Sąd zamienił przepadek auta na nawiązkę 5 tys. zł dla kierowcy po alkoholu

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 3 listopada 2025 roku w sprawie II K 184/25

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

Art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

Wnioski

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

---

--

--------------------------

--------------------------------------------------------------------------

-----------------

-----------------

Fakty uznane za nieudowodnione

-----------

--------------------------

---------------------------------------------------------------------------

----------------

-----------------

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

---------------------

--------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------------------------

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

---------------------

--------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------------------------.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

1) zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, mającego wpływ na jego treść, polegającego na przyjęciu, że czyn przypisany oskarżonemu charakteryzował się wysokim stopniem winy i społecznej szkodliwości, co skutkowało ustaleniem przez Sąd, że w stosunku do oskarżonego nie zachodzą przesłanki warunkowego umorzenia postępowania, podczas gdy właściwa analiza elementów podmiotowych i przedmiotowych czynu, a zwłaszcza sposobu i okoliczności popełnienia czynu, prowadzi do wniosku, że stopień winy oraz społecznej szkodliwości czynu nie był znaczny, a zatem w niniejszej sprawie, wobec ziszczenia się pozostałych przesłanek, zachodziły podstawy do warunkowego umorzenia postępowania względem oskarżonego;

2) zarzut obrazy prawa materialnego, tj. art. 178a § 5 kk w zw. z art. 44b § 2 kk, poprzez ich zastosowanie i orzeczenie obligatoryjnego przepadku równowartości pojazdu, mimo że w okolicznościach niniejszej sprawy przepis art. 178a § 5 kk pozostaje w sprzeczności z zasadą proporcjonalności i zasadą indywidualizacji odpowiedzialności karnej, wynikającymi z art. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 42 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Niezasadny

- Sąd Okręgowy uznał iż pierwszy zarzut apelacji, dotyczący niezastosowania w stosunku do oskarżonego dobrodziejstwa warunkowego umorzenia postępowania, należało uznać za bezzasadny.

- zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd I instancji słusznie nie przychylił się do wniosku oskarżonego i jego obrońcy o warunkowe umorzenie postępowania karnego, wobec braku przesłanek do zastosowania tej instytucji. Zgodnie z art. 66 § 1 kk sąd może warunkowo umorzyć postępowanie karne, jeżeli wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, okoliczności jego popełnienia nie budzą wątpliwości, a postawa sprawcy niekaranego za przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. W orzecznictwie podkreśla się, że do zastosowania wobec sprawcy przestępstwa instytucji warunkowego umorzenia postępowania niezbędna jest tzw. pozytywna prognoza kryminologiczna, wyrażająca się w opartym na ocenie właściwości i warunków osobistych sprawcy oraz jego dotychczasowym sposobie życia przypuszczeniu, że sprawca pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, w szczególności nie popełni przestępstwa. Tylko sprawca, co do którego sąd nabierze przekonania, że rozpoznawany czyn był odosobnionym incydentem w jego życiu i można realnie zakładać, iż w przyszłości będzie przestrzegał porządku prawnego, a w szczególności nie popełni przestępstwa, może skorzystać z dobrodziejstwa warunkowego umorzenia postępowania” (wyrok Sądu Najwyższego z 11.01.2023 r., III KK 537/22, LEX nr 3509850).

- zastosowanie instytucji warunkowego umorzenia postępowania jest możliwe tylko wtedy, gdy koniunkcyjnie występują ściśle określone okoliczności, mające w większości charakter materialnoprawny, warunkujące uznanie niecelowości kontynuowania postępowania karnego. Zatem sąd meriti ma prawo (a nie obowiązek) warunkowo umorzyć postępowanie, w wypadku łącznego spełnienia wszystkich przewidzianych przez ustawę przesłanek, tj. wówczas, kiedy: 1) wina sprawcy i społeczna szkodliwość czynu nie są oceniane jako znaczne; 2) brak jest wątpliwości co do okoliczności popełnienia czynu; 3) sprawca dotychczas nie był karany za przestępstwo umyślne; 4) postawa sprawcy, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia uzasadniają przypuszczenie, że pomimo umorzenia postępowania będzie przestrzegał porządku prawnego, zaś w szczególności nie popełni przestępstwa (arg. ex art. 66 § 1 k.k.); 5) występek jest zagrożony karą do 5 lat pozbawienia wolności (arg. ex art. 66 § 2 k.k.). Kluczowe jest stwierdzenie, że wszystkie przesłanki warunkowego umorzenia postępowania muszą ziścić się w momencie stosowania tego instrumentu probacyjnego ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2016 roku, sygn. akt III KK 485/15).

- zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd I instancji słusznie uznał, że czyn którego dopuścił się oskarżony nie spełnił wymaganych przez ustawę przesłanek i cechował się znacznym stopniem winy i społecznej szkodliwości, co uniemożliwiało skorzystanie z instytucji warunkowego umorzenia postępowania. Zgodnie z art. 115 § 2 kk przy ocenie stopnia społecznej szkodliwości czynu sąd bierze pod uwagę rodzaj i charakter naruszonego lub zagrożonego dobra, rozmiary wyrządzonej lub grożącej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, wagę naruszonych przez sprawcę obowiązków, jak również postać zamiaru, motywację sprawcy, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia. Czyn, którego dopuścił się oskarżony naruszał istotne dobro prawne, jakim jest bezpieczeństwo w ruchu drogowym. Sam fakt, iż W. Ł. (1) z pełną świadomością zdecydował się prowadzić pojazd mimo relatywnie wysokiego stopnia nietrzeźwości (wyniki badania na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu to od 0,81 mg/l do 0,66 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu) świadczy o znacznym stopniu jego winy. Zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, tak wysoki stopień nietrzeźwości niewątpliwie miał wpływ na percepcję i taktykę jazdy oskarżonego, stwarzając realne zagrożenie w ruchu lądowym. Mimo tego, że oskarżony nie spowodował wypadku drogowego, to jednak stwarzał realne niebezpieczeństwo dla życia, zdrowia i mienia innych uczestników ruchu drogowego, zwłaszcza iż kierował pojazdem około godz. 16, a zatem w porze dnia o dużym natężeniu ruchu. Ponadto oskarżony, jako osoba z doświadczeniem życiowym, był świadom tego, iż po upływie około 3 – 4 godzin od spożycia deklarowanej ilości piwa nadal w jego organizmie utrzymywało się wysokie stężenie alkoholu. Nie istniały też żadne wyjątkowe okoliczności, które uzasadniałyby motywację oskarżonego do prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości, zaś oskarżony mógł sprawdzić stan trzeźwości przed wyruszeniem w drogę. Motywacja oskarżonego, rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia uzasadniały zatem ustalenie przez Sąd I instancji, iż zarzucony mu czyn cechował się znacznym stopniem winy i społecznej szkodliwości.

- drugi zarzut obrońcy, dotyczący naruszenia prawa materialnego należało pozostawić bez rozpoznania z uwagi na zmianę przepisów Kodeksu karnego, wywołujących skutki korzystniejsze dla oskarżonego. Otóż Sąd Okręgowy działając z urzędu dokonał zmiany rozstrzygnięcia z pkt IV zaskarżonego wyroku poprzez zastosowanie przepisu art. 44b § 6 kk, dodanego na podstawie art. 2 pkt 3 lit. e ustawy z dnia 4 grudnia 2025 r. (Dz.U.2025.1872) zmieniającej Kodeks karny z dniem 29 stycznia 2026 r. oraz poprzez zastosowanie art. 44b § 5 pkt 1 kk dodanego do Kodeksu karnego na podstawie art. 2 pkt 3 lit. d ww. ustawy z dnia 4 grudnia 2025 r.;

- zgodnie z aktualnie obowiązującym art. 44b § 5 pkt 1 kk przepadku pojazdu mechanicznego nie orzeka się, jeżeli w czasie popełnienia przestępstwa pojazd mechaniczny nie stanowił wyłącznej własności sprawcy. Ponadto przepis art. 44b § 6 kk stanowi, iż w wypadku, o którym mowa w § 5 pkt 1, sąd orzeka, a w wypadku, o którym mowa w § 5 pkt 2 - może orzec nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa w wysokości od 5.000 do 500.000 złotych. Mając na uwadze powołane przepisy, wobec poczynionych w toku sprawy ustaleń, iż pojazd nie stanowił wyłącznej własności W. Ł. (1), bowiem współwłaścicielem pojazdu była również jego żona, należało orzec nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa. Sąd ustalił kwotę nawiązki w wysokości równej minimalnemu wymiarowi tego środka kompensacyjnego, biorąc pod uwagę m.in. aktualną sytuację zarobkową oskarżonego i uzyskiwane przez niego dochody oraz uznając tym samym, iż tak wymierzona oskarżonemu dolegliwość spełni cele wychowawcze i wpłynie na zachowanie oskarżonego, mobilizując go do zmiany zachowania i przestrzegania zasad ruchu drogowego w przyszłości.

wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez:

1) warunkowe umorzenie postępowania karnego na okres próby w wymiarze jednego roku,

2) orzeczenie wobec oskarżonego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej świadczenia pieniężnego w kwocie 3.000 zł.

3) orzeczenie w stosunku do oskarżonego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów, dla których wymagane jest prawo jazdy kategorii B na okres 1 roku.

Niezasadny

bezzasadność apelacji skutkowała bezzasadnością wniosków

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1. zmiana przepisów Kodeksu karnego

opisano powyżej

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot utrzymania w mocy

wyrok Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 3 listopada 2025 roku za wyjątkiem rozstrzygnięcia z pkt IV wyroku

bezzasadność apelacji i brak podstaw uwzględnianych przez sąd odwoławczy z urzędu skutkujących zmianą lub uchyleniem zaskarżonego wyroku

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot i zakres zmiany

orzeczenie o przepadku (pkt IV wyroku)

j.w.

--------------------------------------------------------------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Konieczność umorzenia postępowania

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

----------------------------------------------------------------------------------------------------

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

--------------------------

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Koszty procesu

P unkt rozstrzygnięcia z wyroku

Punkt III wyroku

apelacja obrońcy okazała się w całości bezzasadna, zatem z mocy art. 636 § 1 kpk oskarżony ponosi koszty sądowe za postępowanie odwoławcze w całości. Na zasądzone koszty składa się opłata w kwocie 300 zł (art. 3 ust. 1 w zw. z art. 8 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych) oraz kwota 20 zł tytułem zryczałtowanych wydatków za doręczenia w procesie karnym, wyliczona zgodnie z § 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 18 czerwca 2003 roku w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym.

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

obrońca

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

cały wyrok

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Wnioski

Zmiana