Groźby wobec mechanika i pożar warsztatu. Sąd utrzymał karę bez zawieszenia

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Łukowie z dnia 11 grudnia 2025 r. sygn. akt II K 204/22

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

Co do kary

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

L. O.

Oskarżony ma dziecko, urodzone w (...) w 5 miesiącu ciąży, które w związku z licznymi chorobami współistniejącymi było hospitalizowane do 8 lipca 2025 r.

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Dokumenty medyczne

Wiarygodne z racji pochodzenia, niekwestionowane

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Obrońca oskarżonego zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. Rażącą niewspółmierność kary polegającą na wymierzeniu oskarżonemu bezwzględnej kary 8 miesięcy pozbawienia wolności, mimo że oskarżony przyznał się w toku postępowania przygotowawczego do popełnienia zarzucanych mu czynów, wyraził skruchę, zmienił tryb życia, pracuje, utrzymuje małoletnie dziecko, ożenił się, inni współsprawcy faktycznie uniknęli odpowiedzialności karnej, dobrowolnie deklarował chęć naprawienia szkody zgodnie z treścią opinii biegłego, jak również nieuprawnionego przyjęcia przez Sąd, że oskarżony był wielokrotnie karany w sytuacji, w której jak wynika z informacji z Krajowego Rejestru Karnego (k. 808) trzy skazania w niej zawarte, uległy już zatarciu, natomiast oskarżonego można uznać wyłącznie za karanego w związku z wyrokiem Sądu Rejonowego w Białej Podlaskiej z dnia 30 lipca 2021 roku na karę ograniczenia wolności, którą to karę wykonano 29 marca 2024 roku, co prowadzi do wniosku, iż orzeczona kara ma charakter nadmiernie represyjny i nie spełnia zasady proporcjonalności, a w przypadku oskarżonego wystarczająca do realizacji celów kary będzie kara pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby wynoszący lat 3.

II. Rażącą niewspółmierność kary poprzez zasądzenie na rzecz pokrzywdzonego nawiązki na podstawie art. 46 § 2 k.k. w kwocie 10 000 zł w sytuacji, w której zasądzono na jego rzecz w całości obowiązek naprawienia szkody pieniężnej, natomiast pokrzywdzony w żaden sposób nie wykazał, iż poniósł jakikolwiek uszczerbek na zdrowiu psychicznym, nie przedstawił żadnej wiarygodnej dokumentacji ani opinii medycznej, z której wynikałoby, że leczy się psychologicznie lub psychiatrycznie w związku z odczuwaniem obaw, traumy, negatywnych przeżyć, które miałyby być następstwem gróźb wobec czego zasądzona kwota 10 000 złotych jest rażąco wygórowana.

Niezasadny

Zarzuty apelacji obrońcy okazały się nietrafne. Skarżący nie kwestionował rodzaju orzeczonej wobec oskarżonego kary ani jej wymiaru, ale, nie kwestionując ustaleń faktycznych co do podstawowych przesłanek zaistnienia bądź nie podstaw do zastosowania instytucji warunkowego zawieszenia orzeczonej kary wywodził w pierwszej kolejności, że kara pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania jest rażąco surowa i nieproporcjonalna, choć też, że kara taka nie jest adekwatna do celów kary.

Zgodnie z art. 69 kk Sąd może warunkowo zawiesić wykonanie kary pozbawienia wolności orzeczonej w wymiarze nieprzekraczającym roku, jeżeli sprawca w czasie popełnienia przestępstwa nie był skazany na karę pozbawienia wolności i jest to wystarczające dla osiągnięcia wobec niego celów kary, a w szczególności zapobieżenia powrotowi do przestępstwa, a zawieszając wykonanie kary, sąd bierze pod uwagę przede wszystkim postawę sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste, dotychczasowy sposób życia oraz zachowanie się po popełnieniu przestępstwa. W tym zakresie skarżący twierdził, że Sąd w nieuprawniony sposób przyjął, iż oskarżony był kilkukrotnie karany, choć część skazań uległa zatarciu, niezatarte pozostało tylko jedno skazanie. Tymczasem zdaje się nie zauważać skarżący, że zgodnie z art. 108 kk jeżeli sprawcę skazano za dwa lub więcej nie pozostających w zbiegu przestępstw, jak również jeżeli skazany po rozpoczęciu, lecz przed upływem, okresu wymaganego do zatarcia skazania ponownie popełnił przestępstwo, dopuszczalne jest tylko jednoczesne zatarcie wszystkich skazań. Mając na uwadze daty wydania zawartych w danych z KRK wyroków skazujących i daty wykonania orzeczonych w nich kar, jak również okresy zatarcia skazań poszczególnych kar należy jednak dojść do wniosku, że informacje przechowywane w Krajowym Rejestrze Karnym nie są błędne i nie doszło do zatarcia poza wyrokiem Sądu Rejonowego w Białej Podlaskiej w sprawie II K 656/20 pojedynczych skazań, skory kary w nich orzeczone były wykonywane nawet po wydaniu kolejnych wyroków. Wprawdzie w dacie czynów (8 i 9 stycznia 2022 r.) oskarżony nie był jeszcze skazany na karę pozbawienia wolności, jednakże postępowanie w sprawie II K 564/20 m.in. o czyn podobny, bo z art. 190 § 1 kk i to w zw. z art. 57a § 1 kk, było już w toku, co nie zadziałało bynajmniej na oskarżonego powstrzymująco. Kwestionowana apelacją kara pozbawienia wolności została oskarżonemu wymierzona za cztery występki z art. 288 § 1 kk, popełnione wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami – które wprawdzie wobec umorzenia postępowania nie poniosły odpowiedzialności, ale które działały „w jego sprawie” – i na które usiłował on w swych wyjaśnieniach zrzucić większość odium winy. Realizacja uprawnień procesowych w postaci przyznania się do winy nie powinna mieć szczególnie istotnego znaczenia jako okoliczność łagodząca w sytuacji, gdy w aktach sprawy znajdowały się inne dowody, w pełni pozwalające na dokonanie ustaleń faktycznych i przypisania oskarżonemu winy. Wyrażenie skruchy w takich okolicznościach może być w takich okolicznościach uznana za wyraz zdrowego rozsądku, powodowanego perspektywą surowej kary w przypadku jej nieokazania, a niekoniecznie szczerym żalem za to, że wyrządziło się komuś tak krzywdę. Prawdą jest, że oskarżony deklarował chęć naprawienia szkody, ale to również nie przemawia znacząco za potrzebą łagodzenia kary, skoro tylko na deklaracjach się to skończyło, choć inni współsprawcy w części szkody naprawili. Ponownie fakt, że przez trzy lata trwania procesu sądowego oskarżony ustabilizował sytuację rodzinną i zarobkową w ocenie Sądu Okręgowego nie premiuje go na tyle istotnie, by wyrokując po raz piąty, w związku z popełnieniem pięciu przestępstw, gdy oskarżony zignorował wcześniejsze kary łagodniejszego rodzaju i nie przejął się innym trwającym procesem karnym na tyle, by nie dokonać na mechaniku samochodowym zemsty za jego zdaniem niewłaściwie wykonaną naprawę poprzez spalenie jego warsztatu i pojazdów, ponownie dawać mu szansę i po raz kolejny wyrażać nie sprawdzające się przekonanie, że łagodny wyrok bez surowej kary wystarczy dla osiągnięcia podstawowego jej celu, mianowicie zapobieżeniu popełnienia przez skprawcę w przyszłości kolejnego czynu zabronionego. Sądy kilkukrotnie taką wiarę w oskarżonego wyrażały, oskarżony już kilkukrotnie dawał dowód tego, że była to wiara pozbawiona podstaw. Wyrażenie skruchy i utrzymywanie dziecka tym razem nie przekonują Sądu, iż impulsywny, bezrefleksyjny styl działania oskarżonego nie ujawni się po raz kolejny i że tylko potencjalna, możliwa kara pozbawienia wolności (skoro w zawieszeniu) wystarczy tak dla prewencji indywidualnej, jak i dla społecznego odbioru prawnokarnej reakcji państwa jako adekwatnej do wagi czynów, stopnia ich społecznej szkodliwości i postawy sprawcy w szerszej perspektywie. Dlatego też w ocenie Sądu Okręgowego wymiar kary pozbawienia wolności niewiele wykraczający poza ustawowe minimum (3 miesiące), a daleki od maksimum (5 lat), przy braku przesłanek do warunkowego zawieszenia jej wykonania, nie mógł być uznany za surowy, a tym bardziej rażąco.

Za całkowicie bezzasadny należało uznać również zarzut dotyczący orzeczenia na rzecz pokrzywdzonego za czyn z pkt VI, czyli z art. 190 § 1 kk, nawiązki – wobec orzeczenia obowiązku naprawienia szkody i niewykazania jakiegokolwiek uszczerbku na zdrowiu psychicznym, jak też jej nadmiernej, rażąco wygórowanej wysokości. W pierwszej kolejności należy zauważyć, że kontestowanie nawiązki za groźby karalne poprzez wskazanie, że zasądzono naprawienie szkody wyrządzonej poprzez spalenie mienia, jest niezrozumiałe. Czym innym jest szkoda na mieniu (przy przestępstwach przeciwko mieniu), a czym innym szkoda na osobie (przy przestępstwie przeciwko wolności). Twierdzenie, że nawiązka za taki czyn się w ogóle nie należy, jest twierdzeniem równoznacznym z tym, że przy groźbach karalnych nie ma osoby pokrzywdzonej, nie ma krzywdy, a czyn taki jest obojętny społecznie. Żądanie udokumentowania dokumentacją lekarską negatywnych przeżyć i obaw po tym, jak niezadowolony klient najpierw agresywnie wyrażał swe nieuzasadnione żądania, potem odgrażał się, że w razie ich niespełnienia go spali, po czym w środku nocy rzeczywiście wszystko zaczęło płonąć, wydaje się co najmniej nieuzasadnione. Oczywistym jest, że takie przeżycia mogą wywoływać efekt mrożący, blokadę psychiczną przed kontynuowaniem działalności – z obawy, że każdy kolejny klient może okazać się równie agresywny i autentycznie, bezpośrednio niebezpieczny. Nawet bez realizacji zapowiedzi, samo tylko wypowiedzenie gróźb mogło wywołać u przeciętnie wrażliwego człowieka pewne zachwianie równowagi psychicznej, problemy z koncentracją, trudności ze snem. Realizacja gróźb takie negatywne przeżycia z całą pewnością potęgowała i utrwalała. Sąd nie orzekł o zadośćuczynieniu, które wymagałoby być może poszerzenia postępowania dowodowego o opinie psychologiczne i wydłużenia i tak długotrwałego procesu, zamiast niego zasądzając na rzecz pokrzywdzonego nawiązkę w stosownej kwocie, uwzględniającej opisywane przez pokrzywdzonego odczucia. W ocenie Sądu zasądzona kwota 10 tys. zł jest kwotą odpowiednią, adekwatną do tego, by owe ujemne, silnie negatywne przeżycia pokrzywdzonego w jakimś stopniu zniwelować, wynagrodzić, zatrzeć.

Z apelacji obrońcy:

O zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie warunkowego zawieszenia wykonania orzeczonej kary pozbawienia wolności w wymiarze 8 miesięcy na okres próby wynoszący 3 lata oraz uchylenie rozstrzygnięcia odnośnie zasądzonej na rzecz pokrzywdzonego J. J. nawiązki w kwocie 10 000 złotych.

Niezasadny

Niezasadność zarzutów skutkowała nietrafnością wniosku o jakąkolwiek zmianę wyroku.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot utrzymania w mocy

Całość wyroku, tak w części zaskarżonej, jak i w pozostałej, podlegającej ocenie z urzędu, niezależnie od granic zaskarżenia

Bezzasadność apelacji i brak okoliczności, podlegających uwzględnieniu z urzędu.

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot i zakres zmiany

Koszty procesu

Punkt II wyroku

Zgodnie z treścią art. 636 § 1 kpk w razie nieuwzględnienia apelacji, wniesionej wyłącznie przez oskarżonego (jego obrońcę), koszty procesu za postępowanie odwoławcze ponosi skarżący. Na koszty postępowania odwoławczego składają się zaś opłata – przy apelacji przeciwko winie lub karze „zasadniczej” - w wysokości należnej za I instancję, a więc 180 zł od kary pozbawienia wolności (art. 8 ustawy o kosztach sądowych w sprawach karnych) oraz ryczałt za doręczenia korespondencji – w kwocie 20 zł.

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Rozstrzygnięcie o karze i środku kompensacyjnym

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

Co do kary

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana