Obecność na miejscu pobicia nie wystarczy do skazania, sąd utrzymał uniewinnienie

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 10 grudnia 2025 r. w sprawie II K 843/24

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel posiłkowy

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

1. 1. Zarzut obrazy przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 4 w zw. z art. 7 k.p.k. oraz art. 410 k.p.k. w zw. z art. 424 § 1 k.p.k. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów z zeznań świadka V. D. i mimo ustalenia, że świadek ten zeznając, że na ul. D. widział grupę osób stojących na chodniku w niedalekiej odległości od leżącego oskarżyciela posiłkowego i w grupie byli bracia O., w tym F. O. z żoną, ale jednocześnie wskazał, że nie widział by ktokolwiek kogokolwiek bił, co w zestawieniu z faktem, że E. O. (jeden z „braci O.”) został skazany (prawomocnie) wyrokiem Sądu Rejonowego w Garwolinie (II Wydział Karny) z dnia 31.03.2025 r. (sygn. akt II K 1071/22) (utrzymany w zakresie kary i zmieniony na niekorzyść skazanego E. O. w zakresie nawiązki, wyrokiem Sądu Okręgowego w Siedlcach, II Wydział Kamy z dnia 27.11.2025r., sygn. akt II Ka 532/25) za czyn z art. 158 § 1 k.k., tj. za pobicie Ł. U., zaś z istoty przestępstwa pobicia wynika, że wyraża się ono we wspólnym zamachu, przynajmniej dwóch osób na innego człowieka i zasadniczo ma charakter odpowiedzialności quasi-zbiorowej — winno prowadzić do wniosku, że obecność na miejscu (i w chwili) zdarzenia oskarżonych potwierdza ich sprawstwo pobicia pokrzywdzonego;

2. zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia, polegającego na błędnym przyjęciu, że oskarżeni F. O. oraz S. M. nie dopuścili się czynu określonego treścią w/w art. 158 § 1 k.k., tj. w dniu 15.08.2022 r. w miejscowości T., woj. (...), działając wspólnie i w porozumieniu z innym ustalonym sprawcą (E. O.), nie wzięli udziału w pobiciu Ł. U. - w sytuacji, gdy zeznania świadka V. D. potwierdzające, że F. O. był na miejscu zdarzenia, podobnie jak oskarżony S. M. (którego na miejscu zdarzenia rozpoznał inny świadek - F. J.) korelują ze stanowiskiem doktryny (tj. że art. 158 k.k. ma charakter odpowiedzialności zbiorowej oraz, że dla przypisania sprawcy udziału w pobiciu nie jest konieczne udowodnienie, że zadał on pokrzywdzonemu lub pokrzywdzonym cios w postaci uderzenia, kopnięcia itp.), a ich (zeznań) ocena winna prowadzić do wniosku, że Ł. U. padł ofiarą oskarżonych, tym bardziej, że sam Sąd I instancji ustalił (okoliczność bezsporna) iż Ł. U. wskazywał, że zaatakowała go grupa kilkunastu osób (a nie jedna osoba — patrz tylko i wyłącznie skazany E. O.).

Niezasadny

Sąd Okręgowy rozważając zarzuty podniesione przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego Ł. U. nie uznał ich zasadności, a tym samym nie uwzględnił wniesionego środka odwoławczego. Zdaniem Sądu II instancji, Sąd Rejonowy prawidłowo przeprowadził postępowanie i ocenił zgromadzony materiał dowodowy, w tym zeznania świadka V. D. i wywiódł z niego właściwe wnioski, które przyczyniły się do ustalenia rzeczywistego, odpowiadającego prawdzie, stanu faktycznego w sprawie, prowadzącego do słusznego uniewinnienia oskarżonych S. M. i F. O. od zarzucanego im czynu.

Skarżący w części motywacyjnej środka odwoławczego stwierdził, że prawidłowa ocena zeznań świadka V. D. w powiązaniu z faktem skazania E. O. (brata oskarżonego w przedmiotowej sprawie F. O.) za pobicie Ł. U. (oskarżyciela posiłkowego w niniejszej sprawie) w dniu 15 sierpnia 2022 r. w miejscowości T. (a więc tożsamo jak w postawionym oskarżonym zarzucie), a także istotą znamion przestępstwa z art. 158 § 1 k.k., winna doprowadzić do wniosku o tym, że S. M. i F. O. brali udział w pobiciu Ł. U., a co za tym idzie są winni zarzucanego im czynu. Należy zauważyć, że Sąd Rejonowy uznał zeznania świadka V. D. za w pełni wiarygodne, a więc również w tym zakresie w którym wskazywał, że po dotarciu na ul. (...) zauważył na chodniku, nieopodal Ł. U., grupę stojących osób, a w grupie tej znajdowali się bracia O., w tym F. O. z żoną. Zatem należało uznać, że intencją skarżącego nie było w rzeczywistości kwestionowanie oceny wiarygodności tegoż świadka, a jedynie poczynionych w sprawie ustaleń faktycznych na podstawie jego zeznań, a nawet rozważania w ramach przepisów prawa materialnego i znamion czynu z art. 158 § 1 k.k.

Żaden materiał dowodowy, w tym ze źródeł osobowych w postaci przesłuchanych w sprawie świadków, nie wskazywał z należytą dozą wiarygodności na podejmowanie przez oskarżonych jakichkolwiek czynności w związku z pobiciem Ł. U.. Nie można o nich wnioskować bynajmniej z ogólnego twierdzenia oskarżyciela posiłkowego, że zaatakowała go grupa kilkunastu czy nawet kilkudziesięciu osób, zaliczając do niej niejako automatycznie także oskarżonych. Sąd Rejonowy trafnie i wyczerpująco przedstawił swoje stanowisko co do oceny materiału dowodowego w kontekście wiarygodności rozpoznania obydwu oskarżonych w grupie uczestniczącej w pobiciu oskarżyciela posiłkowego, toteż niecelowym jest powielanie tożsamych rozważań, które zostały w całości zaaprobowane przez Sąd Okręgowy. Analizując zaś powyższe w kontekście przypisania oskarżonym sprawstwa zarzucanego im czynu pamiętać należy o treści art. 5 § 2 k.p.k., która wskazuje na to, że ustalenia niekorzystne dla oskarżonego wymagają udowodnienia, jako że on sam korzysta z domniemania niewinności (art. 5 § 1 k.p.k.), a niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na jego korzyść (art. 5 § 2 k.p.k.). Z tych względów wydanie wyroku uniewinniającego jest konieczne nie tylko wówczas, gdy wykazano niewinność oskarżonego, lecz również wtedy, gdy nie udowodniono mu, że jest winny popełnienia zarzuconego mu przestępstwa. W tym ostatnim wypadku wystarczy zatem, że twierdzenia oskarżonego, negującego tezy aktu oskarżenia, zostaną uprawdopodobnione. Co więcej, wyrok uniewinniający musi zapaść jednak również i w takiej sytuacji, gdy wykazywana przez oskarżonego teza jest wprawdzie nieuprawdopodobniona, ale też nie zdołano udowodnić mu sprawstwa i winy (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2008 r. V KK 267/08).

Odnosząc się do meritum twierdzeń skarżącego nie można zgodzić się z tym, że niejako sama obecność oskarżonych na miejscu zdarzenia (bezspornie ustalona), czyniłaby ich winnymi zarzucanego im przestępstwa. Jak wskazuje chociażby przywoływane przez skarżącego orzecznictwo, nieodłączonym elementem pozostaje „działanie” czy „współdziałanie” sprawców, choć nie musi być związane z samym „osobistym” zadawaniem uderzeń czy kopnięć. Dosadnie w tej kwestii wypowiedział się Sąd Najwyższy podnosząc, że realizacja znamion czynu zabronionego z art. 158 § 1 k.k. wymaga ustalenia zachowań, które spełniają opisaną w tym przepisie czynność wykonawczą "wzięcia udziału w pobiciu" innej osoby. Dla realizacji tego znamienia nie jest wystarczająca sama obecność na miejscu zdarzenia, podczas którego inna osoba stosuje przemoc fizyczną grożącą co najmniej spowodowaniem średniego uszczerbku na zdrowiu. Ów udział musi polegać na umyślnym, aktywnym zaangażowaniu w pobicie. Działania mające charakter takiego udziału, jeżeli nie polegają na stosowaniu przemocy fizycznej, muszą być funkcjonalnie powiązane z zastosowaniem tej przemocy, w sposób istotny ją warunkując (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2017 r. III KK 428/16).

Jak wykazano w poprzednich akapitach, takie aktywne zaangażowanie oskarżonych chociażby poprzez dopingowanie czy zagrzewanie do walki, nie zostało należycie udowodnione, toteż przypisanie im winy za zarzucany czyn jedynie w oparciu o bezspornie ustaloną ich obecność na miejscu zdarzenia oraz na podstawie niekonsekwentnych i niejasnych zeznań oskarżyciela posiłkowego, które zostały przez Sąd meriti w tej kluczowej części słusznie nieuwzględnione, byłoby w oczywistym stopniu bezzasadne. W związku z powyższym, zarzuty apelacyjne pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego należało uznać za chybione, a zaskarżony wyrok uniewinniający utrzymać w mocy.

Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie co do istoty sprawy tj. skazanie każdego z oskarżonych na karę pozbawienia wolności, bez warunkowego zawieszenia wykonania kary, a także orzeczenie na rzecz pokrzywdzonego nawiązki w wysokości nie mniejszej niż po 10.000,00 zł od każdego z oskarżonych, nadto orzeczenia wobec oskarżonych środków karnych (np. zakaz wstępu na imprezę masową przez okres przynajmniej 1 roku).

Niezasadny

Z uwagi na niezasadność podniesionych zarzutów, wniosek apelacyjny nie podlegał uwzględnieniu – niezależnie od jego procesowej nietrafności z uwagi na zakaz, zawarty w art. 454 kpk.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot utrzymania w mocy

Wyrok w całości.

Apelacja pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego jako niezasadna, nie podlegała uwzględnieniu. Jednocześnie Sąd nie dopatrzył się uchybień podlegających rozpatrzeniu z urzędu.

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot i zakres zmiany

Koszty procesu

II. Z uwagi na nieuwzględnienie apelacji, Sąd Okręgowy na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. zasądził od oskarżyciela posiłkowego na rzecz Skarbu Państwa 120 złotych kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze - 100 zł opłaty zgodnie ze stawkami wskazanymi w art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych oraz 20 zł wydatków na doręczenia zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym.

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok w całości

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Zmiana