Podrobione podpisy na wnioskach z kasy zapomogowej. Sąd uznał wypadek mniejszej wagi

1.CZĘŚĆ WSTĘPNA

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Rejonowego w Krośnie z dnia 18 marca 2025 r. sygn akt II K 862/24

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

zmiana

1.Ustalenie faktów w związku z dowodami

przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

1.STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Oskarżyciel publiczny zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu, a to art. 286 § 1 k.k. poprzez jego nieprzypisanie oskarżonemu, pomimo realizacji znamion tego typu czynu zabronionego oraz jego niewłaściwą wykładnię poprzez przypisanie w wyniku omyłki czynu kwalifikowanego z art. 286 § 2 k.k., podczas gdy intencją Sądu było przypisanie czynu z art. 286 § 3 k.k. - tj. wypadku mniejszej wagi - w sytuacji gdy okoliczności popełnienia czynu zabronionego, w szczególności sposób działania sprawcy, jak też wysokość wyrządzonej szkody prowadzą do przyjęcia, że zachowanie oskarżonego nie stanowi wypadku mniejszej wagi, co w efekcie skutkowało niesłusznym warunkowym umorzeniem postępowania.

Niezasadny

Zarzut oskarżyciela publicznego w zakresie, w jakim podnosi obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 286 § 1 k.k. poprzez jego niezastosowanie, jest oczywiście bezzasadny.

Sąd Orzekający przypisując oskarżonemu oszustwo w ramach wypadku mniejszej wagi, błędnie powołał art. 286 § 2 k.k., podczas gdy przestępstwo oszustwa popełnionego w wypadku mniejszej wagi stypizowane jest w art. 286 § 3 k.k.

Pomimo wskazanego uchybienia, podlegającego korekcie w postępowaniu apelacyjnym, Sąd Orzekający w pełni zasadnie uznał, iż oskarżony R. P. dopuścił się przestępstwa oszustwa w ramach wypadku mniejszej wagi, tj. w formie uprzywilejowanej z art. 286 § 3 k.k.

O uznaniu konkretnego czynu zabronionego za wypadek mniejszej wagi decyduje całościowa ocena jego społecznej szkodliwości, jako zmniejszonej do stopnia uzasadniającego wymierzenie kary według skali zagrożenia ustawowego przewidzianego w przepisie wyodrębniającym wypadek mniejszej wagi, w kategorii przestępstw określonego typu. Na ocenie tej ważą przesłanki dotyczące zarówno przedmiotowej, jak i podmiotowej strony czynu (tak SN w postanowieniu z dnia 7 czerwca 2017 r. sygn. akt III KK 118/17, publik. w Lex nr 2350659).

W realiach niniejszej sprawy poza sporem pozostaje popełnienie przez oskarżonego R. P. przestępstwa oszustwa i podrobienia oraz użycia jako autentycznych wniosków o wypłatę z Kasy Zapomogowo-Pożyczkowej Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w K., w wyniku czego powstała szkoda w wysokości 47.625,00 zł.

Oskarżony działał w okresie od 1 sierpnia 2021 r. do 31 marca 2024 r., w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, z zamiarem bezpośrednim, dokonując bezpodstawnych przeksięgowań na kartotekach wielu osób, składając niezasadne wnioski o zwrot wkładu członkowskiego, czy też spłacając uprzednio zaciągnięte zobowiązania poprzez dokonywanie zaniżonych potrąceń.

Pomimo tego, oskarżony R. P. w dniu 9 kwietnia 2024 r. naprawił wyrządzoną szkodę dokonując przelewu kwoty 47.625,00 zł na rachunek pokrzywdzonej Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w K., podczas gdy zawiadomienie o popełnieniu przez niego ww. przestępstwa złożone zostało w dniu 17 kwietnia 2024 r. Szkoda naprawiona zatem została przed złożeniem zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa, a tym samym przed wszczęciem w sprawie postępowania karnego.

Oskarżony przyznał się do zarzutu, wyjaśniając iż jego zachowanie spowodowane było problemami osobistymi oraz finansowymi. W związku z orzeczonym rozwodem popadł w spiralę zadłużenia, co z kolei pociągnęło za sobą chorobę kardiologiczną. Nie jest on więc sprawcą zdemoralizowanym. Nie utrudniał on prowadzonego postępowania, w którym występował jako oskarżony, jego postawa postępowania te ułatwiała.

Pomimo popełnionego przestępstwa skutkującego rozwiązaniem umowy o pracę oskarżony legitymuje się pozytywną opinią byłego pracodawcy wystawioną w dniu 29 lipca 2024 r. (k. 186). Także członkowie Kasy Zapomogowo-Pożyczkowej, których podpisy oskarżony fałszował, nie kierowali wobec oskarżonego pretensji, ani żalu.

Nie bez znaczenia, dla oceny całokształtu okoliczności, jest zły stan zdrowia oskarżonego, który pogłębił się w związku z problemami finansowymi. Oskarżony R. P. cierpi na kardiomoipatię rozstrzeniowią pozapalną, przewlekłą niewydolność serca, napadowe migotanie przedsionków, hiperlipidemię oraz przewlekłą niewydolność nerek.

Wreszcie, dotychczas oskarżony był niekaralny.

Wobec powyższych okoliczności w pełni zasadnie Sąd Orzekający uznał, iż zachowanie oskarżonego realizujące znamiona przestępstwa oszustwa stanowiło wypadek mniejszej wagi z art. 286 § 3 k.k.

Oskarżyciel publiczny kwestionując powyższe stanowisko, powołuje się na wartość wyrządzonej przez oskarżonego szkody w wysokości 47.625,00 zł.

Stwierdzić jednak należy, iż wypadek mniejszej wagi nie jest określony tylko wartością mienia, do rozporządzenia którego sprawca przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. swoim działaniem wypełniającym dyspozycję tego przepisu zmierzał, ale również zespołem okoliczności podmiotowych i przedmiotowych (tak SN w postanowieniu z dnia 26 lipca

2006 r. sygn. akt III KK 2/06, publik. w Lex nr 610545).

Oskarżyciel publiczny zarzucił obrazę prawa materialnego w zakresie innym, niż kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu, a to przepisu art. 44 § 1 k.k. poprzez nieorzeczenie przepadku dowodów rzeczowych.

Niezasadny

Również ten zarzut uznać należy za niezasadny.

Stosownie do art. 44 § 1 k.k., sąd orzeka przepadek przedmiotów pochodzących bezpośrednio z przestępstwa.

Umknęło jednak oskarżycielowi publicznemu, iż orzeczenie przepadku w oparciu o ww. przepis możliwe jest jedynie w razie skazania (por. Mozgawa Marek (red.), Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, Opublikowano: LEX/el. 2025, teza 7 do art. 44 k.k.).

Tymczasem, wyrokiem z dnia 18 marca 2025 r. sygn. akt II K 862/24 Sąd Rejonowy w Krośnie warunkowo umorzył postępowanie karne przeciwko oskarżonemu R. P. na okres 3 lat próby. Warunkowe umorzenie postępowania nie oznacza braku możliwości orzeczenia przepadku. Taką bowiem możliwość przewiduje przepis art. 45a § 1 k.k., z którego Sąd Odwoławczy skorzystał.

Oskarżyciel publiczny wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przypisanie oskarżonemu czynu w postaci opisanej w akcie oskarżenia oraz wymierzenia mu kary 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres próby 3 lat i zobowiązanie oskarżonego do przestrzegania porządku prawnego w okresie próby, jak też orzeczenie przepadku dowodów rzeczowych.

Częściowo zasadny

Wniosek oskarżyciela publicznego o zmianę wyroku poprzez skazanie oskarżonego i wymierzenie mu kary 10 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, nie jest usprawiedliwiony.

Jak już wyżej wspomniano, Sąd Orzekający prawidłowo ocenił zebrane w sprawie dowody i sięgnął po warunkowe umorzenie postępowania uznając, iż taka reakcja prawno-karna na zachowanie oskarżonego jest adekwatna i w pełni wystarczająca. Sąd Odwoławczy ocenę tą podziela.

Zasadny natomiast jawi się wniosek oskarżyciela publicznego o orzeczenie przepadku dowodów rzeczowych, aczkolwiek w oparciu o inną podstawę prawną niż art. 44 § 1 k.k.

1.OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

Sąd Odwoławczy orzekał w niniejszej sprawie w trybie art. 440 k.p.k.

1.ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

Przedmiot utrzymania w mocy

Sąd Odwoławczy utrzymał zaskarżony wyrok w mocy, za wyjątkiem błędnie wskazanej kwalifikacji prawnej zachowania oskarżonego spełniającego znamiona oszustwa w typie uprzywilejowanym (art. 286 § 3 k.k.) oraz orzeczenia w przedmiocie zwrotu dowodów rzeczowych.

Zaskarżony wyrok, z wyjątkiem wskazanej w nim kwalifikacji karnej z art. 286 § 2 k.k. oraz orzeczenia o zwrocie dowodów rzeczowych, należało uznać za słuszny i trafny. Ocena dowodów została dokonana przez Sąd pierwszej instancji zgodnie z zasadami wiedzy logiki i doświadczenia życiowego. Sąd uwzględnił całokształt okoliczności zarówno na korzyść jak i na niekorzyść oskarżonego, a uzasadnienie logicznie przekonuje do zajętego stanowiska oraz do poszczególnych rozstrzygnięć. Korekty wymagały wyłącznie błędnie wskazana przez Sąd kwalifikacja karna z art. 286 § 2 k.k., zamiast art. 286 § 3 k.k. oraz zwrot dowodów rzeczowych Kasie Zapomogowo-Pożyczkowej przy biurze Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w K..

Przedmiot i zakres zmiany

Sąd Odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

a) przyjął, iż czyn przypisany oskarżonemu R. P. w pkt I wyroku stanowi przestępstwo z art. 286 § 3 k.k. i art. 270 § 1 k.k. i art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k.;

b) uchylił orzeczenie z pkt III wyroku o zwrocie dowodów rzeczowych;

c) na podstawie art. 45a § 1 k.k. orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodów rzeczowych szczegółowo opisanych w wykazie dowodów rzeczowych nr I/673/24/P na karcie 196 akt sprawy.

W związku z przyjęciem przez Sąd Orzekający, iż oskarżony R. P. dopuścił się przestępstwa oszustwa, które popełnił w typie uprzywilejowanym i błędnym przyjęciem w kwalifikacji prawnej przepisu art. 286 § 2 k.k., zamiast przepisu z art. 286 § 3 k.k., Sąd Odwoławczy skorygował powyższe uchybienie poprzez przyjęcie w kwalifikacji prawnej czynu przepisu art. 286 § 3 k.k. w miejsce art. 286 § 2 k.k.

Jak już wyżej wspomniano, w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki pozwalające na ustalenie, iż oskarżony R. P. dopuścił się przestępstwa oszustwa w typie uprzywilejowanym z art. 286 § 3 k.k., zagrożonym karą grzywny, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2, co było już przedmiotem rozważań w pkt 3.1. niniejszego uzasadnienia.

Przyjęcie takiej kwalifikacji prawnej pozwoliło na zastosowanie wobec oskarżonego instytucji warunkowego umorzenia postępowania, co prawidłowo uczynił Sąd Orzekający.

Przedmiotem zmiany musiało być także orzeczenie o zwrocie dowodów rzeczowych. Sąd Orzekający orzekł o zwrocie Kasie Zapomogowo-Pożyczkowej przy biurze Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w K. dowodów w postaci trzech wniosków o wypłatę środków z KZP przy biurze (...) w K.. Tymczasem wnioski te, w których oskarżony podrobił podpisy innych osób, a następnie użył je jako autentyczne, stanowią przedmioty służące popełnieniu przestępstw i podlegają one przepadkowi na rzecz Skarbu państwa, a nie zwrotowi osobie uprawnionej.

Wobec warunkowego umorzenia postępowania Sąd na podstawie art. 45a § 1 k.k. orzekł przepadek na rzecz Skarbu Państwa dowodów rzeczowych szczegółowo opisanych w wykazie dowodów rzeczowych nr I/673/24/P na karcie 196 akt sprawy. Wskazane dowody rzeczowe stanowią wnioski o wypłatę środków z KZP przy biurze (...) w K., w których oskarżony podrobił podpisy innych osób i użył je jako autentyczne. Przedmioty te służyły zatem do popełnienia przestępstwa i podlegają one przepadkowi na rzecz Skarbu Państwa.

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

1.Koszty Procesu

III. Na podstawie § 11 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t. jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 z późn. zm.) Sąd Odwoławczy zasądził od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy oskarżonego wynagrodzenie tytułem nieopłaconych kosztów obrony w postępowaniu odwoławczym.

IV. Sąd Odwoławczy kosztami postępowania związanymi z apelacja oskarżyciela publicznego obciążył Skarb Państwa w oparciu o art. 636 § 1 k.p.k.

1.PODPIS