Stawka dzienna grzywny dla oskarżonego z rentą obniżona do 110 zł

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 20 października 2025r. w sprawie II K 887/24

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

Co do kary

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

Art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

Zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za udowodnione

---------------------

-----------------------------------------------------------

--------------

--------------

Fakty uznane za nieudowodnione

----------------------

------------------------------------------------------------

--------------

--------------

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

---------------

-------------------------------------

------------------------------------------------------------------------

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

--------------

-------------------------------------

---------------------------------------------------------------------------.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

1. naruszenie art. 23 k.k.s. poprzez jego niezastosowanie i wymierzenie kary grzywny nie uwzględniając przy ustaleniu stawki dziennej dochodów oskarżonego, jego warunków osobistych, rodzinnych, stosunków majątkowych i możliwości zarobkowych, podczas gdy oskarżony jest niezdolny do pracy, utrzymuje się z renty w wysokości 1364 zł, a wymierzona grzywna znacznie przekracza jego możliwości finansowe,

2. rażącą niewspółmierność orzeczonych wobec oskarżonego E. I. kar jednostkowych:

a. za czyn I kary grzywny w ilości 200 stawek dziennych, ustalając stawkę dzienną w kwocie 150 złotych,

b. za czyn II kary grzywny w ilości 100 stawek dziennych, ustalając stawkę dzienną w kwocie 150 złotych,

c. za czyn III kary grzywny w ilości 200 stawek dziennych, ustalając stawkę dzienną w kwocie 150 złotych,

d. a ponadto wymierzenie oskarżonemu kary łącznej grzywny w ilości 300 stawek dziennych, ustalając stawkę dzienną w kwocie 150 złotych,

- stanowiącej karę niewspółmiernie wysoką w odniesieniu do kary sprawiedliwej, wynikającą z nieuwzględnienia przez Sąd Rejonowy w odpowiednim stopniu okoliczności łagodzących, okoliczności popełnienia przestępstwa, właściwości i warunków osobistych oskarżonego, rodzaju i rozmiaru ujemnych następstw przestępstwa, co w konsekwencji doprowadziło do rażącej dysproporcji pomiędzy karą wymierzoną a karą sprawiedliwą, która winna zostać orzeczona przy zastosowaniu dyrektyw wymiaru kary.

Częściowo zasadny

Sąd Okręgowy podzielił zarzuty obrońcy oskarżonego zarzucjące rażącą niewspółmierność orzeczonej kary grzywny łącznej grzywny i kar jednostkowych. Podzielając w pełni stanowisko Sądu I instancji w zakresie winy, ustalonego stanu faktycznego, przedmiotowy wyrok w zakresie orzeczenia kary grzywny, co do wysokości jednej stawki dziennej nie może się ostać. Wysokość orzeczonej wobec oskarżonego E. I. kary grzywny jawi się jako niewspółmiernie wysoka w odniesieniu do sytuacji majątkowej i osobistej oskarżonego.

Zmiana wysokości orzeczonej kary może w postępowaniu odwoławczym nastąpić jedynie wówczas, gdy kara jawi się jako „rażąco niesprawiedliwa”. Ingerencja Sądu Odwoławczego w orzeczenie o karze może nastąpić tylko i wyłącznie wówczas, gdy różnica między karą wymierzoną przez Sąd I instancji, a karą którą należałoby orzec jest znaczna, rażąca, nie może sprowadzać się do różnic nieznacznych, bo byłoby to sprzeczne z normą art. 438 pkt 4 kpk, z której jednoznacznie wynika, że podstawą zmian może być jedynie rażąca - a więc nie każda - niewspółmierność kary.

W przekonaniu Sądu Okręgowego, w zaskarżonym wyroku rażącą surowością, a przez to niewspółmiernością, charakteryzowała się orzeczona przez Sąd meriti kara łączna grzywny i kary jednostkowe. Zgodnie z dyrektywami wymiaru kary, określonymi w przepisie art. 12 § 2 kks i art. 13 § 1 kks, Sąd wymierzając karę winien mieć na względzie to, aby jej dolegliwość nie przekraczała stopnia winy, uwzględniała stopień społecznej szkodliwości czynu, a także powinien brać pod uwagę cele zapobiegawcze i wychowawcze, które kara ma osiągnąć w stosunku do oskarżonego oraz potrzeby w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Zważyć powinien także rodzaj i stopień naruszenia ciążącego na sprawy obowiązku finansowego, właściwości i warunki osobiste sprawcy, sposób jego życia przed jego popełnieniem i jego zachowanie się po dokonaniu zarzucanego mu czynu. Wymiar kary grzywny przebiega natomiast dwuetapowo: najpierw sąd wymierza odpowiednią liczbę stawek dziennych, kierując się ogólnymi dyrektywami wymiaru kary, wskazanymi w art. 12 § 2 k.k.s., mającymi zastosowanie do wszystkich rodzajów kar (której wymiar musi być sprawiedliwy i dostosowany do potrzeb indywidualnoprewencyjnych danego sprawcy oraz mieć na uwadze potrzebę kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa). Następnie sąd określa wysokość kwotową jednej stawki, kierując się dyrektywą szczególną sformułowaną specjalnie dla wymiaru grzywien, nakazującą uwzględnić sytuację ekonomiczną sprawcy. Celem odpowiedniego sprecyzowania kwoty, jaką powinno się przyporządkować stawce dziennej grzywny wymierzonej konkretnemu sprawcy przestępstwa skarbowego, w art. 23 § 3 k.k.s. sformułowano szczególną dyrektywę, która nakazuje wziąć pod uwagę: dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe. W złożonej apelacji skarżący nie zakwestionował skutecznie ilości stawek dziennych grzywien wymierzonych oskarżonemu, skupiając się na drugim etapie wymiaru kary grzywny, a więc wysokości stawki dziennej grzywny. Podniesione i uargumentowane okoliczności przemawiały za obniżeniem wysokości jednej stawki - grzywien jednostkowych oraz kary łącznej grzywny do 110 zł.

W tym miejscu należy podkreślić, że w toczących się postępowaniach karnych dotyczących odpowiedzialności karnej z art. 56 § 1 i 2 kks osób również współdziałających z S. O. orzeczono kary grzywny w niższym rozmiarze i to w sytuacji szerszego okresu działalności czy wielkości uszczuplenia. Jednakże ocena ilości orzeczonych stawek dzielnych dokonywana jest w konkretnej sprawie, w odniesieniu do konkretnego oskarżonego, konkretnych okoliczności popełnionych czynów i w tym zakresie Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do zmiany ilości stawek dziennych. Sytuacja materialna i osobista oskarżonego przemawiały zaś za obniżeniem wysokości jednej stawki dziennej. Orzeczona wysokość stawki dziennej jest zbliżona do tej wnioskowanej w trybie art. 387 kpk przez obrońcę oskarżonego. Kierując się przedstawionymi wyżej racjami, Sąd Okręgowy zaskarżony wyrok zmienił w ten sposób, że obniżył wysokość stawek dziennych do 110 zł. Stosunki majątkowe, warunki osobiste oskarżonego oraz jej możliwości zarobkowe, powodują, iż wysokość stawki dziennej 110 zł jest adekwatna i realna. Oskarżony popełniając przestępstwa musiał liczyć się z konsekwencjami majątkowymi, obecnie uzyskuje dochód w postaci renty, zatem choć mając na uwadze inne ciążące na nim zobowiązania, zapłata grzywny może jawić się dla niego jako istotna dolegliwość, to bez wątpienia jest ona w nowym kształcie wyważona, zasłużona i sprawiedliwa.

Nie dostrzegając podstaw do szerszej ingerencji w zaskarżony wyrok, Sąd Okręgowy w pozostałej części utrzymał go w mocy uznając, że zarzuty wskazane w apelacji nie zasługiwały na uwzględnienie w szerszym zakresie.

zmianę wysokości orzeczonej kary grzywny

Częściowo zasadny

zasadność zarzutu warunkowała częściową zasadność wniosku

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

Przedmiot utrzymania w mocy

---------------------------------------------------------------------------------------

---------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot i zakres zmiany

Zaskarżony wyrok został zmieniony w ten sposób, iż obniżono wysokość stawek dziennych grzywny do 110 zł, a w pozostałej części wyrok utrzymano w mocy.

Zarzuty podniesione przez obrońcę częściowo okazały się zasadne, co w konsekwencji doprowadziło do zmiany zaskarżonego orzeczenia wobec oskarżonego E. I..

----------------------------------------------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Konieczność umorzenia postępowania

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------------------

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

--------------------

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Koszty procesu

III. apelacja obrońcy oskarżonego okazała się częściowo zasadne, zgodnie z art. 634 kpk w zw. z art. 633 kpk i art. 624 § 1 kpk Sąd Okręgowy przejął wydatki za postępowanie odwoławcze na rachunek Skarbu Państwa uznając, że istnieją podstawy do zwolnienia oskarżonego z zapłaty tych należności

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok w całości

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na niekorzyść

W części

Co do kary

Podniesione zarzuty

Art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

Art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

Wnioski

Zmiana