Sąd utrzymał zadośćuczynienie dla A. P. za skazanie z 1973 r., odszkodowania nie będzie

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 9 października 2024r.

Podmiot wnoszący apelację

Inny

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

uchylenie

zmiana

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

Pełnomocnik wnioskodawcy, skarżonemu orzeczeniu zarzuciła:

„I.

w zakresie zasądzonego zadośćuczynienia:

Na podstawie art. 427 § 2 w zw. z art. 438 pkt 2 k.p.k., wyżej wymienionemu wyrokowi zarzucam obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na jego treść tj.:

1. art. 7 k.p.k. poprzez dowolną ocenę dowodów i wyciągnięcie z materiału

dowodowego zgromadzonego w sprawie, wniosków sprzecznych z zasadami

prawidłowego rozumowania, doświadczenia życiowego i wskazaniami wiedzy, tj.

uznanie, że zadośćuczynienie w kwocie 80.000,00 zł spełnia cel i wymogi określone

w art. 552 par. 1 KPK w przypadku krzywd i cierpień Wnioskodawcy A.

P. spowodowanych wydaniem wobec niego wyroku byłego Sądu

Powiatowego w Szczecinie z dnia 30 maja 1973 r., sygn. akt V Kp. 285/73,

utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 26

października 1973 r., sygn. akt V Kr 1882/73, uchylonych wyrokiem Sądu

Najwyższego Izba Karna z dnia 14 lutego 2023 r., sygn. akt V KK 500/21,

Na podstawie art. 427 § 2 w zw. art. 438 pkt la k.p.k., wyżej wymienionemu wyrokowi zarzucam obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

2. art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 445 § 2 k.c. oraz art. 448 k.c, w zbiegu z art. 8 ust. 1

ustawy lutowej, poprzez błędne przyjęcie, że zasądzona kwota zadośćuczynienia

jest kwotą odpowiednią w przypadku krzywd A. P.

spowodowanych wydaniem wobec niego wyroku byłego Sądu Powiatowego w

Szczecinie z dnia 30 maja 1973 r., sygn. akt V Kp. 285/73, utrzymanego w mocy

wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 26 października 1973 r., sygn. akt V Kr 1882/73, uchylonych wyrokiem Sądu Najwyższego Izba Karna z dnia 14 lutego 2023 r., sygn. akt V KK 500/21,

3. art. 8 ust. 1 ustawy lutowej w zw. z art. 445 § 1 k.c. poprzez błędne ich zastosowanie skutkujące uznaniem, iż w okolicznościach niniejszej sprawy sumą odpowiednią zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przez A. P. jest kwota 80.000,00 zł, podczas gdy Sąd I instancji nie uwzględnił we właściwy sposób wszystkich istotnych okoliczności, które w sposób wyjątkowy miały wpływ na wymiar krzywd Wnioskodawcy, tj. poczucia rażącej niesprawiedliwości z powodu niesłusznego pozbawienia go wolności w związku z praktykowaniem i szerzeniem zasad swojej wiary, tj. ze względu na przynależność do związku wyznaniowego Świadków Jehowy, złych warunków, w jakich wówczas przebywał, obawy o bezpieczeństwo swoje i bliskich, a w konsekwencji błędne oddalenie w części w pozostałym zakresie wniosku o zadośćuczynienie.

II. w zakresie odszkodowania:

Na podstawie art. 427 § 2 w zw. art. 438 pkt la k.p.k., wyżej wymienionemu wyrokowi zarzucam obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

1. art. 8 ust. 1 ustawy lutowej w zw. z art. 552 § 1 k.p.k. poprzez ich błędną wykładnię na skutek bezpodstawnego uznania, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyznania odszkodowania za szkodę spowodowaną wykonaniem w okresie 4 stycznia 1973 r. do 12 czerwca 1974 r. kary pozbawienia wolności wymierzonej wyrokiem Sądu Powiatowego w Szczecinie z dnia 30 maja 1973 r., sygn. akt V Kp 285/73, utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 26 października 1973 r., sygn. akt V Kr 1882/73, uchylonych wyrokiem Sądu Najwyższego Izba Karna z dnia 14 lutego 2023 r., sygn. akt V KK 500/21, podczas gdy w okolicznościach sprawy wniosek taki jest słuszny i zasadny, co w konsekwencji przekłada się na możliwość potwierdzenia istnienia szkód majątkowych po stronie Wnioskodawcy, które są w adekwatnym związku przyczynowym z represyjną działalnością organów państwa wobec A. P..

Na podstawie art. 427 § 2 w zw. z art. 438 pkt 3 k.p.k., wyżej wymienionemu wyrokowi

zarzucam:

2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wypływ na jego treść poprzez błędne przyjęcie, że na skutek pozbawienia wolności A. P. nie powstała szkoda we wskazanym przez Wnioskodawcę zakresie i w ten sposób nieprzyznanie odszkodowania należnego Wnioskodawcy z tytułu zwrotu kosztów wynagrodzenia obrońcy, opłat sądowych, utraconych możliwości zarobkowania w okresie pozbawienia jego wolności, podczas gdy z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego wynika, iż taki stan spowodował stratę materialną w jego majątku.”

Niezasadny

Na wstępie należy zauważyć , że zarzuty oparte na naruszeniu przepisów tzw. ustawy lutowej są oczywiście bezzasadne. W niniejszej sprawie te przepisy nie mają zastosowania, stosuje się przepisy rozdziału 58 kpk, w szczególności art.552 § 1 kpk.

Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił wysokość zasądzonego zadośćuczynienia. Nie budzi wątpliwości, że wnioskodawca był pozbawiony wolności od 4 stycznia do 12 czerwca 1973r. tj. przez 160 dni. Warunki pobytu w więzieniu były przeciętne, o czym świadczą m.in. zeznania wnioskodawcy / vide k. 121 - 122 /. Jednak nie doznał on żadnego uszczerbku na zdrowiu, a po zwolnieniu z zakładu karnego nie był dalej represjonowany. Jest oczywiste, że warunki odbywania kary w polskich więzieniach w latach 70-tych były znacznie lepsze niż na przełomie lat 40-tych i 50-tych. Trudno zatem uznać, że zasądzone zadośćuczynienie w wysokości niecałe 16 000,-złotych za każdy miesiąc pozbawienia wolności nie uwzględnia stopnia krzywdy jakiej doznał wnioskodawca.

Przed aresztowaniem, wnioskodawca nie tylko nie wykonywał stałej pracy, ale nawet nie uzyskiwał żadnych doraźnych dochodów. A zatem nie poniósł, w związku z jego uwięzieniem, realnej szkody majątkowej. Te okoliczności są bezsporne i wynikają wprost z zeznań wnioskodawcy w niniejszym postępowaniu.

Ewentualnie poniesione przez wnioskodawcę koszty sądowe i udziału w sprawie obrońcy nie wynikły, jak tego wymaga art. 552 § 1 kpk, z wykonania względem A. P. części kary, której nie powinien ponieść. Tak samo przyjmuje się w piśmiennictwie / por. tezę 15 komentarza do w/w przepisu - J. Gajewski i inni, Komentarze ZAKAMYCZA, tom II, 2003r./.

Oczywiście, istnieje związek przyczynowy pomiędzy skazaniem A. P., a poniesieniem przez niego w/w kosztów. I może ich dochodzić na drodze postępowania cywilnego. Jednak pamiętać należy , że wnioskodawca, będąc przesłuchiwany 4.07. 2024r., nie podał żadnych szczegółów, nie przedstawił też żadnych dokumentów uprawdopodobniających poniesienie tych kosztów.

Skarżąca wniosła o:

„1. zasądzenie na rzecz Wnioskodawcy A. P. — dalszej kwoty 1.108.809,60 zł zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przez Wnioskodawcę spowodowaną wydaniem wobec niego wyroku byłego Sądu Powiatowego w Szczecinie z dnia 30 maja 1973 r., sygn. akt V Kp. 285/73, utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 26 października 1973 r., sygn. akt V Kr 1882/73, uchylonych wyrokiem Sądu Najwyższego Izba Karna z dnia 14 lutego 2023 r., sygn. akt V KK 500/21;

2.zasądzenie na rzecz Wnioskodawcy A. P. kwoty 49.083,79 zł tytułem odszkodowania za szkodę spowodowaną wydaniem wobec niego wyroku byłego Sądu Powiatowego w Szczecinie z dnia 30 maja 1973 r., sygn. akt V Kp. 285/73, utrzymanego w mocy wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Szczecinie z dnia 26 października 1973 r., sygn. akt V Kr 1882/73, uchylonych wyrokiem Sądu Najwyższego Izba Karna z dnia 14 lutego 2023 r., sygn. akt V KK 500/21;

3.ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Okręgowy w Szczecinie.”

Niezasadny

Nie było powodów do uchylenia wyroku skoro postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w niezbędnym zakresie, a skarżąca i wnioskodawca nie wnosili o jego uzupełnienie.

Sąd ocenił jakiej krzywdy doznał A. P., czemu dał wyraz w swoim pisemnym uzasadnieniu / vide k. 146 /. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, nie sposób uznać, iż ta ocena jest dowolna, albo nie uwzględnia okoliczności odbywania kary przez wnioskodawcę. W warunkach polskich, wysokość zasądzonego zadośćuczynienia jest adekwatna do krzywdy jakiej doznał A. P., na odpowiednim poziomie, i na pewno nie jest symboliczna. A żądanie ponad milionowego zadośćuczynienia, w świetle okoliczności ustalonych w przedmiotowej sprawie, jest wręcz dążeniem do bezpodstawnego wzbogacenia wnioskodawcy, a nie sprawiedliwego naprawienia krzywdy, której doznał.

Nie było żadnych podstaw do zasądzenia odszkodowania, skarżąca nie wykazała, aby wnioskodawca poniósł konkretną szkodę związaną z wykonaniem części kary.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Przedmiot utrzymania w mocy

Zaskarżony wyrok utrzymano w mocy.

Tak, jak to opisano w pkt.3.1 niniejszego uzasadnienia.

Koszty procesu

II i III

Orzeczenia zawarte w/w punkach wyroku znajdują swoje uzasadnienie w art. 554 § 4 kpk.

SSO del. Małgorzata Puczko SSA Andrzej Wiśniewski SSA Andrzej Olszewski

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Pełnomocnik wnioskodawcy.

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Niesłuszne oddalenie żądania zasądzenia odszkodowania i zbyt niska wysokość zasądzonego zadośćuczynienia.

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

uchylenie

zmiana