Konopie z pięciu krzewów na własny użytek. Kara obniżona do roku i 6 miesięcy

1CZĘŚĆ WSTĘPNA

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Okręgowego w Siedlcach z 28 października 2025r. sygn. akt IIK 64/25

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

1Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

1STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Obrońca oskarżonego zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:

na podstawie art. 438 pkt 4 k.p.k.

1. Rażącą niewspółmierność orzeczonej wobec oskarżonego kary jednostkowej w zakresie obydwu czynów, jak i kary łącznej orzeczonej w wymiarze 3 lat i 2 miesięcy pozbawienia wolności oraz kary grzywny w liczbie 300 stawek dziennych przy ustaleniu jednej stawki dziennej na kwotę 10 zł – wynikającą z braku należytego i kompleksowego uwzględnienia dyrektyw sądowego wymiaru kary oraz nie nadania poszczególnym okolicznościom łagodzącym odpowiedniej wagi, w szczególności sytuacji rodzinnej oskarżonego , faktu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, postawy oskarżonego w toku postępowania (przyznanie się brak matactwa) oraz faktu, że wytworzone środki odurzające nie trafiły do szerokiego obrotu, a były przeznaczone na użytek własny, co w konsekwencji doprowadziło do ukształtowania przez Sąd I instancji rażąco niewspółmiernej sankcji karnej w postaci kary pozbawienia wolności, podczas gdy dla osiągniecia celów kary wystarczającym byłoby orzeczenie wobec oskarżonego kary nieizolacyjnej, ewentualnie kary umożliwiającej jej realizację w formie dozoru elektronicznego,

2. Rażącą niewspółmierność wymierzonej oskarżonemu kary, będącą konsekwencją mylnego uznania przez Sąd I instancji, iż okoliczności ujawnione w toku postępowania dotyczące życia oskarżonego i jego rodziny, w szczególności niepełnosprawność syna, konieczność sprawowania całodobowej opieki, trudna sytuacja finansowa, przyznanie się do winy prezentowana postawa w postępowaniu przygotowawczym i sądowym, brak uprzedniej karalności, wytworzenie środka odurzającego na własny użytek – nie stanowiły okoliczności uzasadniających zastosowanie w sprawie nadzwyczajnego złagodzenia kary, podczas gdy powyższe okoliczności mają charakter wyjątkowy, niecodzienny, w sposób diametralny rzutują na ocenę sytuacji życiowej oskarżonego – w pełni uzasadniając zastosowanie wobec oskarżonego instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kry poprzez wymierzenie mu kary nieizolacyjnej, bądź kary w wymiarze umożliwiającym odbycie jej w ramach systemu dozoru elektronicznego, albowiem przy prawidłowej ocenie wszystkich okoliczności przedmiotowej sprawy winno to doprowadzić do konkluzji, że wymierzenie kary w dolnych jej granicach ustawowego zagrożenia (3 lata) jest dla sprawcy i jego rodziny niewspółmiernie surowe.

Podnosząc powyższe zarzuty obrońca oskarżonego wniósł o:

a) wymierzenie oskarżonemu kary nieizolacyjnej tj. kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania,

ewentualnie

b) kary w wymiarze umożliwiającym wykonanie jej w systemie dozoru elektronicznego tj. 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności.

x częściowo zasadny

x częściowo zasadny

x zasadny

Apelacja obrońcy oskarżonego, choć nie w całości zasadna (pomijająca brzmienie art. 57b k.k. i art. 57§3 k.k. i niewskazująca konkretnego rozwiązania prawnego, którego zastosowania skarżący się domagał postulując o nadzwyczajne złagodzenie kary), okazała się skuteczna, tym samym doprowadziła do zmiany zaskarżonego wyroku - w istocie w postulowanym przez nią kierunku.

Z poczynionych i niekwestionowanych w sprawie ustaleń faktycznych w zakresie pierwszego z przypisanych oskarżonemu czynów wynika, że W. S. powziął zamiar wytworzenia, wbrew zakazowi ustawowemu, środka odurzającego w postaci ziela konopi innych niż włókniste. W wykonaniu tego zamiaru kupił 5 nasion konopi innych niż włókniste, posadził je, uzyskał rośliny, które poddawał pielęgnacji, faktycznie prowadząc w ten sposób uprawę mogącą dostarczyć znaczną ilość ziela konopi innych niż włókniste (1583,817 gr.) Następnie po zebraniu dojrzałych roślin poddał je procesowi suszenia, segregacji, rozdrabniania i porcjowania, uzyskując w ten sposób w okresie do 8 maja 2025 r. znaczną ilość środka odurzającego w postaci ziela konopi innych niż włókniste (765,807 gr oraz ususzony krzak o wadze 818,01 gr).

W ocenie oskarżyciela publicznego czyn ten realizował znamiona art. 53 ust. 2 i art. 63 ust. 3 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 11 § 2 k.k.

Sąd pierwszej instancji uznając, że oskarżony dopuścił się przedmiotowego przestępstwa w formie czynu ciągłego o jakim mowa w art. 12§1 k.k. dokonał modyfikacji kwalifikacji prawnej tego czynu skazując W. S. z art. 53 ust. 1 i 2 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii w zb. z art. 63 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. i na podstawie art. 53 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 57b k.k., wymierzył oskarżonemu karę 3 lat i 1 miesiąca pozbawienia wolności i karę grzywny w wysokości 300 stawek dziennych po 10 zł.

Pomimo niekwestionowania przez skarżącego dokonanej przez Sąd Okręgowy w Siedlcach oceny prawnej omawianego czynu Sąd drugiej instancji, zgodnie z art. 455 k.p.k., był zobowiązany do jej weryfikacji z urzędu. Kontrola odwoławcza, wykazała konieczność poprawy omawianej kwalifikacji prawnej czynu jako błędnej - na korzyść oskarżonego.

Sąd Apelacyjny w Lublinie w tym składzie nie przyłącza się do przeważającego w doktrynie i praktyce orzeczniczej sądów, a podzielonego przez Sąd Okręgowy w Siedlcach, poglądu o celowości zastosowania w takich przypadkach jak w niniejszej sprawie idealnego zbiegu przepisów to jest kumulatywnej kwalifikacji prawnej czynu z art. 11§2 k.k. a w konsekwencji także art. 12§1k.k.

Oczywistym w świetle Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1939 z późn. zm. - min. art. 4 pkt 35), a jednocześnie niekwestionowanym w niniejszej sprawie jest to, że wytwarzaniem środka odurzającego w postaci ziela konopi innych niż włókniste o jakim mowa w art. 53 powołanej ustawy są dalsze czynności podejmowane po zbiorze (np. suszenie), za pomocą których otrzymuje się gotowy środek odurzający zdatny do użycia, a więc preparat tejże rośliny ( zob. min. wyrok SA w Łodzi z 17.03.2015 r., II AKa 311/14, LEX nr 1711506).

Wytworzeniem, zatem środka odurzającego, o którym mowa w art. 53 Ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, w sytuacji gdy inne przepisy ustawy odrębnie penalizują zakazaną uprawę określonej rośliny (np. konopi) oraz zbiór z niej takich jej części, które same są już uznawane za środek odurzający (np. ziela i żywicy konopi), są takie dalsze czynności podejmowane po zbiorze (np. suszenie), za pomocą których otrzymuje się gotowy środek odurzający zdatny do użycia, a więc określony preparat danej rośliny (np. susz konopi). Jeżeli zatem sprawca poprzestaje na uprawie lub zbiorze konopi, odpowiada za przestępstwo z art. 63 tej ustawy. Dopiero dalsze działanie, które wykracza poza uprawę lub zbiór, stanowi wytworzenie, o którym mowa w art. 53 ustawy (min. wyrok SA we Wrocławiu z 25.06.2015 r., II AKa 151/15, LEX nr 1798754).

Z powyższego wynika, że przestępstwo określone w przepisie art. 53 ust. 1 u.p.n. ma charakter wieloodmianowy (przewiduje kilka form przestępczego zachowania) oraz wieloczynowy (przestępcze zachowanie sprawcy składa się z poszczególnych czynów w znaczeniu naturalnym, odpowiadających jednemu czynowi w znaczeniu prawnym). Jest ono dokonane z chwilą wytworzenia, przetworzenia albo przerobienia środków odurzających lub substancji psychotropowych albo przetworzenia słomy makowej. Jest to przestępstwo materialne znamienne skutkiem, którym jest uzyskanie gotowego produktu zdatnego do użycia. (Wyrok SA w Gdańsku z 21.02.2013 r., II AKa 18/13, LEX nr 1314689.)

Skoro zatem wytwarzanie środka odurzającego w postaci ziela konopi innych niż włókniste ze swej istoty stanowi złożony proces uzasadnione jest przyjęcie wieloczynowego charakteru omawianego czynu zabronionego (zob. min. wyrok SA w Gdańsku z 21.02.2013 r., II AKa 18/13, LEX nr 1314689, por. M. Kulik [w:]

Komentarz do niektórych przepisów ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii [w:] Pozakodeksowe przestępstwa przeciwko zdrowiu. Komentarz, red. M. Mozgawa, Warszawa 2017, art. 53, jak też

M. Kulik [w:] Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, red. M. Mozgawa, LEX/el. 2025, art. 12).

Instytucji czynu ciągłego nie stosuje się do przestępstw trwałych, zbiorowych lub z reguły popełnianych powtarzającymi się zachowaniami ( zob. min. Wyrok SN z 18.02.2022 r., I KK 204/20, OSNK 2022, nr 8, poz. 29, Wyrok SA w Gdańsku z 12.04.2016 r., II AKa 435/15, LEX nr 2087809). Zważywszy zapewne na przywołaną specyfikę wskazanego czynu zabronionego trafnie oskarżyciel publiczny nie powołał w akcie oskarżenia w kwalifikacji prawnej omawianego czynu przepisu art. 12§1 k.k., choć zastosował kumulatywną kwalifikację.

W przypadku marihuany jej wytwarzanie jest naturalną konsekwencją uprawy. Proces ten w analizowanym przypadku był nieprzerwany, nie stanowił więc klasycznego „przestępstwa na raty”. W takiej sytuacji zbędne jest sztuczne konstruowanie tego rodzaju zachowań stanowiących istotę wytwarzania konopi innych niż włókniste w tzw. czyn ciągły z art. 12§1 k.k. Kwestia ta ma w szczególności obecnie doniosłe znaczenie prawne - po pierwsze z uwagi na treść art. 57 b kk, a po drugie obowiązujące od 1 października 2023r. brzmienie art. 57§3 k.k.

Konieczność zakwalifikowania czynu z art. 12§1 k.k. nie mogła także wynikać ani z tego, że oskarżony uprawiał więcej niż jedną roślin (5 roślin), albowiem uprawiał je jednocześnie, nie dokonywał dosadzeń czy kilku cykli uprawy. Przyjęcia czynu ciągłego nie uzasadniał także fakt, że czyn był rozciągnięty w czasie, a po zakończeniu tej uprawy działając dalej w wykonaniu pierwotnego zamiaru dokonując zebrania roślin i dalszych czynności niezbędnych do otrzymania z nich preparatu, oskarżony zrealizował następnie znamiona art. 53 ust 2 Ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Wbrew bowiem stanowisku Sądu pierwszej instancji w realiach niniejszej sprawy nie pociągało to za sobą konieczności zakwalifikowania wskazanego czynu kumulatywnie przez przywołanie obu formalnie (kolejno) naruszonych przepisów. W odniesieniu do poczynionych przez Sąd Okręgowy ustaleń faktycznych kwalifikacja prawna czynu z art. 53 ust. 2 (w zw. z ust.1) oddaje w całości pełnię czynu i jego bezprawia. Chociażby z tego powodu wykluczona jest możliwość zastosowania kumulatywnej kwalifikacji z art. 11§2 k.k. w odniesieniu do art. 63 ust.2 i art. 53 ust. 2 Ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. Ubocznie można wspomnieć, że w istocie w ramach kolejnych etapów przestępstwa doszło przecież po drodze także do realizacji znamion przepisu - art. 63 ust.2 u.p.n. (zebranie konopi), którego Sąd jednak nie powołał już w kumulatywnej kwalifikacji prawnej czynu.

Sąd Apelacyjny w Lublinie w tym składzie prezentuje pogląd, że przestępcze wieloczynowe zachowanie sprawcy (składające się z kilku czynów w znaczeniu naturalnym) zmierzające - poprzez konieczną w tym przypadku uprawę - do uzyskania gotowego środka odurzającego odpowiada jednemu czynowi w znaczeniu prawnym, co powoduje, że zarówno uprawa konopi jak ich zebranie winny być traktowane jako zachowania współukarane względem wytworzenia środka odurzającego. (tak też min. Wyrok SA w Warszawie z 13.04.2023 r., II AKa 501/21, LEX nr 3564632, czy Wyrok SA we Wrocławiu z 28.11.2024 r., II AKa 297/24, LEX nr 3840972). W powyższym aspekcie należy przywołać także zbieżne z przytoczonymi, trafne stanowisko Sądu Najwyższego zaprezentowane w wyroku z 9 kwietnia 2025 r. (sygn. III KK 1/25, LEX nr 3857843). W judykacie tym Sąd Najwyższy wskazał, że „

art. 53 ust. 2 u.p.n w zw. z art. 63 ust. 3 u.p.n., ze swojej istoty pozostają w zbiegu pomijalnym, składając się łącznie na swoisty pochód przestępstwa. Powinny być zatem oceniane analogicznie, jak usiłowanie względem dokonania bądź narażenie względem spowodowania skutku - o ile dotyczą tego samego sprawcy oraz tego samego przedmiotu czynności wykonawczej. Oceniając oba przepisy z perspektywy dobra prawnego trzeba dojść do wniosku, że fakt przetworzenia roślin konopi na suszu prowadzi jedynie do zwiększanie poziomu ryzyka, które zostało wykreowane już samą uprawą - tak, jak ma to miejsce w przypadku przejścia z fazy przygotowania do fazy dokonania. W tym wypadku, biorąc pod uwagę cele prawa karnego, konieczne wydaje się pominięcie kwalifikacji obejmującej wcześniejszy etap, na dokładnie takich samych zasadach, jak w przypadku skazania za zabójstwo z art. 148 § 1 k.k. pomija się art. 160 § 1 k.k. bądź art. 148 § 5 k.k. Co istotne, przyjęcie rozwiązania odmiennego prowadzi nierzadko do problemów na poziomie wymiaru kary”.

Sąd Odwoławczy w pełni podziela przytoczone wyżej poglądy prawne. W konsekwencji ustaliwszy, że Sąd Okręgowy w Siedlcach błędnie zastosował kumulatywną kwalifikację prawną czynu jak i powiązał ją nieprawidłowo z art. 12§1 k.k., Sąd Apelacyjny zgodnie z art. 455 k.p.k. dokonał zmiany kwalifikacji prawnej przedmiotowego czynu poprzez przyjęcie, że realizował on znamiona art. 53 ust.1 i 2 Ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii. To z kolei umożliwiło faktycznie merytoryczne rozpoznanie zarzutu niewspółmierności kary, w aspekcie postulowanej przez obrońcę oskarżonego instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kary z art. 60§2 k.k. (formalnie niemającej zastosowania w przypadku czynów ciągłych z uwagi na aktualne brzmienie art. 57b k.k. i art. 57 §3k.k.).

W myśl art. 53§1 k.k. wymiar orzeczonej przez sąd kary musi odpowiadać poziomowi winy oskarżonego oraz stopniowi społecznej szkodliwości popełnionego przez niego czynu. Ponadto powinien uwzględniać cele, które kara ma spełniać wobec oskarżonego, jak też wymogi w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.

Wymierzając karę, sąd uwzględnia w szczególności motywację i sposób zachowania się sprawcy, rodzaj i stopień naruszenia ciążących na sprawcy obowiązków, rodzaj i rozmiar ujemnych następstw przestępstwa, właściwości i warunki osobiste sprawcy, sposób życia przed popełnieniem przestępstwa i zachowanie się po jego popełnieniu (art. 53§2 k.k.)

Rażąca niewspółmierność kary, w rozumieniu art. 438 pkt 4 k.p.k. oznacza znaczącą różnicę pomiędzy karą wymierzoną, a karą zasłużoną. Chodzi tu o jej niewspółmierność w stopniu nieakceptowalnym, to jest wykluczającym możliwość uznania kary orzeczonej za sprawiedliwą, czyli tej która powinna zostać wymierzona na skutek właściwego zastosowania kodeksowych dyrektyw wymiaru kary oraz reguł wypracowanych przez praktykę orzeczniczą (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 1973 r. III KR 254/73, OSNPG 1974, nr 3-4, poz. 51; z dnia 2 lutego 1995 r. II RN 198/94, OSNPK 1995, Nr 6, poz. 18).

Sąd Apelacyjny podziela stanowisko obrońcy oskarżonego, co do tego, że wobec W. S. w zakresie analizowanego przestępstwa zachodzą okoliczności uzasadniające uznanie, że nawet najłagodniejsza kara pozbawienia wolności przewidziana przez art. 53 ust 2 Ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii byłaby wobec niego niewspółmiernie surowa. Tym samym, że mamy do czynienia z sytuacją o jakiej mowa w art. 60§2 k.k.

Ustalenia faktyczne w sprawie zostały poczynione w znacznej części na podstawie wyjaśnień samego W. S., w których podał on okoliczności istotnie go obciążające. Co znamienne i na co zwrócił uwagę sam Sąd Okręgowy, to właśnie wyjaśnienia oskarżonego „

pozwoliły prokuratorowi na postawienie zarzutu w takim kształcie i kwalifikacji obejmującej zbrodnię” (s. 9 pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku). Powyższe okoliczności, jak też charakter wytwarzanego środka odurzającego (tzw. narkotyk miękki), wyłącznie z przeznaczeniem na tzw. własne potrzeby, specyfika czynności jego wytwarzania (polegająca na prowadzeniu uprawy z nabytych legalnie ziaren i pozyskaniu, rozdrobnieniu i wysuszeniu kilku krzewów) w istotny sposób wpływają na ocenę stopnia społecznej szkodliwości popełnionego przez oskarżonego przestępstwa, a to głównie on leży przecież u podłoża podziału przestępstw na zbrodnie i wykroczenia. Okoliczności te w zestawieniu z ówczesną i aktualną ciężką sytuacją osobistą i rodzinną W. S., jego zachowaniem przed i po popełnieniu czynu przemawiają za słusznością stanowiska skarżącego co do celowości zastosowania wobec oskarżonego nadzwyczajnego złagodzenia kary za omawiane przestępstwo. Jednocześnie potwierdzają, że wymierzona za nie przez Sąd Okręgowy kara 3 lat i miesiąca pozbawienia wolności nosi cechy niewspółmiernie surowej w rozumieniu art. 438 pkt 4 k.p.k., to jest w stopniu wykluczającym możliwość uznania jej za sprawiedliwą. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 28 listopada 2024r. , sygn. II AKa 297/24,Lex nr 3840972)

Przypomnienia wymaga to, że W. S. ma 37 lat, prowadzi ustabilizowany tryb życia, ma wykształcenie średnie, pracuje zawodowo łożąc na utrzymanie żony oraz ich 10 letniego niepełnosprawnego syna (dziecko z mózgowym porażeniem dziecięcym wymagające stałej opieki), nie był karany, przyznał się do popełnienia obu przestępstw, posiada pozytywną opinię w miejscu zamieszkania.

Biorąc pod uwagę całokształt podniesionych okoliczności, Sąd Odwoławczy nie miał wątpliwości, że wobec oskarżonego zachodzi podstawa do nadzwyczajnego złagodzenia kary przewidziana w art. 60§2 i §6 pkt 2 k.k. i stosując tę instytucję orzekł wobec niego karę roku i 5 miesięcy pozbawienia wolności. Karę tę (w zestawieniu z orzeczoną przez Sąd Okręgowy grzywną) należało uznać za adekwatną zarówno do ustalonej formy popełnienia przestępstwa, stopnia winy oskarżonego jak i stopnia społecznej szkodliwości jego czynu. Jednocześnie spełnia ona także wymogi w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.

Wymiar kary łącznej, uwzględniwszy min. kierunek środka odwoławczego został ukształtowany przez Sąd Apelacyjny na podstawie tej samej metody - minimalnej wymaganej przez ustawodawcę zasady asperacji. Orzeczona w ten sposób kara łączna roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności odpowiada sformułowanym przez ustawodawcę kryteriom. Jej wymiar jest adekwatny do brzmienia art. 86§1k.k. określającego jej granice, jak i okoliczności sprecyzowanych w art. 85a k.k.), akcentujących jej cele zapobiegawcze i wychowawcze w stosunku do skazanego, a także potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Ubocznie należy przypomnieć, że przypisane oskarżonemu przestępstwa są ze sobą powiązane, zarówno w zakresie płaszczyzny podmiotowej, przedmiotowej jak i czasowej.

Wobec „obniżenia” kary łącznej pozbawienia wolności do roku i 6 miesięcy opłata od tej kary za obie instancje odpowiadała kwocie 300 zł.

Uwzględnienie apelacji w dalej idącym zakresie, czy to także poprzez nadzwyczajne załagodzenie kary także orzeczonej za drugie z przypisanych oskarżonemu przestępstw (z art. 62 ust.1 Ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12§1 kk), czy to przez orzeczenie kary łącznej w wymiarze umożliwiającym jej warunkowe zawieszenie wykonania i zastosowanie wskazanego środka probacyjnego - wobec ustalonego charakteru obu czynów, okoliczności ich popełnienia, długotrwałości procederu i jego rozmiarów było wykluczone w realiach niniejszej sprawy. Powodowałoby, bowiem ukształtowanie sankcji karnej wobec oskarżonego o charakterze niewspółmiernie łagodnym w rozumieniu art. 438 pkt 4 k.p.k.

Z tych względów w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok został utrzymany w mocy.

omówione w rubryce 3

omówione w rubryce 3

1OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1. Art. 455 k.p.k.

omówione w rubryce 3

1ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

Omówione w rubryce 3

omówione w rubryce 3

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

1Koszty Procesu

Z uwagi na ustaloną sytuację materialną oskarżonego oraz rodzaj orzeczonej wobec niego kary Sąd zgodnie z art. 624§1 k.p.k. w zw. z art. 634 kpk zwolnił go od wydatków za postępowanie odwoławcze.

1PODPIS

Mariusz Młoczkowski Grażyna Jakubowska Adriana Orzechowska