Wyrok za znęcanie się nad psami w hodowli utrzymany, apelacja obrońcy oddalona

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Rejonowego w Sokołowie Podlaskim z dnia 23 kwietnia 2025 r. w sprawie II K 69/25

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Uchylenie

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

1. O. S.

dotychczasowa niekaralność oskarżonej, niewłaściwa postawa oskarżonej względem obowiązku zapewniania zwierzętom właściwych warunków bytowych

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

1. informacja z KRK, kwestionariusz wywiadu środowiskowego wraz z dokumentacją fotograficzną

Dokumenty sporządzone przez właściwe organy, w granicach ich kompetencji, nie budzą wątpliwości co do stwierdzonych nimi okoliczności. Stanowią wiarygodny materiał dowodowy. Potwierdzają dotychczasową niekaralność oskarżonej, a także

jej – nadal aktualną – niewłaściwą postawę co do wynikającego

z ustawy o ochronie zwierząt obowiązku humanitarnego traktowania wszelkich zwierząt, w tym psów, jak również zapewnienia im właściwych warunków bytowania.

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

1. - obraza przepisów prawa materialnego, a to art. 35 ust. 1a ustawy o ochronie zwierząt poprzez przyjęcie, że:

a) oskarżona wyczerpała znamiona czynu zabronionego znęcania się nad zwierzętami z zamiarem bezpośrednim, gdy w rzeczywistości oskarżona nie miała zamiaru zadawania bólu czy też cierpienia swoim psom w hodowli jak również nie miała zamiaru utrzymywania ich w warunkach niechlujstwa czy też braku zachowania dobrostanu,

b) oskarżana wyczerpała znamiona czynu zabronionego znęcania się nad zwierzętami w sposób umyślny gdy w rzeczywistości w działaniach oskarżonej nie było umyślności,

c) oskarżona wyczerpała znamiona czynu zabronionego znęcania się nad zwierzętami poprzez utrzymywanie ich w stanie rażącego niechlujstwa i braku zachowania dobrostanu, gdy w rzeczywistości psy przebywały w pomieszczeniach z dostępem do światła dziennego, wody, pokarmu, świeżego powietrza, mogły one zmienić pozycje ciała,

d) oskarżona wyczerpała znamiona czynu zabronionego znęcania się nad zwierzętami poprzez brak zachowania ich dobrostanu, gdy w rzeczywistości ustawa o ochronie zwierząt nie wprowadza szczegółowej definicji dobrostanu zwierząt w zakresie ich utrzymania w jedynie pozostawia otwarty katalog zachowani polegających na jego braku, których to nie można dopasować do działania oskarżonej,

e) przypisanie oskarżonej rażącego niedbalstwa przy utrzymaniu zwierząt, gdy w rzeczywistości nie zachodziły przesłanki rażącego niedbalstwa i niechlujstwa w utrzymaniu psów w prowadzonej przez oskarżoną hodowli,

f) przypisanie oskarżonej iż jej działania doprowadziły do wyrządzenia psom z jej hodowli bólu i cierpienia co stoi w sprzeczności z zachowaniem oskarżonej względem zwierząt wykorzystywanych do hodowli, które były zaopiekowane w sposób prawidłowy, udzielana była im opieka weterynaryjna, miały dostęp do wody, pokarmu, wybiegów, swobodnego ruchu,

g) przypisanie oskarżonej iż jej zamiarem było znęcanie się nad odebranymi jej psami w liczbie 49 a nad pozostawionymi pod jej opieką psami a to psami rasy border collie oraz psami przebywającymi na innej nieruchomości należącej do oskarżonej już brak takiego zamiaru gdyż psy te nie zostały odebrane gdy w rzeczywistości oskarżona nie miała zamiaru znęcania się nad żadnymi psami w swojej hodowli co wręcz pozostawałoby w sprzeczności z prowadzoną przez nią działalnością hodowlaną, która to powinna być nastawiona na zysk ze sprzedaży szczeniąt;

- rażąca niewspółmierność zastosowanych środków karnych oraz nawiązki poprzez zastosowanie środka karnego w postaci przepadku odebranych psów, zakazu posiadania psów przez okres 4 lat, zakazu prowadzenia działalności w zakresie handlu i hodowli psów na okres lat 4 oraz nawiązki w kwocie 3000 zł z uwagi na okoliczność, iż środki te są rażąco niewspółmierne do okoliczności faktycznych zarzucanego czynu oskarżonej a w szczególności w zakresie jej sytuacji życiowej w czasie czynu oraz pozbawiają ją możliwości utrzymania siebie oraz małoletnich synów.

Niezasadny

Podniesione przez obrońcę oskarżonej zarzuty nie zasługują na uwzględnienie. Sąd meriti, poddając zebrany w sprawie materiał dowodowy, należytej, zgodnej z dyrektywami z art. 7 kpk ocenie, której prawidłowości skądinąd nie kwestionował skarżący, opierając się na nim ustalił rzeczywisty stan faktyczny, prowadzący do słusznego uznania O. S. za winną zarzucanego jej czynu, wyczerpującego znamiona art. 35 ust. 1a ustawy o ochronie zwierząt. Apelujący nie przedstawił żadnych przekonujących argumentów, które mogłyby podważyć trafny, zarówno pod względem logicznym, jak i zgodny ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, tok rozumowania Sądu Rejonowego, ograniczając się w zasadzie do polemiki z prawidłowymi ustaleniami, która nie znajdowała potwierdzenia w żadnym obiektywnym i wiarygodnym materiale dowodowym i w zasadzie stanowiła powielenie przyjętej przez oskarżoną w toku postępowania linii obrony, stanowiącej próbę usprawiedliwienia zaniedbań w opiece nad 49 psami, przetrzymywanymi przez nią w złych warunkach bytowych na posesji przy (...) w M., stanowiącymi jej własność. Stanowisko skarżącego o niewinności oskarżonej co do zarzucanego jej czynu, w przekonaniu Sądu Okręgowego, bazowało na niewłaściwej interpretacji ustalonych faktów.

Obrońca forsował tezę, że z przeprowadzonych w toku rozprawy dowodów nie sposób

wywieść, aby O. S. działała z zamiarem znęcania się nad posiadanymi przez

nią, a wskazanymi powyżej psami. Z takim zapatrywaniem nie można było się zgodzić.

Należy wskazać, że przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć - stosownie do art. 6 ust. 2 u.o.z. - zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności m.in. utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji (pkt 10). Odwołując się do treści art. 5 przywołanej ustawy, który statuuje ogólną regułę obejmującą wymogiem „humanitarnego traktowania” wszystkie zwierzęta, a także art. 4 pkt 2 i 15 w niej zawartego, określającego definicje ustawowe „humanitarnego traktowania”, jak również „właściwych warunków bytowania” za humanitarne traktowanie uznać należy takie, które uwzględnia potrzeby zwierzęcia i zapewnia mu opiekę i ochronę, zaś za niewłaściwe warunki, o których mowa w przepisie art. 6 ust. 2 pkt 10 u.o.z. takie, które nie zapewniają zwierzęciu możliwości egzystencji, zgodnie z potrzebami gatunku, rasy, płci i wieku, przy czym potrzeby te należy traktować szeroko, zważając na cechy psychofizyczne gatunku i rasy zwierzęcia, zakres percepcji zjawisk zewnętrznych oraz sposób i zdolność reagowania na nie, które to elementy postrzegać należy w kontekście obowiązku nienarażania zwierzęcia na niebezpieczeństwo, którego samo nie jest świadome. Co istotne katalog form znęcania określony w pkt 1-19 ust. 2

art. 6 u.o.z. jest poprzedzony zwrotem „w szczególności”, stąd też należy przyjąć, iż nie jest on wyczerpujący. Oznacza to, iż może być uznane za znęcanie się nad zwierzęciem zadawanie lub świadome dopuszczanie się do zadawania bólu lub cierpień także wtedy, gdy zachowanie to

nie podpada wprost pod żaden z punktów w tym przepisie wymienionych. Wystarczy w

takich sytuacjach wykazanie, że to zachowanie było niehumanitarne, a więc takie, które nie uwzględniało potrzeb zwierzęcia lub nie zapewniało mu opieki czy też ochrony (por. wyrok SN z 7.07.2020 r., II KK 222/19, OSNK 2020, nr 9-10, poz. 40). Jednocześnie dla bytu przestępstwa znęcania się dla zwierzętami nie jest konieczne dążenie sprawcy wprost do zadania zwierzęciu cierpienia. Wprawdzie Sąd Najwyższy w swych orzeczeniach podkreślał, że przestępstwo znęcania się nad zwierzętami w swej konstrukcji wymaga zaistnienia po stronie sprawcy winy umyślnej w zamiarze bezpośrednim, to zamiar ten należy badać w odniesieniu do samej czynności sprawczej, nie zaś do woli sprawcy zadania bólu lub cierpienia zwierzęciu. Ból lub cierpienie zwierzęcia mają charakter zobiektywizowany i ich rzeczywisty byt jest niezależny od tego, czy sprawca wprost do nich dążył. Przedmiotem ochrony ustawowej jest bowiem ochrona zwierząt przed cierpieniem i bólem, zaś na ich doznanie nie ma w praktyce wpływu motywacja sprawcy (por. wyrok SN z 19.10.2023 r., I KK 84/23).

Przekładając powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy podnieść należy, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w postaci wzajemnie się uzupełniających, zeznań świadków O. J., X. J., D. M., Ł. M., V. N., jak też w szczególności z dokumentów w postaci protokołu oględzin posesji przy ul. (...) w M., stanowiącej miejsce hodowli zwierząt (k. 4-7), a także sporządzonej

w trakcie kontroli przez Powiatowy Inspektorat Weterynarii dokumentacji fotograficznej

(k. 33-91), pozwalał na bezsporne przyjęcie, że 49 psów różnych ras z hodowli prowadzonej

przez oskarżoną nie miało zapewnionych właściwych warunków bytowania. Oskarżona przetrzymywała je w nadmiernej ciasnocie, w pomieszczeniach zamykanych, które nie były sprzątane z odchodów. Znajdowały się one w kojcach, ale także poza nimi, mieszając się

też z karmą i wodą. Legowiska były ubrudzone kałem, podobnie jak sierść psów, która

była nadto posklejana. Co więcej część psów nie posiadała aktualnych szczepień

przeciwko wściekliźnie. Zaniedbania dotyczące zwierząt jawiły się więc jako oczywiste, widoczne na pierwszy rzut oka, a stanowiły one efekt zaniechania podstawowych obowiązków

hodowcy psów – zapewnienia podstawowej opieki weterynaryjnej, nieusuwania odchodów

po psach, pozbawienia ich możliwości swobodnego poruszania, a także nieutrzymywania odpowiedniej higieny tych zwierząt. Zdaniem Sądu Okręgowego oskarżona, tym bardziej, że prowadziła od dłuższego czasu hodowlę psów, miała świadomość nieprawidłowości w bytowaniu zwierząt. Nie poczyniła jednak żadnych kroków zaradczych, aby kierując się dobrem zwierząt tą sytuację naprawić. Nie zwracała się bowiem o pomoc do powołanych w takich przypadkach instytucji. Okoliczność zaś sprawowania przez nią opieki nad chorą matką nie wykluczała jej sprawstwa i winy co do zarzucanego jej czynu. Jak słusznie wskazał Sąd Rejonowy oskarżona mogła zapewnić matce chociażby bezpłatną pomoc pielęgniarki środowiskowej. Podobnie fakt, że co do części zastanych psów sprawowała właściwą opiekę. Okoliczność ta przecież nie świadczy o tym, że tak postępowała względem wszystkich posiadanych psów. Prowadzenie działalności hodowlanej nastawionej na zysk ze sprzedaży szczeniąt również samo w sobie nie może stanowić o utrzymywaniu omawianych zwierząt we właściwych warunkach. Sposób sprawowania opieki nad psami nie w każdym bowiem przypadku jest wyznaczany przez cel prowadzenia hodowli, o czym świadczy właśnie chociażby przedmiotowe postępowanie. Konkludując, z materiału dowodowego jednoznacznie wysnuwa się zatem wniosek, że oskarżona pod swoją opieką posiadała znaczną liczbę zwierząt, a ich los i warunki były całkowicie uzależnione od jej postępowania. Oskarżona jako ich właścicielka dobrowolnie zajmowała się hodowlą tych psów, a co za tym idzie przejęła pełną odpowiedzialność za ich los. Należy przy tym zauważyć, że postępowanie nie wykazało, aby oskarżona miała zniesioną, bądź ograniczoną zdolność rozumowania znaczenia zarzucanego jej czynu i pokierowania swoim postępowaniem, co wskazuje na jej zdolność do zawinienia. W ocenie Sądu Okręgowego w rozpoznawanej sprawie O. S., wbrew stanowisku skarżącego, podjęła zatem powoływane w cytowanym wcześniej ustawowym katalogu zachowania wskazujące na znęcanie się nad zwierzętami, a stan odebranych psów jednoznacznie wskazuje, że zwierzęta te były utrzymywane w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, jak również bez odpowiedniej opieki weterynaryjnej, co przełożyło się bezpośrednio na kondycję części z odbieranych zwierząt.

Ostatni zarzut, dotyczący rażącej niewspółmierności orzeczonej sankcji karnej, również

należało uznać za bezzasadny. W ocenie Sądu Okręgowego, wymierzona kara uwzględnia dyrektywy wymiaru kary z art. 53 kk i jest adekwatna do stopnia winy oraz społecznej szkodliwości popełnionego przez oskarżoną czynu, prawidłowo ustalonych przez Sąd meriti

jako znaczne. Dostrzeżono wszelkie okoliczności obciążające (brak skruchy oskarżonej wobec swojego nagannego postępowania, ilość zwierząt nim dotkniętym, jego skutki, w tym śmierć

na skutek parwowirozy psa rasy bordel collie i szczennej suki) oraz łagodzące (dotychczasowa niekaralność) występujące w przedmiotowej sprawie i nadano im właściwe znaczenie. Sąd również dostrzegł sytuację życiową, finansową oskarżonej, prawidłowo je wartościując na etapie rozstrzygania o sankcji karnej. W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu odwoławczego, wymierzonej oskarżonej z wykorzystaniem fakultatywnej instytucji z art. 37a § 1 kk kary grzywny w wymiarze 200 stawek dziennych przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej na kwotę 30 zł, znacznie zbliżonych do dolnych granic ustawowego zagrożenia, razem z orzeczonymi wobec niej środkami karnymi w postaci zakazu posiadania psów oraz zakazu prowadzenia wszelkiej działalności w zakresie handlu i hodowli zwierząt na okres 4 lat, a także nawiązką w oparciu o art. 35 ust. 5 ustawy o ochronie zwierząt w wysokości 3000 zł (również nieznacznie odbiegających od najłagodniejszych rozwiązań przewidzianych prawem) nie sposób uznać za rażąco niewspółmiernej, a wyłącznie takie realia procesowe pociągałaby za sobą konieczność wydania orzeczenia reformatoryjnego. Ukształtowana w ten sposób represja karna spełni zaś swoją funkcję prewencyjną i sprawi, że nie popełni ona w przyszłości ponownie przestępstwa. Takie rozstrzygnięcie o karze winno również zadośćuczynić wymogom prewencji generalnej, wpływając korzystnie na kształtowanie świadomości prawnej społeczeństwa. Środki karne wzmocnią oddziaływanie kary, przy czym ich czasokres został odpowiednio dostosowany do podjętych przez oskarżoną zachowań względem 49 psów różnych ras, mających przełożenie na ich funkcjonowanie w złych warunkach bytowych, bez zapewnienia im opieki weterynaryjnej. Podkreślenia wymaga, że rozstrzygnięcie Sądu I instancji o przepadku zwierząt oraz nawiązce na cel związany z ochroną zwierząt jest rozstrzygnięciem obligatoryjnym w myśl art. 35 ust. 3 i 5 ustawy o ochronie zwierząt i jako takie nie podlegało uchyleniu. Podnieść w tym miejscu dodatkowo trzeba, że Sąd Okręgowy rozważał okoliczności występujące w sprawie pod kątem możliwości skorzystania z instytucji warunkowego umorzenia postępowania stwierdzając ostatecznie, że nie można uznać, iż stopień społecznej szkodliwości czynu O. S. nie był znaczny. Nadto oskarżona, jak to jawi się z wywołanego w postępowaniu odwoławczym wywiadu środowiskowego, nie zmieniła swojego postępowania. Posiadając pod swoją opieką kolejne psy nie dba o to, aby miały one właściwe warunki bytowania. Przebywają one w odchodach i są zaniedbane. W tych okolicznościach nie było podstaw do warunkowego umorzenia postępowania wobec oskarżonej.

o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uniewinnienie oskarżonej od zarzucanych jej czynów, ewentualnie o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji

o zmianę zaskarżonego orzeczenia w zakresie zastosowanych środków karnych w stosunku do oskarżonej oraz zasądzonej nawiązki poprzez ich uchylenie

Niezasadny

Brak podstaw do uwzględnienia ww. wniosków z uwagi na niezasadność omówionych zarzutów.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot utrzymania w mocy

wyrok Sądu Rejonowego w Sokołowie Podlaskim z dnia 23 kwietnia 2025 r. w sprawie II K 69/25 – w całości

Wskazano w rubryce 3.1. Jednocześnie Sąd Okręgowy nie dopatrzył się uchybień podlegających uwzględnieniu z urzędu.

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot i zakres zmiany

Koszty procesu

II. Z uwagi na to, że środek odwoławczy wywiedziony przez obrońcę oskarżonej

okazał się niezasadny, w myśl art. 636 § 1 kpk oskarżona, wskutek braku przesłanek z art. 624 § 1 kpk, ponosi koszty sądowe za postępowanie odwoławcze w całości.

Wysokość orzeczonych kosztów sądowych została ustalona w oparciu o art. 3 ust. 1 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 123 z późn. zm.) i § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 663 z późn. zm.).

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

obrońca

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

cały wyrok

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Uchylenie

Zmiana