Sąd Apelacyjny zmienił wyrok i wykreślił rozbitą butelkę z opisu rozboju

1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 18 czerwca 2025 r., sygn. akt III K 221/25

Podmiot wnoszący apelację

oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

oskarżyciel posiłkowy

oskarżyciel prywatny

x obrońca

oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

inny

Kierunek i zakres zaskarżenia

X w całości

x na korzyść

co do winy

na niekorzyść

w części

co do kary

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia

albo ustalenia

Podniesione zarzuty

x

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej

czynu przypisanego oskarżonemu

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada

prawu

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść

orzeczenia

x

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

x

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

art. 439 k.p.k.

brak zarzutów

Wnioski

uchylenie

x zmiana

2. USTALENIE FAKTÓW W ZWIĄZKU Z DOWODAMI

PRZEPROWADZONYMI PRZEZ SĄD ODWOŁAWCZY

Fakty uznane za udowodnione

xxx

Fakty uznane za nieudowodnione

xxx

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu

z pkt 2.1.1

xxx

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu

z pkt 2.1.

albo 2.1.2

xxx

3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH

ZARZUTÓW I WNIOSKÓW

1. Obrazy przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu P. H., tj.:

i.

art. 280 § 2 k.k. poprzez błędne zastosowanie przepisu i uznanie, że działanie oskarżonego wypełniało znamiona typu kwalifikowanego rozboju, podczas gdy działanie oskarżonego nie było ukierunkowane na osiągnięcie korzyści majątkowej i oskarżony korzyści tej nie osiągnął, a także oskarżony nie posługiwał się bronią palną, nożem lub innym podobnie niebezpiecznym przedmiotem lub środkiem obezwładniającym, przy czym zabór mienia R. V. (1) oraz użycie niebezpiecznego przedmiotu przez C. F. miały miejsce po oddaleniu się oskarżonego od miejsca zdarzenia i odbyło się bez jego woli i wiedzy, a więc oskarżony nie wypełnił znamion czynu zabronionego stypizowanego w art. 280 § 2 k.k.;

2. dokonania błędnych ustaleń faktycznych, które miały wpływ na treść wydanego orzeczenia:

i.

poprzez błędne uznanie, że oskarżony oddalił się z miejsca zdarzenia dopiero na widok zbliżających się pracowników ochrony, a więc po użyciu rozbitej butelki przez C. F. oraz po dokonaniu przez nią zaboru rzeczy R. V. (1), podczas gdy ze zgromadzonych w sprawie dowodów wynika, że oskarżony dobrowolnie oddalił się z miejsca zdarzenia po przybyciu E. M., a więc przed użyciem niebezpiecznego narzędzia oraz dokonaniem zaboru mienia R. V. (1), co miało wpływ na kwalifikację prawną czynu;

3. rażącej niewspółmierności kary orzeczonej poprzez:

i.

orzeczenie kary roku pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, podczas gdy okoliczności sprawy przemawiały za wymierzeniem kary łagodniejszej;

ii.

orzeczenie wobec oskarżonego obowiązku naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz R. V. (1) solidarnie z C. F. i E. M. kwoty 9.000 zł, podczas gdy zachowanie oskarżonego nie doprowadziło do powstania szkody u R. V. (1).

zasadny

częściowo zasadny

x niezasadny

zasadny

częściowo zasadny

x niezasadny

zasadny

częściowo zasadny

x niezasadny

Apelacja wywiedziona przez obrońcę oskarżonego P. H. okazała się niezasadna w zakresie postawionych w niej zarzutów i wniosków, była ona jednak celowa, ponieważ doprowadziła do korekty zaskarżonego orzeczenia, w tym również w stosunku do współoskarżonych na postawie art. 435 k.p.k.

Na wstępie należy podkreślić, iż sąd odwoławczy w pełni podzielił ustalenia dokonane przez sąd pierwszej instancji. Przy czym musiały one być poddane nieco innej ocenie przez pryzmat przepisu art. 280§2 k.p.k. Te trafne ustalenia znalazły oparcie w nagraniu z monitoringu, na którym utrwalono przebieg zdarzenia. Można wręcz stwierdzić, iż oskarżony P. H. oddalił się z miejsca zdarzenia dopiero po pojawieniu się tam pracowników ochrony, wcześniej cały czas był obecny i widoczny z kadrze kamery utrwalającej miejscem, gdzie doszło do popełnienia zbrodni. Ponadto analiza wskazanych wyżej zapisów pozwala na bezsprzeczne stwierdzenie, że P. H. był obecny od początku podczas przedmiotowego zajścia, przy tym był on bardzo brutalny – bił pokrzywdzonego pięściami po twarzy, jednocześnie współoskarżeni również z dużą siłą kopali i bili R. V. (2) i w tym czasie też C. F. dokonała zaboru plecaka znajdującego się pod ławką i stanowiącego własność pokrzywdzonego, plecak ten odrzuciła na odległość kilku metrów – w okolice końca chodnika przy ulicy (...). Oskarżony P. H. nie protestował ani przeciwko brutalnej agresji, a wręcz był równie agresywny jak współpracy, ani przeciwko zaborowi ww. mienia. Dalej co istotne wszyscy troje oskarżeni., w tym P. H., uniemożliwili pokrzywdzonemu zabranie plecaka ((...): nagranie monitoringu i str. 2 uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Następnie P. H. wyjątkowo brutalnie bił R. V. (3), a gdy ten ostatni przewrócił się, dalej bił bity i kopany przez wskazanego oskarżonego oraz przez C. F., dopiero w dalszej części zajścia oskarżona ta zbiła butelkę i wykonała zamach tym przedmiotem w kierunku pokrzywdzonego.

Podsumowują ww. ustalenia należy po pierwsze stwierdzić, iż niezasadny był zarzut pierwszy apelacji, w którym stwierdzono, że zachowanie oskarżonego P. H. nie było ukierunkowane na osiągnięcie korzyści majątkowej. W normach prawnych zawarty w przepisach art. 278 k.k. i art. 280 k.k., nie ma mowy o korzyści majątkowej. O działaniu w celu osiągnięcia korzyści majątkowej mówi art. 286§1 k.k. Kradzież polega natomiast na zaborze w celu przywłaszczenia cudzej rzeczy ruchomej i nie może przecież budzić wątpliwości, że do takiego zaboru – plecaka z zawartością – doszło, a wskazany oskarżony nie tylko brał udział w zaborze, stosując przemoc w sposób bezpośrednio zagrażający życiu pokrzywdzonego, ale też następnie uniemożliwił odzyskanie mienia przez pokrzywdzonego co wskazuje na znamiona strony podmiotowej – działanie w celu przywłaszczenia cudzej rzeczy ruchomej i nie ma przy tym znaczenia, iż bezpośrednio zaboru dokonał współsprawca, z którym oskarżony działał wspólnie i w porozumieniu.

Odnośnie posługiwania się podobnie niebezpiecznym przedmiotem do broni palnej i noża: analizując treść ustaleń i wywodów sądu meriti stwierdzić należało, iż oskarżona C. F. zbiła butelkę i wykonała nią gest w kierunku pokrzywdzonego już po wyżej opisanym zaborze plecaka. Tym samym nie można uznać, aby posłużyła się tę butelką w celu dokonania zaboru tego mienia. Czynność wykonawcza przestępstwa określonego w art. 280 § 2 stanowi złożone działanie, polegające z jednej strony na zaborze w celu przywłaszczenia cudzej rzeczy ruchomej, z drugiej zaś – na stosowaniu wyliczonych w tym przepisie sposobów oddziaływania na pokrzywdzonego lub inną osobę. Do zaistnienia kwalifikowanej postaci rozboju wystarczy, aby sprawca dokonał zaboru rzeczy, przy jednoczesnym, a więc poprzedzającym zabór lub następującym z nim w tym samym momencie, zastosowaniu jednego z opisanych w art. 280 § 2 sposobów działania (por. wyrok SN z 10.03.1983 r., I KR 36/83, LEX nr 21973;

Kodeks karny, komentarz, pod red. Włodzimierza Wróbla, teza 127 do art. 280).

Z powodu opisanego posłużenia się zbitą butelką niemożliwe było więc przyjęcie kwalifikacji z §2 art. 280 k.k. – nastąpiło to bowiem już po zaborze rzeczy, a nie jednocześnie lub przed tym zaborem. Jednocześnie jednak kwalifikowana forma rozboju polega też na działaniu w inny sposób bezpośrednio zagrażającym życiu. I w taki też sposób działali sprawcy w niniejszej sprawie, co znalazło potwierdzanie w opinii lekarza medycyny sądowej F. S. (k. 49-50) – ciosy zadawane z dużą siła pięściami w okolicę twarzy i głowy mogły doprowadzić do zgonu, podobnie jak kopanie w klatkę piersiową. Tym samym nie może budzić wątpliwości, iż działanie oskarżonych, w tym P. H. wyczerpało znamiona przestępstwa z art. 280§2 k.k., choć nie z powodu posługiwania się rozbitą butelką. Z tego powodu sąd odwoławczy dokonał zmiany opisu przypisanego oskarżonym czynu. Przy czym opis zawarty w zaskarżonym wyroku zawierał już wskazanie bezpośredniego niebezpieczeństwa utraty życia, sąd odwoławczy nie dokonał więc ustaleń na niekorzyść oskarżonych.

Z opisanych wyżej powodów niezasadne były zarzuty pierwszy i drugi zawarte w apelacji obrońcy oskarżonego P. H.. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż brał on czynny udział w zaborze mienia pokrzywdzonego, a przy tym działał w sposób wyjątkowo brutalny, bezwzględny i agresywny, zagrażający bezpośrednio życiu R. V. (1).

Sąd odwoławczy nie uwzględnił również zarzutu rażącej surowości orzeczonej wobec ww. oskarżonego kary. W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zarzut niewspółmierności kary, jako zarzut z kategorii ocen, można zasadnie podnosić wówczas, gdy kara, jakkolwiek mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, nie uwzględnia w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i osobowości sprawcy - innymi słowy, gdy w społecznym odczuciu jest karą niesprawiedliwą. Niewspółmierność więc zachodzi wówczas, gdy suma zastosowanych kar i innych środków, wymierzona za przypisane przestępstwa, nie odzwierciedla należycie stopnia szkodliwości społecznej czynu i nie uwzględnia w wystarczającej mierze celów kary (wyrok SN z dnia 11 kwietnia 1985 roku, V KRN 178/85). Trzeba również pamiętać, że zgodnie z art. 438 pkt 4 k.p.k. ta niewspółmierność kary musi być „rażąca”, bowiem w ramach tej przyczyny odwoławczej chodzi o różnice ocen o charakterze zasadniczym. Chodzi tu więc przy wykazaniu tego zarzutu nie o każdą różnicę co do wymiaru kary, ale o „różnicę ocen tak zasadniczej natury, iż karę dotychczas wymierzoną nazwać można byłoby – również w potocznym znaczeniu tego słowa – rażąco niewspółmierną, to jest niewspółmierną w stopniu nie dającym się wręcz zaakceptować” (wyrok SN z dnia 2 lutego 1995 roku, II KRN 198/94). Podobne stanowisko zajął Sąd Apelacyjny w W. w wyroku z dnia (...), zgodnie z którym „rażąca niewspółmierność kary, o której mowa w przepisie art. 438 pkt 4 k.p.k. zachodzić może tylko wtedy, gdy na podstawie ujawnionych okoliczności, które powinny mieć wpływ na wymiar kary można było przyjąć, iż zachodziłaby wyraźna różnica pomiędzy karą wymierzoną przez sąd I instancji a karą, jaką należałoby wymierzyć w instancji odwoławczej, w następstwie prawidłowego zastosowania w sprawie dyrektyw wymiaru kary, przewidzianych w art. 53 k.k. oraz zasad ukształtowanych przez orzecznictwo Sądu Najwyższego”.

Kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia doprowadziła do konstatacji, że wymierzone oskarżonemu przez Sąd Okręgowy kara 1 roku pozbawienia wolności z pewnością nie była rażąco surowa. Po pierwsze bowiem zastałą ona orzeczona przy zastosowaniu instytucji nadzwyczajnego złagodzenia, w więc poniżej dolnego ustawowego zagrożenia, po drugie uwzględniając opisane zachowanie oskarżonego – brutalne i agresywne, tak złagodzona kara może wręcz być oceniana jako nadzwyczaj łagodna, po trzecie oskarżony był karany po popełnieniu zarzucanego w niniejszej sprawie czynu (k. 662).

Tym bardziej niezasadny był zarzut dotyczący orzeczonego obowiązku naprawienia szkody. W ocenie sądu odwoławczego nie ulega wątpliwości, iż sprawcy działalni wspólnie i w porozumieniu, a tym samym obowiązek ten musiał być orzeczony wobec nich solidarnie.

O zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zakwalifikowanie czynu popełnionego przez oskarżonego P. H. z innego przepisu, orzeczenie kary łagodniejszej (tj. łagodniejszego rodzaju lub w krótszym wymiarze) oraz nieorzekanie obowiązku naprawienia szkody na rzecz R. V. (1).

zasadny

częściowo zasadny

x niezasadny

W obliczu argumentacji przedstawionej powyżej, Sąd odwoławczy uznał za całkowicie niezasadne wnioski zawarte w apelacji obrońcy.

4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

xxx

xxx

5. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

Przedmiot utrzymania w mocy

Sprawstwo, wina i kara i środek kompensacyjny orzeczone wobec oskarżonego.

Trafność ustaleń sądu I instancji i bezzasadność zarzutów apelacyjnych w ww. zakresie z powodów wyżej opisanych.

Zmiana wyroku są du pierwszej instancji

Przedmiot i zakres zmiany

Opis przypisanego oskarżonym czynu.

Powody te zostały wskazane wyżej.

Xxx

art. 439 k.p.k.

Zwięź le o powodach uchylenia

xxx

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

art. 437 § 2 k.p.k.

xxx

Konieczność umorzenia postępowania

art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięź le o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

xxx

Xxx

art. 454 § 1 k.p.k.

xxx

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

xxx

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt

rozstrzygnięcia

xxx

xxx

6. KOSZTY PROCESU

Punkt

rozstrzygnięcia

5 i 6

Sąd odwoławczy na zasadzie art. 624 § 1 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. zwolnił oskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, uznawszy, że ich uiszczenie byłoby dla niego zbyt uciążliwe.

O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu odwoławczym orzeczono na podstawie art. 29 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2024 r., poz. 1564 ze zm.) w zw. z § 17 ust. 2 pkt 5 i § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. t.j. z 2026 r., poz. 87).

7. PODPIS

R. K. P. M. I. P.