Sąd utrzymał uniewinnienie oskarżonego o oszustwo przy sprzedaży samochodu

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Łukowie z dnia 7 maja 2026 r., sygn. II K 288/24

Podmiot wnoszący apelację

Oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Oskarżyciel posiłkowy

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Uchylenie

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

1. Zarzut oskarżyciela publicznego:

obrazę przepisów prawa karnego procesowego mającą wpływ na treść orzeczenia, a to art. 7 k.p.k. oraz art. 410 k.p.k. polegającą na wadliwej ocenie wyjaśnień oskarżonego M. T. (1), które to wyjaśnienia zostały niesłusznie uznane za wiarygodne i stanowiły podstawę poczynionych w sprawie ustaleń, podczas gdy wyjaśnienia te sprzeczne są ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, w tym treścią korespondencji kierowanej do pokrzywdzonych, a także wnioskami opinii biegłego z zakresu mechaniki i techniki samochodowej, z których wynika, że nie przeprowadzono regeneracji skrzyni biegów sensu stricto, a wartość pojazdu z uszkodzoną skrzynią biegów wynosi 13 700 zł brutto, podczas gdy w treści ogłoszenia oskarżony wskazał na kompletną regenerację skrzyni biegów w oferowanym do sprzedaży pojeździe, nadto nieuwzględnieniu przez Sąd okoliczności dotyczących osoby oskarżonego w zakresie jego wykształcania oraz przedmiotu prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, co czyni wyjaśnienia M. T. (1) co do tego, że nie miał on świadomości faktycznego stanu technicznego oferowanego pojazdu za całkowicie niewiarygodne, podobnie jak w zakresie rzetelności otrzymanych od M. C. dokumentów, którymi później się posłużył, które to stanowisko jest sprzeczne z zapisami konwersacji prowadzonymi z M. C., co finalnie skutkowało niesłusznym wydaniem przez Sąd Rejonowy wyroku uniewinniającego M. T. (1) od popełnienia zarzucanego mu przestępstwa.

Zarzuty oskarżyciela posiłkowego:

• obraza przepisów postępowania - art. 7 kpk - poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów i uznanie za wiarygodne wyjaśnień oskarżonego w całości w sytuacji, gdy są one sprzeczne z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym, co spowodowało niezasadne uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanych mu czynów;

• obrazę przepisów postępowania - art. 7 kpk - polegającą na uznaniu zeznań pokrzywdzonych A. i A. D. za wiarygodne jedynie w części w sytuacji, gdy są one szczere, spójne i znajdują potwierdzenie w pozostałym zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, co spowodowało niezasadne uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanych mu czynów;

• obrazę przepisów postępowania - art. 410 kpk w zw. z art. 424 § 1 ust. 1 kpk - poprzez pominięcie przy wyrokowaniu, a także sporządzaniu uzasadnienia okoliczności, iż oskarżony złożył zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa podrobienia dokumentów dopiero w dniu 22 września 2025r., a więc ponad półtora roku po złożeniu przez pokrzywdzonych reklamacji i ponad rok po wydaniu wobec oskarżonego wyroku nakazowego, co jednoznacznie wskazuje, iż złożenie zawiadomienia stanowiło jedynie element przyjętej linii obrony co spowodowało niezasadne uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanych mu czynów;

• błąd w ustaleniach faktycznych mający wpływ na treść orzeczenia poprzez przyjęcie, że oskarżony wykonał w samochodzie marki A. (...) regenerację skrzyni biegów w sytuacji, gdy prowizoryczne naprawy wykonane w skrzyni nie spełniają definicji regeneracji co spowodowało niezasadne uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanych mu czynów;

• błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia poprzez przyjęcie, iż oskarżony nie miał zamiaru oszukania pokrzywdzonych w sytuacji, gdy zakres przeprowadzonych napraw, treść ogłoszenia oraz zachowanie oskarżonego bezpośrednio po otrzymaniu reklamacji od pokrzywdzonych jednoznacznie wskazują, iż działał on w zamiarze kierunkowym doprowadzenia pokrzywdzonych do popełnienia zarzucanych mu czynów, co spowodowało niezasadnie uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanych mu czynów.

Niezasadne

Zarzuty skarżących okazały się niezasadne. Wobec tożsamości podnoszonych przez skarżących zarzutów związanych ze sferą oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz kierunku zaskarżenia na niekorzyść oskarżonego, zostały one rozpoznane łącznie.

Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 7 kpk organy procesowe kształtując ocenę dowodów na podstawie wiedzy, doświadczenia życiowego oraz zasad logicznego rozumowania organu analizującego dowody. Obrazy art. 7 k.p.k. nie stanowi także fakt, że w ocenie strony poczynione ustalenia faktyczne i ocena dowodów jest dla konkretnej strony niekorzystna i nie spełnia jej oczekiwań (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2020 r. V KK 263/19). Zarzut naruszenia art. 7 k.p.k. wymaga wykazania wad w ocenie konkretnych dowodów dokonanych przez sąd orzekający, prowadzących do wniosku, że ocena ta przekroczyła granice swobodnej oceny, przy czym konieczne jest wykazanie konkretnych błędów w sposobie dochodzenia do określonych ocen, przemawiających w zasadniczy sposób przeciwko dokonanemu rozstrzygnięciu (tak również Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 10 lipca 2019 r. II AKa 94/18).

Sąd Okręgowy dokonując kontroli instancyjnej nie dopatrzył się uchybień ze strony

Sądu Rejonowego w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych oraz oceny poszczególnych dowodów. Fakt niezadowolenia skarżących z obiektywnych wywodów Sądu pierwszej instancji nie może być podstawą do uchylenia zaskarżonego orzeczenia. Okoliczności podniesione w uzasadnieniu apelacji zarówno przez prokuratora, jak i pełnomocnika oskarżycieli posiłkowych w zakresie kwestionowania oceny zgromadzonego materiału dowodowego są niezasadne.

Określone w art. 286 kk przestępstwo oszustwa jest przestępstwem umyślnym, zaliczanym do tzw. celowościowej odmiany przestępstw kierunkowych. Ustawa wymaga, aby zachowanie sprawcy było ukierunkowane na określony cel, którym w przypadku oszustwa jest osiągnięcie korzyści majątkowej. Sprawca podejmując działanie, musi mieć wyobrażenie pożądanej dla niego sytuacji, która stanowić ma rezultat jego zachowania. Powyższe ujęcie znamion strony podmiotowej wyklucza możliwość popełnienia oszustwa z zamiarem ewentualnym, zamiar bezpośredni winien obejmować zarówno cel, jak i sam sposób działania zmierzający do zrealizowania tego celu. Sprawca musi chcieć takiego właśnie sposobu działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej i cel ten musi stanowić punkt odniesienia każdego ze znamion przedmiotowych przestępstwa. Zgodnie z wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 19 lutego 2026 r. II AKa 300/25, aby doszło do przypisania przestępstwa z art. 286 § 1 kk, należy wykazać, że niekorzystne rozporządzenie mieniem przez pokrzywdzonego było skutkiem celowego działania oskarżonego wyrażonego w postaci wprowadzenia w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania. Podstawowym kryterium rozgraniczenia oszustwa od niewywiązania się ze zobowiązania

o charakterze cywilnoprawnym jest wykazanie, że w chwili zawierania zobowiązania (umowy) sprawca działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, to jest dążył do uzyskania świadczenia poprzez wprowadzenie w błąd lub wyzyskanie błędu co do okoliczności mających znaczenie dla zawarcia umowy - mając świadomość, że gdyby druga strona umowy znała rzeczywisty stan, nie zawarłaby umowy lub nie zawarłaby jej na tych warunkach, na jakich została zawarta (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 13 stycznia 2016 r., sygn. akt II AKa 416/15).

W ocenie Sądu Okręgowego istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie miały okoliczności zawarcia umowy oraz postawa oskarżonego już po dokonaniu tej czynności. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że pokrzywdzeni w chwili sprzedaży nie mieli żadnych zastrzeżeń co do modelu, marki oraz parametrów technicznych pojazdu. Nie domagali się weryfikacji stanu pojazdu w serwisie, a po otrzymaniu faktur od oskarżonego nie mieli oni zastrzeżeń co do ich wiarygodności i rzetelności. Nie budziły one żadnych wątpliwości również u oskarżonego, o czym wyjaśniał w dniu 14 maja 2024 roku, a stanowiły dla niego gwarancję i potwierdzenie, że naprawa została wykonana. Jak wynika z przebiegu konwersacji przedstawionych przez oskarżonego naprawa trwała przez pewien czas, a oskarżony ponaglał mechanika o wykonanie prac. Również wersja oskarżonego, że po naprawie pojazdu używał go przez pewien czas znalazła potwierdzenia w opinii biegłego (k.263). Oskarżony chciał sprzedać ten pojazd, a więc nie jeździłyby pojazdem niesprawnym, co by mogło pogłębić uszkodzenia czy doprowadzić do awarii innych elementów.

Strony pozostawały w stałym kontakcie, a po stronie oskarżonego nie uwidoczniła się postawa podejmowania oszukańczych zabiegów czy zwodzenie pokrzywdzonych. Próby wykazania przez oskarżonego, że kupujący zapoznali się ze stanem technicznym pojazdu, znali jego wiek, wygląd nie można poczytywać jako próbę oszukania pokrzywdzonych. Pismo oskarżonego z dnia 27 marca 2024 roku wskakuje, że proponował on oględziny pojazdu i ewentualną naprawę w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości. To świadczy o próbie rozwiązania problemu poprzez naprawę pojazdu, ale ta propozycja nie spotkała się z akceptacją – odpowiedź z dnia 3 kwietnia 2026 roku. Należy też podkreślić, że wersja oskarżonego o zakupie skrzyni biegów i zleceniu naprawy znalazła potwierdzenie w zeznaniach A. V., a skarżący nie wykazali, że te zeznania są nieprawdziwe. Świadek jako osoba obca dla oskarżonego nie miał przesłanek do tworzenia nieprawdziwej wersji, korzystanej dla oskarżonego, skrzynia została sprzedana bez wystawienia faktury, oskarżony nie miał do niej zastrzeżeń. Świadek potwierdził, że sam wskazał oskarżonemu mechanika, który miał naprawić zakupioną skrzynię biegów. Jak wynika z opinii biegłego rzeczoznawcy w pojeździe marki A. (...) zamontowana skrzynia biegów mogła przejść regenerację przez 22 stycznia 2024 roku – częściową i wykonaną niezgodnie ze sztuką, nie została wykonana w sposób profesjonalny. Nie ulega wątpliwości, że z opinii wynika, iż jakość przeprowadzonej usługi była niewłaściwa, ale nie można wysuwać twierdzeń, iż nie dokonano żadnych prac regencyjnych. Nawet wykształcenie oskarżonego nie może wskazywać, że miał świadomość i wiedział, że prace nie zostały wykonane prawidłowo, gdyż nie można tego stwierdzić poprzez proste oględziny pojazdu nawet przez mechanika samochodowego, a wymaga to specjalistycznych czynności, takich jakie podjął biegły.

Nie można przyjąć, że złożenie z opóźnieniem zawiadomienia o podejrzeniu przestępstwa przez M. T. (2) stawiło jedynie linię obrony. To na podstawie tego zawiadomienia Prokuratura Rejonowa w Łukowie wszczęła dochodzenie przeciwko P. o. (1) czyn z art. 270 § 1 kk, które następnie na podstawie postanowienia z dnia 21 października 2025 roku zostało zawieszone. Brak jest dowodów wskazujących, że oskarżony miał świadomość podrobienia faktur, jeżeli następnie przekazał je nabywcom pojazdu. Nabywcy też nie mieli wątpliwości co do rzetelności tych dokumentów, nie zgłaszali żadnych zastrzeżeń. Niewątpliwie oskarżony zwracał się do M. C. o fakturę na jego dane, ale żadna z faktura nie została wystawiona na dane oskarżonego, nie wykorzystał jej rachunkowo w prowadzonej działalności gospodarczej, a niewątpliwie nabywcy przyjęli faktury bez zastrzeżeń co do nabywcy i sprzedawcy wskazanych w tych dokumentach.

Sąd Okręgowy nie ma żadnych wątpliwości, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia

ze sporem cywilnoprawnym związanym z kwestiami ewentualnego niewłaściwego wykonania umowy oraz zagadnień związanych z odstąpieniem od umowy. W okolicznościach sprawy ewentualna wadliwość sprzedanego pojazdu powinna być rozpatrywana w ramach postępowania cywilnego. Jeżeli sprawa ma charakter typowo cywilnoprawny i dotyczy nienależytego wykonania umowy, to spór pomiędzy stronami tej umowy powinien być rozstrzygany wyłącznie na drodze postępowania cywilnego, a nie karnego. Prawo karne stanowi bowiem w systemie prawnym ultima ratio, co oznacza, że ingerencja prawa karnego w danej dziedzinie życia powinna nastąpić wówczas, gdy inne dziedziny prawa są niewystarczające dla rozstrzygnięcia stosunków prawnych pomiędzy stronami.

Bezzasadność wszystkich omówionych wyżej zarzutów obrazy prawa procesowego w zakresie oceny dowodów zawartych w apelacji, czyni niezasadnym także wywiedziony

na ich podstawie wtórny zarzut błędu w ustaleniach faktycznych poczynionych przez

Sąd pierwszej instancji, polegający w istocie na ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, która finalnie okazała się nieskuteczna. Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego skupił się w szczególności na zeznaniach pokrzywdzonych pomijając wyjaśnienia oskarżonego oraz najbardziej obiektywny dowód tj. zeznania A. V., dających łącznie pełny obraz zdarzenia i pozwalający na podstawie zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art. 7 kpk na stwierdzenie, że oskarżony nie dokonał zarzucanego mu czynu z art. 286 § 1 kk.

Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 30 lipca 2015 r., sygn. II AKa 171/15 słusznie uznał, że jeśli Sąd meriti nie naruszył żadnego z przepisów ze sfery gromadzenia i oceny dowodów, to brak jest podstaw do kwestionowania ustaleń faktycznych. Stanowisko przedstawione w tym orzeczeniu aprobuje także Sąd Okręgowy w Siedlcach, stwierdzając, iż ustalenia faktyczne dokonane w niniejszej sprawie przez Sąd pierwszej instancji są pozbawione jakiegokolwiek błędu, trafne, prawidłowe oraz mające pełne, mocne oraz logiczne oparcie w wiarygodnym materiale dowodowym, a zatem nie mogą być uznane za błędne.

Prokurator oraz pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Łukowie.

Niezasadne

Bezzasadność zarzutów skutkowała bezzasadnością wniosku.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1. ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot utrzymania w mocy

Wyrok Sądu Rejonowego w Łukowie z 7 maja 2026 roku sygn. II K 288/26 utrzymany w całości.

Brak przesłanek z art. 439 § 1 pkt 1-9 kpk oraz z art. 440 kpk, podlegających uwzględnieniu niezależnie od granic zaskarżenia, podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia.

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot i zakres zmiany

-----------------------------------------------------------------------------------------------

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Konieczność umorzenia postępowania

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

---------------------

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Koszty procesu

II., III.

Kierując się zasadą słuszności Sąd Okręgowy orzekł o zwolnieniu oskarżycieli posiłkowych od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze stwierdzając, że wydatki postępowania ponosi Skarb Państwa również w części odnoszącej się apelacji złożonej przez prokuratora (art. 633 kpk i art. 636 § 1 kpk w zw. z art.624 § 1 kpk).

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

prokurator

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

wyrok w całości

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Co do winy

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Wnioski

Uchylenie

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

wyrok w całości

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W całości

Co do winy

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Uchylenie