Wyrok za napaść na funkcjonariusza utrzymany, torbiel nie wyłączyła poczytalności

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Brzozowie z dnia 5 września 2025 r. sygn. akt II K 198/25.

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Wnioski

Uchylenie

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

1. I. E.

Stan zdrowia oskarżonego I. E. w czasie jego pobytu w Zakładzie Karnym w B., pozwalający na odbywanie przez niego tymczasowego aresztowania i nie dający podstaw do przyjęcia u oskarżonego schorzeń natury psychicznej ograniczających lub wyłączających odpowiedzialność karną za popełnione czyny.

2. I. E.

Brak podstaw do przyjęcia, że torbiel szyszynki miała jakikolwiek wpływ na wyłączenie poczytalności oskarżonego lub ograniczenie poczytalności oskarżonego w stopniu znacznym. Brak podstaw do stwierdzenia u oskarżonego zaburzeń pamięci, myślenia ani innych dysfunkcji, które ograniczałyby jego zdolność do współpracy z obrońcą lub zdolność do rozumienia jego sytuacji procesowej.

Fakty uznane za nieudowodnione

1. I. E.

Torbiel szyszynki u oskarżonego miała powodować u niego ograniczenie poczytalności w stopniu znacznym lub całkowicie wyłączać jego poczytalność.

Uzupełniająca opinia sądowo-psychiatryczno-psychologiczna, dokumentacja medyczna z ZK B.

Opinia biegłych jest pełna, jasna i daje odpowiedzi na wszystkie stawiane jej pytania, stąd w połączeniu z opinią sporządzoną we wcześniejszej części postępowania brak jest podstaw do jej kwestionowania. Z opinii tej w sposób jednoznaczny wynika, że torbiel szyszynki stwierdzona u oskarżonego, wynikająca z dokumentacji medycznej, nie miała wpływu na kwestie związane z brakiem poczytalności oskarżonego tempore criminis lub ograniczeniem jej w stopniu znacznym /k. 374/.

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

Zaświadczenie lekarskie z dnia 2 marca 2026 r. wydane przez lekarza psychiatrę L. A. /k. 401/ potwierdzające fakt podjęcia leczenia psychiatrycznego przez oskarżonego.

Sam fakt podjęcia leczenia psychiatrycznego przez oskarżonego nie świadczy o tym, że popełniając przypisane mu czyny miał on zniesioną całkowicie lub ograniczoną w stopniu znacznym poczytalność. Jest to wniosek wynikający z głównej i uzupełniającej opinii biegłych psychiatrów i psychologa. Poza tym oskarżony udał się w celu podjęcia leczenia psychiatrycznego do (...) w H. po rozprawie odwoławczej. Jego zachowanie jest w tej sytuacji instrumentalne i ma na celu uniknięcie odpowiedzialności karnej i odbycia kary pozbawienia wolności.

Stanowisko sądu odwoławczego wobec zgłoszonych zarzutów i wniosków

1. Naruszenie art. 31§1 k.k. w zw. z art. 1§3 k.k. przez jego niezastosowanie i wydanie zaskarżonego orzeczenia, pomimo że oskarżony w chwil popełnienia zarzucanych mu czynów zabronionych znajdował się w stanie wyłączającym zdolność do rozpoznania znaczenia czynu oraz kierowania swoim postępowaniem. Stan ten wynikał z występowania u oskarżonego zakłóceń czynności psychicznych spowodowanych zaburzeniami chorobowymi, które w czasie sporządzenia opinii oraz wydawania wyroku nie były znane ani uwzględnione.

Niezasadny

Wyrok w rozpoznawanej sprawie został wydany w trybie art. 387 k.p.k. /k. 269-270/ i z przebiegu rozprawy wynikającego z protokołu oskarżony doskonale zdawał sobie sprawę z konsekwencji wydania wyroku skazującego w tym trybie, o czym zresztą został pouczony przez Sąd orzekający. Jego postępowanie po wyroku jest zatem taktyką procesową obliczoną na uniknięcie odpowiedzialności karnej i zwolnienie z tymczasowego aresztowania.

Został także pouczony o treści art. 447§5 k.p.k. o ograniczeniach dotyczących zaskarżenia wyroku wydanego w tym trybie, co także jest znane obrońcy z urzędu oskarżonego.

Jeśli chodzi o zarzut apelacyjny to jest on sformułowany w sposób wewnętrznie sprzeczny, gdyż powołuje się na naruszenie przepisów prawa materialnego ( art. 31§1 k.k. w zw. z art. 1§3 k.k. ), podczas gdy jako podstawę zaskarżenia wskazuje na obrazę przepisów prawa procesowego, która miała mieć wpływ na treść wyroku, co wynika z faktu, iż obrońca zdawał sobie sprawę

z tego, że nie może zarzucić w apelacji zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych, który miał wpływ na treść wyroku.

Jeśli przeanalizuje się ten zarzut apelacyjny jasno z niego wynika, że obrońca skarży błąd

w ustaleniach faktycznych polegający na braku ustalenia, że oskarżony popełnił czyny w stanie niepoczytalności całkowitej. Wobec tego apelacja obrońcy z urzędu oskarżonego jest właściwie na pograniczu niedopuszczalności.

Jednakże mając na uwadze podniesiony zarzut, iż oskarżony cierpi na torbiel szyszynki i w celu sprawdzenia czy schorzenie to mogło mieć wpływ na treść wyroku i odpowiedzialność karną oskarżonego za popełnione czyny, Sąd Odwoławczy mając na uwadze prawo do obrony oskarżonego i realizację celów postępowania karnego wyrażających się tym, aby osoba niewinna nie poniosła odpowiedzialności, a osoba winna taką odpowiedzialność poniosła, dopuścił dowód z uzupełniającej opinii biegłych psychiatrów i psychologa oraz z dokumentacji dotyczącej leczenia oskarżonego /k. 364-365/.

W wydanej opinii uzupełniającej biegli psychiatrzy i psycholog stwierdzili, że torbiel szyszynki rozpoznana u oskarżonego nie maiła wpływu na jego poczytalność w czasie zarzucanych mu czynów . W chwili popełnienia zarzucanych mu czynów miał on zachowaną zdolność rozpoznania znaczenia czynu i pokierowania swoim postępowaniem i nie zachodzą u niego przesłanki z art. 31§1 i 2 k.k. Ponadto biegli podtrzymali swoją opinię wydana w postępowaniu przygotowawczym. Brak podstaw do stwierdzenia u oskarżonego zaburzeń pamięci, myślenia ani innych dysfunkcji, które ograniczałyby jego zdolność do współpracy

z obrońcą lub zdolność do rozumienia jego sytuacji procesowej /k. 373-375/.

Sama torbiel nie powoduje psychozy, zaburzeń myślenia czy urojeń , co podkreślają biegli. Duże torbiele szyszynki o wielkości przekraczającej 15 mm ( u oskarżonego jest to torbiel mała 12 mm ) nie ma wpływu na poczytalność, a duże torbiele mogą prowadzić co najwyżej do objawów somatycznych, w skrajnych przypadkach zaburzeń nastroju, które jednak zgodnie z opinią biegłych nie miała wpływu na jego poczytalność.

Opinia ta w powiązaniu z obserwacją oskarżonego podczas rozpraw sądowych oraz w świetle składanych przez niego pism i wyjaśnień /k. 145/, w których obraża on nadal strony, swoich obrońców, w sposób jednoznaczny dowodzi, że działanie oskarżonego jest przemyślane i jest ono reakcją na to, że sytuacja objęta zarzutem aktu oskarżenia czy proces sądowy nie układa się po jego myśli lub też wynika z chęci tworzenia kolejnych zarzutów co do swego stanu zdrowia /k. 145 wyjaśnienia/ 406v oświadczenie na rozprawie apelacyjnej/.

Reasumując, w ocenie Sądu Odwoławczego Sąd I instancji słusznie dał wiarę opinii powołanych wyżej biegłych, przytaczając przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku argumentację, którą uzupełnia opinia uzupełniająca sporządzona w postępowaniu odwoławczym /k. 373-375/ albowiem:

- biegli ci dysponowali wiadomościami specjalnymi, niezbędnymi dla stwierdzenia okoliczności mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a ich fachowość nie budzi wątpliwości,

- opinia biegłych zasadnicza i uzupełniająca jest logiczna, zgodna z doświadczeniem życiowym i wskazaniami wiedzy, znajdują oparcie w literaturze przedmiotu oraz aktualnym stanie wiedzy i dostępnych metodach badawczych,

- opinia biegłych zasadnicza i uzupełniająca jest pełna, jasna i nie zachodzą sprzeczności w tych opiniach, sporządzonych stosownie do treści art. 201 k.p.k. / vide: wyrok SN z dnia 6 maja

1983 r. IV KR 74/83, OSNKW 1983, nr 12, poz. 102 /.

Skoro zatem opinia jest pełna , jasna i odpowiada na wszystkie stawiane jej pytania to brak jest podstaw do dopuszczenia opinii z innych biegłych.

Brak jest w tej sytuacji podstaw do uwzględnienia zarzutu apelacyjnego, a podjęte czynności dowodowe w postępowaniu odwoławczym nie doprowadziły do przyjęcia całkowitej niepoczytalności oskarżonego lub ograniczonej poczytalności w trakcie popełnienia czynów, stąd apelacja obrońcy oskarżonego nie mogła być skuteczna.

1) Wnioski dowodowe o dopuszczenie dowodów opinii biegłych psychiatrów i psychologa ( ale innego zespołu jak w postępowaniu przygotowawczym ) oraz z dokumentacji medycznej z Zakładu karnego w B. na okoliczność czy w chwili popełnienia zarzucanych mu czynów oskarżony miał zniesioną całkowicie czy ograniczoną w stopniu znacznym poczytalność,

2) przyznanie kosztów obrony z urzędu oskarżonego w postępowaniu odwoławczym,

3) w razie utrzymania w mocy zaskarżonego wyroku zwolnienie w całości oskarżonego od kosztów postępowania i opłaty,

4) uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Częściowo zasadny

Wnioski dowodowe w zakresie dopuszczenia opinii uzupełniającej sporządzonej przez biegłych psychiatrów i psychologa oraz z dokumentacji lekarskiej oskarżonego z Zakładu karnego w B. były zasadne, albowiem okoliczności na jakie były powołane miały znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Stąd wnioski dowodowe w opisanym zakresie były zrealizowane przez Sąd Odwoławczy w postępowaniu apelacyjnym. Dowody te potwierdzały, że oskarżony nie miał zniesionej całkowicie ani ograniczonej w stopniu znacznym poczytalności w czasie popełnienia zarzucanych mu czynów. Brak było natomiast podstaw do powołania zespołu innych biegłych, skoro w pierwszej kolejności należało dać możliwość wypowiedzenia się biegłym, którzy badali oskarżonego. Skoro opinia uzupełniająca była pełna, jasna i dawała odpowiedź na wszystkie stawiane biegłym pytania to brak było podstaw do dopuszczenia opinii z innego zespołu biegłych. Niezadowolenie strony z opinii biegłych nie może być podstawą do dopuszczenia dowodu z innych biegłych. Stąd w tym zakresie wniosek apelacyjny nie jest uzasadniony.

Natomiast uzasadniony jest wniosek obrońcy o przyznanie kosztów obrony z urzędu i nieobciążania oskarżonego kosztami postępowania odwoławczego przy utrzymaniu w mocy zaskarżonego wyroku.

Nie znajduje uzasadnienia wniosek apelacyjny obrońcy oskarżonego o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania o czym będzie mowa niżej.

Przeprowadzone postępowanie przed Sądem I instancji dało pełną podstawę do wydania wyroku skazującego oskarżonego za czyny z art. 224§2 i art. 226§1 k.k. w zw. z art. 11§2 k.k. oraz art. 190§1 k.k.. Postępowanie dowodowe było przeprowadzone w sposób podyktowany zasadą dochodzenia prawdy materialnej, w sprawie ustalono prawidłowy stan faktyczny sprawy, a brak jest podstaw do uchylenia wyroku z powodu bezwzględnych podstaw odwoławczych.

W przypadku oskarżonego brak jest podstaw do przyjęcia art. 31§1 i 2 k.k. Nie ma także możliwości zmiany wyroku poprzez złagodzenie wymierzonej mu kary. Wymierzona oskarżonemu kara i środki karne nie naruszają zasad sądowego wymiaru kary z art. 53 k.k. , zaś reakcję karną na zachowanie oskarżonego należy uznać za sprawiedliwą. Stąd zaskarżony wyrok jako słuszny i trafny należało w całości utrzymać w mocy. Stąd w tym zakresie wniosek odwoławczy jest całkowicie bezzasadny.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1. Nie dotyczy.

Nie dotyczy.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot utrzymania w mocy

Utrzymano w mocy zaskarżony wyrok.

Przeprowadzone postępowanie przed Sądem I instancji dało pełną podstawę do wydania wyroku skazującego oskarżonego za czyny z art. 224§2 i art. 226§1 k.k. w zw. z art. 11§2 k.k. oraz art. 190§1 k.k.. Postępowanie dowodowe było przeprowadzone w sposób podyktowany zasadą dochodzenia prawdy materialnej, w sprawie ustalono prawidłowy stan faktyczny sprawy, a brak jest podstaw do uchylenia wyroku z powodu bezwzględnych podstaw odwoławczych.

W przypadku oskarżonego brak jest podstaw do przyjęcia art. 31§1 i 2 k.k. Nie ma także możliwości zmiany wyroku poprzez złagodzenie wymierzonej mu kary. Wymierzona oskarżonemu kara i środki karne nie naruszają zasad sądowego wymiaru kary z art. 53 k.k. , zaś reakcję karną na zachowanie oskarżonego należy uznać za sprawiedliwą. Stąd zaskarżony wyrok jako słuszny i trafny należało w całości utrzymać w mocy.

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot i zakres zmiany

Nie dotyczy.

Nie dotyczy.

Nie dotyczy.

Nie dotyczy.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

Nie dotyczy.

Konieczność umorzenia postępowania

Nie dotyczy.

Nie dotyczy.

Nie dotyczy.

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Nie dotyczy.

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Nie dotyczy.

Koszty procesu

II. Na podstawie art. 624§1 k.p.k. i art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r.

o opłatach w sprawach karnych ( Dz.U. z 1983 r. nr 49, poz. 223 z późn. zm. ) Sąd Odwoławczy zwolnił w całości oskarżonego I. E. od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze i opłaty za II instancję, obciążając nimi Skarb Państwa. Za takim rozstrzygnięciem przemawiała sytuacja materialna, majątkowa i rodzinna oskarżonego oraz konieczność odbycia kary pozbawienia wolności przez oskarżonego.

III. Sąd Odwoławczy zasądził od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy z urzędu oskarżonego adwokata C. F. kwotę 1.239,84 zł tytułem zwrotu kosztów obrony z urzędu oskarżonego w postępowaniu odwoławczym.