądu odwoławczego, podniesione przez obrońcę oskarżonego zarzuty stanowią jedynie wyraz dezaprobaty względem zaskarżonego orzeczenia oraz nieuzasadnioną polemikę z rozstrzygnięciem sądu I instancji.

Niejako na wstępie, dla wyczyszczenia przedpola dalszych rozważań, wskazać trzeba, że B. G. stanął przed sądem w niniejszej sprawie oskarżony o popełnienie dwóch przestępstw: z art. 280 § 2 k.k. oraz z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Wyrok w części skazującej za występek przypisany oskarżonemu w punkcie 2 zaskarżonego wyroku nie został przez obrońcę zakwestionowany, co zawęziło ramy postępowania odwoławczego w stosunku do postępowania rozpoznawczego.

Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, iż sąd I instancji w sposób właściwy przeprowadził postępowanie dowodowe, następnie rozważył wszystkie dowody i okoliczności ujawnione w toku postępowania, na ich podstawie poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne oraz należycie wykazał zarówno sprawstwo, jak i winę oskarżonego B. G. w zakresie przypisanego mu czynu. Zauważyć należy, że ustalenia faktyczne co do przebiegu inkryminowanego zdarzenia w zasadzie nie były kwestionowane przez strony. Postępowanie dowodowe ocenić należy jako pełne – sąd okręgowy przeprowadził wszystkie możliwe do przeprowadzenia dowody, które pozwoliły na odtworzenie stanu faktycznego sprawy. Innymi słowy – przebieg zdarzenia z dnia 13 września 2023 roku został ustalony w sposób, który nie budzi zastrzeżeń skarżącego. Tym samym ocena materiału dowodowego, która legła u podstaw ustaleń faktycznych, została dokonana przez sąd okręgowy z uwzględnieniem reguł sformułowanych w przepisach art. 7 k.p.k. oraz 410 k.p.k., jest oceną wszechstronną i bezstronną, nie narusza granic oceny swobodnej, jest zgodna z zasadami wiedzy i doświadczeniem życiowym oraz nie zawiera błędów faktycznych lub logicznych. Swoje stanowisko sąd I instancji w sposób szczegółowy i przekonywujący umotywował w pisemnym uzasadnieniu. Uzasadnienie to jako pełne, jasne i logiczne odpowiada wymaganiom art. 424 k.p.k., umożliwiając pełną kontrolę odwoławczą zaskarżonego rozstrzygnięcia.

Wnikliwe zapoznanie się z treścią apelacji prowadzi do wniosku, że obrońca kwestionuje przyjętą przez sąd I instancji kwalifikację prawną zachowań B. G., podjętych wobec pokrzywdzonego M. Ł. w dniu (...) roku – nie zgadza się z przyjęciem, iż zachowanie to nosiło znamiona kwalifikowanego rozboju, a stanowiło wyłącznie przejaw wymuszenia zwrotu wierzytelności.

Ze stanowiskiem tym nie można się zgodzić. Przede wszystkim stwierdzić trzeba, że sąd okręgowy bardzo wnikliwie i skrupulatnie rozłożył na czynniki pierwsze przebieg zdarzenia, w szczególności w kontekście zachowania oskarżonego i słusznie przyjął, że zdarzenie to de facto można podzielić na dwa etapy w odniesieniu do zamiaru, jaki przyświecał podsądnemu w podejmowaniu poszczególnych zachowań. I tak, niewątpliwie sam fakt nawiązania rozmowy między mężczyznami, przywołanie pokrzywdzonego i kierowane do niego wówczas twierdzenia nie dość, że wynikały z faktu udzielenia mu przez oskarżonego wcześniej pożyczki, to dodatkowo miały na celu wymuszenie jej zwrotu. Słusznie uznał jednak sąd okręgowy, iż późniejszemu zaborowi mienia przy grożeniu nożem towarzyszył już ze strony B. G. inny zamiar – przywłaszczenia zabieranych rzeczy, nie zaś wymuszenia zwrotu rzeczonej wierzytelności. Sąd I instancji kwestię tę szeroko i szczegółowo zanalizował. Podzielając w całości wywód sądu okręgowego, twierdzenia skarżącego należało uznać za bezzasadne. Pamiętać należy, że zgodnie z art. 433 § 1 i 2 k.p.k. sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę w granicach zaskarżenia, a jeżeli w środku odwoławczym zostały wskazane zarzuty stawiane rozstrzygnięciu – również w granicach podniesionych zarzutów uwzględniając treść art. 447 § 1 – 3 k.p.k., a w zakresie szerszym w wypadkach wskazanych w art. 435, 439 § 1, art. 440 i 455 k.p.k. Sąd odwoławczy jest obowiązany rozważyć wszystkie wnioski i zarzuty wskazane w środku odwoławczym, chyba że ustawa stanowi inaczej. W orzecznictwie Sądu Najwyższego ugruntowane zostało już stanowisko, zgodnie z którym: „

T. Sąd I instancji w swoim uzasadnieniu dokona wszechstronnej i kompleksowej oceny wszystkich istotnych okoliczności, tak w zakresie ustaleń faktycznych, będących konsekwencją szczegółowo wykazanej oceny materiału dowodowego, jak i w sposób pełny przedstawi argumentację prawną, to oparcie zarzutów apelacji na tych elementach, które były już wszechstronnie i kompleksowo rozważone przez Sąd I instancji, co wynika z uzasadnienia wyroku, uprawnia Sąd Odwoławczy do ograniczenia swojego uzasadnienia w znacznym zakresie do odesłania do tej argumentacji.” (por. post. SN z dnia 18 maja 2021r. sygn. akt II KK 113/21, LEX nr 3177269). Tym samym, skoro skarżący w zarzucie odwoławczym konsekwentnie prezentuje stanowisko, które zwerbalizował już przed sądem I instancji i sąd ten odniósł się do niego w uzasadnieniu, analiza takiego zarzutu, w przypadku jego nieuwzględnienia, stanowiłaby powielenie zaprezentowanego przez sąd okręgowy stanowiska. Taki sposób postępowania jest niedopuszczalny, albowiem wyjaławia istotę postępowania odwoławczego sprowadzając go do replikowania postępowania przed sądem I instancji.

Reasumując, stwierdzić należy, że obrońca, traktując zdarzenie w dniu 23 września 2023 roku całościowo i jednolicie, nie dopuszcza możliwości zmiany strony podmiotowej (zamiaru sprawcy) w czasie przestępczego działania, a to miało miejsce w niniejszej sprawie. Oskarżony przywołał pokrzywdzonego celem uzyskania od niego informacji odnośnie planowanego terminu zwrotu pieniędzy, mówiąc oględnie, namawiał go do tego zwrotu, a następnie grożąc mu nożem, postanowił go okraść, zabierając najcenniejsze posiadane przez niego, w swoim mniemaniu, przedmioty i to nie na poczet długu (co prawidłowo rozważył sąd okręgowy) ale celem włączenia ich do swojego majątku. Podobny stan faktyczny analizował Sąd Apelacyjny we W., czemu dał wyraz w wyroku z (...)

Za niezasadny uznać należało zarzut naruszenia art. 170 § 1 pkt 2 i 3 k.p.k. Rozważanie zastosowania wobec B. G. nadzwyczajnego złagodzenia kary w oparciu o przepis art. 60 § 4 k.k. było w niniejszej sprawie całkowicie bezprzedmiotowe, a to wobec braku wniosku prokuratora w tym zakresie. Przepis ten jednoznacznie wskazuje, że sąd może zastosować te instytucję wyłącznie na wniosek oskarżyciela publicznego, a takowego wniosku wobec B. G. nie złożono. Tym samym dowodzenie, iż podsądny ujawnił wobec organów ścigania informacje o popełnieniu innych przestępstw na terenie N. jest niecelowe. Na marginesie tylko zaznaczenia wymaga, że z akt sprawy wynika, że przekazane przez oskarżonego informacje dotyczące rzekomego handlu narkotykami na terenie N. zakończyły się odmową wszczęcia postępowania przygotowawczego (k. 354, 435).

Sąd odwoławczy przychylił się do sformułowanego w punkcie 3 zarzutu obrazy art. 627 k.p.k. Sąd okręgowy, w punkcie 8. zaskarżonego wyroku zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowy, zaś w uzasadnieniu tego wyroku argumentował dlaczego podsądny zasługiwał na zwolnienie z ponoszenia tychże kosztów. Zasadność wskazanej argumentacji doprowadziła do zmiany zaskarżonego wyroku przez sąd apelacyjny w sposób wnioskowany przez skarżącego.

Jako, że apelacja obrońcy oskarżonego została zwrócona przeciwko winie oskarżonego w zakresie przypisanego mu przestępstwa z art. 280 § 2 k.k., sąd okręgowy zobligowany był się wypowiedzieć również w zakresie wymierzonej podsądnemu kary jednostkowej za ten czyn i w konsekwencji - kary łącznej.

Rażąca niewspółmierność kary w rozumieniu art. 438 pkt 4 k.p.k. zachodzi wówczas, gdy orzeczona kara, bądź suma zastosowanych kar zasadniczych i środków karnych wymierzonych przez sąd za przypisane oskarżonemu przestępstwo nie uwzględnia należycie stopnia szkodliwości społecznej czynów oraz nie realizuje w wystarczającej mierze celów kary w zakresie społecznego oddziaływania oraz celów zapobiegawczych i wychowawczych, jakie ma uczynić w stosunku do osoby skazanej. Innymi słowy, tylko wtedy można uznać, że przesłanka rażącej niewspółmierności kary jest spełniona, jeśli z punktu widzenia nie tylko sprawcy, ale i ogółu społeczeństwa, kara jawi się jako niesprawiedliwa, zbyt drastyczna, przynosząca nadmierną dolegliwość, albo odwrotnie – zbyt łagodna, nie stanowiąca wymiernej dolegliwości. Rażąca niewspółmierność kary jest uchybieniem w zakresie konsekwencji prawnych czynu, a zatem realnie można o niej mówić wówczas, gdy suma zastosowanych kar i środków karnych, wymierzonych za popełnione przestępstwo, nie odzwierciedla należycie stopnia społecznej szkodliwości czynu oraz nie zapewnia spełnienia celów kary. Ponadto, orzeczona kara lub środek karny mogą być uznane za niewspółmierne, gdy nie uwzględniają w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnionego czynu, jak i osobowości sprawcy ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2009r., sygn. akt WA 19/09, OSNwSK 2009/1/1255). Przesłanka rażącej niewspółmierności kary jest spełniona tylko wtedy, gdy na podstawie ustalonych okoliczności sprawy, które powinny mieć decydujące znaczenie dla wymiaru kary, można przyjąć, iż zachodzi wyraźna różnica między karą wymierzoną a karą, która powinna zostać wymierzona w wyniku prawidłowego zastosowania dyrektyw wymiaru kary oraz zasad ukształtowanych przez orzecznictwo ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2007 r., sygn. akt SNO 75/07, LEX nr 569073 ). Nie budzi jakichkolwiek wątpliwości, iż zmiana kary w instancji odwoławczej nie może następować w każdym przypadku, lecz wyłącznie wówczas, gdy kara orzeczona nie daje się akceptować z powodu różnicy między nią a kara sprawiedliwą, różnicy o randze zasadniczej, rażącej. Taka sytuacja – w ocenie sądu apelacyjnego, nie ma miejsca w niniejszej sprawie.

W szczególności sąd I instancji wziął pod uwagę wszelkie zachodzące po stronie oskarżonego okoliczności łagodzące i obciążające, skrupulatnie je wypunktował i nadał im należytą wagę. Stanowisko w zakresie kar przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sąd apelacyjny w pełni podziela i to zarówno w odniesieniu do kary jednostkowej, jak i kary łącznej. Zauważyć trzeba, że sąd I instancji dostrzegł wagę okoliczności łagodzących i słusznie skorzystał z dobrodziejstwa nadzwyczajnego złagodzenia kary. Tak miarkowanej kary nie sposób uznać za rażąco niewspółmiernie surową.

1. Przeprowadzenie dowodu z akt Prokuratury Rejonowej w Ś. (...)

(...).(...) na okoliczność weryfikacji faktu, czy oskarżony zasługuje na nadzwyczajne złagodzenie kary, względnie łagodniejszy jej wymiar.

2. Zmiana zaskarżonego wyroku:

- w pkt 1. poprzez ustalenie, że oskarżony działał w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności, wypełniając znamiona art. 191 § 2 k.k. i wymierzenie kary ograniczenia wolności 1 roku wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w stosunku 35 godzin miesięcznie, na podstawie art. 60 § 1, 2 pkt 2 k.k. oraz 60 § 6 pkt 4 k.k., stosując nadzwyczajne złagodzenie kary,

- w pkt 3. poprzez obniżenie kary łącznej z art. 87 § 1 k.k. do kary 10 miesięcy pozbawienia wolności,

- w pkt 8. poprzez zwolnienie oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych.

Niezasadny

Częściowo zasadny

Ze względów przytoczonych powyżej, tj. z uwagi na niezasadność podniesionych zarzutów, wnioski zawarte w apelacji obrońcy oskarżonego w zdecydowanej większości nie zasługiwały na uwzględnienie. W związku z niepodzieleniem zarzutu z punktu 2 apelacji, a w konsekwencji uznania za słuszną decyzji sądu okręgowego o oddaleniu wniosku dowodowego obrońcy, sąd apelacyjny nie dostrzegł potrzeby przeprowadzania tegoż dowodu w postępowaniu odwoławczym.

Ze wskazanych wyżej względów brak było podstaw do zmiany zaskarżonego wyroku i przyjęcia, że B. G. swoim zachowaniem wyczerpał znamiona występku z art. 191 § 2 k.k. W konsekwencji powyższych rozważań, sąd odwoławczy nie dostrzegł również konieczności dokonania ingerencji w orzeczone kary (jednostkową i łączną) i środki karne.

Sąd odwoławczy, dostrzegając rozbieżność pomiędzy treścią puntu 8 zaskarżonego wyroku, a jego uzasadnieniem, uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 627 k.p.k. i w tym zakresie zmienił orzeczenie sądu I instancji.

Jednocześnie brak było podstaw do zmiany bądź uchylenia zaskarżonego wyroku z urzędu.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

-----

-----

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Przedmiot utrzymania w mocy

Cały wyrok podlegał utrzymaniu w mocy (za wyjątkiem zmiany dokonanej w punkcie 8).

Niezasadność zarzutów odwoławczych i wspierającej je argumentacji. Równocześnie sąd odwoławczy nie doszukał się wystąpienia bezwzględnych przyczyn odwoławczych ujętych w art. 439 k.p.k. czy 440 k.p.k.

Przedmiot i zakres zmiany

Zmieniono zaskarżony wyrok w ten sposób, że w punkcie 8 na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwolniono oskarżonego w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych

Zasadność zarzutu sformułowanego przez obrońcę w punkcie 3 apelacji, wskazującego na rozbieżność pomiędzy treścią rozstrzygnięcia sądu okręgowego a jego uzasadnieniem, przy uznaniu, że uzasadnienie zwolnienia B. G. od kosztów sądowych jest przekonywujące.

-----

-----

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

-----

Konieczność umorzenia postępowania

-----

----------

-----

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

-----

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

-----

-----

Koszty procesu

Pkt 3.

Sąd apelacyjny, kierując się zasadami słuszności, na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. zwolnił oskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa przypadających od niego kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.

A. A. G. N. K. L.

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 4 marca 2025 roku, sygn. akt III K 96/24 w zakresie punktów: 1, 3 i 8

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

Co do winy

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Zmiana