Sąd Apelacyjny zmienił wyrok: węgiel przywłaszczony za 284 tys. euro, kara zawieszona

1. CZĘŚĆ WSTĘPNA

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Okręgowego w Zielonej Górze z dnia 26 lipca 2023 r., sygn. akt II K 99/18

Podmiot wnoszący apelację

oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

oskarżyciel posiłkowy

oskarżyciel prywatny

x obrońca

oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

inny

Kierunek i zakres zaskarżenia

w całości

X na korzyść

X co do winy

na niekorzyść

x w części

co do kary

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia

albo ustalenia

Podniesione zarzuty

x

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej

czynu przypisanego oskarżonemu

x

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany

w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada

prawu

x

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść

orzeczenia

x

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,

jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego

zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

art. 439 k.p.k.

brak zarzutów

Wnioski

x uchylenie

x zmiana

2. USTALENIE FAKTÓW W ZWIĄZKU Z DOWODAMI

PRZEPROWADZONYMI PRZEZ SĄD ODWOŁAWCZY

P. N.

karalność oskarżonego po popełnieniu zarzucanego mu w niniejszej sprawie czynu.

Dane o karalności

k. 2237-2239 w zw. z k. 2245v.

Fakty uznane za nieudowodnione

xxx

xxx

xxx

xxx

xxx

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu

z pkt 2.1.1

Dane o karalności z Krajowego Rejestru Karnego

Autentyczność i prawdziwość treści zawartych we wskazanym obok dokumencie nie budziła jakichkolwiek wątpliwości sądu i nie była kwestionowana przez strony niniejszego postępowania karnego.

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu

z pkt 2.1.

albo 2.1.2

xxx

xxx

xxx

3. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH

ZARZUTÓW I WNIOSKÓW

Obrazy przepisów postępowania, mającej wpływ na treść orzeczenia, w szczególności:

I. art. 17 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 14 § 1 k.p.k. co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., poprzez wydanie wyroku skazującego, mimo istnienia podstaw do umorzenia sprawy, wobec braku skargi uprawnionego oskarżyciela, tj. skazanie oskarżonego za to, że „przywłaszczył powierzony mu węgiel drzewny (...) o wartości 437.860,34 EUR" podczas gdy w subsydiarnym akcie oskarżenia zarzucono oskarżonemu przywłaszczenie 2.088,68 t miału z węgla drzewnego o wartości 375.960,00 EUR", zaś przywłaszczenie węgla drzewnego nigdy nie było przedmiotem postępowania uprawnionego oskarżyciela publicznego;

II. art. 17 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 284 § 2 k.k. i art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. poprzez skazanie oskarżonego, mimo braku możliwości przypisania czynności „przywłaszczenia powierzonych rzecz ruchomych" wobec faktu, iż przyjęty między stronami model współpracy przewidywał sprzedaż surowca oskarżonemu i późniejszą sprzedaż przez niego produktu gotowego na rzecz pokrzywdzonego przez co produkcja była realizowana przez oskarżonego nie „na surowcu powierzonym", ale na będącym jego własnością;

III. art. 193 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. poprzez pominięcie dowodu z opinii biegłego z zakresu technologii produkcji w sytuacji, gdy ustalenie stanu faktycznego wymaga wiedzy specjalnej w zakresie znajomości procesów produkcji i związanych z tym procesem strat surowca w relacji do produktu gotowego, a także ilości i rodzajów stosowanych dodatków do produkcji, co miało istotny wpływ na treść orzeczenia oraz dokonanie przez Sąd we własnym zakresie rażąco błędnych i nie mających żadnych podstaw ustaleń, takich, że:

1. dodatkiem do produkcji brykietu było lepiszcze stanowiące 7% masy miału, co całkowicie pomija aspekt wilgotności i jakości poszczególnych partii miału używanego do produkcji, a także nie wskazuje jakie jest źródło wiedzy z dziedziny technologii produkcji, określające taką, a nie inną zawartość dodatków,

2. odsiew miału z węgla drzewnego wynosi 14% bez uwzględnienia cech poszczególnych dostaw, w tym ich jakości i wilgotności, a także nie wskazuje jakie jest źródło wiedzy z dziedziny technologii produkcji określające taką ilość "odsiewu",

3. nie uwzględniono strat w procesie produkcji, mimo jednoznacznego ustalenia, że stosowany surowiec był o różnym, najczęściej dużym stopniu zawilgocenia, co wymagało jego wysuszenia równoznacznego, jak wynika z doświadczenia życiowego z utratą wagi;

IV. art. 194 pkt 2 k.p.k. poprzez określenie przedmiotu oraz zakresu ekspertyzy biegłych z zakresu rachunkowości i sformułowanych pytań w sposób wyłączający możliwość ustalenia rzeczywistych przepływów towarowych i finansowych między stronami;

V. art. 5 § 2 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. oraz art. 201 k.p.k. poprzez niedopuszczalną ingerencję w treść opinii biegłych, która w sposób jednoznaczny wykluczyła możliwość ustalenia przepływów towarów, poprzez dostosowanie jej wyników do stanowiska oskarżyciela;

VI. art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zebranych dowodów z przekroczeniem zasad prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy, doświadczenia życiowego, co doprowadziło do rażąco błędnych ustaleń stanu faktycznego, które stanowiły podstawę skazania. Na podstawie tej dowolnej i arbitralnej oceny dowodów błędnie uznano, że:

1. „oskarżony wykonywał usługi na towarze cudzym" w sytuacji, gdy dochodziło do sprzedaży surowca, wyprodukowania produktu gotowego i jego sprzedaży przez oskarżonego pokrzywdzonemu i to w sytuacji, gdy dochodziło do sprzedaży przez oskarżonego pokrzywdzonemu i to w sytuacji kiedy to błędne ustalenie Sądu wyrażone w uzasadnieniu wyroku jest w istocie cytatem z aktu oskarżenia sporządzonym na długo przed przeprowadzeniem pierwszego dowodu w sprawie,

2. Strony współpracowały w okresie (...) r. (str. 50), podczas gdy ta współpraca trwała od (...) r.,

3. oskarżony sprzeniewierzył w (...) r. węgiel drzewny o masie 1.469,29 ton (str. 21 uzasadnienia) czego potwierdzeniem jest sprzedaż na rzecz innych kontrahentów "brykietu z węgla drzewnego i brykietu grillowego",

4. oskarżony działał z góry powziętym zamiarem, podczas gdy do przywłaszczenia węgla drzewnego miało dojść w (...) r. , a umowa na sprzedaż brykietu z (...) sp. z o.o. powołana jako istotny dowód w uzasadnieniu wyroku, pochodzi z (...) r. zaś dostawy brykietu realizowano w (...)r.,

5. surowiec pozostawał własnością pokrzywdzonego w sytuacji, gdy przeczą temu faktury pochodzące od oskarżonego, jak i pokrzywdzonego, zgodnie z którymi dochodziło do przeniesienia własności surowca z pokrzywdzonego na oskarżonego i wyrobu gotowego z oskarżonego na pokrzywdzonego,

6. faktury dokumentujące sprzedaż węgla drzewnego były fikcyjne, co ustalono na podstawie oświadczenia Z. Ł. (2) bez zweryfikowania tego w dokumentacji księgowej pokrzywdzonego oraz właściwego dla niego organu skarbowego;

VII. błędnej ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, który stanowił podstawę ustaleń stanu faktycznego:

1. opinii biegłych z zakresu rachunkowości, której wnioski zostały w całości pominięte, po ich zmianie na podstawie pisma procesowego oskarżyciela subsydiarnego, a która mimo to została uznana za przydatną,

2. zebranych w sprawie dokumentów, w szczególności pochodzących od oskarżyciela subsydiarnego , które nie zostały zweryfikowane co ich zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy,

3. wyjaśnień oskarżonego, które zostały uznane za wyraz strategii procesowej, który nie miał obowiązku udowadniania swej niewinności w sytuacji, gdy żaden z dowodów nie potwierdził stawianych mu zarzutów, wręcz je wykluczył i dopiero ingerencja Sądu w treść opinii biegłych doprowadziły do błędnego ustalenia, że dokonał przywłaszczenia, ale nie miału (jak w akcie oskarżenia) tylko węgla drzewnego,

4. zeznań Z. Ł. (2), którego zeznania były niespójne i wielokrotnie zmieniane w toku postępowania wraz ze zmieniającą się koncepcją stawianych zarzutów,

5. zeznań U. V., która po wyeliminowaniu oskarżonego z rynku podjęła wykonywanie dla oskarżyciela subsydiarnego czynności tożsamych z realizowanymi wcześniej przez przedsiębiorstwo oskarżonego, wobec czego jest zainteresowana w korzystnym dla Z. Ł. (2) wynikiem sprawy,

6. pominięcie części zeznań świadków, które potwierdzały brak możliwości ustalenia rzeczywistych przepływów towarów między stronami oraz wskazywały na utraty masy surowca w procesie produkcji;

VIII. art. 424 k.p.k. poprzez sporządzenie wadliwego uzasadnienia wyroku oraz zamieszczenie w portalu sądowym dwóch różnych uzasadnień - wersja w pdf różna od wersji word, zawierających wtrącenia odbiegające od przebiegu postępowania czy pomijających rozliczeń finansowych stron;

IX. art. 284 § 2 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k. poprzez uznanie oskarżonego za winnego i zastosowanie określonej w tych przepisach kary, mimo braku podstaw do przyjęcia, że zarzucane mu czyny w ogóle zostały popełnione;

X. art. 2 § 1 k.p.k. w zw. z art. 46 § 1 k.k. poprzez nałożenie na oskarżonego obowiązku naprawienia szkody w sposób, który umożliwił pokrzywdzonemu dochodzenie zaspokojenia roszczeń o charakterze cywilnym z pominięciem rygorów prawa i postępowania cywilnego co dotyczy przedawnienia roszczeń, ciężaru dowodów oraz kosztów.

zasadny

częściowo zasadny

x niezasadny

zasadny

częściowo zasadny

x niezasadny

zasadny

częściowo zasadny

x niezasadny

zasadny

częściowo zasadny

x niezasadny

zasadny

częściowo zasadny

x niezasadny

zasadny

x częściowo zasadny

niezasadny

zasadny

częściowo zasadny

x niezasadny

zasadny

częściowo zasadny

x niezasadny

zasadny

częściowo zasadny

x niezasadny

zasadny

częściowo zasadny

x niezasadny

Zarzut podniesiony w punkcie I petitum apelacji okazał się oczywiście bezzasadny.

Pokrzywdzona spółka uprawniona bowiem była do wniesienia subsydiarnego aktu oskarżenia, a sąd I instancji orzekał w ramach wniesionej przez tą spółkę skargi w żaden sposób nie wykraczając poza jej zakres.

Analiza ww. zarzutu wskazuje przy tym, iż obrońca nie kwestionował prawa spółki (...) z siedzibą w U. w N. wynikającego z art. 55§1 k.p.k. do wniesienia aktu oskarżenia do sądu. Szersze omawianie treści powołanego przepisu jest więc w tym miejscu zbyteczne. Skarżący zarzucił natomiast brak tożsamości między czynem zarzucanym w subsydiarnym akcie oskarżenia a czynem przypisanym oskarżonemu w wyroku przez Sąd Okręgowy w Z., a dodatkowo podniósł, że przywłaszczenie węgla drzewnego nigdy nie było przedmiotem postępowania uprawnionego oskarżyciela publicznego, co doprowadziło obrońcę do wniosku, iż w sprawie zaistniała bezwzględna przyczyna odwoławcza jaką jest brak skargi uprawnionego oskarżyciela. Powyższy zarzut został oparty na wyciągniętym z kontekstu fragmencie uzasadnienia subsydiarnego aktu oskarżenia, w którym pełnomocnik wskazał, że oskarżony sprzeniewierzył m.in. ponad 2.088,68 t miału z węgla drzewnego (str. 5v akt). Powyższe wyliczenie zawarte w uzasadnieniu nie może być uznane za wyczerpujące, skoro w opisie czynu zarzucanego oskarżonemu pełnomocnik zarzucił przywłaszczenie m.in. węgla drzewnego i jego przetworów oraz od początku postępowania konsekwentnie wskazywał na konieczność powołania biegłego celem określenia rozmiaru szkody wyrządzonej działaniami oskarżonego. Jednocześnie obrońca stawiając taki zarzut pominął, że pełnomocnik w pkt 6.5 subsydiarnego aktu oskarżenia wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego m.in. z zakresu rachunkowości na okoliczność ustalenia ilości i wartości węgla drzewnego, miału węglowego i brykietu przywłaszczonego przez oskarżonego w latach (...) przy uwzględnieniu ilości i wartości surowców przekazanych oskarżonemu przez pokrzywdzoną (str. 2 akt). Na stronie 13 subsydiarnego aktu oskarżenia pełnomocnik wskazał: „Wysokość szkody wskazana w niniejszym akcie jest jedynie szacunkowa, wyliczona przez pokrzywdzoną w oparciu o posiadaną dokumentację przedłożoną do akt sprawy. Ostateczną, dokładną wysokość poniesionej przez pokrzywdzoną szkody w następstwie przywłaszczenia jej mienia jak również w następstwie podwójnego fakturowania za tożsame usługi, zostanie ustalona po przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłych sądowych, po zapoznaniu się z zebraną w sprawie dokumentacją księgową” (k. 7 akt). Nie można więc zgodzić się z obrońcą, jakoby to oskarżyciel subsydiarny w akcie oskarżenia „precyzyjnie” wskazał, że oskarżony przywłaszczył powierzony mu miał, określając jego ilość, albowiem jak wskazano wyżej pełnomocnik nie ograniczał aktu oskarżenia do przywłaszczenia miału, zaś wartość szkody została określona szacunkowo. Pełnomocnik od początku domagał się powołania w sprawie biegłego z zakresu rachunkowości również na okoliczność wyliczenia ilości przywłaszczonego węgla drzewnego, a więc akt oskarżenia nie był ograniczony tylko do przywłaszczenia miału. Z uwagi na fakt, że prokurator odstąpił od zlecenia wykonania opinii i po raz drugi umorzył śledztwo, ciężar przeprowadzenia tego dowodu spoczywał na Sądzie Okręgowym w Z.. Obowiązek czuwania, aby zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy, nakazuje takie wyjaśnienie sprawy, by podstawę rozstrzygnięć stanowiły prawdziwe ustalenia faktyczne. Ciężar dowodzenia spoczywa również na sądzie, skoro jest on wyposażony w prawo własnej inicjatywy dowodowej (art. 167 i 366 § 1 k.p.k.), może samodzielnie przeprowadzać dowody w toku przewodu sądowego oraz winien opierać rozstrzygnięcia na własnych ustaleniach faktycznych przy zachowaniu rygorów zasady bezpośredniości.

Nie można podzielić twierdzeń skarżącego także w zakresie w jakim podniósł on, że przywłaszczenie węgla drzewnego nigdy nie było przedmiotem postępowania uprawnionego oskarżyciela publicznego. Postanowieniem z dnia (...) r. prokurator Prokuratury Rejonowej w Ż. umorzył śledztwo m.in. w sprawie przywłaszczenia w okresie od (...) r. w J. i A. w województwie (...) w wykonaniu z góry powziętego zamiaru w krótkich odstępach czasu, powierzonego mienia znacznej wartości w postaci brykieciarki, AutoSplitu, wózka paletowego, prasy hydraulicznej, przesiewacza i dwóch sztuk podajnika taśmowego oraz towaru w postaci węgla drzewnego i jego przetworów, pozostałości poprodukcyjnych oraz opakowań o łącznej wartości co najmniej 457.105,00 euro działając na szkodę (...)

(...) w N. tj. o przestępstwo z art. 284 § 2 kk w zw. z art. 294 § 1 kk w zw. z art. 12 kk (k. 12-14 akt). Następnie Sąd Okręgowy w Z. postanowieniem z dnia (...)

(...), uchylił powyższe postanowienie w zakresie opisanego wyżej czynu z art. 284 § 2 kk w zw. z art. 294 § 1 kk w zw. z art. 12 kk oraz czynu z art. 286 § 1 kk w zw. z art. 294 § 1 kk w zw. z art. 12 kk i w tej części sprawę przekazał Prokuraturze Rejonowej w Ż. do dalszego prowadzenia (k. 15 – 17 akt). Jeśli zaś idzie o zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa to dotyczyło ono m.in. przywłaszczenia węgla drzewnego i innych rzeczy opisanych przez pokrzywdzonego.

Sąd Okręgowy w Z. był w pełni uprawniony do wyeliminował z opisu czynu przywłaszczenia innych niż węgiel drzewny rzeczy, co było efektem przeprowadzonych w sprawie dowodów i poczynionych na ich podstawie ustaleń faktycznych, nie przekroczył jednak w ten sposób granic zakreślonych we wniesionej przez uprawiony podmiot skardze. Kwestia tożsamości czynu była niejednokrotnie analizowana zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądów. Zgodnie z dominującym w orzecznictwie stanowiskiem nie stanowi wyjścia poza granice oskarżenia i związane z tym naruszenie zasady skargowości, dokonanie w toku przewodu sądowego odmiennych niż przyjęte w zarzucie ustaleń faktycznych co do tego samego zdarzenia np. w zakresie daty, czy okresu popełnienia czynu, miejsca jego popełnienia, ilości i wartości przedmiotu przestępstwa, zachowania poszczególnych sprawców, czy tożsamości osoby pokrzywdzonej przestępstwem przeciwko mieniu (vide: wyrok SN z dnia 4 stycznia 2006 r., IV KK 376/05, OSNwSK 2006/1/35). Zgodnie z zasadą określoną w art. 14 § 1 k.p.k., ramy postępowania jurysdykcyjnego są określone przez zdarzenie historyczne opisane w akcie oskarżenia, a nie przez poszczególne elementy tego opisu. W konsekwencji, sąd nie jest związany ani szczegółowym opisem czynu zawartym w zarzucie aktu oskarżenia, ani kwalifikacją prawną nadaną temu czynowi przez oskarżyciela. Zasada skargowości nie ogranicza sądu w ustaleniach szczegółowych elementów faktycznych zdarzenia opisanego w akcie oskarżenia, ani w prawnej ocenie zarzucanego czynu (postan. SN z 6 listopada 2025 r., sygn. akt II KK 317/25).

Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniała bezwzględna przyczyna odwoławcza jaką jest brak skargi uprawnionego oskarżyciela.

***

Odnośnie zarzutów 1.II i 1.VI petitum apelacji dot. własności surowca w postaci węgla drzewnego:

Zaprezentowane w apelacji obrońcy oskarżonego P. N. argumenty mające uzasadniać błędy w ustaleniach faktycznych, a w konsekwencji nieprawidłowość zaskarżonego orzeczenia, były całkowicie chybione. Sąd Okręgowy w Z. prawidłowo i starannie przeprowadził postępowanie dowodowe oraz w sposób wnikliwy i wszechstronny rozważył wszystkie dowody i okoliczności ujawnione w toku rozprawy i w oparciu o nie poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne. Ocena materiału dowodowego przez Sąd I instancji dokonana została z uwzględnieniem reguł sformułowanych w art. 4, 5 i 7 k.p.k. Jest to ocena wyważona, obiektywna i bezstronna niewykraczająca poza ramy swobodnej oceny dowodów chronionej dyspozycją art. 7 k.p.k. Nie zawiera ona również błędów logicznych ani faktycznych. W zaistniałej sytuacji kontrola odwoławcza uzasadnia stwierdzenie, że zaskarżony wyrok znajduje oparcie w prawidłowo przeprowadzonej ocenie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego i ujawnionego w postępowaniu (art. 410 kpk.). Znalazło to również wyraz z wyczerpującym pisemnym uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Argumentacja skarżącego wyrok obrońcy przedstawiona na poparcie zgłoszonych przez niego ww. zarzutów ma charakter jedynie polemiczny z trafnymi ustaleniami sądu meriti. Wersji, jakoby oskarżony wykonywał usługi na towarze zakupionym od pokrzywdzonej spółki, podczas gdy faktycznie towar był mu powierzany i stanowił własność pokrzywdzonej spółki, co zostało wykazane w sposób nie budzący najmniejszych wątpliwości na podstawie zeznań świadków Z. Ł. (1), G. A. (1) oraz opinii uzupełniającej biegłych z zakresu rachunkowości z dnia (...) r. (k. 521 - 547). Na stronie 13 powyższej opinii biegłe wskazały: „Tym niemniej przepływy na rachunkach bankowych wskazują, że (...)

(...) (...) nie pokrywał kosztów związanych z zakupem surowca. Zidentyfikowano jedynie dwa przelewy na rzecz zagranicznych dostawców w łącznej wysokości 4 558,00 EUR (…)". Jak wynika z powyższej opinii w latach (...) firma (...) otrzymała od (...) (...)środki pieniężne w łącznej wysokości 1 694 706,82 EUR. Na żadnym z analizowanych rachunków bankowych należących do firmy (...) nie odnotowano transakcji na rzecz (...) & Co.KG, co przeczy wersji oskarżonego jakoby to nabywał surowiec od pokrzywdzonej Spółki. Oskarżony P. N. nie przedstawił żadnego dowodu, który podważałby stanowisko biegłych w tym zakresie. W powyższej sprawie nie udało się oskarżonemu ani tym bardziej jego obrońcy skutecznie wykazać, iż między stronami został przyjęty model współpracy, który przewidywał sprzedaż surowca oskarżonemu i późniejszą sprzedaż przez niego produktu gotowego na rzecz pokrzywdzonego przez co produkcja była realizowana przez oskarżonego nie „na surowcu powierzonym", ale na surowcu będącym jego własnością. Lansowana przez oskarżonego i jego obrońcę wersja zakładająca zakup surowca, a co za tym idzie zapłatę za zakupiony surowiec pokrzywdzonej Spółce jest zatem nieprawdziwa i stanowi wyłącznie przyjętą linię obrony zmierzającą do uniknięcia odpowiedzialności karnej za popełniony czyn. Z opinii biegłych z zakresu rachunkowości wynika, że oskarżony nie kupował surowca i nie płacił pokrzywdzonej spółce za dostarczony przez nią surowiec. Gdyby pokrzywdzona spółka nie dostarczała oskarżonemu surowca na własny koszt, nie mogłaby domagać się od oskarżonego przekazywania stanów magazynowych, ponieważ nie miałoby to dla niej żadnego znaczenia, gdyż otrzymałaby zapłatę za dostarczony surowiec. Potwierdzeniem tego są zeznania Z. Ł. (1), który zeznał, że nigdy nie otrzymał przelewu od oskarżonego (k. 69 akt). Z. Ł. (1) przyznał, że wystawiał faktury na rzecz firmy oskarżonego, ale było na nich zastrzeżenie, że towar pozostaje jego własnością do całkowitego rozliczenia (k. 70 akt). Opinia biegłych z dnia (...) r. potwierdza wiarygodność zeznań Z. Ł. (1), a jednocześnie pozostaje w sprzeczności z ww. depozycjami oskarżonego. Świadek G. A. (1) zeznała, że surowiec był (...)

N., a opakowania należały do firmy (...). Podała, iż w zestawieniu obliczali zysk brutto po wyprodukowaniu towaru i od tego odliczali surowiec (...), koszty transportu poniesione przez (...) oraz koszty poniesione przez Z. i na tej podstawie wyliczali kwotę jaką Z. Ł. (1) miał im przelać. G. A. (1) zeznała również, że przedmiotem faktury była usługa, a surowiec nie był wliczany do faktury co bezpośrednio potwierdza wartość dowodową zeznań Z. Ł. (1). Ponadto wskazała, że nic jej nie wiadomo w sprawie niezapłaconych faktur na rzecz Z. Ł. (1) i aby wystawiał on jakieś faktury, co w ocenie sądu odwoławczego potwierdza tezę, że pokrzywdzona spółka nie sprzedawała oskarżonemu surowca, ale mu go powierzała, aby wyprodukował z niego gotowy produkt. Zatem pokrzywdzona spółka płaciła oskarżonemu wyłącznie za usługę, a nie za surowiec. Oskarżony nie dokonywał żadnych płatności na rzecz pokrzywdzonej spółki, co potwierdza opinia uzupełniająca biegłych z rachunkowości z dnia (...) r. Sąd I instancji nie poczynił zatem w tym zakresie błędnych ustaleń faktycznych. Oskarżony nigdy nie zapłacił pokrzywdzonemu za surowiec. Brak przelewów z kont oskarżonego na konto pokrzywdzonej spółki jest bezsporny, wynika z opinii uzupełniającej biegłych z dnia (...) r. i trudno z tym polemizować. Pomimo tego obrońca uporczywie broni tezy jakoby to oskarżony kupował surowiec od pokrzywdzonego i pracował na towarze własnym, a nie powierzonym, a to z kolei doprowadziło obrońcę do całkowicie mylnego wniosku, iż oskarżonemu nie można było przypisać przestępstwa z art. 284 § 2 kk w zw. z art. 291 § 1 kk w zw. z art. 12 kk. Nie ma racji skarżący jakoby to Sąd I instancji dokonał dowolnej oceny opinii biegłych z zakresu rachunkowości, której wnioski w ocenie obrońcy zostały całkowicie pominięte, a jednocześnie opinia została uznana za przydatną. Ocena opinii biegłych dokonana przez Sąd I instancji jest całkowicie prawidłowa. Sąd ten słusznie uznał powyższy dowód za przydatny dla ustalenia stanu faktycznego, mimo że dokonał pewnych korekt dotyczących ilości węgla drzewnego dostarczonego przez pokrzywdzoną Spółkę oskarżonemu w latach 2012-2015 oraz ilości węgla drzewnego zakonfekcjonowanego, które zostało dostarczone pokrzywdzonej spółce przez oskarżonego, a to w związku m.in. z dokonaną przez sąd szczegółową analizą faktur wystawionych przez oskarżonego oraz ich oceną, przy uwzględnieniu węgla znalezionego podczas przeszukania w siedzibie oskarżonego, co zostało szczegółowo opisane na k. 16 – 24 pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku.

Niezasadnym był również zarzut VII petitum apelacji dotyczący błędnej oceny materiału dowodowego, w szczególności powoływanej już opinii z zakresu rachunkowości. Nie ma racji obrońca twierdząc, że w powyższej sprawie brak było możliwości ustalenia rzeczywistych przepływów towarów między stronami, albowiem starannie przeprowadzone postępowanie dowodowe w powyższej sprawie prowadzi do wprost przeciwnego wniosku. Fakt, iż możliwe to było również dzięki aktywności pełnomocnika oskarżyciela subsydiarnego, który szczegółowo przedstawiał Sądowi zastrzeżenia do kolejnych opinii sporządzanych przez biegłe z zakresu rachunkowości, w żadnym razie nie może deprecjonować ustaleń sądu poczynionych w oparciu o dokumenty wskazywane przez pełnomocnika, np. faktury zbiorcze wystawione przez oskarżonego, które zostały ocenione przez Sąd I instancji jako dokumenty, które nie dokumentowały faktycznych dostaw węgla drzewnego, albowiem zostały wystawione w oparciu o listy (...) objęte uprzednimi rzeczywistymi transakcjami, co skutkowało tym, że biegłe dwukrotnie uwzględniły dostawę towaru z listów (...) raz przy rzeczywistej transakcji, a drugi raz przy zbiorczych fakturach opatrzonych numerami (...), (...) i (...). Poza tym pokrzywdzony nigdy nie zamawiał u oskarżonego węgla zwykłego niezapakowanego. To pokrzywdzony dostarczał oskarżonemu węgiel drzewny zwykły, a oskarżony dostarczał mu węgiel zapakowany i już choćby z tego powodu niektóre faktury wystawione przez oskarżonego, a szczegółowo opisane w uzasadnieniu zaskarżonego, budziły wątpliwości co do tego czy dokumentowały rzeczywiste transakcje między stronami. Również ocena dokumentów pochodzących od oskarżyciela subsydiarnego, wyjaśnień oskarżonego P. N., zeznań Z. Ł. (1) i U. V. jest oceną zupełnie prawidłową, wyważoną, dokonaną w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy.

Sąd okręgowy w sposób całkowicie prawidłowy ustalił również okres współpracy między stronami (zarzut VI.2, petitum apelacji), wskazując na stronie 2 uzasadnienia, że współpraca ta zaczęła się w (...) r. i początkowo przebiegała prawidłowo.

***

Zasadny był natomiast zarzut zawarty w punkcie VI.3. petitum apelacji (pomijając wskazaną tam datę roczną). Sąd okręgowy ustalił, że oskarżony sprzeniewierzył (...),29 t węgla drzewnego. Powyższa ilość wynikała z obliczeń biegłych z zakresu rachunkowości po korekcie dokonanej przez Sąd I instancji. Obrońca mylnie wskazuje w apelacji, iż do przywłaszczenia węgla miało dojść w 2013 roku, albowiem oskarżonemu przypisano działanie w okresie od (...) roku, a więc nie tylko w 2013 roku. Surowiec, jak wskazano wyżej nie był własnością oskarżonego, ponieważ model współpracy zakładał dostarczanie przez pokrzywdzonego surowca, zaś rolą oskarżonego było ten surowiec zapakować (w przypadku węgla drzewnego) bądź wyprodukować z niego brykiet (w przypadku miału). Faktury wystawiane przez pokrzywdzonego nie dowodziły, iż dochodziło do przeniesienia własności surowca na oskarżonego, albowiem na fakturach była adnotacja, że surowiec stanowi własność pokrzywdzonego do czasu całkowitego rozliczenia. Dodać jednak należy, iż brykiet produkowany był z miału, który powstawał z odsiewu węgla drzewnego przed jego zapakowaniem, przy czym pokrzywdzona spółka dostarczała też miał do produkcji brykietu. Aby z takiego miału wyprodukować brykiet niezbędne było dodanie do niego wody oraz lepiszcza (np. skrobi), a następnie sprasowanie tego materiału. Sąd meriti ustalił, iż w okresie od (...) r. oskarżony otrzymał od pokrzywdzonej spółki (...),18 t miału, firma oskarżonego oddała (...),22 t. brykietu po odjęciu lepiszcza (wraz z lepiszczem było to (...),11 t) – k. 1965 akt. Oskarżony oddał więc pokrzywdzonej o 516,26 tony więcej brykietu niż otrzymał miału do jego produkcji. Uwzględniając przy tym wyżej wskazane okoliczności i ustalenia sądu I instancji, iż brykiet był produkowany także z miału powstałego z odsiewu węgla – należało przyjąć, że ww. ilość brykietu – 516,26 tony powstała z odsiewu węgla drzewnego, który wg sądu meriti został przywłaszczony przez oskarżonego. Rozstrzygnięcie takie znajduje również oparcie w treści art. 5§2 k.p.k. Dodać wszak należy, iż pokrzywdzony i jego pełnomocnik nie zaproponowali żadnego innego wyjaśnienia opisanego przyrostu ilości brykietu w stosunku do ilości przekazanego miału. Ponadto, na co także zwrócił uwagę Sąd Najwyższy rozpoznając kasację w niniejszej sprawie, sąd okręgowy odliczył od ilości przywłaszczonego węgla drzewnego brykiet w ilości 9,35 tony ujawniony podczas przeszukania w firmie oskarżonego (por. k. 1964, 1971 i 2220v). Od ilości węgla drzewnego przyjętej przez sąd meriti – 1469,29 t, należało więc odjąć 516,26 t brykietu z węgla drzewnego co daje ilość 953,03 tony. Ponieważ wartość 1 tony węgla drzewnego wynosiła 298 Euro, ilość 953,03 tony odpowiada kwocie 284.002,94 Euro. I takie też ilości i wartości sąd odwoławczy przyjął dokonując zmiany zaskarżonego wyroku na korzyść oskarżonego.

***

Brak było podstaw do uwzględnienia zarzutów opisanych w punkcie III petitum apelacji.

Obrońca zarzucił Sądowi I instancji pominięcie dowodu z opinii biegłego z zakresu technologii produkcji na okoliczność strat surowca w relacji do produktu gotowego, a także ilości i rodzajów stosowanych dodatków do produkcji, co miało rzekomo doprowadzić do błędnych ustaleń faktycznych.

W przypadku węgla drzewnego rola oskarżonego polegała wyłącznie na jego konfekcjonowaniu, czyli pakowaniu przedmiotowego węgla w worki i przekazywaniu tak zapakowanego pokrzywdzonej spółce.

Obrońca wskazując, że nie uwzględniono strat w procesie produkcji z pewnością miał na uwadze produkcję brykietu. W tym jednak przypadku twierdzenia te pozostają w sprzeczności z materiałem dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie, w szczególności zeznaniami świadków, którzy uczestniczyli w produkcji brykietu z węgla drzewnego oraz zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego. Nie ulega przecież wątpliwości, iż świadkowie ci zgodnie podali, iż do miału dodawane było lepiszcze i woda ((...): k. 115 zeznania świadka U. V.: z 500 miału powstawało 550 brykietu, a więc nie było strat w procesie produkcji tylko przyrost w stosunku do pierwotnej masy miału węglowego, k. 125 zeznania świadka Z. N. węgiel był „fajny suchy”, k. 133 świadek G. A. (2) podała, że były zmiany surowca jeśli chodzi o wilgotność, k. 142 świadek M. P. wskazał, że raz uczestniczył w dostawie węgla, który był bardzo wilgotny – dotyczy to tylko jednej partii surowca, ale świadek ten jednocześnie podał, że dla wyprodukowania 1 toku brykietu potrzebna była mniejsza ilość miału – 90 może 98 % z uwagi na dodatki lepiszcza i wody, k. 178 świadek V. A. zeznał, że była różna wilgotność miału).

Analiza ww. zeznań prowadzi więc do dwóch wniosków:

po pierwsze jeżeli nawet możliwe jest przyjęcie, że surowiec w postaci miału i węgla były mokre to nie dotyczyło to wszystkich partii tego surowca, na partie miału wskazuje zresztą sam skarżący ((...): k. 2025 akt), przeprowadzanie dowodu z opinii biegłego z zakresu technologii produkcji nie było wiec i nie jest możliwe z uwagi na brak danych dotyczących wilgotności „poszczególnych partii miału” (art. 170§1 pkt 4 k.p.k.),

po drugie nawet przy przyjęciu dużej wilgotności przedmiotowego surowca nie można mówić o stratach w procesie produkcji, a sąd odwoławczy uwzględniając całą ww. ilość brykietu przy wyliczeniu ilości przywłaszczonego węgla drzewnego dokonał tego wyliczenia w sposób oczywisty na korzyść oskarżonego, posługując się normą prawną zawartą w przepisie art. 5§2 k.p.k., w rzeczywistości bowiem była użyta mniejsza ilość miału węglowego do wytworzenia 516,26 tony brykietu, precyzyjne wyliczenia z wyżej wskazanych powodów nie są jednak możliwe. Zaliczenia dokonano więc w proporcji 1:1, pomniejszając ilość przywłaszczonego węgla drzewnego wskazaną w zaskarżonym wyroku, nie przyjęto, np. jedynie 98 % z ilości 516,26 tony brykietu, na który to procent surowca potrzebnego do produkcji brykietu wskazał świadek M. P..

***

Niezasadny był również zarzut ujęty w punkcie IV petitum apelacji.

Sąd Okręgowy w Z. przekazując akta biegłym z zakresu rachunkowości celem sporządzenia opinii sformułował pytania w sposób umożliwiający ustalenie rzeczywistych przepływów towarowych i finansowych między stronami, a więc w sposób prawidłowy. Przekazał również biegłym wszelkie niezbędne dokumenty źródłowe potrzebne do wydania przedmiotowej opinii.

Podobnie należało ocenić zarzut V omawianego środka odwoławczego.

Sąd nie tylko był uprawniony, ale wręcz zobowiązany do oceny opinii biegłych z zakresu rachunkowości oraz dokumentów na podstawie, których opinia została wydana. Jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku biegłe nie analizowały zasadności wystawienia przez oskarżonego faktur, nie dostrzegły, że faktury zbiorcze nr (...), (...) wymieniały te same numery listów (...) co faktury wystawione wcześniej, co oznaczało, że faktury zbiorcze nie dokumentowały faktycznych dostaw i służyły wyłącznie zwiększeniu obrotów oskarżonego wobec banku. Biegłe nie wzięły pod uwagę również tego, że pokrzywdzony nigdy nie zamawiał u oskarżonego węgla zwykłego – takiego węgla oskarżony mu nie dostarczał, a zatem faktury dokumentujące takie transakcje wystawione przez oskarżonego musiały zostać przez Sąd wyeliminowane z podstawy wyliczenia ilości drewna dostarczonego przez oskarżonego pokrzywdzonej spółce. Biegłe z zakresu rachunkowości dokonały matematycznego zliczenia kwot wynikających z wszystkich faktur bez oceny przyczyny ich wystawienia i analizy numerów listów (...) wskazanych na poszczególnych fakturach wystawionych przez oskarżonego. Sąd był uprawniony uwzględnić zastrzeżenia poczynione do opinii przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego bez konieczności ponownego powoływania biegłych, przy czym jak wynika z zaskarżonego wyroku sąd uwzględnił zastrzeżenia zarówno te przemawiające na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego. Sąd II instancji nie podziela zapatrywań obrońcy jakoby to odmienne wyliczenie dokonane przez sąd okręgowy w zakresie ilości węgla drzewnego po zakonfekcjonowaniu, którą oskarżony dostarczył pokrzywdzonej spółce w stosunku do ilości węgla drzewnego otrzymanego przez oskarżonego od pokrzywdzonej spółki oznaczało „niedopuszczalną ingerencję sądu w treść opinii biegłych”. Przeciwnie, sąd dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w oparciu o prawidłowo ocenione dokumenty, do czego był uprawniony – jedyny błąd dotyczył nieuwzględnienia ww. nadwyżki brykietu węglowego dostarczonego przez oskarżonego pokrzywdzonej, co zostało wyżej opisane i skorygowane przez sąd odwoławczy.

Odnosząc się natomiast do zarzutu dotyczącego rozstrzygnięcia przez Sąd I instancji niedających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego, a więc naruszenia zasady

in dubio pro reo wyrażonej w art. 5 § 2 k.p.k., to wskazać należy, iż z treści pisemnych motywów zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd Okręgowy w Z. nie miał żadnych wątpliwości, których rozstrzygnięcie wymagałoby zastosowania reguły przewidzianej w art. 5 § 2 k.p.k., co czyni chybionym zarzut skarżącego wyrok obrońcy oskarżonego. Nie można zasadnie stawiać zarzutu obrazy tego przepisu, podnosząc wątpliwości samej strony co do treści ustaleń faktycznych. Dla oceny, czy nie został naruszony zakaz

in dubio pro reo nie są bowiem miarodajne tego rodzaju wątpliwości zgłaszane przez strony, ale jedynie to, czy orzekający w sprawie sąd rzeczywiście powziął wątpliwości co do treści ustaleń faktycznych lub wykładni prawa i wobec braku możliwości ich usunięcia rozstrzygnął je na niekorzyść oskarżonego. Zarzut naruszenia przepisu art. 5 § 2 k.p.k. może być uznany za skuteczny tylko wówczas, gdy zostanie wykazane, że orzekający w sprawie sąd rzeczywiście miał wątpliwości o takim charakterze i nie rozstrzygnął ich na korzyść oskarżonego. Dla zasadności tego zarzutu nie wystarczy zaś zaprezentowanie przez stronę własnych wątpliwości co do stanu dowodów (zob. postanowienie SN z 4.04.2018 r., V KK 68/18). Nieprawidłowe jest równoczesne stawianie zarzutu naruszenia art. 5 § 2 i art. 7 k.p.k., ponieważ o niedających się usunąć wątpliwościach można mówić dopiero po przeprowadzeniu prawidłowej i wszechstronnej oceny dowodów (zob. wyrok SA w Warszawie z 11.03.2024 r., VIII AKa 224/23). Jeżeli skarżący zarzuca wadliwą ocenę dowodów ujawnionych w sprawie, to nielogiczne jest podnoszenie zarzutu obrazy art. 5 § 2 k.p.k. Naruszenie zasady in dubio pro reo ma wszak miejsce wtedy, gdy sąd prawidłowo ocenił zebrane w sprawie dowody, ale ujawnione wątpliwości rozstrzygnął na niekorzyść oskarżonego, wbrew kierunkowi wymienionej zasady (zob. wyrok SA we Wrocławiu z 24.05.2023 r., II AKa 287/22). Natomiast w powyższej sprawie obrońca kwestionuje zarówno ocenę materiału dowodowego, która miała skutkować błędnymi ustaleniami faktycznymi, jak i zarzuca Sądowi I instancji rozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego. Skoro jednak w powyższej sprawie Sąd I instancji nie powziął wątpliwości, sformułowany w tym zakresie zarzut obrońcy nie był zasadny, gdyż dokonanie przez Sąd I instancji stanowczych ustaleń co do sprawstwa i winy oskarżonego w zakresie przypisanego mu przestępstwa, do którego na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego był uprawniony, wyklucza możliwość obrazy art. 5 § 2 kpk. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 stycznia 2004 r., sygn. VKK 60/03; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 lutego 2005 r., sygn. V KK 72/03). Zresztą skarżący nie wykazał, jakie to wątpliwości miał Sąd I instancji, a nie obrońca, które zostały w zaskarżonym wyroku rozstrzygnięte na niekorzyść oskarżonego. Przy czym jednocześnie należało podkreślić, iż sąd odwoławczy sięgnął po zasadę sformułowaną w art. 5§2 k.p.k. dokonując zmiany zaskarżonego wyroku poprzez odjęcie całej ilości nadwyżkowego brykietu węgla drzewnego od ilości przywłaszczonego węgla drzewnego ustalonej przez sąd meriti. Okoliczności te zostały już wyżej szczegółowo opisane. I w tym sensie zarzut obrazy art. 5§2 k.p.k. okazał się trafny jednakże nie wynikał on z ingerencji w treść opinii z zakresu rachunkowości dokonanej przez sąd okręgowy, a raczej z niepełnego uwzględnienia treści tej opinii i pominięcia ww. przedmiotowego brykietu węglowego przy czynieniu obliczeń ilości i wartości przywłaszczonego towaru.

***

Brak było podstaw do uwzględnienia zarzutu VIII petitum apelacji. Sąd apelacyjny nie podziela poglądu obrońcy jakoby Sąd Okręgowy sporządził „wadliwe” uzasadnienie wyroku, albowiem uzasadnienie sporządzone w powyższej sprawie po pierwsze w sposób prawidłowy zostało sporządzone na urzędowym formularzu zgodnie z art. 99a § 1 k.p.k., a nadto odpowiada treści art. 424 § 1 i 2 k.p.k.

Zdaniem obrońcy wersja Pdf uzasadnienia różni się od wersji J.. Obrońca nie przedstawił jednak żadnego dowodu jakoby to zapoznał się z dwiema różnymi wersjami uzasadnienia. Obrońca nie przedstawił żadnego dowodu na poparcie postawionej tezy. W aktach sprawy Sąd Apelacyjny nie dostrzegł żadnego pisma obrońcy kierowanego do Sądu Okręgowego w Z. o wyjaśnienie tej kwestii. Sąd odwoławczy nie podzielił argumentacji obrońcy, że uzasadnienie „pełne jest sprzeczności”, albowiem takowych sąd II instancji nie dostrzegł. Na marginesie należy jednak zwrócić uwagę obrońcy, iż nawet w przypadku gdyby uzasadnienie w niniejszej sprawie zostało sporządzone w sposób odbiegający od wymagań art. 424 k.p.k. nie dyskredytowa