Łańcuszek sprzedany przez internet za 150 zł. Sąd zmienił kwalifikację oszustwa na lżejszą

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Łukowie z dnia 30 kwietnia 2025 roku w sprawie o sygn. akt II K 396/24

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

----

--------------------------

--------------------------------------------------------------------------

----------------

-----------------

Fakty uznane za nieudowodnione

-----------

--------------------------

---------------------------------------------------------------------------

----------------

-----------------

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

-------------------

----------------------------------------

----------------------------------------------------------------------------------

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

---------------------

--------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------------------------.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Zarzuty obrońcy:

1. Obraza przepisów postępowania, która miała wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, zawartych w treści art. 7 kpk w zw. z art. 410 kpk poprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej, oraz sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego i logiki oceny dowodów w postaci:

a) Wyjaśnień oskarżonej M. K. poprzez bezwarunkowe i jednoznaczne odmówienie im wiary w zakresie, w którym oskarżona nie przyznała się do popełnienia zarzucanego jej przestępstwa, podczas gdy szczegółowa i wszechstronna analiza pozostałego materiału dowodowego, w tym dokumentów w postaci informacji pochodzących od (...) (k.122-130) oraz informacji od Grupa (...) Sp. z o.o. (k.131-140) wskazuje na zmienność adresów IP oraz portów logowań do przypisanych M. K. kont na wymienionych wyżej portalach, co może świadczyć o tym, iż to nie oskarżona, lub też nie tylko ona, była osobą korzystającą z przedmiotowych kont oraz zamieszczającą za ich pośrednictwem ogłoszenia sprzedażowe, a tym samym brak jest możliwości przyjęcia w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, iż oskarżona dokonała zarzucanego jej czynu zabronionego.

b) Informacji pochodzących od (...) (k.122-130) oraz informacji od Grupa (...) Sp. z o.o. (k. 131-140), poprzez pominięcie, tudzież nienadanie odpowiedniego waloru okolicznościom związanym z faktem, iż na przypisane oskarżonej konta założone na wyżej wymienionych portalach dochodziło do logowań z różnych, zmiennych adresów IP oraz portów, co może świadczyć o tym, iż to nie oskarżona, lub też nie tylko ona, była osobą korzystającą z przedmiotowych kont oraz zamieszczającą za ich pośrednictwem ogłoszenia sprzedażowe, a tym samym brak jest możliwości przyjęcia w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, iż oskarżona dokonała zarzucanego jej czynu zabronionego - co w konsekwencji (ad. lit. a-b) doprowadziło do błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia, polegającego na przyjęciu, iż oskarżona M. K. dokonała zarzucanego jej w akcie oskarżenia czynu zabronionego z art. 286 §1 kk na szkodę pokrzywdzonego D. W., podczas gdy w rzeczywistości M. K. nie była jedyną osobą mającą dostęp do przypisanego do niej konta użytkownika na portalu F. i nie doprowadziła swoim zachowaniem do niekorzystnego rozporządzenia mieniem przez pokrzywdzonego D. W..

2. Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia, który miał wpływ na jego treść, polegający na nieuzasadnionym przyjęciu, iż M. K. dokonała zarzucanego jej w akcie oskarżenia czynu zabronionego z art. 286 §1 kk na szkodę pokrzywdzonego D. W., podczas gdy w rzeczywistości M. K. nie była jedyną osobą mającą dostęp do przypisanego do niej konta użytkownika na portalu F. (oraz konta na portalu (...).pl) oraz nie miała wiedzy ani wpływu na działanie osoby lub osób korzystających w sposób nieuprawniony z przypisanych do jej osoby kont użytkowników na ww. portalach, a co za tym idzie, to nie ona doprowadziła D. W. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem.

Z ostrożności procesowej, na wypadek nieuwzględnienia wskazanych wyżej zarzutów, obrońca oskarżonej podniósł zarzut obrazy przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonej, polegającej na niezastosowaniu art. 286 §3 kk oraz uznaniu, iż działanie oskarżonej winno być kwalifikowane jako działanie w typie podstawowym, wypełniając dyspozycję art. 286 §1 kk, bowiem w sprawie brak jest podstaw do zakwalifikowania czynu oskarżonej jako wypadku mniejszej wagi z uwagi na uprzednią karalność oskarżonej oraz hipotetyczną możliwość usiłowania dokonania jeszcze szeregu innych oszustw oferując do sprzedaży także złotą biżuterię za znacznie większe sumy, w sytuacji gdy o zakwalifikowaniu zachowania jako wypadku mniejszej wagi decydować winny okoliczności, które zaliczane są do znamion typu czynu zabronionego, a nie takie elementy jak osobowość sprawcy, jego opinia czy poprzednia karalność, w tym w warunkach recydywy, przy czym występujące w sprawie okoliczności przedmiotowe i podmiotowe, takie jak niewielki rozmiar szkody oraz znikome jej odczucie przez pokrzywdzonego, a także choroba psychiczna oskarżonej oraz jej stan emocjonalny w dacie popełnienia czynu (zaburzenia emocjonalne, problemy z uzależnieniem mieszanym, żałoba po śmierci partnera etc.), winny skutkować uznaniem, iż przedmiotowy czyn stanowi wypadek mniejszej wagi określony w art. 286 § 3 kpk, tym bardziej, iż w okolicznościach sprawy brak jest możliwości do wyciągania wobec oskarżonej negatywnych konsekwencji wyłącznie z czysto hipotetycznego powodu istnienia możliwości, iż oskarżona mogła usiłować dokonania jeszcze szeregu innych oszustw, oferując do sprzedaży także złotą biżuterię za znacznie większe sumy, co w konsekwencji doprowadziło do niesłusznego orzeczenia wobec oskarżonej zbyt surowej kary oraz nieprawidłowego przyjęcie kwalifikacji zarzucanego jej czynu zabronionego jako czynu z art. 286 § 1 k.k.

Częściowo zasadny

Apelacja obrońcy zasługiwała na częściowe uwzględnienie. Sąd Okręgowy po zapoznaniu się z aktami postępowania wskutek złożonej przez obrońcę oskarżonej apelacji, uznał podniesione w punktach 1 i 2 zarzuty jako niezasadne, natomiast uwzględnił zarzut ewentualny, sformułowany w punkcie 3 apelacji i na tej podstawie zmienił zaskarżony wyrok w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonej, czego konsekwencją była zmiana w zakresie wymierzonej kary, a co zostanie szczegółowo omówione w dalszej części uzasadnienia.

Jeśli chodzi o zarzuty sformułowane w punktach 1 i 2, dotyczące obrazy przepisów postępowania mających wpływ na treść orzeczenia i błędu w ustaleniach faktycznych, ich wspólnym mianownikiem był argument obrońcy, iż logowania na konto przypisane oskarżonej miały miejsce z różnych adresów IP i można z tego, jego zdaniem wywnioskować, że oskarżona nie była jedyną osobą mającą dostęp do tego konta. Zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd I instancji prawidłowo dokonał oceny materiału dowodowego, a argumentacja obrońcy nie zasługiwała na uwzględnienie. Jak wynika z wyciągu z rachunku bankowego nr (...) (k.58), który zgodnie z informacjami przekazanymi przez Bank (...) w O. należy do oskarżonej, w dniu 03.10.2023r. na konto M. K. wpłynęła kwota 150 zł przekazana od nadawcy - P.. Z kolei w odpowiedzi na zapytanie Sądu, P. (...) potwierdziła w korespondencji z dnia 26 marca 2024 roku (k. 142), że adresatem przesyłki był pokrzywdzony D. W., natomiast do przesłania kwoty pobrania w wysokości 150 zł nadawca przesyłki wskazał rachunek bankowy o nr (...). Biorąc pod uwagę, że ten numer rachunku bankowego, w sposób niebudzący wątpliwości należy do oskarżonej, otrzymała ona pieniądze za sprzedaż łańcuszka bezpośrednio na swoje konto bankowe. Nie ma przy tym znaczenia, z jakich adresów IP oraz portów logowań korzystała oskarżona podczas wystawiania innych ogłoszeń na koncie (...) czy na portalu (...) oraz komunikując się z użytkownikami tego serwisu (mogła przecież korzystać z wielu urządzeń służących do logowania)– istotne jest bowiem ,że oskarżona jako właścicielka konta o podanym wyżej numerze przyjęła zapłatę za wysłany łańcuszek, a zatem to ona ewidentnie komunikowała się z pokrzywdzonym i świadomie wprowadziła go w błąd, co do materiału z jakiego wykonany był łańcuszek.

Ponadto, Sąd Okręgowy zwrócił też uwagę na to, że podpisy widniejące na protokole przesłuchania podejrzanej i postanowieniu o przedstawieniu zarzutów (k. 97 – 100) oraz umowie rachunku bankowego nr (...) ( k.28) wyglądają niemal identycznie, a zatem z dużym prawdopodobieństwem pochodzą od tej samej osoby

tj. M. K.. Jest to niewątpliwie kolejna okoliczność, dowód przemawiający za uznaniem, że rachunek, na który poszkodowany wpłacił pieniądze za zakup łańcuszka należy do oskarżonej. Podsumowując powyższe rozważania uznać zatem należało, że Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny i uznał oskarżoną za winną czynu zarzuconego jej w akcie oskarżenia.

Z kolei za zasadny Sąd Okręgowy uznał podniesiony przez obrońcę zarzut ewentualny, polegający na niezastosowaniu przez Sąd I instancji art. 286 § 3 k.k. oraz błędne uznanie, że działanie oskarżonej wypełnia dyspozycję typu podstawowego przestępstwa wyłudzenia

tj. z art. 286 § 1 k.k.

Zgodnie z art. 286 § 1 k.k. kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Z kolei § 3 tego artykułu przewiduje łagodniejszą postać tego czynu zabronionego i stanowi, że w wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.Jak stwierdził Sądu Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 29 stycznia 2018 r. (sygn. akt II AKa 147/17) o przyjęciu wypadku mniejszej wagi decydują przedmiotowe i podmiotowe znamiona czynu. Wśród znamion strony przedmiotowej istotne znaczenie mają w szczególności: rodzaj dobra, w które godzi przestępstwo, zachowanie się i sposób działania sprawcy, użyte środki, charakter i rozmiar szkody wyrządzonej lub grożącej dobru chronionemu prawem, czas, miejsce i inne okoliczności popełnienia czynu oraz odczucie szkody przez pokrzywdzonego. Dla elementów strony podmiotowej istotne są: stopień zawinienia (niezwykle ważne są z jednej strony odcienie umyślności - premedytacja, dokładność w przygotowywaniu przestępstwa, upór w dążeniu do osiągnięcia przestępnego celu, a z drugiej strony - przypadkowość, wpływ innej osoby, obawa przed skutkami odmowy działania itp.) oraz motywy i cel działania sprawcy. Sąd Okręgowy podzielił argumentację obrońcy, zgodnie z którą występujące w sprawie okoliczności przedmiotowe i podmiotowe, takie jak niewielki rozmiar szkody, znikome jej odczucie przez pokrzywdzonego, a także choroba psychiczna oskarżonej oraz jej stan emocjonalny w dacie popełnienia czynu (zaburzenia emocjonalne, problemy z uzależnieniem mieszanym, żałoba po śmierci partnera etc.), winny skutkować uznaniem, iż czyn zarzucany oskarżonej stanowi wypadek mniejszej wagi określony w art. 286 § 3 k.k. Ponadto w okolicznościach niniejszej sprawy brak jest możliwości do wyciągania wobec oskarżonej negatywnych konsekwencji wyłącznie z czysto hipotetycznego powodu istnienia możliwości, iż oskarżona mogłaby usiłować dokonania jeszcze szeregu innych oszustw, jak uczynił to błędnie w uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji, ponieważ przedmiotem postępowania jest tylko i wyłącznie czyn zarzucany aktem oskarżenia, a popełniony na szkodę D. W.. Wprawdzie przepisy kodeksu karnego i kodeksu wykroczeń nie przewidują przy przestępstwie wyłudzenia (tak jak w wypadku przestępstwa kradzieży) granicznej wartości rozdzielającej przestępstwo od wykroczenia, niemniej nie wydaje się aby intencją ustawodawcy było tak surowe traktowanie sprawców oszustwa na tak niewielką kwotę kilkakrotnie niższą niż górna granica wykroczenia kradzieży, aby wymierzać im karę w wysokości co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności, bo taki jest dolny próg zagrożenia sankcją w art. 286§1 kk. Dlatego, mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy dokonał stosownej zmiany opisu czynu przypisanego oskarżonej i zakwalifikował go jako wypadek mniejszej wagi, wypełniający dyspozycję z art. 286 § 3 k.k. Ponadto, biorąc pod uwagę niewielki rozmiar szkody i znikome jej odczucie przez pokrzywdzonego, Sąd Okręgowy uznał karę 6 miesięcy pozbawienia wolności za nieadekwatną do istniejących w sprawie okoliczności obciążających i łagodzących , i na podstawie art. 286 § 3 k.k wymierzył M. K. karę grzywny w wysokości 100 stawek dziennych, przyjmując wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 20 zł biorąc pod uwagę : niewielki rozmiar korzyści osiągniętej przez oskarżoną, jej sytuację majątkową (jest bezrobotna nie osiągając dochodów i nie posiada żadnego majątku).

Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy po dokonaniu kontroli instancyjnej zmienił zaskarżony wyrok w części dotyczącej kwalifikacji prawnej czynu i wymierzonej kary, natomiast w pozostałej części wyrok utrzymał w mocy.

Obrońca oskarżonej wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonej od zarzucanego jej czynu. Ewentualnie,

z ostrożności procesowej, na wypadek nieuwzględnienia przez Sąd zarzutów zawartych w pkt. 1 i 2 apelacji, obrońca wniósł o:

1) Zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przyjęcie, iż czyn przypisany oskarżonej stanowi wypadek mniejszej wagi wyczerpujący dyspozycję art. 286 § 3 k.k. i na tej postawie, w miejsce wymierzonej oskarżonej kary 6 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczenie wobec oskarżonej kary grzywny lub kary ograniczenia wolności, tudzież kary pozbawienia wolności w niższym wymiarze.

2) Przyznanie na rzecz obrońcy wynagrodzenia z tytułu sprawowania dla oskarżonej obrony z urzędu w postępowaniu odwoławczym, według norm przepisanych, oświadczając jednocześnie, że koszty te nie zostały zapłacone w całości ani w części.

Częściowo zasadny

Zarzuty apelacyjne obrońcy oskarżonej okazały się zasadne jedynie częściowo i skutkowały uwzględnieniem wniosku ewentualnego o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przyjęcie, iż czyn przypisany oskarżonej stanowi wypadek mniejszej wagi wyczerpujący dyspozycję art. 286 § 3 k.k. i na tej postawie, w miejsce wymierzonej oskarżonej kary 6 miesięcy pozbawienia wolności, orzeczenie wobec M. K. kary grzywny w wymiarze wskazanym w rubryce 5.2.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1. ------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot utrzymania w mocy

Wyrok Sądu Rejonowego w Łukowie z dnia 30 kwietnia 2025 roku w sprawie o sygn. akt II K 396/24, za wyjątkiem rozstrzygnięcia wskazanego w rubryce 5.2 niniejszego uzasadnienia.

Sąd Okręgowy częściowo uwzględnił apelację obrońcy, zmieniając wyrok w zakresie wskazanym w rubryce 5.2. Sąd nie dopatrzył się uchybień podlegających rozpatrzeniu z urzędu, skutkujących dalszą zmianą bądź uchyleniem przedmiotowego wyroku.

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot i zakres zmiany

Wyrok Sądu Rejonowego w Łukowie z dnia 30 kwietnia 2025 roku w sprawie o sygn. akt II K 396/24 w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonej i wymierzenia kary grzywny w wysokości 100 stawek dziennych, przyjmując wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 20 zł.

Apelacja obrońcy okazała się częściowo zasadna, co skutkowało poczynieniem przedmiotowej zmiany, o której szerzej przy omówieniu przedmiotowego zarzutu.

---------------------------------------------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

--------------------------

Koszty procesu

P unkt rozstrzygnięcia z wyroku

Punkt III wyroku

Sąd Okręgowy zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokata M. P. kwotę 1033,20 zł tytułem wynagrodzenia za obronę wykonywaną z urzędu w postępowaniu odwoławczym na mocy art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku o adwokaturze oraz § 4,17 i 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.

Punkt IV wyroku

Na podstawie art. 624 k.p.k. Sąd Okręgowy stwierdził, że istnieją podstawy do uznania, że uiszczenie przez oskarżoną opłaty za II instancję oraz wydatków postępowania odwoławczego byłoby dla niej zbyt uciążliwe ze względu na sytuację rodzinną i majątkową (jest bezrobotna, nie posiada żadnego majątku) i na tej podstawie zwolnił oskarżoną od ich poniesienia.

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

obrońca

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego w Łukowie w sprawie II K 396/24

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

zmiana