Przewóz psów do adopcji to posiadanie wbrew zakazowi, sąd utrzymał wyrok

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 3 marca 2026 roku, sygn. II K 848/24

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Wnioski

Uchylenie

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

---

------------------

----------------------------------------------------

------------

------------

Fakty uznane za nieudowodnione

---

------------------

----------------------------------------------------

------------

------------

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

-----------

---------------------

---------------------------------------------------

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

--------------

-----------------------------

------------------------------------------------------.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

1) Zarzuty obrazy przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na treść orzeczenia, takie jak:

a) obraza art. 7 k.p.k. poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, w szczególności wyjaśnień oskarżonego X. I. (1) oraz świadków S. H. i H. X. w zakresie, w jakim zostały uznane za wiarygodne, polegającą na bezpodstawnym uznaniu, iż wyjaśnienia oskarżonego i zeznania ww. świadków dają podstawę do uznania, iż oskarżony „posiadał” psy w rozumieniu treści orzeczonego wyrokiem w sprawie II K 747/23 środka karnego, podczas gdy z wyjaśnień X. I. (1) oraz świadków, wynika, iż X. I. (1) przewoził psy ze schroniska do osób, które adoptowały psy ze schroniska, nie miał fizycznego kontaktu z psami, gdyż psy były umieszczane w specjalistycznych klatkach do transportu przez pracowników schroniska, a następnie przekazywane właścicielom adoptującym zwierzęta, nie posiadał zwierząt w zamiarze posiadania ich dla siebie, działał w dobrej wierze, w celu pomocy wykonania transportu zwierząt ze schroniska do nowych właścicieli, co potwierdza, iż oskarżony X. I. (1) był jedynie „dzierżycielem” zwierząt przez czas transportu, zaś sam oskarżony nie miał świadomości, iż swoim zachowaniem mógł naruszyć zakaz orzeczony przez Sąd, gdyż nie uznawał, iż transport zwierząt stanowi „posiadanie” zwierząt

b) obrazę art. 7 k.p.k., sąd naruszył zasadę zgodnie z którą organy postępowania kształtują swoje przekonanie na podstawie całokształtu przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie, z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, albowiem prawidłowa analiza całego materiału dowodowego z uwzględnieniem prawidłowego rozumowania i doświadczenia życiowego prowadzi do wniosku, iż oskarżony nie „posiadł” psów, a jedynie je tymczasowo przewoził do osób adoptujących psy, co wskazuje na to, że działania oskarżonego miały charakter dzierżenia, a nie posiadania.

2) zarzut obrazy przepisów prawa materialnego, poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 244 k.k. i błędną wykładnię treści środka karnego, polegającą na uznaniu przez sąd, iż oskarżony „posiadał” psy w rozumieniu treści orzeczonego wyrokiem wydanym w sprawie II K 747/23 środka karnego, podczas gdy oskarżony wyłącznie przewoził psy, a z materiału dowodowego wynikało, iż oskarżony nie miał zamiaru władania psami dla siebie i nie miał zamiaru sprawować władztwa nad psami, a dopiero łączne spełnienie dwóch elementów: corpus possessionis, tj. faktyczne władztwo nad rzeczą -element obiektywny” oraz animus possidendi, czyli wolę władania nad rzeczą dla siebie – element subiektywny, daje podstawy do uznania, iż oskarżony „posiadał zwierzęta i naruszył orzeczony w wyroku karnym zakaz posiadania zwierząt, podczas gdy oskarżony działał w celu pomocy nowym właścicielom psów, a jego zachowanie miało charakter dzierżenia, podczas wykonywania usługi transportu był w towarzystwie innej osoby i nigdy nie miał fizycznego kontaktu z żadnym psem, gdyż psy były transportowane w specjalistycznych klatkach, były umieszczane do klatek przez pracowników schroniska i umieszczane w samochodzie oskarżonego, a następnie transportowane przez oskarżonego bezpośrednio do nowych właścicieli, którzy samodzielnie otwierali klatki i odbierali zwierzęta.

Niezasadne

Sąd Okręgowy po zapoznaniu się z aktami postępowania wskutek złożonej przez obrońcę apelacji, uznał podniesione zarzuty jako niezasadne i tym samym wniesionego środka odwoławczego nie uwzględnił.

Wspólnym mianownikiem zarzutów podniesionych przez obrońcę w apelacji było kwestionowanie przyjętego przez Sąd Rejonowy znaczenia terminu „posiadanie”. Zdaniem obrońcy posiadacz włada rzeczą we własnym imieniu, realizując własny interes prawny, natomiast dzierżyciel wykonuje jedynie faktyczne władztwo nad rzeczą w imieniu i na rzecz innego podmiotu. W uzasadnieniu apelacji obrońca wskazuje jednocześnie, że zakres zakazu z art. 35 ust. 3a i 3b ustawy o ochronie zwierząt, uwzględniając założenia systemowe, swoim zakresem nie obejmuje dzierżenia zwierząt.

Zdaniem Sądu II instancji, Sąd Rejonowy procedował prawidłowo, właściwie oceniając zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i ustalając na jego podstawie rzeczywisty stan faktyczny, uwzględniając przy wyrokowaniu wszystkie okoliczności ujawnione w toku rozprawy, które finalnie jednoznacznie przemawiały za sprawstwem oskarżonego co do zarzucanego mu czynu. W ocenie Sądu Okręgowego, forsowane przez obronę znaczenie terminu „posiadanie” było w wysokim stopniu wątpliwe i na uwzględnienie nie zasługiwało, bowiem nie znajdowało potwierdzenia w orzecznictwie, poglądzie doktryny, jak również było sprzeczne ze wskazaniami wiedzy, doświadczenia życiowego oraz

ratio legis przepisu regulującego orzekanie zakazu zastosowanego względem oskarżonego. Skarżący, kwestionując ustalenia Sądu

meriti, twierdzi, że podstawą wadliwego rozstrzygnięcia było nieuprawnione utożsamienie przez Sąd I instancji samego faktu przewozu zwierząt z ich posiadaniem. W uzasadnieniu apelacji skarżący wskazywał, że Sąd, dokonując wykładni pojęcia „posiadania”, pominął jego ugruntowane rozumienie wypracowane na gruncie prawa cywilnego, które stosowanie do zasad systemowych, powinno znaleźć odpowiednie zastosowanie także na gruncie prawa karnego. W ocenie obrońcy niedopuszczalne jest utożsamianie posiadania z innymi formami faktycznego władania, takimi jak dzierżenie czy przechowywanie. Dostrzec jednak można, że skarżący nie zauważa orzecznictwa oraz poglądów doktryny, które jednoznacznie podają w wątpliwość słuszność jego twierdzeń. Pamiętać należy, że Sąd ma obowiązek oceniać materiał dowodowy na podstawie jego całokształtu, a nie jedynie fragmentów, przemawiających na korzyść bądź niekorzyść oskarżonego, co wynika z zasady swobodnej oceny dowodów, wyrażonej w art. 7 k.p.k. Jednocześnie, zgodnie z powoływanym przepisem, materiał dowodowy oceniany jest z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego.

W pierwszej kolejności zauważyć należy, że pojęcie posiadania należy interpretować w sposób przyjęty na gruncie ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, bowiem na mocy art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1580 z późn. zm.) w odniesieniu do spraw nieuregulowanych odpowiednie zastosowanie znajdą przepisy dotyczące rzeczy. Choć obrońca prawidłowo wskazał na powyższy fakt, to w treści apelacji pominął treść art. 336 k.c., zgodnie z którym posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).

W tym miejscu należy również zaznaczyć, że zamiarem ustawodawcy jest pozbawienie sprawcy możliwości jakiejkolwiek styczności ze zwierzęciem, bez względu na formę prawną, z której taka styczność mogłaby wynikać. Biorąc pod uwagę unormowania kodeksu cywilnego, jak również

ratio legis art. 35 ust. 3b u.o.z., należy uznać, że użyty przez ustawodawcę termin „posiadanie” odnosi się nie tylko do władztwa faktycznego, którego odpowiednikiem w odniesieniu do rzeczy jest posiadanie samoistne, lecz swoim zakresem obejmuje również m.in. dzierżenie

(por. M. Goettel, Rozdział I Zwierzę jako przedmiot stosunku cywilnoprawnego [w:] Sytuacja zwierzęcia w prawie cywilnym, Warszawa 2013) Przyjąć należy zatem, że środek karny wskazany w art. 35 ust. 3b u.o.z. obejmuje zarówno fizyczne władanie zwierzęciem jako właściciel, jak również m.in. stałą czy czasową opiekę nad nim czy posługiwanie się cudzym zwierzęciem w pracy (

por. Z. B. Gądzik, Środki karne, przepadek zwierzęcia i nawiązka w ustawie z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt, Prokuratura i Prawo 3, 2019). Nie ulega wątpliwości, że to oskarżony decydował o sposobie i długości transportu zwierząt, podejmował decyzje co do ewentualnych przerw w przypadku takiej konieczności, zaś to były również kluczowe elementy w zakresie posiadania zwierząt.

W treści środka zaskarżenia obrońca wskazuje na nieprawidłową ocenę materiału dowodowego, twierdząc, że analiza wyjaśnień prowadzi do wniosku, iż transport psów odbywał się zawsze w obecności innej osoby. Jednakże trzeba zwrócić uwagę na rozbieżności w wyjaśnieniach oskarżonego na etapie postępowania przygotowawczego oraz postępowania sądowego. Podczas przesłuchania w charakterze podejrzanego X. I. (2) wyjaśniał, że zdarzało się, że przewoził te psy sam, zaś czasami towarzyszyły mu inne osoby. Natomiast przed Sądem I instancji wyjaśniał on, że zawsze jeździł z nim H. X.. Mając na uwadze powyższe, należy uznać, że Sąd Rejonowy w Garwolinie prawidłowo ocenił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Ewidentnie wersja przestawiona na dalszym etapie postępowania stanowiła wsparcie przyjętej i forsownej niezasadnej linii obrony.

W związku z powyżej rozważonymi okolicznościami należało przyznać rację Sądowi Rejonowemu co do przeprowadzonej oceny dowodów oraz przytoczonej na jej poparcie argumentacji, która była dostateczna i trafna. Sąd II instancji wypowiedział się co do wniosków płynących z ocenionych dowodów, opisując jednocześnie fakty, za którymi przedmiotowe dowody przemawiały. Mając na uwadze powyższe, w sprawie nie pozostały także żadne nieusuwalne wątpliwości, które należałoby rozstrzygnąć na korzyść oskarżonego.

Mając na względzie powyższe, jak również całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w toku sprawy, Sąd II instancji zgadza się z twierdzeniem Sądu

meriti, iż X. I. (2) przewożąc psy, podpisując zawczasu umowy adopcyjne w imieniu osób adoptujących posiadał psy, czym nie stosował się do zakazu posiadania zwierząt orzeczonego wyrokiem nakazowym z dnia 9 listopada 2023 roku w sprawie II K 747/23. W przedmiotowej sytuacji nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty obrońcy, które opierały się co do zasady wyłącznie na kwestionowaniu przyjętego przez Sąd Rejonowy znaczenia terminu „posiadanie”.

We wniesionym środku odwoławczym brak było zarzutu dotyczącego niewspółmierności pierwszoinstancyjnego rozstrzygnięcia o karze. W ocenie Sądu Okręgowego nie zaistniały także przesłanki z art. 440 k.p.k. które uprawniałyby do ingerencji w tą cześć wyroku. Dlatego też, przy wyczerpującym wywodzie Sądu Rejowego w części dotyczącej kary, odstąpiono od zupełnie abstrakcyjnego omawiania tej kwestii w niniejszych rozważaniach, podzielając w tym względzie stanowisko proceduralne Sądu Apelacyjnego w Lublinie wyrażone w wyroku z dnia 25 stycznia 2018 r., sygn. II AKa 275/17

(Legalis Numer 1728581).

Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego, ewentualnie uchylenie wyroku do ponownego rozpoznania.

Niezasadne

Z uwagi na niezasadność podniesionych zarzutów, wniosek apelacyjny nie podlegał uwzględnieniu.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot utrzymania w mocy

Wyrok w całości

Wniesiona w sprawie apelacja nie była zasadna i nie zasługiwała na uwzględnienie. Jednocześnie Sąd Okręgowy nie dopatrzył się uchybień podlegających rozpatrzeniu z urzędu.

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot i zakres zmiany

Koszty procesu

II. Z uwagi na nieuwzględnienie apelacji, Sąd Okręgowy na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa 140 złotych kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, mając na względzie treść art. 2 ust.1 pkt 2 w zw. z art. 2 ust. 2 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych oraz 20 złotych wydatków postępowania odwoławczego, zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu rozliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym.

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

wyrok w całości

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Wnioski

Uchylenie

Zmiana