Sąd Apelacyjny dołożył oskarżonej fałszywe oświadczenie i zawiesił karę roku

CZĘŚĆ WSTĘPNA

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 12 maja 2025 r., sygn. akt IV K 77/23

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Obrońca

Granice zaskarżenia

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Wnioski

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami

przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

obrońca zarzucił zaskarżonemu wyrokowi obrazę przepisów postępowania tj. art. 7 k.p.k., która miała wpływ na jego treść polegającą na sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenie dowodów, skutkującą błędem w ustaleniach faktycznych poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że O. Ł. na etapie składania wniosku o przyznanie dofinansowanie na rzecz (...) Sp. z o.o. działała umyślnie i z zamiarem bezpośrednim.

Niezasadny



kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku nie wykazała, aby Sąd I instancji wyrokując w sprawie oskarżonej O. Ł. dopuścił się uchybienia wytkniętego w apelacji obrońcy przy zaznaczeniu, że ogólnikowość zarzutu apelacyjnego i brak rzeczywistego wykazania ewentualnego wpływu typowanych błędów w ocenie dowodów na treść zaskarżonego wyroku, nie pozwalała na pogłębione analizy, bo wiązać by się to musiało z ponownym referowaniem stanu sprawy, a nie taka jest rola sądu odwoławczego. Sąd Apelacyjny nie dostrzega nieprawidłowości w zaskarżonym orzeczeniu, w tym w zakwestionowanych przez obrońcę częściach tyczących się oceny wyjaśnień oskarżonej O. Ł., czy świadka E. O. w szczególności, że zostały one uwzględnione na korzyść oskarżonej w aspekcie choćby uznania obniżonego stopnia jej zawinienia z powodu szczególnego okresu związanego z pandemią koronawirusa i funkcjonowania w owym czasie podmiotów gospodarczych na niecodziennych zasadach, co tyczyło się również (...) Sp. z o.o., w której funkcję wiceprezes zarządu i głównej księgowej pełniła O. Ł., mając z tej racji pełną wiedzę o sytuacji majątkowej Spółki i niespłaconych obciążeniach finansowych, w tym o charakterze publicznoprawnym z tytułu zaległości podatkowych oraz składek na ubezpieczenie społeczne. Skarżący przecząc wyrokowym ustaleniom faktycznym posługuje się wyłącznie ogólnikami i tezami stawianymi bez pokrycia w zgromadzonym materiale dowodowym, ignorując jednocześnie wszystkie obciążające O. Ł. dowody, w tym wyjaśnienia samej oskarżonej, która nie przeczyła czynnościom wykonawczym znamionującym występek jej przypisany z art. 297 § 1 k.k., ale i zeznania świadków m.in. E. O. czy F. U.. Pomija także skarżący w sposób tendencyjny zasadnicze dla rozstrzygnięcia sparwy okoliczności, w tym płynące z zalegających w aktach dokumentów w postaci wniosku podpisanego osobiście i wyekspediowanego przez oskarżoną, w którym potwierdziła prawdziwość zawartych w nim danych, w tym brak określonych publicznoprawnych zaległości Spółki, co warunkowało uzyskanie wnioskowanego wsparcie finansowego, które ostatecznie wypłacono na sumę 234.352,44 zł,



nadmienić należy, że podkreślane przez obrońcę współdziałanie w przygotowaniu wniosku innych osób, w tym prezesa zarządu F. U., dyrektora handlowego J. Z. czy E. O., nie ekskulpowało oskarżonej. Nie była to także okoliczność nie dostrzeżone przez Sąd I instancji, który interpretował ten fakt na jej korzyść. W realiach kontrolowanej sprawy przygotowanie i gromadzenie danych służących sporządzeniu rzeczonego wniosku przez inne osoby nie mogło mieć i nie miało znaczenia dla podstaw przypisania oskarżonej O. Ł. przestępstwa z art. 297 § 1 k.k., którego znamiona dopełniła ekspediując sporządzony i podpisany przez siebie profilem zaufanym wniosek z dnia 29 kwietnia 2021 roku w M., w celu uzyskania dla (...) Sp. z o.o. z siedzibą w M. od Powiatowego Urząd Pracy w M. dysponującego środkami publicznymi, dofinansowania części kosztów wynagrodzeń pracowników oraz należnych od tych wynagrodzeń składek na ubezpieczenie społeczne w przypadku spadku obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID — 19, a który zawierał poświadczające nieprawdę oświadczenie o niezaleganiu przez (...) Sp. z o.o. w regulowaniu zobowiązań podatkowych i składek na ubezpieczenie społeczne, co dotyczyło okoliczności o istotnym znaczeniu dla rozstrzygnięcia w przedmiocie wniosku, a co więcej złożone zostało przez oskarżoną pod rygorem odpowiedzialności karnej. Towarzyszył jej przy tym jasno sprecyzowany cel uzyskania określonego dofinansowania dla Spółki i pełna świadomość nieprawdziwości danych, które podała na temat owego braku zaległości po stronie Spółki, w sytuacji gdy już podatkowe wynosiły ponad 171 tys. zł. Obowiązująca w tym szczególnym czasie pandemii koronawirusa uproszczona procedura ubiegania się o wsparcie finansowe dla podmiotów gospodarczych ze środków publicznych stworzyła warunki do nadużyć, a w realiach sprawy niniejszej do popełnienia przez oskarżoną przypisanego jej przestępstwa,



reasumując w toku postępowania pierwszoinstancyjnego nie doszło do obrazy typowanego w zarzucie apelacyjnym art. 7 k.p.k., do którego skuteczności nie wystarczy przeciwstawienie dowodom, na których bazował sąd meriti, dowodów przeciwnych. Niezbędne jest jeszcze wykazanie, że dowody przyjęte w osnowie wyrokowych ustaleń faktycznych zostały ocenione dowolnie pozostając w sprzeczności czy to z zasadami doświadczenia życiowego, logicznego rozumowania, czy wskazaniami wiedzy, a temu zadaniu analizowany środek odwoławczy nie sprostał bazując wyłącznie na polemicznej argumentacji, która nie mogła zyskać uznania instancji odwoławczej.

o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonej od popełnienia zarzucanego czynu

Niezasadny

niezasadność zarzutu skutkowała bezpodstawnością idącego za nim wniosku odwoławczego.

Prokurator zaskarżył wyrok na niekorzyść oskarżonej O. Ł. stawiając zarzuty:



naruszenia prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej z art. 233 § 1 i 6 k.k. poprzez jego niezastosowanie i wyrażenie błędnego poglądu, że czyn oskarżonej wypełnia jedynie znamiona art. 297 § 1 k.k., a co uniemożliwiało warunkowe umorzenie postępowania,



obrazy art. 624 § 1 k.k. poprzez zwolnienie oskarżonej od kosztów sądowych.

Zasadny



zgodzić się należało z prokuratorem, że ze wszech miar błędne było stanowisko Sądu I instancji przypisującego oskarżonej O. Ł. przestępstwo z art. 297 § 1 k.k. z pominięciem kumulatywnego wypełnienia przez nią znamion występku z art. 233 § 1 i 6 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Z treści pisemnych motywów wyroku można wnosić, że zdaniem Sądu meriti przyjęty w podstawie prawnej przepis art. 297 § 1 k.k. miał mieć charakter szczególny względem art. 233 § 1 k.k., stąd ten ostatni nie mógł znajdować zastosowania. Z tym stanowiskiem nie sposób się zgodzić w sytuacji gdy jednocześnie Sąd I instancji ustala, co wprost wyraził w opisie czynu, że O. Ł. fałszywe oświadczenie, o jakim w nim mowa, złożyła będąc pouczona o skutkach podania we wniosku nieprawdy, a zatem grożącej jej za to odpowiedzialności karnej. Prawidłowość tego wyrokowego ustalenia faktycznego winna zatem skutkować przypisaniem oskarżonej adekwatnych inkryminowanych zachowań wypełniających znamiona zarówno czynu z art. 297 § 1 k.k., jak i z art. 233 § 1 i 6 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. Brak było jakichkolwiek uzasadnionych powodów, aby uznać, że znajdowała tutaj zastosowanie zasada

lex specialis derogat legi generali, skoro przepisy art. 297 § 1 k.k. i art. 233 § 1 i 6 k.k. nie pozostają w relacji przepisu szczególnego i ogólnego, nie zachodzi tu także pomijalny zbieg przepisów, czy sytuacja w której zachowanie dopełniające znamiona z art. 233 § 1 i 6 k.k. należało traktować jako czyn współukarany (uprzedni lub następczy). Przestępstwa, o jakich mowa chronią różnorodzajowe dobra prawne, tj. obrotu gospodarczego i interesów majątkowych uczestników obrotu cywilnoprawego, tu środków pieniężnych pozostających w dyspozycji instytucji publicznych (art. 297 § 1 k.k.), z drugiej zaś wymiaru sprawiedliwości (art. 233 § 1 i 6 k.k.). W realiach sprawy oskarżonej ich zakresy niewątpliwie krzyżują się, ale nie pokrywają. Całkowitą rację należy zatem przyznać apelującemu prokuratorowi, że Sąd meriti dopuścił się oczywistej obrazy prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonej O. Ł. w punkcie 1 zaskarżonego wyroku w rozumieniu art. 438 pkt. 1 k.p.k., a co miało oczywisty wpływ na treść wyroku,



przypomnieć zatem należy, że odpowiedzialności karnej na podstawie art. 233 § 1 k.k. w zw. z art. 233 § 6 k.k. podlega ten, kto składa fałszywe oświadczenie, jeżeli przepis ustawy przewiduje możliwość odebrania oświadczenia pod rygorem odpowiedzialności karnej. Przestępstwo z art. 233 § 1 i § 6 k.k. może polegać na działaniu (podanie nieprawdy) lub na zaniechaniu (zatajenie prawdy). W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, a w szczególności analizując treść wypełnionego, podpisanego i wyekspediowanego przez oskarżoną wniosku z dnia 29 kwietnia 2021 roku nie ulega kwestii, że zawierał on fałszywe oświadczenie, że (...) Sp. z o.o. nie zalegała na ustaloną datę z zobowiązaniami podatkowymi i składkami na ubezpieczenie społeczne, które złożyła pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe oświadczenie, o czym została pouczona na podstawie przepisu rangi ustawowej tj. art. 15 zzb ust. 10 pkt. 3 i ust. 11 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych,



całkowitą rację należało zatem przyznać apelującemu prokuratorowi, że O. Ł. działając umyślnie i z zamiarem bezpośrednim kierunkowym wyczerpała swoim inkryminowanym zachowaniem znamiona występku z art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 233 § 1 i § 6 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. W efekcie Sąd odwoławczy uzupełnił opis przestępstwa i jego kwalifikację prawną, a co w konsekwencji wykluczyło możliwość warunkowego umorzenia wobec oskarżonej postępowania karnego o przypisane jej finalnie przestępstwo z uwagi na to za występek z art. 233 § 1 i 6 k.k. grozi kara przekraczająca w górnej granicy 5 lat pozbawienia wolności,



w tej sytuacji Sąd Apelacyjny -przy zastos. art. 11 § 3 k.k. na mocy art. 233 § 1 k.k. - wymierzył oskarżonej karę 1 roku pozbawienia wolności kierując się dyrektywami sądowego wymiaru kary przewidzianymi w art. 53 k.k., oceniając stopień winy i społecznej szkodliwości popełnionego przestępstwa jako znaczne, przy uwzględnieniu jego zaplanowanego i przemyślanego charakteru, znaczną wartość uzyskanych tą drogą środków finansowych, ale i kumulatywną kwalifikację prawną podwyższającą zawartość kryminalną przestępstwa. Z drugiej strony jako okoliczności łagodzące uwzględniono uprzednią niekaralność oskarżonej i niebudzący do tej pory właściwy tryb życia, a co za tym idzie i pozytywną prognozę kryminologiczno-społeczną przemawiającą za orzeczeniem środka probacyjnego w postaci warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej oskarżonej kary pozbawienia wolności na ustalony okres próby. W ocenie sądu, zastosowanie probacji jest wystarczające dla osiągnięcia celów wychowawczych i zapobiegawczych względem O. Ł. i odpowiada wyrażonej w art. 58 § 1 k.k. dyrektywie pierwszeństwa kar wolnościowych. W sytuacji obciążeń finansowych nałożonych na oskarżoną, brak było powodów do jednoczesnego nałożenia na nią kary grzywny, o co wnosił prokurator, a do czego względy wychowawcze i zapobiegawcze także nie skłaniały,



na podstawie art. 72 § 1 pkt 1 k.k. zobowiązano oskarżoną do informowania kuratora na piśmie o przebiegu okresu próby co 6 miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku. Środek ten ma oddziaływać wychowawczo na nią i zapewnić kontrolę jej zachowania w okresie próby. Nadmienić należy, że orzeczenie co najmniej jednego z obowiązków przewidzianych w art. 72 § 1 k.k. ma charakter obligatoryjny w razie warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności. Na mocy art. 46 § 1 k.k. orzeczono wobec O. Ł. obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem w części poprzez zapłatę na rzecz Powiatowego Urzędu Pracy w M. kwoty 20.000 złotych. Orzeczenie jej w pełnej wysokości, o co wnioskował prokurator w apelacji, nie znajdowało uzasadnienia w zdawkowej argumentacji przywołanej na poparcie tego żądania. Pamiętać przy tym trzeba, że beneficjentem wsparcia finansowego stanowiącego przedmiot przestępstwa nie była sama oskarżona a (...) Sp. z o.o. Dla zadośćuczynienia zatem celowi postępowania karnego, o jakim stanowi art. 2 § 1 pkt. 3 k.p.k., wystarczające było orzeczenie o częściowym obowiązku naprawienia szkody,



w ocenie Sądu Apelacyjnego tak ukształtowane rozstrzygnięcia penalne spełnią cele wychowawcze i zapobiegawcze kary i będą wystarczające do wdrożenia oskarżonej do przestrzegania porządku prawnego, a także wpłyną na kształtowanie prawidłowych postaw społeczeństwa wobec prawa,



w zakresie zarzutu prokuratora odnośnie bezpodstawnego zwolnienia oskarżonej w zaskarżonym wyroku od kosztów sądowych, utracił on obecnie rację bytu wobec orzeczenia reformatoryjnego zapadłego w instancji odwoławczej, a co obligowało do oszacowania na nowo opłaty należnej od oskarżonej za obie instancje i obciążenia jej wydatkami tego postępowania.

o zmianę punktu 1 wyroku poprzez uzupełnienie opisu czynu i jego kwalifikacji o znamiona art. 233 § 1 i 6 k.k. i przyjęcie tego przepisu w podstawie prawnej skazania i wymiaru kary, którą należało orzec w zaproponowanym przez prokuratora kształcie

Częściowo zasadny

zasadność zarzutu apelacyjnego skutkowała adekwatnymi zmianami w zakresie winy oskarżonej i reakcji karnej na przypisane jej finalnie przestępstwo, częściowo zgodnymi z intencjami prokuratora, co wyjaśniono powyżej.

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

Przedmiot utrzymania w mocy

zaskarżony wyrok utrzymano w mocy w niezmodyfikowanej części.



orzeczenie co do sprawstwa i winy oskarżonej O. Ł. w zakresie przypisania jej czynu z art. 297 § 1 k.k., wbrew zarzutom apelującego obrońcy, nie przekonały Sądu Apelacyjnego niezależnie od konieczności skorygowania punktu 1 wyroku w kierunku niekorzystnym dla oskarżonej na skutek zasadnej apelacji prokuratora,



natomiast zwolnienie O. Ł. w zaskarżonym wyroku od wydatków postępowania pierwszoinstancyjnego zostało merytorycznie w pisemnych motywach wyroku uzasadnione, czego nie była zdolna podważyć ogólnikowa w tej części argumentacja zaoferowana w apelacji prokuratora.

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

Przedmiot i zakres zmiany

Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że w punkcie 1 uznał oskarżoną O. Ł. za winną tego, że w dniu 29 kwietnia 2021 roku w M., w celu uzyskania dla (...) Sp. z o.o. z siedzibą w M. od Powiatowego Urząd Pracy w M. dysponującego środkami publicznymi, pod rygorem odpowiedzialności karnej przewidzianej w art. 15 zzb ust. 10 pkt. 3 i ust. 11 ustawy z dnia 2 marca 2020 roku o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych, przedłożyła wniosek o „udzielenie dofinansowania części kosztów wynagrodzeń pracowników oraz należnych od tych wynagrodzeń składek na ubezpieczenie społeczne w przypadku spadku obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID — 19” zawierający poświadczające nieprawdę oświadczenie o niezaleganiu przez (...) Sp. z o.o. w regulowaniu zobowiązań podatkowych i składek na ubezpieczenie społeczne dotyczące okoliczności o istotnym znaczeniu dla wypłaty wnioskowanego wsparcia finansowego w kwocie 234.352,44 zł, tj. czynu wyczerpującego ustawowe znamiona występku z art. 233 § 1 i 6 k.k. w zw. z art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to wymierzono jej karę 1 roku pozbawienia wolności, której wykonanie - na podstawie art. 69 § 1 i § 2 k.k. oraz art. 70 § 1 k.k. - warunkowo zawieszono na okres 2 lat próby, na mocy art. 72 § 1 pkt 1 k.k. zobowiązując oskarżoną do informowania kuratora na piśmie o przebiegu okresu próby co 6 miesięcy, licząc od daty uprawomocnienia się wyroku, a nadto na mocy art. 46 § 1 k.k. orzeczono wobec niej obowiązek naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem w części poprzez zapłatę na rzecz Powiatowego Urzędu Pracy w M. kwoty 20.000 złotych.

powody zmiany zaskarżonego wyroku omówiono w sekcji 3.2 formularza uzasadnienia.

Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Koszty Procesu

III. 

od oskarżonej zasądzono na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe obejmujące opłatę za obie instancje w kwocie 180 złotych oraz wydatki postępowania odwoławczego w kwocie 20 złotych,



apelujący obrońca domagając się zwolnienia oskarżonej od kosztów postępowania odwoławczego, które mają symboliczną wysokość, poza ogólnikami nie przedstawia żadnych przekonujących argumentów, dla których należałoby uznać, że nie będzie ona w stanie zapłacić zasądzonej z tego tytułu sumy 200 złotych. Truizmem jest twierdzenie, że konieczność wszczęcia i prowadzenia procesu karnego zaistniała wyłącznie dlatego, że oskarżona złamała porządek prawny, stąd musi się też liczyć z konsekwencjami, jakie z tego wynikną w tym o charakterze finansowym związanymi z koniecznością zwrócenia kosztów postępowania prowadzonego w sprawie.

PODPIS

SSA Iwona Hyła SSA Karina Maksym SSA Wojciech Kopczyński

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

obrońca oskarżonej

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

rozstrzygnięcie z punktu 1 zaskarżonego wyroku

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Wnioski

Zmiana

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

prokurator

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

rozstrzygnięcie z punktu 1 zaskarżonego wyroku

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Wnioski

Zmiana