Telefony sprzedawane w VAT marży bez dokumentów zakupu. Sąd utrzymał wyrok wobec H. C.

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 10 grudnia 2025r. w sprawie II K 910/25

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

-------------------

---------------------------------------------------------

-------------

---------------

-------------------

---------------------------------------------------------

-------------

---------------

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

--------------

--------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

---------------

-------------------------------------------------------------

----------------------------------------------

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

Zarzuty

1. błąd w ustaleniach faktycznych (art. 438 pkt 3 k.p.k.) mający istotny wpływ na treść orzeczenia, polegający na bezpodstawnym przyjęciu, że oskarżony działał umyślnie, podczas gdy brak jest dowodów na zamiar, a ustalenie to ma charakter wyłącznie domniemania;

2. naruszenie art. 7 k.p.k. oraz art. 5 § 2 kpk oraz poprzez dowolną, a nie swobodną ocenę dowodów, polegającą na:

o przyjęciu umyślności bez wykazania zamiaru,

o pominięciu okoliczności wskazujących na rzeczywisty charakter działalności i brak działania w celu uszczuplenia podatku, o rozstrzygnięcie nieusuniętych wątpliwości na niekorzyść oskarżonego, polegające na przypisaniu zamiaru bez jego wykazania.

3. naruszenie art. 410 k.p.k. poprzez oparcie wyroku na wybiórczo ocenionym materiale dowodowym, z pominięciem jego istotnej części;

4. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 56 § 2 kks oraz art. 54 § 1 kks poprzez ich zastosowanie mimo niewykazania winy umyślnej;

5. rażącą niewspółmierność kary (art. 438 pkt 4 k.p.k.) oraz naruszenie art. 23 § 3 kks;

6. naruszenie art. 39 § 1 kks poprzez wadliwe wymierzenie kary łącznej w wysokości przekraczającej sumę kar jednostkowych;

7. naruszenie art. 627 k.p.k. poprzez niesłuszne obciążenie kosztami postępowania, pomimo trudnej sytuacji finansowej oskarżonego i obowiązku utrzymania rodziny.

Niezasadny

- odnosząc się do zarzutów o charakterze proceduralnym, na które powołał się skarżący w swojej apelacji, w pierwszej kolejności wskazać należy, iż w przekonaniu Sądu Odwoławczego, orzekając w niniejszej sprawie Sąd Rejonowy w Siedlcach - wbrew wywodom zawartym w apelacji - przeprowadził postępowanie dowodowe w sposób prawidłowy i wnikliwy. Przede wszystkim, w toku procedowania Sąd I instancji wyczerpał wszystkie dostępne możliwości dowodowe w celu ustalenia, czy istnieją podstawy do przypisania oskarżonej sprawstwa zarzucanego jej czynu, respektując przy tym naczelne zasady procesowe, a w tym: prawdy materialnej (art. 2 § 2 kk), bezstronności (art. 4 kpk), regułę in dubio pro reo (art. 5 kpk) oraz zasadę swobodnej oceny dowodów (art. 7 kpk), w konsekwencji czego dokonane w wyroku ustalenia faktyczne wolne są od błędów i uwzględniają całokształt okoliczności ujawnionych w toku rozprawy (art. 410 kpk).

- omawiając powyższą problematykę nadmienić należy, iż przede wszystkim w przedmiotowej sprawie nie doszło do naruszenia art. 7 kpk, tj. dokonania dowolnej, nie zaś swobodnej oceny dowodów. W tym aspekcie przypomnieć wypada, tak często przytaczany jak i niezmiernie trafny, pogląd Sądu Najwyższego, wedle którego przekonanie sądu o wiarygodności jednych i niewiarygodności innych dowodów pozostaje pod ochroną art. 7 kpk zwłaszcza wtedy, gdy:

1. jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (art. 410 kpk), gdy podstawą wszelkich rozstrzygnięć są ustalenia faktyczne (art. 2 § 2 kpk),

2. stanowi wynik rozważenia wszystkich tych okoliczności przemawiających zarówno na korzyść jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 kpk),

3. jest gruntownie i logicznie, z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego oraz uargumentowane w uzasadnieniu wyroku - art. 424 § 1 pkt 1 (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 listopada 2002 roku w sprawie o sygnaturze akt V KKN 333/01).

- tymczasem, na kanwie przedmiotowej sprawy, skarżący racjonalnie nie wykazał, aby którykolwiek z powyższych warunków nie został

in concreto dotrzymany. Należy podkreślić, iż sama tylko okoliczność, że oceniono poszczególne dowody, w aspekcie ich wiarygodności, nie w taki sposób, jak życzyłaby sobie tego oskarżony, nie jest tożsame ze stwierdzeniem, że w procesie ich weryfikacji doszło do naruszenia reguły płynącej z treści art. 7 kpk. Rzecz jasna, odmienna ocena dowodów, korzystna dla oskarżonego, jest oczywistym prawem oskarżonego, jednakże nie wynika z niej, by analiza dokonana w niniejszej sprawie charakteryzowała się dowolnością, w sytuacji gdy wszystkie przedstawione powyżej wymogi Sąd I instancji spełnił. Wywody apelującego stanowią jedynie alternatywną wersję oceny dowodów, wobec czego należy je uznać wyłącznie za bezowocną polemikę z prawidłowymi ustaleniami Sądu Rejonowego, która nie została poparta żadnymi logicznymi argumentami, wobec czego nie jest w stanie spowodować uwzględnienia zarzutu obrazy art. 7 kpk. W przekonaniu Sądu Odwoławczego, dokonana przez Sąd I instancji ocena dowodów, które zostały omówione i przeanalizowane w pisemnych motywach wyroku, w pełni zasługuje na aprobatę.

- zgodnie z art. 45. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych podatnicy są obowiązani składać urzędom skarbowym zeznanie, według ustalonego wzoru, o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym, w terminie od dnia 15 lutego do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Zeznania złożone przed początkiem terminu uznaje się za złożone w dniu 15 lutego roku następującego po roku podatkowym. H. C. nie złożył zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) na formularzu PIT-36 za rok 2019 . Wobec powyższego organ podatkowy wydał decyzję określającą prawidłowa wysokość zobowiązania w podatku dochody od osób fizycznych za 2019 rok w trybie art. 21 § 1 i 3 ordynacji podatkowej na kwotę 720.076,00 zł, która nie była kwestionowana przez oskarżonego. Słusznie Sąd I instancji odrzucił tłumaczenia oskarżonego, co do przesłanek braku złożenia zeznania o wysokości osiągniętego dochodu, a apelacja w tym zakresie nie przedstawiła nowych okoliczności.

- nie przekonały Sądu Odwoławczego argumenty skarżących, jakoby „brak dokumentacji wynikał z nieprawidłowej organizacji i zaniedbań, a nie celowego działania nastawionego na dokonanie uszczuplenia podatkowego

”. W sposób oczywisty łączna ocena wszystkich nieprawidłowości związanych z brakiem dokumentacji potwierdzającej zakup towaru objętych aktem oskarżenia prowadzi do wniosku o umyślnym zamiarze oskarżonego dokonania przypisanych mu czynów. Odstępując od ponownego, zbędnego, przytaczania całości rozważań Sądu I instancji należy na potrzeby oceny zasadności omawianych zarzutów przypomnieć, że zgodnie z zasadą ogólną dotyczącą ustalania podstawy opodatkowania, wyrażoną w treści art. 29a ust. 1 ww. ustawy o podatku od towarów i usług, podstawą opodatkowania, z zastrzeżeniem m.in. art. 120 ust. 4 i ust. 5, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika. Jak natomiast stanowi art. 120 ust. 4 ww. ustawy o podatku od towarów i usług, w przypadku podatnika dokonującego dostawy towarów używanych, nabytych uprzednio przez tego podatnika w ramach prowadzonej działalności, w celu odprzedaży, podstawą opodatkowania jest marża stanowiąca różnicę między kwotą sprzedaży a kwotą nabycia, pomniejszona o kwotę podatku. Opodatkowanie marży, w przypadkach wskazanych w art. 120 ww. ustawy o VAT, ma na celu realizację jednej z podstawowych zasad wspólnego systemu podatku od wartości dodanej, jaką jest unikanie wielokrotnego opodatkowania tego samego towaru lub braku opodatkowania.

Opodatkowanie z zastosowaniem szczególnej procedury opodatkowania towarów używanych (VAT marża) może mieć miejsce, jak to wynika z treści art. 120 ust. 10 ww. ustawy podatkowej, w przypadku dostawy towarów używanych, które podatnik nabył od:

1) osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej niemającej osobowości prawnej, niebędącej podatnikiem, o którym mowa w art. 15, lub niebędącej podatnikiem podatku od wartości dodanej;

2) podatników, o których mowa w art. 15, jeżeli dostawa tych towarów była zwolniona od podatku na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 lub art. 113;

3) podatników, jeżeli dostawa tych towarów była opodatkowana zgodnie z ust. 4 i 5;

4) podatników podatku od wartości dodanej, jeżeli dostawa tych towarów była zwolniona od podatku na zasadach odpowiadających regulacjom zawartym w art. 43 ust. 1 pkt 2 lub art. 113;

5) podatników podatku od wartości dodanej, jeżeli dostawa tych towarów była opodatkowana podatkiem od wartości dodanej na zasadach odpowiadających regulacjom zawartym w ust. 4 i 5, a nabywca posiada dokumenty jednoznacznie potwierdzające nabycie towarów na tych zasadach. Stosowanie szczególnych procedur podatkowych zawsze wiąże się z koniecznością spełnienia określonych wymagań. Jak wynika z ukształtowanego w orzecznictwie stanowiska, o możliwości skorzystania z regulacji odbiegających od zasad ogólnych opodatkowania decydują okoliczności faktyczne i prawne, które muszą być wykazane ponad wszelką wątpliwość. Ich niedopełnienie powoduje zaś konieczność opodatkowania sprzedaży na zasadach ogólnych, przy zastosowaniu podstawy opodatkowania zgodnie z treścią art. 29a ust. 1 ww. ustawy o VAT. Jak słusznie wskazano w decyzji podatkowej H. C. na etapie kontroli, pomimo kilkukrotnych wezwań nie przedłożył dokumentów zakupu towarów (telefonów), przy sprzedaży których zastosował procedurę VAT-marża. Przedłożone w trakcie kontroli dokumenty nie potwierdzały w sposób jednoznaczny transakcji kupna- sprzedaży, w której jedną ze stron (kupującym) byłby H. C.. Były to odręcznie sporządzone adnotacje np. na fakturach zakupu dokumentujących nabycie towaru przez osoby trzecie lub adnotacje, wraz kserokopiami paragonów z kasy rejestrującej, na podstawie których także nie można zidentyfikować pierwotnego nabywcy. W sytuacji zatem, gdy podatnik kupuje ww. przedmioty od osób indywidualnych i nie posiada dokumentów potwierdzających nabycie i określających kwotę nabycia oraz podmiot będący sprzedawcą, nie jest możliwe obliczenie marży zgodnie z art. 120 ust. 4 ustawy o VAT. Oskarżony z uwagi na fakt nieprzedłożenia dokumentów zakupu telefonów nie miał prawa do zastosowania przy ich sprzedaży procedury VAT Marża, czego miał pełną świadomość. W takim przypadku sprzedaż podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych, tj. wg stawki VAT w wysokości 23%.

- niezasadne są zarzuty dotyczące odnoszenia się przez Sąd I instancji do wydanych decyzji podatkowych. Zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 9 marca 2023 r.

II AKa 272/22 nie narusza w żaden sposób reguły z art. 8 § 1 k.p.k. wykorzystanie dowodów zgromadzonych w postępowaniu podatkowym, o charakterze osobowym czy w postaci dokumentów. Ponadto wskazać należy, że samodzielność jurysdykcyjna sądu karnego nie oznacza, że sąd na nowo jest zobowiązany do przeprowadzenia postępowania podatkowego celem wyliczenia wartości uszczuplonej należności podatkowej (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2023 r. II AKa 83/21).

- reasumując, oskarżony z uwagi na fakt nieprzedłożenia dokumentów zakupu telefonów nie miał prawa do zastosowania przy ich sprzedaży procedury Vat Marża, a niewątpliwie zasady stosowania tej procedury były mu znane. W takim przypadku sprzedaż podlega opodatkowaniu na zasadach ogólnych, tj. wg stawki VAT w wysokości 23 %. Nie można więc mówić jedynie o niedbalstwie w zakresie prowadzonej dokumentacji, a braku dokumentacji zakupu telefonów, do uzupełnienia, której w toku postepowania podatkowego oskarżony był wzywany.

- w ocenie Sądu Okręgowego ukształtowana represja karna w postaci kary grzywny stwarza realne możliwości osiągnięcia korzystnych efektów poprawczych w zachowaniu do oskarżonego. Powinna ona zarazem wywołać w świadomości oskarżonego przeświadczenie o nieuchronności kary oraz wyrobić poczucie odpowiedzialności i poszanowania prawa. Poza tym kara w tym wymiarze będzie oddziaływała właściwie na społeczeństwo, osiągając w ten sposób cele prewencji ogólnej, poprzez odstraszanie innych od popełniania tego typu przestępstw. Wymierzona oskarżonemu kara grzywny stanowi konieczną, a zarazem adekwatną do stopnia jego zawinienia oraz stopnia społecznej szkodliwości przedmiotowych czynu represję karną za popełniony czyn i z tych powodów cele kary zarówno zapobiegawcze jak i wychowawcze zostaną zrealizowane.

- wprawdzie zarzut obrazy przepisów prawa materialnego został podniesiony jako pierwszy, to Sąd Okręgowy dokonał ich oceny na zakończenie swych rozważań, gdyż w sposób oczywisty do postulowanej przez skarżących obrazy może dojść jedynie wówczas, gdy stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości a jedynie dochodzi do błędnego zastosowania lub niezastosowania przepisu prawa materialnego przez sąd meriti. Zmiana związana z przypisaniem odpowiedzialności za czyn z art. 54 § 1 kks – zgodnie z aktem oskarżenia nie mogła zostać dokonana wobec braku apelacji na niekorzyść. W przedmiotowej sprawie, na gruncie ustaleń faktycznych dokonanych przez Sąd Rejonowy (których zasadność nie została podważona powyżej ocenianymi zarzutami) nie doszło, zdaniem Sądu Okręgowego, do błędnej wykładni i błędnego zastosowania przepisu art. 56 § 2 kks i art.61§ 1 kks. Obciążenie oskarżonego kosztami postępowania przez Sąd I instancji wynikało z wydania wyroku skazującego, a oskarżony jako osoba młoda, wykształcona ma możliwości uregulowania kosztów w tym zakresie.

- na zakończenie tej części rozważań należy stanowczo wskazać, że w sprawie nie doszło do obrazy przepisu art. 5 § 2 kpk w sposób opisany przez skarżącego. Wbrew zarzutom apelacji, w sprawie Sąd Rejonowy nie rozstrzygał wątpliwości co do okoliczności sprawy w sposób sprzeczny z powyższą normą prawną, gdyż takie wątpliwości nie wystąpiły.

zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów

ewentualnie obniżenie wysokości kary grzywny

Niezasadny

bezzasadność zarzutów warunkowała brak podstaw do uwzględnienia wniosków apelacji

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Przedmiot utrzymania w mocy

cały wyrok

bezzasadność zarzutów apelacji i brak okoliczności uwzględnianych z urzędu przez sąd odwoławczy

Przedmiot i zakres zmiany

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

----------------------------------------------------------------------

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Konieczność umorzenia postępowania

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

----------------------------------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

---------------

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Koszty procesu

II. - apelacja oskarżonego okazała się bezzasadna, zatem zgodnie z art. 636 § 1 kpk oskarżony w całości ponosi koszty sądowe za postępowanie odwoławcze, ale Sąd z uwagi na wysokość obciążeń finansowych uznał za zasadne zwolnić go od tych kosztów za postępowanie odwoławcze.

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

cały wyrok

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana