Sąd Apelacyjny podniósł skazanej karę łączną do dwóch lat i zawiesił ją na pięć lat

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok łączny Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 9 września 2025 r., sygn. III K 231/25.

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

Na niekorzyść

W części

Co do kary

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

Skazana

1. U. K.

Sposób funkcjonowania skazanej w czasie orzekania w przedmiocie kary łącznej, w tym przebieg jej resocjalizacji w warunkach probacji, brak ponownej karalności sądowej, realizacja nałożonych wyrokiem zobowiązań o charakterze finansowym.

Informacja o osobie z Krajowego Rejestru Karnego.

Karta dłużnika.

Wywiad środowiskowy.

Akta dozorowe w sprawie (...) Sądu Okręgowego w P. (...) Sądu Rejonowego (...).

k. 64-65;

k. 70-74;

k. 81;

zał. do akt sprawy

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

1. Informacja o osobie z Krajowego Rejestru Karnego

Karta dłużnika

Wywiad środowiskowy

Akta dozorowe (j.w.)

Były to dokumenty, z których dowód dopuszczono w toku postępowania apelacyjnego z urzędu.

Z uwagi na urzędowy charakter tych dokumentów i niekwestionowanie ich wiarygodności przez żadną ze stron, Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw by wiarygodność tę poddać w wątpliwość.

Dokumenty te miały przy tym znaczenie dla rozstrzygnięcia, jako dostarczający wiedzy o sposobie funkcjonowania skazanej w czasie orzekania kary łącznej..

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

1. 2.

3. Apelacja obrońcy skazanej U. K., adwokat Z. B.:

Obraza przepisów prawa materialnego w zakresie innym niż kwalifikacja prawna czynu przypisanego skazanej, polegającą na naruszeniu przepisu art. 577 k.p.k. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i brak orzeczenia o zaliczeniu odbytego przez skazaną okresu próby na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.

Apelacja prokuratora:

Obraza przepisów prawa materialnego w innym zakresie niż kwalifikacja prawna czynu przypisanego skazanej, tj. przepisów art. 89 § 1 i 1b k.k. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie przez Sąd I instancji, w konsekwencji zawieszenie wykonania wymierzonej - przy uwzględnieniu przepisu art. 89 § 1b k.k., kary roku pozbawienia wolności w sytuacji, gdy zastosowanie powołanych przepisów wymuszało orzeczenia kary łącznej pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania.

Rażąca niewspółmierność kary łącznej w wymiarze 1 roku pozbawienia wolności, w sytuacji gdy cele zapobiegawcze i wychowawcze, które ma osiągnąć w stosunku do skazanego oraz potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa uzasadniały potrzebę wymierzenia kary surowszej.

Częściowo zasadny

Niezasadny

Częściowo zasadny

ad 1.

Częściowo zasady okazał się zarzut apelacji obrońcy skazanej, kwestionujący stanowisko Sądu I instancji w przedmiocie

zaliczenia okresów próby.

Z uwagi jednakże na to, że apelująca obrońca skazanej nie złożyła wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Sądu II instancji – mając przy tym na względzie dyspozycje art. 423 § 1a k.p.k. w zw. z art. 458 k.p.k. oraz wymóg zachowania zwięzłości niniejszego wywodu – do zarzutu tego odniesiono się w części 5.2 niniejszego uzasadnienia, w zakresie, w jakim przyczynił się do wydania rozstrzygnięcia reformatoryjnego Sądu II instancji.

ad 2.

Z uwagi na sygnalizowaną w części 4 niniejszego uzasadnienia, a omówioną szczegółowo w części 5.2. tego dokumentu, kwestię zastosowania wobec skazanej U. K. innego stanu prawnego (regulującego orzekanie kary łącznej), niż przyjęty przez Sąd I instancji – podniesiony w apelacji prokuratora zarzut

naruszenia przepisów art. 89 § 1 i 1b k.p.k., stał się bezprzedmiotowy w rozumieniu

art. 436 k.p.k. Bowiem w stanie prawnym, który winien znaleźć zastosowanie w przypadku skazanej, zagadnienie prawne objęte rozważaniami apelującego prokuratora, w ogóle nie występowało.

ad 3.

rażącej niewspółmierności kary łącznej, podniesiony w apelacji prokuratora – wobec wydania wobec skazanej rozstrzygnięcia reformatoryjnego Sądu II instancji również co do wymiaru kary łącznej pozbawienia wolności – stał się z formalnego punktu widzenia bezprzedmiotowy, w rozumieniu art. 436 k.p.k.

Niemniej jednak okoliczności naprowadzone przez apelującego w charakterze przesłanek mających przemawiać za surowszym potraktowaniem skazanej przy wymiarze kary łącznej, stały się przedmiotem analizy Sądu odwoławczego przy wydawaniu wspomnianego orzeczenia reformatoryjnego w przedmiocie kary, przyczyniając się przy tym do orzeczenia wobec skazanej surowszej – co do wysokości – kary łącznej pozbawienia wolności – co opisano szczegółowo w części 5.2 niniejszego uzasadnienia.

Apelacja obrońcy skazanej U. K., adwokat Z. B.:

1. O zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zaliczenie na poczet okresu próby orzeczonego w pkt 3 wyroku łącznego na mocy art. 577 k.p.k. okresu próby odbywanego przez skazaną:

- od dnia (...) roku w odniesieniu do kar wymierzonych za czyny opisane w pkt 136 i 138 wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia (...) roku w sprawie o sygn. akt (...), zmienionym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w P. z dnia (...) roku, sygn. akt (...) - zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia (...) roku, sygn. akt (...), wskazującym na dalsze warunkowe zawieszenie kar na okres próby wskazany w wyroku sądu pierwszej instancji,

- od dnia (...) roku do dnia (...) roku i ponownie od dnia (...) roku w odniesieniu do kar wymierzonych za czyny opisane w pkt 137 a i b wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia (...) roku w sprawie o sygn. akt (...), zmienionym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w P. z dnia (...) roku, sygn. akt (...), który uchylony został w części wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia (...) roku, sygn. akt (...) (art. 538 § 3 k.p.k.) i zmienionym następnie wyrokiem Sądu Apelacyjnego w P. z dnia (...) roku, sygn. akt (...).

Apelacja prokuratora:

2. O zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie wobec skazanej kary łącznej roku i ośmiu miesięcy pozbawienia wolności.

Częściowo zasadny

Częściowo zasadny

ad 1.

Jak wskazano powyżej, częściowo zasady okazał się zarzut apelacji obrońcy skazanej, kwestionujący stanowisko Sądu I instancji w przedmiocie zaliczenia okresów próby. Tym samym, częściowo zasady był też skorelowany z tym zarzutem, wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku. Apelująca obrońca co do zasady słusznie podnosiła bowiem, że okresy próby, które skazana faktycznie odbyła w związku z warunkowym zawieszeniem wykonania poszczególnych kar pozbawienia wolności, winny zostać zaliczone na poczet okresu próby związanego z warunkowym zawieszeniem kary łącznej. Apelująca obrońca nie miała racji jedynie co do szczegółowych dat zaliczanych okresów.

ad 2.

Jak wskazano powyżej, częściowo zasadne okazało się stanowisko apelującego prokuratora co do okoliczności stanowiących przesłanki przemawiające za surowszym potraktowaniem skazanej przy wymiarze kary łącznej pozbawienia wolności. W tym aspekcie stanowisko apelującego przyczyniło się do orzeczenia wobec skazanej surowszej – co do wysokości – kary łącznej pozbawienia wolności, niż wymierzona w zaskarżonym wyroku.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

Częściowo wadliwe wskazanie w zaskarżonym wyroku przepisów stanowiących podstawę orzeczenia kary łącznej.

Jak wynika z przepisów art. 455 k.p.k., nie zmieniając ustaleń faktycznych, sąd odwoławczy poprawia błędną kwalifikację prawną niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów.

Sąd odwoławczy zobligowany był rozważyć z urzędu kwestię prawidłowości podstawy prawnej orzeczonej kary łącznej, co szczegółowo opisano w części 5.2 niniejszego uzasadnienia.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Pkt III wyroku

Przedmiot utrzymania w mocy

W pozostałym zakresie – wykraczającym poza zmiany opisane w części 5.2 niniejszego uzasadnienia – zaskarżony wyrok utrzymano w mocy.

Przeprowadzona w niniejszej sprawie kontrola odwoławcza zaskarżonego wyroku wykazała, że Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że w stosunku do skazanej zachodziły warunki do wydania wyroku łącznego, tak formalne, jak i merytoryczne, i to co do skazań wyszczególnionych w zaskarżonym orzeczeniu, obejmujących podlegający łączeniu zbieg przestępstw.

Podkreślenia wymagało przy tym, że ustalenia w tym zakresie zostały zaaprobowane zarówno przez apelującego obrońcę skazanej, jak i prokuratora, a Sąd odwoławczy nie znalazł podstaw by poddać je w wątpliwość z urzędu, za wyjątkiem kwestii zastosowanego przez Sąd I instancji stanu prawnego, regulującego orzekanie kary łącznej pozbawienia wolności.

Poza zakresem zaskarżenia apelacją obrońcy oraz prokuratora znalazło się także zawarte w wyroku Sądu I instancji orzeczenie w zakresie kary łącznej grzywny oraz orzeczonego łącznie środka karnego w postaci zakazu zajmowania określonych stanowisk i zakazu prowadzenia określonej działalności. Również w tym zakresie Sąd I instancji nie znalazł podstaw do ingerencji w to rozstrzygnięcie z przyczyn uwzględnianych

ex officio – za wyjątkiem wspomnianej zmiany podstawy prawnej ww. orzeczeń.

W tym miejscu zaznaczyć jednakże należało, że Sąd I instancji finalnie trafnie stwierdzając potrzebę wydania zaskarżonego wyroku łącznego oraz prawidłowo ustalając podlegający łączeniu zbieg przestępstw, w sposób oczywiście niezasadny opatrzył swoje stanowisko zastrzeżeniem, jakoby potrzeba wydania rzeczonego wyroku łącznego wystąpiła

„wyłącznie na skutek niedopatrzenia” Sądu Apelacyjnego w P., orzekającego w sprawie (...), który sprawę tę rozpoznał jakoby niezgodnie z treścią wyroku Sądu Najwyższego z dnia (...) r., sygn. (...), doprowadzając w rezultacie

„do powstania dwóch niezależnych od siebie wyroków skazujących wobec U. K. wywodzących się z jednego orzeczenia sądu I instancji”.

Przypomnieć należało – co w sferze faktów procesowych prawidłowo odtworzył Sąd I instancji – że w powołanym orzeczeniu w sprawie (...), Sąd Najwyższy wprost wskazał, że w odniesieniu do U. K., zaskarżony kasacją wyrok Sądu Apelacyjnego w P. z dnia (...) r., sygn. (...), podlegał uchyleniu

„w zakresie rozstrzygnięcia II pkt 48 (co do czynów w pkt 137a i b wyroku sądu I instancji, co oznacza uchylenie ex lege także rozstrzygnięcia o utrzymaniu w mocy [w pkt IV wyroku] kary łącznej, opisanej w pkt 139 wyroku sądu pierwszej instancji) i sprawę w tym zakresie przekazuje do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym Sądowi Apelacyjnemu wP.”.

Zatem Sąd Apelacyjny, ponownie rozpoznający sprawę karną U. K. pod sygn. (...), związany zakresem wspomnianego orzeczenia kasatoryjnego Sądu Najwyższego, nie mógł orzec kary łącznej obejmującej inne skazania U. K., poza tymi, które przekazane mu zostały przez Sąd Najwyższy do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. W szczególności kara łączna orzekana w sprawie (...), nie mogła objąć kar jednostkowych orzeczonych wobec U. K. za czyny, które nie stanowiły w ogóle przedmiotu sprawy ponownie rozpoznawanej w ww. postępowaniu odwoławczym (a zatem czyny objęte rozstrzygnięciami z pkt 136 i 138 wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia (...) r., sygn. (...), których prawomocność wynikająca z wyroku Sądu Apelacyjnego w P. z dnia (...) r., sygn. (...), nie została wzruszona). Podkreślenia wymagało, że to w wyniku opisanego układu zdarzeń procesowych w sprawie karnej U. K., nie zaś w skutek „niedopatrzenia” Sądu Apelacyjnego, doszło do sytuacji, w której to poszczególne kary jednostkowe orzeczone wobec U. K., choć orzeczono je za czyny objęte pierwotnie jednym wyrokiem w sprawie (...), nie były karami orzeczonymi w jednym wyroku skazującym (w rozumieniu art. 568a § 1 pkt 1 k.p.k.). Tym samym procedowanie w przedmiocie łączenia tych kar, musiało odbywać się w trybie odrębnego postępowania w przedmiocie wyroku łącznego, nie mogło zaś nastąpić w ramach sprawy karnej prowadzonej w postępowaniu odwoławczym o sygn. (...).

Pkt II wyroku

Przedmiot i zakres zmiany

Sąd odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

a) w miejsce przepisów powołanych w punkcie 2. przyjął art. 85 k.k., art. 86 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 90 § 2 k.k. - w brzmieniu obowiązującym przed 8 czerwca 2010 roku jako względniejszym dla skazanej w rozumieniu art. 4 § 1 k.k. - zaś w miejsce wymierzonej w tym punkcie kary łącznej pozbawienia wolności wymierzył skazanej karę łączną

2 (dwóch) lat pozbawienia wolności;

b) w miejsce rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 3., na podstawie art. 89 § 1 i 3 k.k. oraz art. 69 § 1-3 k.k., art. 70 § 2 k.k., a także art. 72 § 2 k.k. - w brzmieniu obowiązującym przed 8 czerwca 2010 roku jako względniejszym dla skazanej w rozumieniu art. 4 § 1 k.k. - warunkowo zawiesił wykonanie orzeczonej łącznie kary pozbawienia wolności na okres

5 (pięciu) lat tytułem próby, zobowiązując skazaną do zapłaty na rzecz:

⚫

G. i W. O. kwoty 142.150 (sto czterdzieści dwa tysiące sto pięćdziesiąt) zł,

⚫

Z. S. kwoty 126.000 (sto dwadzieścia sześć tysięcy) zł,

tytułem obowiązku częściowego naprawienia szkody w terminie 3 (trzech) miesięcy od daty uprawomocnienia niniejszego wyroku;

c) na podstawie przepisu powołanego w punkcie 4. zaliczył skazanej - na poczet ustalonego wyżej okresu próby - okresy prób odbytych przez skazaną w sprawie o sygn. (...) Sądu Okręgowego w P., tj.:

⚫

od (...) roku do (...) roku (odbytej w ramach kary łącznej 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres 5 lat próby, orzeczonej wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z (...) roku w sprawie (...), zmienionym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w P. z (...) roku w sprawie (...) – łącznie 756 dni),

⚫

od (...) roku do (...) roku (odbytej w ramach kary 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres 5 lat próby, orzeczonej wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z (...) roku w sprawie (...), zmienionym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w P. z (...) roku w sprawie (...) – łącznie 1070 dni), uznając okres próby za odbyty przez skazaną w całości.

Nadto uchylił punkt 6. wyroku.

Jak sygnalizowano w części 4 niniejszego uzasadnienia, przepisy

art. 455 k.p.k., obligowały Sąd odwoławczy do rozważenia kwestii prawidłowości podstawy prawnej orzeczonej wobec skazanej kary łącznej i to niezależnie od granic zaskarżenia i zarzutów podniesionych w apelacjach obrońcy skazanej oraz prokuratora.

Oczywiście chybione (czego jednakże nie dostrzegł żaden z apelujących) było zaś stanowisko Sądu I instancji, jakoby wybór stanu prawnego regulującego orzekanie kary łącznej w wyroku łącznym, zdeterminowany był wyłącznie

„datą wydania wyroków wchodzących w skład wyroku łącznego, a nie datą popełnienia przez skazaną czynów zabronionych wchodzących w skład wyroków jednostkowych”. Jakkolwiek Sąd I instancji nie wyjaśnił podstaw swojej konkluzji, bazowała ona zapewne na opacznym odczytaniu normy intertemporalnej zawartej w art. 24 ustawy z dnia 7 lipca 2022 r. (Dz.U.2022.2600), zmieniającej m.in. przepisy rozdz. IX Kodeksu karnego z dniem 1 października 2023 r. Z normy tej faktycznie wynika, że zdarzeniem prawnym determinującym wybór stanu prawnego obowiązującego przed albo po wskazanej dacie, jest prawomocne orzeczenie kar przed dniem albo po dniu wejścia w życie ww. ustawy zmieniającej. Jak jednak niespornie przyjmuje się w orzecznictwie, reguła ta dotyczy jedynie sytuacji, kiedy to wszystkie kary podlegające łączeniu orzeczono prawomocnie przed wskazaną datą – wówczas stosować należy dotychczasowe brzmienie przepisów rozdz. IX k.k., albo też po tej dacie – wówczas stosować należy ww. przepisy w ich nowym brzmieniu.

Natomiast w przypadkach, gdzie jedna z kar, których połączenie sąd rozważa w postępowaniu w przedmiocie wydania wyroku łącznego, została prawomocnie orzeczona przed wskazaną datą graniczną, druga zaś po tej dacie – stosować należy normę ujętą w art. 4 § 1 k.k.

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2023 r., V KK 233/23). Bezspornym zaś było w sprawie, że w ocenianym przypadku kary jednostkowe orzekane były wobec skazanej zarówno po dniu (...) r., jak i przed tą datą, a jednocześnie po dniu (...) r. (a zatem w reżimie prawnym obowiązującym na mocy ustawy zmieniającej z dnia (...)r. (Dz.U.2025.1738 - t.j.). Wbrew jednakże przekonaniu Sądu I instancji w takim wypadku wybór ustawy względniejszej nie ograniczał się bynajmniej do wyboru jednego z dwóch ww. reżimów prawnych, obowiązujących w dacie prawomocnego orzekania poszczególnych kar jednostkowych. Bowiem zastosowanie normy art. 4 § 1 k.k. – jak wprost wynika z tego przepisu – otwiera pole do badania względności porządków prawnych obowiązujących również w dacie popełnienia czynów, za które orzeczono kary podlegające łączeniu, te zaś – co było w sprawie bezspornym – miały miejsce w dniu (...) r., (...) r. Okoliczność ta, w świetle treści obowiązującego w czasie popełnienia tych przestępstw przepisu art. 89 § 1 k.k., miała kluczowe znaczenie z punktu widzenia prawidłowości stosowania reguł intertemporalnych.

Podkreślenia wymagało, że normy regulujące orzekanie kary łącznej, w tym relewantne dla rozstrzygnięcia sprawy skazanej, wynikające m.in. z art. 89 § 1 i art. 89 § 1a k.k. mają charakter materialno-prawny, wobec czego należy do nich odnosić reguły intertemporalne zawarte w art. 4 § 1 k.k. Stąd też w sytuacji kiedy przestępstwa, za które orzeczono kary połączone w zbiegu, popełnione zostały przed dniem 8 czerwca 2010 r., sąd orzekający zobowiązany jest rozważyć, czy brzmienie art. 89 k.k. sprzed nowelizacji, którą wprowadzono art. 89 § 1a k.k. (na mocy ustawy zmieniającej z dnia 5 listopada 2009 r. (Dz.U. z 2009 r. Nr 206, poz. 1589), nie jest względniejsze dla sprawcy

(tak: uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2013 r., I KZP 13/13 (OSNKW 2013, z. 12, poz. 100) oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2020 r., II KK 342/20).

Porównanie tych regulacji prowadzi do wniosku, że przepis art. 89 § 1 k.k. w ówczesnym brzmieniu (sprzed dnia 8 czerwca 2010 r.) wykluczał możliwość orzeczenia w wyroku łącznym bezwzględnej kary pozbawienia wolności w wyniku połączenia kar orzeczonych również z warunkowym zawieszeniem ich wykonania

(por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2001 r., I KZP 2/01, OSNKW 2001, z. 5-6, poz. 41; wyroki Sądu Najwyższego z: 5 października 2004 r., V KK 224/04, OSNKW 2004, z. 10, poz. 98; 10 stycznia 2008 r., III KK 162/07, OSNwSK 2008, poz. 55; 26 marca 2009 r., IV KK 69/09, Lex nr 491364; 30 marca 2017 r., V KK 11/17, Lex nr 2261018).

Bezspornym w sprawie było zaś to, że orzeczone wobec skazanej kary jednostkowe – zarówno te z pkt 136 i 138 wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia (...) r., sygn. (...), których prawomocność wynikała z wyroku Sądu Apelacyjnego w P. z dnia (...) r., sygn. (...) (vide: zastrzeżenie zawarte w cytowanej wyżej sentencji wyroku Sądu Najwyższego w sprawie U. K., z dnia (...) r., sygn. (...)), jak i kara łączna obejmująca kary z pkt 137a i b wyroku w sprawie (...), o których prawomocnie orzeczono dopiero w dniu (...) r., w sprawie (...) – orzeczono z warunkowym zawieszeniem ich wykonania.

W tej sytuacji, biorąc pod uwagę wskazane wyżej daty czynów przypisanych skazanej, Sąd I instancji winien przy orzekaniu wobec niej kary łącznej, zastosować regulacje art. 89 § 1 k.k. w brzmieniu sprzed dnia 8 czerwca 2010 r., jako niewątpliwie dla sprawczyni względniejsze.

Dokonanie takiego – prawidłowego w świetle art. 4 § 1 k.k. – wyboru stanu prawnego, czynił też (co sygnalizowano w części 3 niniejszego uzasadnienia) bezprzedmiotowymi rozważania apelacji prokuratora, w przedmiocie prawidłowości zastosowania przez Sąd I instancji przepisów art. 89 § 1 i 1b k.p.k. Bowiem przed dniem 8 czerwca 2010 r. pierwszy z ww. przepisów miał inne brzmienie, zaś drugi – w ogóle nie obowiązywał.

Zauważyć następnie należało, że w stanie prawnym właściwym dla rozstrzygnięcia sprawy skazanej, a zatem obowiązującym przed dniem 8 czerwca 2010 r., przepis art. 69 § 1 k.k., przewidywał możliwość warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności nie przekraczającej 2 lat; dopiero nowelizacja ustawy karnej obowiązująca od dnia 1 lipca 2015 r., wprowadziła w tym zakresie jako granicę, karę orzeczoną w wymiarze nieprzekraczającym roku.

W tej sytuacji, uczynienie zadość omówionym powyżej wymogom ustawy względniejszej – sprzeciwiającej się w niniejszej sprawie orzeczeniu wobec skazanej kary łącznej pozbawienie wolności o charakterze bezwzględnym – nie wymagało bynajmniej (jak uczynił to Sąd I instancji,

de facto naruszając przy tym zasady wymiaru kary łącznej) orzeczenia tej kary w wymiarze nieprzekraczającym roku.

Zważyć zatem należało, że w przypadku skazanej – w myśl przepisu art. 85 k.k. w jego brzmieniu sprzed dnia 8 czerwca 2010 r. – łączeniu podlegały kary jednostkowe 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności oraz 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności (orzeczone za czyny z pkt 136 i 138 wyroku Sądu Okręgowego w P. z dnia (...) r., sygn. (...), których prawomocność wynikała z wyroku Sądu Apelacyjnego w P. z dnia (...) r., sygn. (...)) oraz dwie kary jednostkowe 1 roku i 2 miesiące pozbawienia wolności (orzeczone za czyny z pkt 137a i 137b wyroku w sprawie (...), o których prawomocnie orzeczono wyrokiem Sądu Apelacyjnego w P. z dnia (...) r., sygn. (...)). Zgodnie z przepisem art. 86 § 1 k.k., w jego brzmieniu sprzed dnia 8 czerwca 2010 r., dawało to granice orzekanej kary łącznej od 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności (najwyższa z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa) do 4 lat i 9 miesięcy pozbawienia wolności (suma tych kar).

Mając zaś na względzie zachodzące pomiędzy zbiegającymi się czynami związki przedmiotowo – czasowe, Sąd odwoławczy orzekł wobec skazanej karę łączną pozbawienia wolności na zasadzie asperacji, tj. pomiędzy zasadą „pełnej” kumulacji i „pełnej” absorpcji. Przy czym za korzystnym łącznym wymiarem tej kary przemawiało częściowe podobieństwo czynów. Z kolei na niekorzyść skazanej przemawiała częściowa różnorodzajowość zbiegających się przestępstw (tzw. kumulatywna kwalifikacja prawna) oraz częściowo tylko bliski związek czasowy pomiędzy nimi. Jak trafnie podniósł apelujący prokurator pierwszy z przypisanych skazanej czynów dzielił od ostatniego odstęp ponad trzyletni, jakkolwiek zachowania sprawczyni w dwóch przypadkach miały miejsce tego samego dnia ((...) r.); wszystkie też wpisywały się

de facto w model jej funkcjonowania w ramach jednego, trwającego wiele lat, przestępczego procederu. Dodać przy tym należało, że podkreślane w apelacji prokuratora okoliczności wskazujące na wysoką społeczną szkodliwość poszczególnych przypisanych skazanej zachowań – jako przesłanki wymiaru poszczególnych kar jednostkowych – w istocie nie stanowią podstaw faktycznych wymiaru kary łącznej (co

nota bene trafnie podnosiła apelująca obrońca skazanej w swojej pisemnej odpowiedzi na apelację prokuratora).

Wzgląd na wspomniane powyżej przesłanki wymiaru kary łącznej, dotyczące zarówno ustalania dolnej i górnej granicy jej orzekania, jak i oceny związków przedmiotowo-podmiotowych pomiędzy poszczególnymi czynami, w pierwszej kolejności nakazywał przyjąć, że orzeczenie przez Sąd I instancji kary łącznej w wymiarze 1 roku było oczywiście wadliwe, po wtóre zaś – że nawet ukształtowanie tej kary w postulowanym przez apelującego prokuratora wymiarze 1 roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności stanowiłoby niczym nieuzasadnione premiowanie skazanej. Jakkolwiek podniesienie w apelacji prokuratora zarzutu rażącej łagodności kary łącznej – w świetle art. 434 § 1 k.p.k. – dawało możliwość wydania w tym zakresie przez Sąd odwoławczy orzeczenia reformatoryjnego na niekorzyść skazanej, aczkolwiek z poszanowaniem szeroko rozumianego zakazu reformationis in peius w powiązaniu ze standardem prawa do obrony, którego jest on emanacją

(tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 2021 r. II KK 316/19, LEX nr 3302827).

W tej sytuacji, Sąd Apelacyjny na podstawie przepisów art. 85 k.k., art. 86 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 90 § 2 k.k. – w brzmieniu obowiązującym przed 8 czerwca 2010 roku jako względniejszym dla skazanej w rozumieniu art. 4 § 1 k.k., w miejsce kary łącznej pozbawienia wolności, orzeczonej wobec skazanej w pkt 2 części rozstrzygającej zaskarżonego wyroku, wymierzył jej karę łączną 2 lat pozbawienia wolności. Tak ukształtowana nowa kara łączna pozbawienia wolności uwzględniała przy tym wszystkie dyrektywy wymiaru kary łącznej, w tym związki podmiotowo - przedmiotowe pomiędzy przypisanymi skazanej czynami oraz wymóg prewencji indywidualnej i generalnej, jak również w społecznym odbiorze uznana być winna za sprawiedliwą i adekwatną odpłatę za uczynione przez skazaną bezprawie.

Wobec powyższego, orzeczono, jak w

pkt I. a) uzasadnianego wyroku.

Sąd Apelacyjny ocenił przy tym, że zasadnym jest orzeczenie o warunkowym zawieszeniu wykonania ww. kary 2 lat pozbawienia wolności. Na zasadność i potrzebę takiego rozstrzygnięcia wskazywał nie tylko wynikający z art. 89 § 1 k.k. w jego brzmieniu sprzed dnia 8 czerwca 2010 r., brak prawnej możliwości orzeczenia w wyroku łącznym bezwzględnej kary pozbawienia wolności w wyniku połączenia kar orzeczonych również z warunkowym zawieszeniem ich wykonania, ale też wzgląd na okoliczności wynikające z art. 69 § 1 i 2 k.k. (w jego brzmieniu sprzed dnia 8 czerwca 2010 r.), warunkujące ustalenie pozytywnej prognozy kryminologiczno-społecznej. Jak bowiem wynikało z dokumentów opisanych w części 2 niniejszego uzasadnienia, skazana poza czynami składającymi się na przestępczy proceder objęty sprawą (...), nie była karana sądownie, po wydaniu zaś rozstrzygnięć skazujących prawidłowo poddawała się resocjalizacji w warunkach probacji związanej z warunkowym zawieszeniem wykonania poszczególnych kar pozbawienia wolności, w tym realizowała nałożone wyrokiem obowiązki natury finansowej – co niesłusznie deprecjonował apelujący prokurator.

Uwzględniając powyższe, Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 89 § 1 i 3 k.k. oraz art. 69 § 1-3 k.k., art. 70 § 2 k.k. – w brzmieniu obowiązującym przed dniem 8 czerwca 2010 r., jako względniejszym dla skazanej w rozumieniu art. 4 § 1 k.k. – warunkowo zawiesił wykonanie orzeczonej łącznie kary pozbawienia wolności na okres 5 lat tytułem próby, przy czym maksymalny okres próby uzasadniony był w tym wypadku faktem, że oskarżona dopuszczała się przestępstw bynajmniej nieincydentalnie. Nadto, w oparciu o przepisy art. 72 § 2 k.k. (również we wskazanym wyżej brzmieniu), zobowiązano skazaną do zapłaty na rzecz:

⚫

G. i W. O. kwoty 142 150 zł,

⚫

Z. S. kwoty 126 000 zł

– tytułem obowiązku częściowego naprawienia szkody w terminie 3 miesięcy od daty uprawomocnienia uzasadnianego wyroku. Rozstrzygnięcie w tym przedmiocie uzasadnione było potrzebą realizacji kompensacyjnych funkcji ukarania, które winny znaleźć odzwierciedlenie również w przypadku ukarania wyrokiem łącznym - z uwzględnieniem stanu szkód z chwili orzekania (z tych względów nie nałożono obowiązku naprawienia szkody na rzecz U. E. skoro ta została przez skazaną wyrównana – vide: postanowienie SO w P. z (...) r. o sygn. (...) w sprawie (...) H. (...) SR P. D. i O. w Poznaniu). Nie było natomiast potrzeby orzekania w wyroku łącznym o dozorze kuratora sądowego w świetle brzmienia art. 90 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k.

Wobec powyższego, orzeczono, jak w

pkt I. b) uzasadnianego wyroku.

Zgodzić należało się ze stanowiskiem apelującej obrońcy skazanej, że na poczet ustalonego wobec skazanej pięcioletniego okresu próby, zaliczyć należało okresy prób odbytych przez skazaną w sprawie o sygn. (...) Sądu Okręgowego w P.. Tutejszy Sąd Apelacyjny podziela pogląd (który w ogóle nie stał się przedmiotem rozważań Sądu I instancji) – że zawarty w przepisie art. 577 k.p.k. zwrot, odnoszący się do podlegających zaliczeniu okresów –

lege non distinguente – dotyczy także okresów próby, które należy zaliczyć na poczet kary łącznej z warunkowym zawieszeniem jej wykonania

(tak: Świecki Dariusz (red.), Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany, Opublikowano: LEX/el. 2026). Przy czym, w przypadku skazanej zaliczeniu podlegały okresy próby odbywane prze skazaną w ramach kary łącznej 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres 5 lat próby, orzeczonej wyrokiem Sądu Okręgowego w P.z (...) roku w sprawie (...), zmienionym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w P. z (...) roku w sprawie (...), tj. okres od dnia (...) r. (tj. od dnia wydania ww. wyroku Sądu II Instancji) do dnia (...) r. (tj. do dnia wyrokowania Sądu Najwyższego w sprawie (...)) – co dawało łącznie 756 dni – a także okres próby odbytej przez skazaną w ramach kary 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres 5 lat próby, orzeczonej wyrokiem Sądu Okręgowego w P. z (...) roku w sprawie (...), zmienionym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w P. z (...) roku w sprawie (...), tj. okres od dnia (...) roku do dnia (...) r. – co dawało łącznie 1070 dni. Jako że suma tych okresów wynosiła 1.826 dni, pięcioletni okres próby ustalony przez Sąd Apelacyjny w niniejszej sprawie, uznać należało za odbyty przez skazaną w całości.

Dodać trzeba i to, że zaliczeniu dokonywanemu w niniejszej sprawie, podlegały okresy próby faktycznie przez skazaną odbywane, czego nie uwzględniało stanowisko apelującej obrońcy, postulującej

de facto ograniczenie jednego z ww. zaliczeń do okresu od dnia (...) r, kiedy to został wydany wyrok Sądu Apelacyjnego w P. w sprawie (...) – co do chwili orzekania w niniejszej sprawie odwoławczej nie wyczerpywałoby całego pięcioletniego okresu próby.

Wobec powyższego, orzeczono, jak w

pkt I. c) uzasadnianego wyroku.

Nadto, w sytuacji wydania wobec skazanej wyroku łącznego obejmującego wszystkie podlegające łączeniu kary pozbawienia wolności, kary grzywien oraz środki karne, brak było w ogóle desygnatu rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 572 k.p.k. W tej sytuacji, uchylono zawarte w pkt 6 zaskarżonego wyroku, orzeczenie o umorzeniu postępowania w zakresie kar niepodlegających łączeniu – o czym orzeczono w

pkt II uzasadnianego wyroku.

Koszty procesu

Pkt IV wyroku

Orzekając o

kosztach procesu za postępowanie odwoławcze, Sąd Apelacyjny na podstawie przepisów art. 624 § 1 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k., uwzględniając sytuację majątkową skazanej, zwolnił ją od obowiązku zapłaty kosztów sądowych na rzecz Skarbu Państwa, jak również zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o kosztach sądowych w sprawach karnych (Dz.U.2023.123 t.j.), nie pobrał od niej opłaty od orzeczonej kary łącznej.

I. Ś.

I. P. P. M.