Spór o podpis pod umową rachunku. Sąd Okręgowy utrzymał wyrok wobec R. Ł.

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 11 lutego 2026 r. sygn. akt II K 1058/23

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Obrońca oskarżonego zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

I. obrazę przepisów prawa procesowego mającą wpływ na treść wyroku, a mianowicie

a) art. 167 kpk w zw. z art. 170 § 1 pkt.5 kpk w zw. z art. 170 § la kpk w zw. z art. 201 kpk w zw. z art. 2 § 2 kpk w zw. z art. 6 kpk wyrażającą się w niezasadnym oddaleniu w dniu 21 marca 2025r. wniosku dowodowego obrońcy oskarżonego o dopuszczenie dowodu powołanie nowego biegłego z dziedziny analizy pisma ręcznego, z uwagi na fakt, że dotychczasowe opinie są sprzeczne, w sytuacji gdy okoliczności które miałyby wyjaśnić nowa opinia dotyczyły kwestii związanej z odpowiedzialnością karną za przestępstwo, skutkiem czego nie doszło do wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy, doszło do poczynienia nieprawdziwych ustaleń faktycznych oraz zostało naruszone prawo oskarżonego do obrony;

b) art. 4 kpk, art. 5 kpk, art. 7 kpk , art. 410 kpk, art. 424 § 1 pkt. 1 kpk polegającą na niewzięciu pod uwagę przy ferowaniu wyroku wszystkich ujawnionych w toku przewodu sądowego i mających istotny wpływ na rozstrzygnięcie okoliczności, oparciu poczynionych ustaleń faktycznych na dowolnie przeprowadzonej ocenie dowodów oraz wbrew zasadom prawidłowego rozumowania, wskazaniom wiedzy i doświadczenia życiowego, niedostatecznym uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy w tym okoliczności dla oskarżonego ewidentnie korzystnych, rozstrzygnięciu niedających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego, nienależytej analizie i ocenie poszczególnych dowodów, w szczególności: dowodu z wyjaśnień oskarżonego, zeznań świadków, dowodów z dokumentów (w tym bankowych) oraz sprzecznych opinii z dziedziny analizy pisma ręcznego, uznaniu za udowodnione faktów nie mających wystarczającego oparcia w dowodach i nie wskazaniu w sposób należyty dlaczego Sąd nie uznał dowodów przemawiających przeciwko sprawstwu i winie oskarżonego, co doprowadziło do niesłusznego przyjęcia, że R. Ł. dopuścił się zarzucanego mu czynu;

II. rażącą surowość, a tym samym niewspółmierność orzeczonych oskarżonemu kary w rozmiarze 10 miesięcy pozbawienia wolności, gdy prawidłowa ocena stopnia społecznej szkodliwości czynu i stopnia winy, okoliczności podmiotowo - przedmiotowych popełnienia przypisanego czynu, a w szczególności jego dokonania w formie zjawiskowej pomocnictwa uzasadniały zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary i wymierzenie mu kary wolnościowej.

Niezasadny

Zarzuty apelacji obrońcy nie zasługiwały na uwzględnienie. Część argumentów zdaje się nie dostrzegać zmian, jakich w opisie przypisanego oskarżonemu czynu dokonał w wyroku Sąd I instancji – podnosząc niewzięcie pod uwagę zeznań X. B., który w mowie osoby, z którą rozmawiał na temat oszukańczej transakcji, słyszał obcy akcent, którego oskarżony nie posiada. Sąd I instancji przyjął bowiem jedynie współdziałanie przez oskarżonego z inną nieustaloną osobą, która bezpośrednio dokonała przestępstwa oszustwa, poprzez przekazanie dostępu do rachunku, nie ustalając, że to oskarżony rozmawiał z pokrzywdzonym. Argument, że sprawca bezpośredni mówił z obcym akcentem, nijak ma się do ustaleń, że oskarżony pomógł takiemu sprawcy bezpośredniemu, przekazując mu do dyspozycji rachunek bankowy. Ustalenia o przekazaniu takiego rachunku wynikają zaś z w pełni prawidłowej oceny materiału dowodowego, nieobarczonej żadnym z podnoszonych w apelacji mankamentów. Przede wszystkim, co było podkreślane w zarzucie I a) apelacji, Sąd meriti nie dopuścił się obrazy żadnego z licznie wskazanych tam przepisów dotyczących dopuszczania i przeprowadzania dowodów, w szczególności z opinii biegłych. Na wstępie zauważyć należy, że Sąd musi dokonywać częściowej oceny materiału dowodowego jeszcze w trakcie procesu, na potrzeby oceny np. wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii uzupełniającej czy z opinii nowego biegłego, a oceny tej dokonuje w sposób taki, jak przy wyrokowaniu, wg reguł określonych w art. 7 kpk. Niewiele jest przepisów, obligujących sąd do uzyskania i przeprowadzenia określonego dowodu (jak zebranie informacji o osobie, potencjalnie uzależnionej od narkotyków, przesłuchanie określonych biegłych przed orzeczeniem środków zabezpieczających itd.), żaden przepis nie zobowiązuje sądu bezwzględnie do dokonywania oceny dowodu z opinii biegłego za pośrednictwem dowodu z innej opinii biegłego. W szczególności art. 201 kpk przewiduje, że jeżeli opinia jest niepełna lub niejasna albo gdy zachodzi sprzeczność w samej opinii lub między różnymi opiniami w tej samej sprawie,

można wezwać ponownie tych samych biegłych lub powołać innych. To do Sądu orzekającego jeszcze na etapie gromadzenia dowodów należy ocena, czy uzyskana opinia jest obciążona jednym z wymienionych mankamentów, czy niejasność opinii jest rzeczywista, czy tylko dla niektórych osób jej wnioski nie są wystarczająco dobitne; czy opinia nie odpowiada na pytania istotne w sprawie, czy może jedynie na pytania hipotetyczne, nieosadzone w materiale dowodowym i wskutek tego nie ma najmniejszej nawet potrzeby jej uzupełniania; na koniec – różne, nawet diametralnie, wnioski dwóch opinii co do tej samej kwestii nie obligują sądu do sięgania po rozwiązania z art. 201 kpk, bowiem przepis ten przewiduje jedynie taką możliwość, a nie oblig. Sąd jest w pełni władny ocenić obie opinie i jedną zdyskredytować w stopniu, praktycznie wykluczającym ją z kręgu materiału dowodowego, stanowiącego podstawy ustaleń faktycznych – np. wskutek ujawnienia się okoliczności, zasadniczo podważających zaufanie do wiedzy specjalnej czy bezstronności biegłego. W takiej sytuacji nie można mówić o istnieniu dwóch rozbieżnych, ale równoważnych opinii, wymagających zestawienia i wyjaśnienia przyczyn rozbieżności. Z taką samą sytuacją będziemy mieć do czynienia wówczas, gdy jeden biegły dysponuje tylko częścią informacji, częścią dowodów, częścią materiału np. porównawczego. Nie kwestionując wówczas wiedzy ani bezstronności biegłego, jasności jego opinii czy jej zupełności w sensie udzielenia odpowiedzi na wszystkie zadane pytania, można dojść do wniosku, że opinia taka nie jest przydatna w sprawie i nie może stanowić podstawy dokonywania ustaleń faktycznych – a dysponując drugą opinią niebudzącą wątpliwości Sąd może stwierdzić, że nie ma rozbieżności między równorzędnymi opiniami. Tak w sprawie niniejszej na wniosek oskarżonego Sąd uzyskał materiały z umorzonego postępowania przygotowawczego 4080-0 Ds. 2192023 PR w Rypinie, w tym ekspertyzę biegłego Z. U. z zakresu badań dokumentów stwierdzającą, że podpis pod umową rachunku bankowego (o który chodzi również w sprawie niniejszej) nie został nakreślony przez oskarżonego. Zauważyć jednak należy, że biegły dysponował jako materiałem porównawczym jedynie wzorami pisma, nakreślonymi przez oskarżonego na polecenie organów procesowych bądź na dokumentach procesowych – i choć dowodowy podpis określił jako naniesiony pismem dość swobodnym, spontanicznym, bez widocznych przejawów celowego maskowania, w podpisach porównawczych już takich cech nie znalazł. Biegły dopuszczony w sprawie niniejszej, tj. R. G., w zasadzie potwierdził brak cech wspólnych pomiędzy materiałem dowodowym a materiałem porównawczym, porównywanym przez biegłego U. – ten biegły jednak do porównania przyjął dodatkowo wzory pisma oskarżonego, złożone w okolicznościach, w których nie pozostawał on w kręgu zainteresowań organów ścigania i nie miał powodu, by swoje prawdziwe pismo maskować (np. na wniosku o wydanie dowodu osobistego) i obrazowo, szczegółowo i precyzyjnie opisał, że wzory pisma, składane przez oskarżonego na polecenie organów ścigania, wykazują cechy kontrolowanego, maskowanego kreślenia, a wzory podpisu rzeczywiście bezwpływowe wykazują pełną zgodność z podpisem na umowie rachunku bankowego. Wnioski tej opinii są tak logiczne i oczywiste, po porównaniu omówionych podpisów nawet przez osobę nie posiadającą wiedzy specjalnej, że wnioski opinii biegłego U. żadną miarą nie mogły być równane trafnością z wnioskami opinii biegłego G.. Wskutek tego słuszna była decyzja Sądu I instancji, który uznał, że brak jest podstaw do stosowania art. 201 kpk i postanowieniem z dnia 21 marca 2025 r. nie uwzględnił wniosku obrońcy w tym zakresie, a decyzja ta bynajmniej nie naruszała prawa oskarżonego do obrony ani nie prowadziła do braku wszechstronnego wyjaśnienia okoliczności sprawy. Ani we wniosku dowodowym, ani w apelacji nie podniesiono bowiem żadnych zarzutów co do trafności wniosków opinii biegłego G., co do metodologii jego badań, wykorzystanych w badaniach materiałów – zestawiono ją jedynie z ułomną, oczywiście wadliwą opinią innego biegłego, co nie mogło zyskać uznania jako wywołujące uzasadnione wątpliwości co do jakości kontestowanej w ten sposób opinii.

Rozbudowany zarzut z pkt I b) apelacji, obejmujący liczne przepisy proceduralne, nie został w żaden sposób uargumentowany. Jedyny logiczny argument, mający przemawiać za wiarygodnością wyjaśnień oskarżonego i jego niewinnością, dotyczył bowiem podpisu pod umową rachunku bankowego, co było już przedmiotem zarzutu I a). Ani w treści zarzutu, ani w uzasadnieniu apelacji nie przedstawiono bowiem, jakich istotnych okoliczności Sąd nie wziął pod uwagę (a jakie rzekomo korzystne dla oskarżonego niedostatecznie uwzględnił), jakie dowody (poza opinią biegłego G. oraz wyjaśnieniami oskarżonego) Sąd miał ocenić dowolnie, co w tej ocenie pozostawało w sprzeczności z zasadami prawidłowego rozumowania czy doświadczenia życiowego, na czym (w odróżnieniu od wcześniejszego zarzutu dowolności oceny) miała polegać nienależyta analiza i ocena poszczególnych dowodów. Wbrew pozostałym argumentom, Sąd należycie ocenił i omówił wyjaśnienia oskarżonego, zwłaszcza na tle wyżej omówionej opinii, a także w pełni prawidłowo wskazał, jakie fakty ustalił na podstawie prawidłowo ocenionych dowodów, jak też należycie w uzasadnieniu wskazał, dlaczego dowody niewiarygodne nie stanowiły podstawy dokonywania tych ustaleń. Prawidłowa ocena dowodów nie pozostawia w sprawie niniejszej żadnej sfery wątpliwości, do której należałoby stosować określoną w art. 5 § 2 kpk, a również podnoszoną w apelacji zasadę in dubio pro reo. Materiał dowodowy sprawy mógł bowiem prowadzić albo do stwierdzenia, że oskarżony brał udział (niezależnie od formy zjawiskowej) w przedmiotowym przestępstwie, bo to on zawarł umowę rachunku bankowego, albo udziału w nim nie brał, bo podpis pod tą umową nakreślił ktoś inny. Nie wchodziła w rachubę opcja pośrednia, pozostawiająca wątpliwości, a przynajmniej nie została ona w apelacji choćby zarysowana. Dlatego też w ocenie Sądu Okręgowego w Siedlcach nie doszło do naruszenia żadnego z licznie, zbiorczo i bez uzasadnienia wskazanych w pkt I b) apelacji przepisów.

Za w pełni niezasadny należało uznać zarzut rażącej niewspółmierności kary. Występek z art. 286 § 1 kk, także w formie pomocnictwa, zagrożony jest wyłącznie karą pozbawienia wolności w wymiarze od 6 miesięcy do 8 lat. W apelacji, poza wskazaniem argumentów dotyczących stopnia winy i społecznej szkodliwości czynu, nie wskazano, w jaki sposób miałoby dojść do orzeczenia wobec oskarżonego kary innego rodzaju. Nie podniesiono ani argumentów, które miałyby przemawiać za nadzwyczajnym złagodzeniem kary, ani za zastosowaniem art. 37a kk, Sąd odwoławczy nie jest zaś co do zasady upoważniony do rozpoznawania apelacji poza granicami sformułowanych zarzutów. Wymierzenie zaś oskarżonemu, kilkukrotnie uprzednio karanemu za przestępstwa przeciw mieniu na kary pozbawienia wolności, które odbywał, za pomocnictwo w oszustwie na kwotę 50 tys. zł, przy uwzględnieniu jego postawy procesowej, nie dającej przesłanek do stawiania pozytywnej prognozy kryminologicznej, kary nieznacznie tylko wykraczającej poza ustawowe minimum, nie może być w ocenie Sądu Okręgowego uznane za surowe w stopniu rażącym. Charakter i okoliczności popełnienia czynu, przypisanego oskarżonemu, jak też jego wcześniejsza karalność, nie pozwalały na wymierzenie mu kary w wymiarze ustawowo minimalnym, a wymiar mniejszy o miesiąc czy dwa nie spełnia kryterium różnicy rażącej.

O zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego

Niezasadny

Niezasadność zarzutów skutkowała nietrafnością wniosku o jakąkolwiek zmianę wyroku, w szczególności poprzez uniewinnienie oskarżonego.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot utrzymania w mocy

Całość wyroku, tak w części zaskarżonej, jak i w pozostałej, podlegającej ocenie z urzędu, niezależnie od granic zaskarżenia

Bezzasadność apelacji i brak okoliczności, podlegających uwzględnieniu z urzędu.

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot i zakres zmiany

Koszty procesu

Punkty II, III wyroku

Zgodnie z treścią art. 636 § 1 kpk w razie nieuwzględnienia apelacji, wniesionej wyłącznie przez oskarżonego (jego obrońcę), koszty procesu za postępowanie odwoławcze ponosi skarżący. Na koszty postępowania odwoławczego składają się zaś wydatki na ustanowienie obrońcy z urzędu, opłata w wysokości należnej za I instancję oraz ryczałt za doręczenia korespondencji – w kwocie 20 zł. Obrońcy z urzędu wynagrodzenie za pracę należne jest bez względu na skuteczność wniesionego środka odwoławczego, dlatego należało je przyznać. Z uwagi na sytuację finansową oskarżonego, w tym ze względu na charakter orzeczonej kary i ciążący na nim obowiązek naprawienia szkody, Sąd zwolnił go od obowiązku uiszczenia kosztów postępowania odwoławczego, jego wydatki przejmując na rachunek Skarbu Państwa.

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

wyrok w całości

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana