Apelacja skróciła karę za grupę przestępczą i umorzyła część zarzutów wobec oskarżonego

Wyrokiem Sądu Okręgowy w Katowicach z dnia 1 czerwca 2023 r., sygn. akt V K 215/17 w punkcie:

1. oskarżonych A. L., V. T. i N. J. uznano za winnych popełnienia zarzucanego im, a opisanego w punkcie I występku z art. 258 § 1 kk i za to skazano oskarżonych (...) na karę 1 roku pozbawienia wolności, (...) i (...) na kary po 6 miesięcy pozbawienia wolności;

2. oskarżonych A. L., V. T. i N. J. uznano za winnych popełnienia zarzucanego im, a opisanego w punkcie II czynu przyjmując, iż oskarżeni dopuścili się tego czynu w celu osiągnięcia korzyści majątkowej z organizowania zbiorowego uczestnictwa w grach na automatach o niskich wygranych, czym wyczerpali ustawowe znamiona czynu z art. 107 § 1 i 3 kks w zw. z art. 6 § 2 kks i za to skazano ich na kary po 10 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywny po 100 stawek dziennych po 50 złotych;

3. oskarżonych A. L., V. T. i N. J. uznano za winnych popełnienia zarzucanego im, a opisanego w punkcie III czynu, czym wyczerpali ustawowe znamiona wczynu z art. 62 § 2 kks w zw. z art. 18 § 3 kk w zw. z art. 56 § 1 kks w zw. z art. 6 § 2 w zw. z art. 7 § 1 kks i za to skazano ich na kary po 10 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywny po 100 stawek dziennych po 100 złotych;

4. oskarżonych A. L., V. T. i N. J. uznano za winnych popełnienia zarzucanego im, a opisanego w punkcie IV czynu, czym wyczerpali ustawowe znamiona występku z art. 299 § 5 kk w zw. z art. 271 § 3 kk w zw. z art. 65 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 12 kk i za to skazani ich na kary po 1 roku i 3 miesiące pozbawienia wolności;

5. oskarżonego A. L. uznano za winnego popełnienia opisanych w punktach V i VI czynów, to jest jednego czynu w rozumieniu art. 8 § 1 kks, będącego przestępstwem skarbowym z art. 18 § 1 kk w zw. z art. 62 § 2 kks w zw. z art. 54 § 1 kks w zw. z art. 6 § 2 kks w zw. z art. 7 § 1 kks oraz przestępstwem z art. 18 § 1 kk w zw. z art. 271 § 3 kk w zw. z art. 273 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 65 § 1 kk i za przestępstwo skarbowe skazano go na karę 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywnę 100 stawek dziennych po 100 złotych, a za drugie - na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, uznając na mocy art. 8 § 2 kks, że tylko kara pozbawienia wolności oraz grzywna orzeczone za przestępstwo skarbowe podlega wykonaniu;

6. na mocy art. 39 § 2 kks wymierzono oskarżonemu A. L. kary łączne 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywny 200 stawek dziennych po 150 złotych, a oskarżonym V. T. i N. J. kary łączne po 2 lata pozbawienia wolności oraz grzywny po 150 stawek dziennych grzywny po 100 złotych,

7. na mocy art. 69 § 1 i 2 kk i art. 70 § 1 pkt 1 kk w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 lipca 2015 roku zw. z art. 4 § 1 kk warunkowo zawieszono wobec oskarżonych V. T. i N. J. wykonanie kar łącznych pozbawienia wolności na okresy 5 lat próby;

8. na mocy art. 73 § 2 kk i w zw. z art. 65 § 2 kk oraz art. 72 § 1 pkt 1 kk orzeczono wobec oskarżonych V. T. i N. J. dozór kuratora sądowego w okresie próby oraz zobowiązano ich do informowania kuratora sądowego o przebiegu próby;

9. oskarżonego B. M. uznano za winnego popełnienia zarzucanych mu, a opisanych w punktach VII i VIII czynów, to jest jednego czynu w rozumieniu art. 8 § 1 kks, będącego przestępstwem skarbowym z art. 18 § 2 kk w zw. z art. 62 § 2 kks w zw. z art. 62 § 2 kks w zw. z art. 6 § 2 kks w zw. z art. 7 § 1 kks oraz przestępstwem z art. 18 § 2 kk w zw. z art. 271 § 3 kk w zw. z art. 273 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 65 § 1 kk i za przestępstwo skarbowe skazano go na karę 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywnę 100 stawek dziennych po 100 złotych, a za występek karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, uznając na mocy art. 8 § 2 kks, że tylko kara pozbawienia wolności oraz grzywna orzeczone za przestępstwo skarbowe podlega wykonaniu;

10. oskarżonego B. M. uznano za winnego popełnienia zarzucanych mu, a opisanych w punktach IX i X czynów, to jest jednego czynu w rozumieniu art. 8 § 1 kks, będącego przestępstwem skarbowym z art. 56 § 2 kks w zw. z art. 61 § 1 kks w zw. z art. 62 § 2 kks w zw. z art. 6 § 2 kks w zw. z art. 7 § 1 kks oraz przestępstwem z art. 271 § 3 kk w zw. z art. 273 kk w zw. z art. 271 § 3 kk w zw. z art. 65 § 1 kk w zw. z art. 12 § 1 kk kk w brzmieniu obowiązującym przed 15 listopada 2018 roku w zw. z art. 4 § 1 kk i za przestępstwo skarbowe skazano go na kary 1 roku pozbawienia wolności oraz grzywny 100 stawek dziennych po 50 złotych, a za występek na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności, uznając na mocy art. 8 § 2 kks, że tylko kara pozbawienia wolności oraz grzywna orzeczona za przestępstwo skarbowe podlega wykonaniu;

11. na mocy art. 39 § 2 kks wymierzono oskarżonemu B. M. kary łączne 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywny 150 stawek dziennych grzywny po 100 złotych;

12. na mocy art. 69 § 1 i 2 kk i art. 70 § 1 pkt 1 kk brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 lipca 2015 roku zw. z art. 4 § 1 kk warunkowo zawieszono wobec oskarżonego B. M. wykonanie orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności na okres 3 lat próby;

13. na mocy art. 73 § 2 kk i w zw. z art. 65 § 2 kk oraz art. 72 § 1 pkt 1 kk orzeczono wobec oskarżonego B. M. dozór kuratora sądowego w okresie próby oraz zobowiązano go do informowania kuratora sądowego o przebiegu próby;

14. na mocy art. 33 § 1 kks orzeczono przepadek na rzecz Skarbu Państwa korzyści majątkowych z popełnienia przestępstw:



wobec oskarżonych A. L., V. T. i N. J. solidarnie w kwocie 1.709.269,67 zł za przestępstwo, o którym mowa w punkcie 4 wyroku,



wobec oskarżonego A. L. kwotę 2.066.044,80 złotych za przestępstwo opisane w punkcie 5;



wobec oskarżonego B. M. łącznie kwotę 493.879,35 za przestępstwa opisane w punktach 9 i 10;

15. zasądzono od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa w części koszty sądowe, w postaci opłat: od oskarżonego A. L. kwotę 6.400 zł, od oskarżonych N. J., V. T. i B. M. kwoty po 3.300,- złotych, a w pozostałej zaś części zwolniono ich od kosztów sądowych, obciążając nimi Skarb Państwa.

Z wyrokiem tym nie zgodzili się

obrońcy oskarżonych A. L.

- adwokat S. N. i adwokat T. N.- wywodząc odrębne apelacje,

obrońca oskarżonych N. J. i V. T.

- adwokat X. H. oraz

obrońca oskarżonego B. M.

- adwokat S. T..

Apelujący

obrońcy oskarżonego A. L.

zaskarżyli wyrok w całości stawiając zarzuty oparte na różnych podstawach odwoławczych:



obrazy przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu tj.:



art. 107 § 3 k.k.s., a dodatkowo adwokat (...) w zw. z art. 3 i n. ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych, jak również art. 1 i n. ustawy z dnia 19.11.2009 r. o grach hazardowych - poprzez ich błędną wykładnię,

nadto adwokat S. N. zarzucił obrazę:



art. 62 § 2 k.k.s. w zw. z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 56 § 1 k.k.s. i inne poprzez niewłaściwe zastosowanie w sytuacji braku możliwości ustalenia w jakiej części faktury nie odpowiadały rzeczywistości,

nadto adwokat T. N. zarzucił naruszenie prawa materialnego:



z art. 6 § 2 k.k. (

kks- przypis własny SA) poprzez niewłaściwe niezastosowanie polegające na braku przyjęcia konstrukcji czynu ciągłego,



art. 8 § 1 k.k. poprzez niewłaściwe niezastosowanie polegające na braku przyjęcia, że pomiędzy przestępstwem skarbowym opisanym w punkcie III, a przestępstwem „skarbowym” (

błędnie powołane- przypis własny SA) z punktu IV, zachodził idealny zbieg czynów karalnych,



art. 299 § 5 k.k. poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu scharakteryzowanego w punkcie III 1b) przestępstwa za tzw. pranie brudnych pieniędzy,



art. 271 § 3 k.k. poprzez niewłaściwe niezastosowanie polegające na braku przyjęcia konstrukcji czynu ciągłego w odniesieniu do objętych skazaniami zachowań,



naruszenie przepisu art. 18 § 1 k.k. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i wewnętrznie sprzeczne uznanie oskarżonego jako kierującego popełnieniem opisanych czynów przy jednoczesnym przyjęciu, że B. M. zrealizował wyłącznie znamiona podżegania innych osób i przyjęcia w kwalifikacji jego skazania u art. 18 § 2 k.k.,



naruszenie art. 271 § 3 k.k. (w zw. z art. 273 k.k.) poprzez niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy adekwatnym normatywnym wzorcem było zastosowanie z art. 62 § 2 k.k.s. stanowiącego

lex specialis względem przepisów z art. 271 § 3 k.k. oraz art. 273 k.k.,

nadto zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mające wpływ na jego treść, jako konsekwencje wytkniętych naruszeń prawa materialnego, a co miało wyrażać się w bezpodstawnym stwierdzeniu o firmowaniu przez (...) działalności polegającej na faktycznym urządzaniu przez (...) s.c. gier hazardowych,

alternatywnie:

zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mające wpływ na jego treść dotyczące opisu czynu z punktu 3 przy jednoczesnym ustaleniu, że fikcyjność faktur sprowadzała się do nierzetelnego odzwierciedlenia podmiotów transakcji i rzeczywistej wartości (zakresu) wykonanych usług serwisowych, a zarazem przyjęcie za podstawę czynu pełnej wartości usług odzwierciedlonych w 60 fakturach serwisowych wartości brutto 5.127809 zł, a zatem w modelu adekwatnym wyłącznie dla sytuacji, w której całość świadczonych przez (...) usług serwisowych miałaby charakter czysto fikcyjny,

nadto adwokat S. N. zarzucił:



obrazę przepisów prawa procesowego, która miała wpływ na treść zaskarżonego wyroku, tj.:



art. 7 k.p.k. w zw. z art. 92 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. w zakresie:

⚫

dowolności ustaleń dotyczących udziału oskarżonego w zorganizowanej grupie przestępczej,

⚫

przypisania czynów z art. 107 k.k.s. i z art. 299 § 5 k.k. i inne w wyniku bezzasadnej odmowy wiarygodności typowanym dowodom odnośnie tytułu własności automatów przysługującego (...) Sp. z o.o., a nie (...) s.c.,

⚫

przypisania czynu z art. 62 § 2 k.k.s. w zw. z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 56 § 1 k.k.s. i in. w wyniku bezzasadnej odmowy wiarygodności typowanym dowodom odnośnie potwierdzenia awaryjności i rzeczywistego wykonywania czynności serwisowych, a zatem co najmniej w części faktur i kosztów ponoszonych przez (...) s.c.,



art. 167 k.p.k. w zw. z art. 170b § 1 pkt. 2 i 5 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt. 1a i § 2 k.p.k. w zw. z art. 193 § 1 k.p.k. poprzez oddalenie wniosku dowodowego o dopuszczenie opinii biegłego do spraw analizy kryminologicznej, co miało kluczowe znaczenie dla oceny zasadności zarzutów wystawiania nierzetelnych faktur, jak i opinii biegłego w zakresie urządzeń i automatów do gier odnośnie konieczności ich serwisowania i napraw,



art. 167 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt. 3 k.p.k. – poprzez oddalenie wniosku dowodowego dotyczącego zeznań wymienionych funkcjonariuszy Służby Celnej posiadających uprawnienia do kontroli legalności urządzania gier na (...),



art. 167 k.p.k. w zw. z art. 170 § 1 pkt. 2 k.p.k. poprzez oddalenie wniosku dowodowego o zwrócenie się do (...) W. o informacje czy jest w posiadaniu ksiąg kontroli eksploatacji (...),



art. 5 § 2 k.p.k. poprzez niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie rozstrzygnięcia nie dających się usunąć wątpliwości na korzyść oskarżonego A.L. co do kształtu i rozmiaru usług serwisu dokumentowanych fakturami VAT ujętymi w punkcie III aktu oskarżenia, na korzyść oskarżonych,



art. 424 § 1 pkt. 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k., czy art. 424 § 2 k.p.k. poprzez niewyjaśnienie w uzasadnieniu wyroku: powodów dokonania zmiany kwalifikacji prawnej czynu na 107 § 3 k.k.s.; wymiaru kar, a także, że A.L. pełnił wiodąca rolę w kręgu oskarżonych, jego działania naraziły Skarb Państwa na największe starty, a jego korzyści z przestępstw były największe; nie uznania dowodów przeciwnych tezie o przysługującym (...) s.c. tytułowi własności serwisowanych automatów,



art. 8 § 2 k.p.k. poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że tytuł własności automatów przysługuje innemu podmiotowi, co powinno prowadzić do uniewinnienia oskarżonych „co najmniej” od części zarzutów i wskazuje na bezpodstawność tezy o rzekomej własności automatów po stronie (...) s.c.,



art. 6 k.p.k. poprzez naruszenie prawa do obrony przez przesłuchanie A.L. w śledztwie bez udziału obrońcy (2 i 3 przesłuchanie) i zasugerowanie możliwości skorzystania z instytucji z art. 299 § 8 k.k.,



art. 6 k.p.k. w zw. z art. 321 k.p.k. poprzez wyznaczenie terminu końcowego zaznajomienia z materiałami postępowania bez możliwości przejrzenia akt w terminie odpowiednim i wyłączenie części materiałów, co stanowi naruszenie prawa do obrony, które przeniknęło na etap postępowania sądowego przez swoiste „wycofanie” części materiałów, nadto:



błędy w ustaleniach faktycznych mogące mieć wpływ na treść wyroku polegające na wadliwym ustaleniu, że w zakresie czynu z art. 107 § 3 k.k.s. oskarżony działał w zamiarze bezpośrednim jego popełnienia,



art. 7 k.p.k. w zw. z art. 92 k.p.k. w zw. z art. 410 k.p.k. w zakresie przypisania sprawstwa kierowniczego „wątku sprzedaży na podstawie faktur wystawionych przez inne podmioty”- dot. czynów z punktów V i VI aktu oskarżenia - wyrażającej się w bezzasadnej odmowie przyznania wiarygodności wyjaśnieniom A. L., błędną ocenę depozycji O. N. i przyznania wiarygodności B. M.,



art. 5 § 2 k.p.k. poprzez niewłaściwe zastosowanie i zaniechanie rozstrzygnięcia nie dających się usunąć wątpliwości na korzyść oskarżonego A.L. co do zakresu rzekomej wiedzy o działalności B. M., w tym co do jego pośrednictwa w przekazywaniu rzekomych poleceń,



nadto zarzucił bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt. 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt. 9 k.p.k. w zw. z art. 399 § 1 k.p.k. poprzez rażące ich naruszenie i niewłaściwe zastosowanie i zakwalifikowanie czynu oskarżonego z art. 107 § 3 k.k.s., jak również art. 258 § 1 k.k., dla którego przestępstwem bazowym był czyn z art. 107 …§k.k.s., a nie art. 107 § 3 k.k.s. oraz art. 299 § 5 k.k. w zw. z art. 271 § 3 k.k. i in. – z tą samą argumentacją jw., przy wyjściu poza granice aktu oskarżenia,



z ostrożności procesowej zarzucił rażącą niewspółmierność orzeczonych wobec oskarżonego kar jednostkowych i kary łącznej.

Na tych podstawach

obrońcy oskarżonego A.L.

zgłosili następujące wnioski odwoławcze:



adwokat (...): o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzutów, ewentualnie o zmianę kwalifikacji prawnej i umorzenie postępowania o czyn z punktu II z art. 107 § 1 k.k.s., a w konsekwencji uniewinnienie oskarżonego od pozostałych czynów opartych na przestępstwie bazowym z art. 107 § 1 k.k.s.,

ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania,

z ostrożności procesowej o zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie oskarżonemu kar w dolnych granicach, a dalej kary łącznej 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 5 lat próby oraz kary łącznej grzywny 100 stawek dziennych po 150 zł,



adwokat T. N.: o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzutów z punktów 1-5, a w razie ich nie uwzględnienia o adekwatne zmiany zaskarżonego wyroku, w tym zredukowanie kary łącznej i warunkowe zawieszenie jej wykonania na okres 5 lat próby.

Obrońca oskarżonych V. T. i N. J.

zaskarżył wyrok w całości zarzucając:



obrazę przepisów postępowania mającą wpływ na treść orzeczenia tj. art. 8 § 1 k.p.k., art. 7 k.p.k., art. 2 § 2 k.p.k., art. 92 k.p.k. oraz art. 410 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k., z art. 366 § 1 k.p.k. w zw. z art. 167 k.p.k. w zw. z art. 2 § 2 k.p.k., w wyniku naruszenia zasady samodzielności jurysdykcyjnej sądu uwidocznionej w treści uzasadnienia wyroku, niewłaściwie kierowanie rozprawą i niewyjaśnienie istotnych okoliczności sprawy, oparcie ustaleń na dobranych fragmentach z zeznań świadków i wyjaśnień oskarżonych z postępowania przygotowawczego, pominięcie zeznań i wyjaśnień z rozprawy głównej,



nadto błędne ustalenia faktyczne mające wpływ na treść wyroku polegające na wadliwym ustaleniu, że pomiędzy (...) a W. (...) następował transfer zysków na podstawie fikcyjnych faktur za usługi serwisowe, że (...) firmowała działalność (...), a automaty były własnością (...), zaś oskarżeni uczestniczyli w zorganizowanej grupie przestępczej,



w ramach poczynionych ustaleń faktycznych- obrazy przepisów prawa materialnego w innym zakresie niż kwalifikacja prawna (art. 438 pkt. 1a k.p.k.) tj. przepisów ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych, a od 1 stycznia 2010 r. ustawy o grach hazardowych z 5 listopada 2009 r. w zw. z art. 107 k.k.s., a nadto:



w ramach poczynionych ustaleń faktycznych- obrazy przepisów prawa procesowego mającą wpływ na wynik sprawy tj. art. 44 § 2 k.k.s. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. i art. 17 § 6 k.p.k. poprzez nie umorzenie postępowania o czyn z art. 56 § 1 k.k.s. mimo ustania karalności przestępstwa polegając należności podatkowej,



w ramach poczynionych ustaleń faktycznych- obrazy prawa materialnego tj. art. 18 § 2 k.k. w zw. z art. 62 § 2 k.k.s. i art. 56 § 1 k.k.s. polegający na przypisaniu oskarżonym przestępstwa pomocnictwa polegającego na wystawianiu faktur nie dokumentujących faktycznie świadczonych usług serwisu urządzeń w kształcie i rozmiarach wynikających z treści tych dokumentów, a zatem zaniechania, w sytuacji gdy na oskarżonych nie ciążył prawny szczególny obowiązek niedopuszczenia do popełnienia czynu zabronionego,



w ramach poczynionych ustaleń faktycznych- obrazy przepisów prawa materialnego art. 107 § 3 k.k.s. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że automaty o niskich wygranych niniejszej pozwalały na zbiorowe uczestnictwo w grze hazardowej,



w ramach poczynionych ustaleń faktycznych- obrazy przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu z art. 299 § 5 k.k.,:

⚫

pomimo nie podejmowania przez oskarżonych czynności zmierzających do ukrycia przestępczego pochodzenia przekazanych na ich rachunek środków pieniężnych otrzymywanych tytułem wynagrodzenia za świadczone na rzecz płatnika usługi,

⚫

poprzez przyjęcie mimo ustania karalności czynów z art. 56 § 1 k.k.s., jako stanowiących podstawę ustalenia pochodzenia środków płatniczych z korzyści związanych z popełnieniem czynu zabronionego,

⚫

poprzez przyjęcie, że cała wpłacona kwota wpływająca na rachunek bankowy stanowiła takie korzyści, podczas gdy mogłaby nią ewentualnie być taka ich część, która odpowiada kwocie należności uszczuplonej podatkowej (974.283,71 zł),



nadto w zakresie rozstrzygnięcia z punktu 2 bezwzględną przyczynę odwoławczą z art., 439 § 1 pkt. 9 k.p.k. poprzez wykroczenie poza opis zarzutu oskarżenia i skazanie mimo braku skargi (art. 17 § 1 pkt. 9 k.p.k.) w zakresie organizowania zbiorowego uczestnictwa w grze.

Na tych podstawach obrońca oskarżonych V. T. i N. J. wniósł o:



zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonych od zarzutów,



ewentualnie o zmianę wyroku poprzez umorzenie postępowania o czyn z art. 107 § 1 k.k.s. i czyn z art. 56 k.k.s. i uniewinnienie od pozostałych zarzutów,



ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania

Obrońca oskarżonego B. M. zaskarżył wyroku w punktach 9-15 stawiając zarzuty:



obrazy przepisów postępowania mającej wpływ na treść wyroku, tj:



art. 7 k.p.k. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, a zwłaszcza: niesłuszną odmowę wiarygodności wyjaśnieniom B. M. w zakresie odnoszącym się do współpracy z R.

J., pominięcie dowodu z zeznań tego świadka,



art. 424 § 1 pkt. 1 i 2 k.p.k. poprzez zaniechanie należytego wyjaśnienia podstaw faktycznych i prawnych wyroku, a w szczególności brak wyjaśniania przyjęcia świadomości oskarżonego B. M. o przeznaczeniu poświadczających nieprawdę faktur VAT dla A. L. i że posłużą do uszczupleń podatkowych, powodu nie uwzględnienia zeznań (...), braku wyjaśnienia określonej wysokości korzyści majątkowej, jaką oskarżony miał uzyskać z przestępstwa,

błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku poprzez przyjęcie, że B. M. dopuścił się przestępstwa polegającego na nakłanianiu O. N. do inkryminowanych działań, podczas gdy można mu było przypisać ewentualnie udzielnie pomocy polegające na przekazaniu danych niezbędnych do wystawienia nierzetelnych faktur VAT; nadto udzielił A.L. pomocy w uchylaniu się od opodatkowania, w tym miał wiedzę że ten prowadząc pozaewidencyjną działalność zamierzał nie ujawnić przedmiotu i podstaw opodatkowania właściwemu urzędowi skarbowemu, a nadto uszczuplił podatek dochodowy w ustalonej wysokości, nadto w sposób nierzetelny wystawił faktury VAT na rzecz (...) co do ich współpracy, podczas gdy dowody nie wykazały, ze wskazanych usług faktycznie nie wykonywał, uzyskał z przestępstwa korzyść majątkową w kwocie 493.879,35 zł,

na wypadek nie uwzględnienia tych zarzutów:



obrazy przepisów prawa materialnego tj. art. 8 § 1 k.k.s. i inne poprzez zakwalifikowanie czynów objętych zarzutami z punktów VII i VIII aktu oskarżenia jako wyczerpujących zarówno znamiona przestępstwa skarbowego i występku, podczas gdy powinny być zakwalifikowane wyłącznie jako czyn z art. 62 § 2 k.k.s., a nadto wymierzenie za ten czyn kary nie przewidzianej w ustawie,



obrazy przepisów prawa materialnego tj. art. 8 § 1 k.k.s. i inne poprzez zakwalifikowanie czynów objętych zarzutami z punktów IX i X aktu oskarżenia (

błędne oznaczenia z pisemnej apelacji skorygowano na rozprawie odwoławczej- przypis własny SA) jako wyczerpujących zarówno znamiona przestępstwa skarbowego i występku, podczas gdy powinny być zakwalifikowane wyłącznie jako czyn z art. 56§ 2 k.k.s., a ponadto wymierzenie za czyn z art. 62 § 2 k.k.s. kary nie przewidzianej w ustawie.

Na tych podstawach obrońca oskarżonego B. M. wniósł o:



w punkcie 9 - uniewinnienie oskarżonego od zarzutu z punktu VIII aktu oskarżenia oraz zakwalifikowanie czynu wyłącznie jako opisane w punkcie VII przestępstwo skarbowego z art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 62 § 2 k.k.s. w brzmieniu przed 1.01.2017 r., a w konsekwencji umorzenie postępowania z uwagi na przedawnienie karalności czynu,



w punkcie 10 - uniewinnienie oskarżonego od zarzutu z punktu X aktu oskarżenia, a nadto wyeliminowanie z opisu czynu z punktu IX – faktur VAT wystawionych na rzecz (...) oraz zakwalifikowanie czynu wyłącznie jako przestępstwa skarbowego z art. 56 § 2 k.k.s. w brzmieniu przed 1.01.2017 r., a w konsekwencji umorzenie postępowania z uwagi na przedawnienie karalności czynu,



uchylenie punktów 13, 14 i 15 zaskarżonego wyroku,



ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Co do oskarżonych A. L., N. J. i V. T..

W pierwszej kolejności odnotować trzeba znaczny stopień trudności w rozpoznaniu apelacji obrońców oskarżonych nie tylko z powodu ich obszerności, ale i niezwykle drobiazgowego punktowania kwestionowanych okoliczności w odrębnych jednostkach redakcyjnych części wstępnych, przy ewidentnie nadmiarowym ujmowaniu ich w kolejne zarzuty oparte na różnych podstawach odwoławczych, po wielokroć wywodzonych z tożsamego źródła . Ta sytuacja uzasadnia przytoczenie adekwatnego poglądu jurydycznego, że w sytuacji, gdy apelacja jest sporządzona w niezwykle drobiazgowy sposób, w wielu momentach zacierający istotę stawianych zarzutów, to taka redakcja środka odwoławczego nie może obligować sądu odwoławczego do równie kazuistycznego odpierania wszystkich, najdrobniejszych nawet zarzutów i ustosunkowania się do każdej, nawet całkowicie ubocznej kwestii tam zasygnalizowanej. Tak więc fakt, że sąd odwoławczy w swoim uzasadnieniu, odmawiając słuszności kolejnym zarzutom, czyni to w wielu miejscach w sposób zbiorczy, ogólny, nie odnosząc się

expressis verbis do wskazywanych przez obrońcę wyrwanych z kontekstu faktów, okoliczności, czy zaledwie strzępów informacji, nie czyni jeszcze zasadnym zarzutu niedostatecznej kontroli odwoławczej (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2009 r. II KK 276/08 LEX nr 491347).

Sąd Apelacyjny w obliczu nakreślonej wyżej sytuacji skoncentrował zatem kontrolę instancyjną zaskarżanego wyroku na próbie uporządkowania wielorakich zagadnień i wątków poruszonych przez skarżących, grupując je według podstaw odwoławczych, omawiając najistotniejsze dla skarżących kwestie, zgodnie z tym co ustalił, przyjął i rozstrzygnął Sąd Okręgowy w zakresie uznanym przez Sąd ad quem za prawidłowy. Nie budzą zatem zastrzeżeń wyrokowe ustalenia faktyczne, odtwarzające udział oskarżonych w przestępczym procederze, ocena dowodów mających znaczenie dla końcowego rozstrzygnięcia, w tym wyjaśnień samych oskarżonych i zeznań istotnych świadków oraz dokumentów, a finalnie ocena prawna inkryminowanych zachowań, poza tymi jej elementami jakie wymagały interwencji instancji odwoławczej, co wyjaśnione zostanie poniżej.

W pierwszej kolejności omówienia wymagają wytknięte w apelacjach obrońców oskarżonych A. L. - adwokata S. N. i obrońcy oskarżonych N. J. i V. T. – adwokata X. H., zarzuty dotyczące zaistnienia w zaskarżonym wyroku bezwzględnych przyczyn odwoławczych z art. 439 § 1 pkt.9 k.p.k., wszak potwierdzenie ich zasadności skutkować by musiało uchyleniem wyroku w części dotkniętej uchybieniem tej rangi i to niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść wyroku.

Od razu należy zwrócić uwagę, że sama konstrukcja apelacji obrońcy oskarżonego A. L. adwokata (...) potwierdza chybiony charakter tego zarzutu, wszak gdyby błędy tego rodzaju miały w rzeczywistości zaistnieć to niewątpliwie zostałby postawiony przez apelującego w pierwszej kolejności, nie zaś w ostatniej i to zgłoszonej „z ostrożności procesowej”. Takie ujęcie sugeruje brak przekonania co do trafności zarzutu po stronie samego skarżącego, co jest dla Sądu Apelacyjnego zrozumiałe skoro bazuje na tak wysoce wątpliwej argumentacji. Trudno bowiem bronić tezy, że oskarżeni zostali skazani za czyny inne, aniżeli zarzucone aktem oskarżenia, czy że Sąd I instancji wykroczył orzeczeniem z punktu 2 wyroku poza granice skargi zasadniczej, w sytuacji gdy porównanie treści zarzutu z punktu II części wstępnej oraz opisu przestępstwa skarbowego z punktu 2 części dyspozytywnej jasno wskazuje, że mowa o tym samym zdarzeniu historycznym i czynie w sensie ontologicznym. Uzupełnienie opisu inkryminowanego przestępstwa skarbowego nie zmienia jego charakteru i nie powoduje, że mamy do czynienia z innym czynem, choćby dlatego, że ten ujęty w art. 107 § 3 k.k.s. stanowi postać kwalifikowaną tego ujętego w art. 107 § 1 k.k.s. Co istotne odnośny fragment analizowanej apelacji nie dostarcza żadnych merytorycznych argumentów na poparcie omawianego zarzutu poza przedstawieniem dwóch poglądów orzeczniczych na temat znaczenia zasady skargowości, czy supozycją na temat domniemanej intencji prokuratora wnoszącego o rozważenie zmiany kwalifikacji prawnej zarzutu w opisanym kierunku, a finalnie w sposób niezrozumiały konkluduje, że o naruszeniu zasady skargowości pośrednio miałyby świadczyć decyzje sądu I instancji oddalające wnioski dowodowe obrony. Łącznie zatem zaoferowana na poparcie tej części apelacji argumentacja obrońcy nie jest zdolna przekonać o trafności omawianego zarzutu odwoławczego.

Podobnie jak to było w przypadku apelacji obrońcy oskarżonych V. T. i N. J., który wytykając zaskarżonemu wyrokowi tożsame uchybienie z art. 439 § 1 pkt. 9 k.p.k. w zakresie rozstrzygnięcia z punktu 2, mające polegać na wykroczeniu poza opis zarzutu z aktu oskarżenia i skazanie oskarżonych mimo braku skargi uprawnionego oskarżyciela (art. 17 § 1 pkt. 9 k.p.k.), nie przedstawił żadnego racjonalnego argumentu na poparcie zarzutu, a jedynie polemizuje z trafnością przyjęcia, że oskarżeni wypełnili dodatkowe znamiona kwalifikujące czyn z art. 107 § 3 k.k.s., ale to już jest kwestia wyrokowych ustaleń faktycznych. W omawianej sytuacji nie ma potrzeby dalszych rozważań w tym wątku, bo musiałyby one mieć charakter wyłącznie teoretyczny.

W apelacji obrońcy oskarżonych J. i T. znalazł się także kolejny zarzut dotyczący uchybienia rangi bezwzględnej przyczyny odwoławczej, pomimo jego błędnego ujęcia jako postawianego „w ramach poczynionych ustaleń faktycznych- obrazy przepisów prawa procesowego mającą wpływ na wynik sprawy tj. art. 44 § 2 k.k.s. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. i art. 17 § 6 k.p.k. poprzez nie umorzenie postępowania o czyn z art. 56 § 1 k.k.s. mimo ustania karalności przestępstwa polegającego na uszczupleniu należności w związku z przedawnieniem należności podatkowej”. Nie trzeba szerzej wyjaśniać, że mowa tu o uchybieniu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt. pkt. 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt. 6 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s.

W tej ostatniej kwestii wyjaśnić trzeba, że karalność przestępstw skarbowych przypisanych oskarżonym A. L., N. J. i V. T. nie ulegała przedawnieniu, w tym z punktu 3, wbrew przeciwnym supozycjom obrońcy powołującego się na regulację art. 44 § 2 k.k.s., dotyczącego szczególnego terminu przedawnienia karalności przestępstw skarbowych polegających na uszczupleniu lub narażeniu na uszczupleniu należności publicznoprawnej. Zrównanie terminu przedawnienia karalności tego rodzaju czynów z przedawnieniem należności publicznoprawnej odnosi się bowiem jedynie do przestępstw skarbowych polegających na uszczupleniu lub narażeniu na uszczuplenie takiej należności. Chodzi zatem o te przestępstwa skarbowe, których ustawowy opis określa skutek w postaci czy to uszczuplenia, czy to narażenia na uszczuplenie (art. 54 § 1-2, art. 55 § 1 -2, 56 § 1-2 k.k.s.). Poza zakresem konstrukcji z § 2 pozostają zaś czyny powodujące inny niż uszczuplenie uszczerbek finansowy (np. art. 76 § 1-2, art. 92 § 1-2 k.k.s.) oraz czyny niepowodujące uszczuplenia należności publicznoprawnej (np. art. 62 § 2 k.k.s.). Powołanie zatem w kumulatywnej kwalifikacji prawnej przestępstw skarbowych przypisanych oskarżonym przepisu z art. 62 § 2 k.k.s. wyklucza możliwość zastosowania regulacji art. 44 § 2 k.k.s. do obliczenia terminu jego przedawnienia. Ma to swoje oparcie w mającej moc zasady prawnej uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2018 r., sygn.. akt I KZP 7/18, że w wypadku czynu wyczerpującego znamiona dwóch albo więcej przepisów ustawy karnej, który stanowi przestępstwo podlegające kumulatywnej kwalifikacji prawnej, nie ma podstaw do usuwania z kwalifikacji prawnej przepisu dotyczącego czynu, który, gdyby go oceniać w oderwaniu od pozostałych tworzących jego kumulatywną kwalifikację, uległby przedawnieniu. Przedawnienie odnosi się bowiem do całości czynu, a nie jego części związanej z danym przepisem współtworzącym kwalifikację prawną. Ta słuszna i powszechnie podzielana w orzecznictwie reguła ma pełne zastosowanie do przestępstw skarbowych. Podsumowując, nie ziściła się w sprawie niniejszej przesłanka do wcześniejszego ustania karalności przestępstwa skarbowego zarzucanego oskarżonym ze względu na przedawnienie należności publicznoprawnej (art. 44 § 2 k.k.s.).

Kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku przez pryzmat zarzutów objętych apelacjami obrońców oskarżonych A. L., N. J. i V. T. w zakresie względnych podstaw odwoławczych przewidzianych w art. 438 k.p.k. poprzedzić musi kilka uwag natury ogólnej.

Zacząć trzeba od tego, że analiza zarzutów objętych apelacją obrońców oskarżonego A.L. wymaga najpierw odnotowania ich błędne skonstruowanie, wszak oparte zostały na różnych podstawach odwoławczych, tj. obrazy prawa materialnego, naruszenia przepisów proceduralnych, czy błędnych ustaleń faktycznych, mających w dwóch ostatnich przypadkach mieć wpływ na treść wyroku, podczas gdy zarówno ich opis, jak i powołana argumentacja wyraźnie wskazują na multiplikowanie tych samych zagadnień szeregowanych po wielokroć w osobnych zarzutach. Nie jest to prawidłowe postąpienie wszak przedmiotem zarzutu winno być jedno uchybienie o charakterze pierwotnym, a za nim dopiero należy wykazać jakie to miało negatywne skutki dla zaskarżonego wyroku w postaci czy to poczynienia błędnych ustaleń faktycznych (tak np. przy zarzucie opartym na art. 438 pkt. 2 k.p.k.) czy też w zakresie nieprawidłowej oceny prawnej (tak np. przy zarzucie zgłoszonym na podstawie art. 438 pkt. 3 k.p.k.), a do wykazania czego powołane przepisy wprost

in fine zobowiązują. Nadmienić można, że traktowanie uchybienia jako mającego polegać na obrazie przepisu prawa materialnego nie jest zasadne, jeśli apelujący podważa jednocześnie prawidłowość wyrokowych ustaleń faktycznych. Nie podziela w tym względzie Sąd Apelacyjny odmiennego stanowiska przedstawionego na omawianą kwestię w rozbudowanej apelacji obrońcy oskarżonego A.L. adwokata T. N., przy zgodzeniu się jedynie z supozycją, że ustalenia faktyczne determinowane być muszą zespołem znamion przepisu prawa materialnego, jakiego naruszenie zarzuca się sprawcy, jednak jest to pokłosiem zasady skargowości obowiązującej w polskim procesie karnym, wyznaczającej granice podmiotowe i przedmiotowe rozpoznania danej sprawy.

Nie odchodząc zatem od utartych i prawidłowych ścieżek wytyczających zakres kontroli instancyjnej zaskarżonego wyroku nie można zaakceptować równoległego powoływania tych samych uchybień na zróżnicowanych podstawach odwoławczych, a już na pewno nie obligowało to sądu ad quem do ich kilkakrotnego omawiania z uwagi na owe rozbicie, stąd ograniczono się do próby odczytania istoty danego zarzutu, a następnie jego merytorycznej oceny, co w przypadku każdej z omawianych apelacji nastręczało poważnych trudności, wymagając najpierw wyizolowania podważanych kwestii, a dopiero następnie właściwe ich ulokowanie na prawidłowo rozumianej podstawie odwoławczej.

W tej sytuacji zacząć należy od tego, że Sąd Okręgowy procedował w sprawie oskarżonych w zgodzie z kodeksowymi wymogami, w tym nie naruszył typowanych w zarzutach odwoławczych przepisów proceduralnych, tj. z art. 2 § 2 k.p.k. - statuującego zasadę prawdy materialnej, a więc dyrektywę o ogólnym charakterze, wyznaczającą cele procesu oraz standardy, których rozwinięcie i konkretyzację regulują szczegółowe przepisy kodeksu postępowania karnego, a czego nie wykazano w apelacji obrońcy oskarżonych J. i T.- adwokata X. H., stawiającej zarzut obrazy tego przepisu. Podobnie jak ma to miejsce w odniesieniu do wytknięcia naruszenia art. 4 k.p.k. sankcjonującego zasadę obiektywizmu, której istotą - najogólniej rzecz ujmując - jest konieczność realizowania nakazu bezstronności w traktowaniu stron i niezbędność przestrzegania zakazu kierunkowego nastawienia do sprawy. Sam autor apelacji nie wskazuje żadnych okoliczności, które by dowodziły postąpieniu przez Sąd I instancji wbrew tak rozumianej regule. Niezrozumiałe też jest zarzucanie w apelacjach obrońców naruszenia dyspozycji art. 410 k.p.k., bo nie może być o tym mowy w razie uznania przez sąd a quo określonych dowodów za miarodajne, a drugim odmówienia tego przymiotu i w konsekwencji nie przyjęcie tych ostatnich za osnowę odtwarzanych faktów. O uchybieniu temu przepisowi można mówić wyłącznie wtedy, gdy sąd oparł się na dowodach nieujawnionych na rozprawie, lub gdy przy wyrokowaniu nie wziął pod uwagę wszystkich dowodów, czego Sądowi Okręgowemu wytknąć nie sposób. Z kolei, oceny dowodów kluczowych dla sprawy oskarżonych L., T. i J. dokonano w sposób swobodny, przy dochowaniu dyrektywnych zasad prawidłowego rozumowania, wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, a zatem respektowaniu reguł z art. 7 k.p.k. To apelujący podważając te oceny formułują subiektywne konkluzje podporządkowane wyłącznie celowi poprawienia sytuacji procesowej oskarżonych, co z oczywistych względów nie może zostać osiągnięte poprzez taką interpretację dowodów, która uchybia regułom przewidzianym w cytowanym przepisie. Sąd Apelacyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, uznając za zbędne powtarzanie argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a do tego sprowadzać by się musiała weryfikacja wyegzemplifikowanych w apelacjach obrońców wyselekcjonowanych dowodów, a raczej ich wyizolowanych fragmentów, a które Sąd Okręgowy - w przeciwieństwie do skarżących – poddał kompleksowej ocenie, nie tylko weryfikując je całościowo, ale też zestawiając środki dowodowe ze sobą, a jakość tej oceny nie nasuwa zastrzeżeń. Z kolei, co do obrazy art. 5 § 2 k.p.k. zarzuconej w apelacji obrońcy oskarżonego A.L. ocenić go należy jako chybiony, wszak nie wskazuje na wątpliwości, które Sąd meriti powziął a następnie rozstrzygnął na niekorzyść oskarżonego i to w sposób mający wpływ na treść zaskarżonego wyroku. Te przywołane zaś na poparcie tak brzmiącego zarzutu okoliczności tyczą się innej sfery, a mianowicie oceny zgromadzonych dowodów, a ta podlega rygorom przewidzianym w art. 7 k.p.k.

Nie sposób zgodzić się z twierdzeniami obrońców, aby Sąd I instancji błędnie przyznał walor miarodajności wyjaśnieniom oskarżonych ze śledztwa, w których przyznali się do zarzutów potwierdzając obciążające ich fakty i szczegółowo referowali inkryminowane zaszłości, o jakich mieli jako uczestnicy opisywanych zdarzeń pierwszoplanową wiedzę. Nie przekonuje kontrargumentacja, że wyjaśniali tak, bo przesłuchania odbywać się miały bez udziału obrońców, byli zastraszeni, chcieli uniknąć tymczasowego aresztowania, bądź obawiali się konsekwencji nie przyznania do winy. Takie twierdzenia nie są przede wszystkim lojalne procesowo, skoro A. L., który przyznał się do udziału w przestępczym procederze i szczegółowo relacjonował znane mu na ów temat fakty, nie wyjaśniał jednorazowo, a kilkakrotnie w dniu 17 grudnia 2010 r., a podczas kolejnego przesłuchania w dacie 9 lutego 2011 r. wyjaśniał w obecności obrońcy i potwierdził po raz wtóry obciążające go okoliczności związane z zarzutami urządzania gier hazardowych bez zezwolenia, co więcej szczerze przyznał, że w ramach (...) wraz ze wspólnikami zajmował się obsługą, serwisem i naprawami automatów, nie obciążając kosztami (...), ale i kontrowrsyjną dla obrońców okoliczność, że automaty do gier „fizycznie”, „faktycznie” należały do oskarżonych, a jedynie „oficjalnie” zostały „zarejestrowane na (...) (k. 1088 v.), a nadto zreferował wiernie sposób transferowania dochodów z procederu, które trafiały finalnie do (...) za pośrednictwem (...), czy (...) po potrąceniu udziałów należnych kooperantom. Stanowczo także wskazał dane potwierdzające pełną świadomość fałszywości faktur VAT dokumentujących czynności serwisowe, a które służyły do zupełnie innego celu, a mianowicie „wyciąganiu” pieniędzy, które wcześniej wpłacali do (...) z rozliczeń z automatów. Także przed Sądem w trakcie posiedzeniu w przedmiocie tymczasowego aresztowania, w obecności obrońcy, przyznał się częściowo do zarzutów i podtrzymał poprzednie wyjaśnienia, a co do zarzutów dotyczących przestępstw popełnionych we współdziałaniu z B. M. zmienił poprzednią deklarację, twierdząc jednak niepoważnie, że wcześniej przyznał się do winy omyłkowo. Dopiero po oświadczeniu obrońcy, że oskarżony nie będzie kontynuował wyjaśnień, do których miał nie być przygotowany, odstąpił od ich dalszego składania. Z tych względów nie można mieć wątpliwości, że oskarżony na ówczesnym etapie procesu miał pełną swobodę decydowania o tym jakie relacje procesowe składał i czy w ogóle miał taką wolę, a nadto korzystał z pomocy obrońcy z wyboru, uczestniczącego w przeprowadzanych z jego udziałem czynnościach procesowych. Taka sama sytuacji dotyczyła oskarżonego N. J., który w obecności swojego obrońcy w czasie przesłuchania w dniu 4 lutego 2011 r. potwierdził okoliczności przyjęte w osnowie wyrokowych ustaleń faktycznych , w tym m.in. to, że zysk z automatów trafiał do (...) (k. 920), jak i prawdziwość referowanych przez A. L. okoliczności istotnych dla sprawy, w tym na temat rozliczeń z W. i fikcyjności faktur wystawianych przez (...) służących do rozliczeń zysków z urządzanego hazardu. Podobnie sytuacja przestawiała się w odniesieniu do oskarżonego V. T., który w ob