Sąd utrzymał wyrok wobec Z. H., apelacja obrońcy oddalona

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 9 lipca 2026 r. w sprawie II K 540/26

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Uchylenie

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

1. Z. H.

Oskarżony przyznał się do popełnienia zarzuconego mu czynu i wyraził żal, jak również poprosił o możliwie najniższy wymiar kary

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

1. Dodatkowe wyjaśnienia oskarżonego

Sąd wziął pod uwagę treść tych wyjaśnień, zwłaszcza w kontekście procedowania w zakresie wymierzonej kary i zarzutu z tym związanego. Na wcześniejszych etapach postępowania oskarżony nie przyznawał się do popełnienia zarzucanego mu czynu, jednakże w ostatnim słowie podczas rozprawy przed Sądem Rejonowym wnosił o jak najniższy wymiar kary, co w istocie jest sprzeczne z kwestionowaniem winy. Niemniej, faktu przyznania się do winy przez oskarżonego w toku postępowania odwoławczego nie sposób przeceniać i nie można uznać go za okoliczność wskazującą na zasadność poczynienia zmian w zaskarżonym wyroku w zakresie wymierzonej kary i jej złagodzeniu, o czym szerzej przy omówieniu zarzutów apelacyjnych obrońcy.

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

1. 1. zarzut rażącego naruszenia prawa do obrony uregulowanego w art. 6 k.p.k. oraz 42 ust. 2 Konstytucji poprzez bezpodstawne nieudostępnienie obrońcy akt sprawy i tworzenie nieuzasadnionych wymogów formalnych w zakresie formy upoważnienia do obrony uniemożliwiających obrońcy merytoryczne zapoznanie się z aktami sprawy i sporządzenie apelacji;

2. zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego, a to art. 156 § 1 k.p.k., poprzez bezpodstawne nieudostępnienie obrońcy akt sprawy i tym samym uniemożliwienie merytorycznego zapoznania się z aktami, przygotowania linii obrony i sporządzenia apelacji odnoszącej się do całości okoliczności sprawy;

3. zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego a to art. 83 k.p.k. w zw. z art. 88 § 1 k.p.k., poprzez ich niewłaściwą interpretację i bezpodstawne stwierdzenie, że upoważnienie do obrony w postępowaniu karnym powinno wskazywać konkretną sprawę, do prowadzenia której zostało udzielone i w konsekwencji nie może mieć ono charakteru ogólnego, w sytuacji gdy żaden z przepisów kodeksu postępowania karnego nie obliguje do udzielenia umocowania szczególnego;

4. zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego a to art. 83 k.p.k. w zw. z art. 88 § 1 k.p.k., poprzez ich niewłaściwą interpretację i bezpodstawne stwierdzenie, że upoważnienie do obrony w postępowaniu karnym powinno wskazywać numer legitymacji adwokackiej obrońcy, któremu zostało ono udzielone, w sytuacji gdy żaden z przepisów kodeksu postępowania karnego nie obliguje do wskazania takich informacji;

5. zarzut naruszenia przepisów prawa procesowego a to art. 83 § 2 k.p.k.. poprzez ich niewłaściwą interpretację i bezpodstawne stwierdzenie, że upoważnienie do obrony poświadczone za zgodność z oryginałem nie spełnia wymogów upoważnienia z art. 83 § 2 k.p.k., a zatem nie stanowi umocowania do reprezentowania oskarżonego w postępowaniu karnym, w sytuacji gdy wykładnia funkcjonalna tych przepisów nie pozwala na takie stwierdzenie;

6. zarzut orzeczenia wobec oskarżonego rażąco niewspółmiernie surowej kary 4 miesięcy pozbawienia wolności, która to kara nie uwzględnia i nie nadaje właściwego znaczenia występującym w sprawie okolicznościom zmniejszającym stopień winy oraz łagodzącym odpowiedzialność karną, takim jak m.in. przejechanie krótkiego odcinka drogi, przyznanie się oskarżonego do prowadzenia pojazdu mechanicznego oraz właściwości i warunków osobistych, co w konsekwencji powoduje, że wymierzona oskarżonemu kara jawi się jako nadmiernie dolegliwa i nie realizująca ustawowych wymogów zapobiegawczych oraz wychowawczych w stosunku do oskarżonego, jak również w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.

Niezasadny

Apelacja obrońcy jako niezasadna, na uwzględnienie nie zasługiwała.

Względna przyczyna odwoławcza, o jakiej mowa w art. 438 pkt 2 k.p.k., do której nawiązują zarzuty podnoszone przez skarżącego, warunkuje jej zasadność od tego, czy obraza przepisów postępowania mogła mieć wpływ na treść orzeczenia. Po analizie treści zarzutów z pkt. 1-5, które zdaniem skarżącego miałyby świadczyć o tym, że Sąd I Instancji procedując niewłaściwie naruszył prawo oskarżonego do obrony, Sąd Odwoławczy uznał, że stanowisko skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Należy zwrócić uwagę, że obowiązkiem skarżącego jest wykazanie w postępowaniu odwoławczym, że po pierwsze - w sposób rzeczywisty mogło dojść do naruszenia prawa oskarżonego do obrony, a po drugie – że takie działanie sądu mogło mieć wpływ na treść zapadłego orzeczenia, w tym przypadku wyroku skazującego. W ocenie Sądu Okręgowego, te dwa warunki nie zostały spełnione łącznie w żadnym z omawianych przypadków. Niewątpliwym jest, że odmowa udostępnienia akt sprawy oskarżonemu czy też obrońcy, co do zasady narusza prawa oskarżonego w toczącej się sprawie. Aby jednak taki zarzut był skuteczny należy wykazać, że odmowa nastąpiła na skutek naruszenia przez Sąd przepisów prawa procesowego, a ponadto, że to naruszenie miało wpływ na treść wydanego orzeczenia. Analiza akt sprawy i sposobu procedowania Sądu I instancji takich uchybień, podniesionych w złożonej apelacji nie potwierdziła. Sad Okręgowy nie stwierdził, aby w postępowaniu pierwszoinstancyjnym doszło do naruszenia przepisów art. 156 § 1 kpk, art. 83 kpk i art. 88 kpk, a w konsekwencji art. 6 kpk. Zgodnie z treścią art. 83 § 2 kpk, upoważnienie do obrony może być udzielone na piśmie albo przez oświadczenie do protokołu organu prowadzącego postępowanie karne. Upoważnienie do obrony sporządzone w formie pisemnej powinno zawierać: imię i nazwisko oskarżonego, oznaczenie sprawy, której dotyczy (przez podanie jej sygnatury), imię i nazwisko obrońcy, zakres udzielonego upoważnienia do obrony, własnoręczny podpis oskarżonego

(por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 2023 r. V KK 502/23),

komentarz do Kodeksu postępowania karnego, art. 83 kpk, Świecki Dariusz, stan prawny 1 lipca 2026 r.). Takiej formy nie spełnia pełnomocnictwo złożone do akt w formie kopii poświadczonej za zgodność z oryginałem. Rozważanie kwestii posługiwania się poświadczonym za zgodność z oryginałem upoważnieniem do obrony przez pryzmat przepisów prawa cywilnego nie znajduje uzasadnienia w tej sprawie, bowiem art. 89 kpk, który odsyła do odpowiedniego stosowania przepisów obowiązujących w postępowaniu cywilnym w kwestiach nieunormowanych przez przepisy kpk, dotyczy pełnomocników, a nie obrońców. Bezspornym także, w świetle stanowiska ugruntowanego w doktrynie oraz orzecznictwie Sądu Najwyższego jest, że upoważnienie do obrony jest udzielane w konkretnej sprawie karnej i powinno zawierać oznaczenie tej sprawy poprzez wskazanie sygnatury akt lub przedmiotu sprawy, w której zostało udzielone. Może być też udzielone jedynie do dokonania określonej czynności procesowej (art. 84 § 1 kpk). Przepisy procedury karnej nie przewidują natomiast jako właściwej formy upoważnienia do obrony oskarżonego, pełnomocnictwa ogólnego do reprezentowania go we wszelkiego rodzaju sprawach, przed różnymi sądami i instytucjami. Wobec powyższego uznać należy, że słusznie wezwano obrońcę do uzupełnienia braków formalnych złożonego upoważnienia do obrony, gdyż nie odpowiadało ono formie przewidzianej w przepisach kodeksu postępowania karnego. Obrońca oskarżonego Z. H., jako adwokat, a więc profesjonalista, dbając należycie o interesy swojego mocodawcy zobowiązany był złożyć pełnomocnictwo w formie wymaganej w procedurze karnej, gdyż niewątpliwie zarówno treść przepisów, jak też ich wykładnia są mu znane.

Należy zgodzić się ze skarżącym, że upoważnienie obrońcy może zostać dokonane także

per facta concludentia, co słusznie stwierdził Sąd Najwyższy wskazując, że upoważnienie do obrony może wynikać również z samych realiów procesowych sprawy, które jednoznacznie wskazują na wolę upoważnienia do obrony danego pełnomocnika profesjonalnego (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2023 r. II KZ 18/23). Podkreślić jednak trzeba, że nie może być w takim przypadku żadnej wątpliwości, że określona osoba jest rzeczywiście obrońcą oskarżonego. Występowanie oskarżonego na rozprawie wraz z obrońcą, mimo braku formalnego upoważnienia, jest równoznaczne z wyrażeniem milczącej zgody na to, by bronił go ten adwokat. Jednakże inaczej przedstawia się sytuacja, gdy oskarżony nie bierze udziału w czynności procesowej dokonywanej z udziałem obrońcy, gdyż wówczas – ze względu na nieuczestniczenie oskarżonego – nie ma możliwości chociażby dorozumianego potwierdzenia udzielenia upoważnienia do obrony konkretnemu obrońcy (

R. A. Stefański [w:] Kodeks postępowania karnego. Tom I. Komentarz do art. 1-166, red. S. Zabłocki, Warszawa 2017, art. 83). Analizując pod tym względem okoliczności niniejszego postępowania zwrócić uwagę należy na to, że obrońca zgłosił się do sprawy dopiero na etapie postępowania międzyinstancyjnego, toteż nie były wcześniej przeprowadzane czynności procesowe z udziałem obrońcy i oskarżonego, które mogłyby jednoznacznie wskazywać na wyrażoną wolę czy milczącą zgodę oskarżonego na reprezentowanie go przez skarżącego. Tym samym nie było dostatecznych przesłanek dla Sądu, aby na takiej właśnie podstawie stwierdził należyte umocowanie obrońcy do reprezentowania oskarżonego w tym konkretnym postępowaniu. Nie mogło zatem również dojść do obrazy przepisu art. 156 § 1 kpk poprzez nieudostępnienie akt sprawy, gdyż przepis ten stanowi, że akta sprawy udostępnia się stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym. Skarżący adwokat, z uwagi na brak upoważnienia do obrony w wymaganej formie, potwierdzającego w sposób niewątpliwy wolę oskarżonego do jego udzielenia w tej sprawie karnej, nie mógł być uznany za osobę, o której mowa w tym przepisie.

Irrelewantna dla sprawy pozostaje natomiast wskazywana przez skarżącego okoliczność dotycząca niezasadnego żądania od niego wskazania w upoważnieniu do obrony numeru legitymacji adwokackiej obrońcy, gdyż nie ma potwierdzenia w prowadzonej z Sądem korespondencji, aby wezwano go do uzupełnienia braku formalnego w tym zakresie.

Wobec powyższego nie sposób uznać, aby Sąd Rejonowy naruszył przepisy proceduralne, a jednocześnie prawo do obrony oskarżonego doznało uszczerbku na skutek wadliwego procedowania Sądu meriti. Mając zaś na uwadze, że obrońca dwukrotnie występował o udostępnienie akt sprawy wskazanym przez niego obrońcom substytucyjnym, jak również obowiązany był złożyć pełnomocnictwo we właściwej formie, uznać trzeba, że miał w istocie możliwość zapoznania się z aktami przed wniesieniem apelacji, gdyby należycie dopełnił formalności związanych ze złożonym wnioskiem.

W świetle powyższych zarzutów nadmienić także należy, że oskarżony w toku postępowania odwoławczego przyznał się do winy, a we wniesionej przez obrońcę apelacji brak jest zarzutów kwestionujących winę oskarżonego. Niemniej jednak, w nawiązaniu do ostatniego ze sformułowanych zarzutów, tj. zarzutu orzeczenia wobec oskarżonego rażąco niewspółmiernie surowej kary wskazać trzeba, że przyznanie się oskarżonego do popełnienia zarzuconego mu czynu nie może przysłonić okoliczności obciążających, zwłaszcza wielokrotnej uprzedniej karalności oskarżonego za czyny podobne. Wobec braku krytycyzmu oskarżonego w stosunku do uprzedniego nagannego postępowania, wymierzenie mu kary łagodniejszego rodzaju poprzez warunkowe zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności, byłoby niewątpliwie niecelowe i nieracjonalne, skoro poprzednie kary o charakterze wolnościowym nie przyniosły pożądanego efektu. Nie sposób przyjąć w takiej sytuacji, aby kara z warunkowym zawieszeniem wykonania była wystarczająca, aby zapobiec ponownemu popełnieniu przez Z. H. przestępstwa. Oskarżony był świadomy naganności swego czynu oraz grożących mu sankcji prawnych, toteż umyślnie podjął takie ryzyko, z konsekwencjami którego musiał się liczyć, a niewielka długość przejechanego odcinka w ruchu publicznym nie umniejsza znacząco stopnia jego winy i stopnia społecznej szkodliwości czynu. Zdaniem Sądu Okręgowego, tylko kara tego rodzaju i w tak oznaczonym wymiarze, która realizuje dyrektywy wskazane w art. 53 k.k., ma szansę spełnić swe funkcje, przede wszystkim prewencyjną i wychowawczą względem oskarżonego. Tym samym omawiany zarzut skarżącego jako niezasadny na uwzględnienie nie zasługiwał. Podkreślić przy tym trzeba, że podstawą ingerencji w tę część rozstrzygnięcia byłoby uznanie, że orzeczona kara jest nie tylko niewspółmierna do okoliczności czynu, lecz ta niewspółmierność jest ponadto rażąca, czego nie sposób w realiach niniejszej sprawy dostrzec.

Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku i zawieszenie wykonania kary pozbawienia wolności na okres próby wynoszący 3 lata oraz odstąpienie od orzekania przepadku pojazdu mechanicznego i orzeczenie nawiązki w kwocie 5 000 zł, ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji.

Niezasadny

Z uwagi na niezasadność podniesionych zarzutów, wnioski apelacyjne nie podlegały uwzględnieniu.

Jeśli chodzi zaś o wniosek o odstąpienie od orzekania przepadku pojazdu mechanicznego, powołując się w szczególności na omówione już powyżej okoliczności czynu uznać należało, że jest on nieuzasadniony, zwłaszcza gdy oskarżony pomimo wielokrotnych skazań za czyny podobne, prezentuje wysoce lekceważący stosunek do porządku prawnego.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot utrzymania w mocy

Wyrok w całości.

Apelacja obrońcy oskarżonego jako niezasadna nie została uwzględniona. Jednocześnie Sąd nie dopatrzył się uchybień podlegających uwzględnieniu z urzędu.

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot i zakres zmiany

Koszty procesu

II. Apelacja obrońcy okazała się w całości bezzasadna, zatem zgodnie z art. 636 § 1 k.p.k. oskarżony w całości ponosi koszty sądowe za postępowanie odwoławcze. W związku z tym zasądzono na rzecz Skarbu Państwa od oskarżonego kwotę 120 złotych tytułem opłaty za II instancję, zgodnie ze stawkami wskazanymi w art. 8 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych oraz 20 złotych wydatków w myśl § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 r. w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym.