Zaburzenia adaptacyjne kierowcy z 1,45 mg/l nie zmieniły wyroku

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Siedlcach z dnia 04 marca 2026r. sygnatura akt II K 29/26

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Wnioski

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

1. I. N.

W dniach 13.08.2026r. – 17.08.2026r. I. N. był hospitalizowany z powodu zamierzonego zatrucia i niewydolności serca, został wypisany a własne żądanie.

Karta informacyjna na okoliczność stanu świadomości oskarżonego

Dowód nie ma znaczenia dla okoliczności sprawy..

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

1. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na treść orzeczenia tj. art. 438 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k., w zw. z art. 7 k.p.k. w zw. z art. 178a § 1 k.k. poprzez uznanie, że czyn oskarżonego polegający na prowadzeniu pojazdu mechanicznego - samochodu osobowego - w dniu 01.11.2025r. w stanie nietrzeźwości wyrażającym się następującym stężeniem alkoholu we krwi o godz. 22 (podczas interwencji przy kościele w miejscowości. E. ) 1,45 mg/dm

(

3) alkoholu we krwi, a o godz. 12

(

30) 1,38 mg/dm

(

3) naruszył dobra innych użytkowników dróg publicznych (kierowców, pieszych) wypełniając jednocześnie znamiona przestępstwa o charakterze formalnym art. zgromadzonego materiału dowodowego tj. opinii biegłych psychiatry i psychologa, która wprawdzie z jednej strony zawiera kategoryczne konkluzje, a z drugiej wskazuje na występujące u Oskarżonego zaburzenia adaptacyjne wywołane zmianami życiowymi o podłożu stresogennym lub traumatycznym, które skutkowały ujawnieniem się Zespołu Zależności Alkoholowej (ZZA) w jego życiu, przez co zachowanie w trakcie popełniania czynu mogło być nacechowane zaburzeniami funkcji poznawczych, świadomościowych, Czy też osobowościowych, co może uzasadniać brak pełnej świadomości w momencie popełniania tego czynu,

2. naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na treść orzeczenia tj. art. 438 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k., i art. 7 k.p.k. w zw. z art. 115 §2 k.k i w za. z art. 66 §1 k.k. w stopniu mogącym mieć wpływ na treść orzeczenia poprzez uznanie, że samo prowadzenie pojazdu samochodowego w dniu 01.11.2025r. przez Oskarżonego w stanie nietrzeźwości wyczerpuje znamię znacznego stopnia społecznej szkodliwości tego czynu poprzez naruszenie dobra jakim jest zagrożenie bezpieczeństwa potencjalnych uczestników ruchu drogowego podczas gdy taka ocena winna opierać się na zgromadzonym materiale dowodowym, a ponadto winna uwzględniać stosownie do art. 115 §2 k.k. sferę motywacyjną popełnienia czynu zabronionego, a w tym konkretnym przypadku faktu zdiagnozowania zaburzeń adaptacyjnych F-43 i uzależnienia ód alkoholu FI0-2 wpływających na sferę motywacyjną Oskarżonego, jako jeden z kwantyfikatorów stanowiących ocenę stopnia społecznej szkodliwości czynu,

3. naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 438 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 4 k.p.k. i art. 7 k.p.k i art. 42 §2 k.k. poprzez nie odstąpienie od orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdu kategorii T mając na względzie z jednej strony zaburzenia osobowościowe związane z uzależnieniem alkoholowym stwierdzonym przez biegłych, co miało związek wpływ na stan emocjonalny związany z zaburzeniami funkcji poznawczych, upośledzeniem prawidłowej oceny sytuacji oraz zdolności do podejmowania racjonalnych decyzji z jednej strony z drugiej natomiast motywację popełnienia tego czynu właśnie z racji zaburzeń adaptacyjnych i uzależnień potwierdzonych próbami samobójczymi Oskarżonego, które stanowiły przesłankę przeprowadzonego badania.

Niezasadny

Sąd Okręgowy, po rozpoznaniu apelacji obrońcy oskarżonego I. N., uznał ją za bezzasadną, co skutkowało brakiem podstaw do korekty zaskarżonego wyroku. Kontrola instancyjna wykazała, że Sąd Rejonowy w Siedlcach właściwie ocenił zgromadzony materiał dowodowy, a dokonane ustalenia faktyczne znajdują należyte oparcie w przeprowadzonych dowodach. Prawidłowo również zastosowano przepisy prawa materialnego i orzeczono właściwą karę i środki karne.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut dotyczący błędnej oceny materiału dowodowego i pominięcia okoliczności wynikających z opinii biegłych z zakresu psychiatrii i psychologii. Z opinii tych wynikało wprawdzie, że u oskarżonego występowały zaburzenia adaptacyjne oraz zespół zależności alkoholowej, jednak okoliczności te nie prowadziły do wniosku, że w chwili popełnienia czynu oskarżony znajdował się w stanie znoszącym albo w istotnym stopniu ograniczającym jego zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub pokierowania swoim postępowaniem. Samo stwierdzenie u oskarżonego uzależnienia od alkoholu czy też występowania zaburzeń adaptacyjnych nie jest bowiem równoznaczne z niepoczytalnością albo ograniczeniem poczytalności w rozumieniu art. 31 k.k. Dla przyjęcia takiej okoliczności konieczne jest wykazanie, że zaburzenia psychiczne oddziaływały na funkcje psychiczne oskarżonego w sposób odpowiadający przesłankom określonym w tym przepisie i że miały wpływ na jego zachowanie w chwili czynu. Zgromadzony materiał dowodowy nie dawał podstaw do przyjęcia takiego wniosku. Nie można przy tym utożsamiać twierdzenia, że określone zaburzenia mogły wpływać na funkcjonowanie oskarżonego, z ustaleniem, iż rzeczywiście w chwili prowadzenia pojazdu jego zdolność rozpoznania znaczenia czynu lub kierowania swoim postępowaniem była zniesiona bądź ograniczona w stopniu przewidzianym przez art. 31 k.k. Sąd pierwszej instancji miał zatem podstawy, aby oprzeć swoje ustalenia na całokształcie opinii biegłych, a nie na wyrwanych z jej treści sformułowaniach odnoszących się do potencjalnego wpływu zaburzeń na funkcjonowanie oskarżonego.

Ocena dowodów dokonana przez Sąd Rejonowy odpowiadała wymogom art. 7 k.p.k. Nie była ona dowolna, lecz uwzględniała zasady prawidłowego rozumowania, wskazania wiedzy i doświadczenia życiowego. Sąd ten miał przy tym obowiązek ocenić wszystkie dowody we wzajemnym powiązaniu, a nie nadawać decydujące znaczenie jednemu z nich. W konsekwencji podniesienie w apelacji, że określone fragmenty opinii biegłych mogły przemawiać na korzyść oskarżonego, nie jest wystarczające do wykazania obrazy art. 7 k.p.k. „Skuteczne podniesienie zarzutu naruszenia art. 7 k.p.k. wymaga wykazania, że ocena dokonana przez Sąd jest sprzeczna z zasadami wiedzy i doświadczenia życiowego, że nie została poprzedzona ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy, bądź, że argumentacja zaprezentowana przez Sąd za tak dokonanym wyborem pozostaje w sprzeczności z zasadami logiki. Elementami, które decydują o zachowaniu zasady swobodnej oceny dowodów są m.in.: ujawnienie w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy zgodnie z regułami wskazanymi w art. 2 § 2 k.p.k.; rozważenie wszystkich okoliczności, przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego, argumentacja wyczerpująca i logiczna, z jednoczesnym uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, zawarta w uzasadnieniu orzeczenia. Z uwagi na fakt, że ustawodawca przyjął zasadę swobodnej oceny dowodów, a nie oceny dowolnej, musiał wprowadzić instrument kontrolny, którym jest uzasadnienie. To właśnie ta część orzeczenia pozwala dokonać oceny czy ustalenia i wyciągnięte przez organy wnioski są zgodne z zasadami wskazanymi w komentowanym przepisie, a zatem czy spełnione są wymienione przesłanki.”(tak: Sąd Najwyższy w wyroku z 2.07.2025 r., II ZOW 2/25, LEX nr 3944015). Z uwagi na powyższe żaden z argumentów podniesionych w apelacji nie podważa prawidłowości oceny dowodów dokonanej przez Sąd I instancji. Sąd Rejonowy w uzasadnieniu szczegółowo wskazał, którym dowodom dał wiarę, którym odmówił wiarygodności oraz z jakich przyczyn, a przedstawione rozważania pozostają logiczne, spójne i znajdują oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym. Skarżący udowodnił, aby ocena ta miała charakter dowolny lub naruszała dyrektywy wynikające z art. 7 k.p.k.

Nie zasługiwał również na uwzględnienie zarzut odnoszący się do stopnia społecznej szkodliwości czynu. Czyn z art. 178a § 1 k.k. ma charakter formalny, co oznacza, że do jego dokonania nie jest konieczne spowodowanie konkretnego zagrożenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym, tym bardziej zaś wystąpienie skutku w postaci wypadku lub kolizji. Ochroną tego przepisu objęte jest bezpieczeństwo komunikacji jako dobro prawne, a zachowanie polegające na prowadzeniu pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości stanowi samoistne naruszenie ustanowionego przez ustawodawcę zakazu. Nie oznacza to jednak, że sam fakt popełnienia czynu z art. 178a § 1 k.k. automatycznie przesądza o stopniu jego społecznej szkodliwości. Stopień ten podlega ocenie zgodnie z kryteriami określonymi w art. 115 § 2 k.k. Sąd Rejonowy dokonał takiej oceny prawidłowo, uwzględniając charakter naruszonego dobra, sposób i okoliczności popełnienia czynu, a także stopień nietrzeźwości oskarżonego.

W realiach niniejszej sprawy szczególne znaczenie ma wysokość stężenia alkoholu stwierdzonego u oskarżonego. Wyniki badań wskazywały na 1,45 mg/l oraz 1,38 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu. Było to zatem stężenie znacznie przekraczające ustawowy próg stanu nietrzeźwości. Oskarżony zdecydował się prowadzić samochód osobowy w takim stanie, czym stworzył realne, choć niewymagające wystąpienia konkretnego skutku, zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu drogowego. Podnoszone przez obrońcę zaburzenia adaptacyjne i uzależnienie od alkoholu nie mogą prowadzić do automatycznego obniżenia stopnia społecznej szkodliwości czynu do poziomu znikomego. Okoliczności dotyczące osobowości sprawcy, jego stanu psychicznego czy motywacji mogą być brane pod uwagę przy ocenie przesłanek określonych w art. 115 § 2 k.k., jednak nie mogą przesłaniać obiektywnie istotnych okoliczności czynu. Uzależnienie od alkoholu nie stanowi przy tym usprawiedliwienia dla świadomego podjęcia decyzji o prowadzeniu pojazdu po spożyciu alkoholu. W konsekwencji brak było podstaw do zastosowania art. 66 § 1 k.k. Warunkowe umorzenie postępowania może nastąpić jedynie wówczas, gdy wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne. W niniejszej sprawie przesłanka ta nie została spełniona. Charakter czynu, bardzo wysoki poziom nietrzeźwości oskarżonego oraz okoliczności prowadzenia pojazdu nie pozwalały na przyjęcie, że społeczna szkodliwość przypisanego mu zachowania była nieznaczna.

Za bezzasadny należało uznać także zarzut dotyczący orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów. Zgodnie z art. 42 § 2 k.k. w razie skazania za przestępstwo określone w art. 178a § 1 k.k. Sąd orzeka zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych określonego rodzaju albo wszelkich pojazdów mechanicznych na okres nie krótszy niż 3 lata. Sąd pierwszej instancji orzekł wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 4 lat, a zatem środek ten mieści się w ustawowych granicach. Wbrew stanowisku obrońcy brak było również podstaw do odstąpienia od objęcia zakazem pojazdów kategorii T. Z treści art. 42 § 2 k.k. wynika, że zakres zakazu powinien zostać określony przez Sąd stosownie do okoliczności sprawy. W niniejszym przypadku Sąd Rejonowy zdecydował się na zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, a więc na rozwiązanie odpowiadające ustawowemu celowi tego środka, jakim jest ochrona bezpieczeństwa w komunikacji poprzez czasowe wyeliminowanie sprawcy z możliwości prowadzenia pojazdów mechanicznych. Okoliczności dotyczące uzależnienia oskarżonego od alkoholu nie przemawiały za zawężeniem zakazu, lecz przeciwnie – mogły uzasadniać potrzebę szerszej ochrony bezpieczeństwa ruchu drogowego. Nie można bowiem tracić z pola widzenia, że właśnie pozostawanie oskarżonego w związku z alkoholem stanowiło okoliczność istotną dla oceny ryzyka ponownego naruszenia przez niego zasad bezpieczeństwa komunikacyjnego.

Prawidłowo Sąd Rejonowy uwzględnił również okres zatrzymania prawa jazdy przy wykonywaniu orzeczonego zakazu, stosując art. 63 § 4 k.k. Nie stwierdzono zatem uchybienia również w tej części rozstrzygnięcia. Wymaga podkreślenia, że kara wymierzona oskarżonemu nie może być uznana za rażąco surową. Sąd pierwszej instancji, korzystając z możliwości przewidzianej w art. 37a § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k., odstąpił od wymierzenia kary pozbawienia wolności i orzekł karę grzywny w wymiarze 200 stawek dziennych, przy ustaleniu wysokości jednej stawki na 25 złotych. Tym samym wymierzona kara ma charakter wolnościowy i pozostaje adekwatna zarówno do stopnia winy oskarżonego, jak i do stopnia społecznej szkodliwości przypisanego mu czynu.

Podsumowując, Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił, że oskarżony prowadził samochód osobowy po drodze publicznej, znajdując się w stanie nietrzeźwości, czym wyczerpał znamiona występku z art. 178a § 1 k.k. Ocena zgromadzonych dowodów została przeprowadzona zgodnie z art. 7 k.p.k., a argumentacja przedstawiona w apelacji nie wykazała, aby Sąd pierwszej instancji naruszył zasadę swobodnej oceny dowodów lub dokonał ustaleń sprzecznych z treścią zgromadzonego materiału dowodowego. Żaden z podniesionych zarzutów nie dawał zatem podstaw do ingerencji w zaskarżone orzeczenie. W szczególności nie wykazano, aby stan psychiczny oskarżonego w chwili czynu wyłączał lub ograniczał jego poczytalność w rozumieniu art. 31 k.k., aby społeczna szkodliwość czynu była znikoma lub nieznaczna, ani aby zachodziły podstawy do ograniczenia zakresu orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów.

Mając powyższe na uwadze, wobec braku podstaw do uwzględnienia apelacji, Sąd Okręgowy, na podstawie art. 437 § 1 k.p.k., utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.

- zmianę zaskarżonego orzeczenia i warunkowe umorzenie postępowania karnego z jednoczesnym orzeczeniem środka karnego stosownie do art. 67 §3 k.k.,

lub

- zmianę zaskarżonego orzeczenia W pkt II wyroku poprzez orzeczenie zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów z wyląc zer i cm spod zakazu pojazdów objętych kategorią T.

Niezasadny

Bezzasadność apelacji warunkowała bezzasadność wniosków.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot utrzymania w mocy

Zaskarżony wyrok utrzymano w mocy w całości.

Bezzasadność wniesionej apelacji i brak okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu.

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot i zakres zmiany

Koszty procesu

P unkt rozstrzygnięcia z wyroku

II. Sąd Okręgowy na podstawie art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 8 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (tekst jedn. Dz. U. z 1983 r., Nr 49, poz. 223 z późn. zm.), obciążył oskarżonego kosztami sądowymi za II instancję w kwocie 500 złotych (w tym 480 złotych tytułem opłaty od kary oraz 20 złotych tytułem ryczałtu za doręczenia pism w postępowaniu apelacyjnym).

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Cały wyrok

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

Co do kary

Co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Wnioski

Zmiana