Sąd uniewinnił P. C. od znieważenia pracowników Stacji Epidemiologicznej w G.

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 21 sierpnia 2025 r. w sprawie II K 742/24

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Fakty uznane za nieudowodnione

1. P. C.

Oskarżony w dniu 13 września 2024 roku w miejscowości R., województwa (...), znieważył pracowników Stacji Epidemiologicznej w G. D. Ś. oraz G. P., używając wobec nich słów wulgarnych, powszechnie uznanych za obelżywe podczas i w związku z pełnieniem obowiązków służbowych polegających na przeprowadzeniu kontroli sprawdzającej nakazów z decyzji dotyczącej uchybień higieniczno-sanitarnych.

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

Zeznania świadków (pokrzywdzonych) A. P. i D. Ś. złożone w postępowaniu odwoławczym

Zeznania pokrzywdzonych złożone na etapie postępowania odwoławczego nie zasługiwały na uwzględnienie w zakresie, w jakim odnosiły się do przypisania oskarżonemu sprawstwa zarzucanego mu czynu. W pozostałej części, która związana była z okolicznościami dotyczącymi przedmiotu kontroli, jej przebiegu od momentu rozpoczęcia nagrania dźwięku (agresywnej postawy oskarżonego i kierowanych bezosobowo wulgaryzmów), zgłoszenia interwencji Policji i czynności wykonywanych po przybyciu funkcjonariuszy, Sąd Okręgowy depozycje te uwzględnił jako jasne, logiczne i mające odzwierciedlenie w całokształcie materiału dowodowego, w tym zeznaniach funkcjonariuszy Policji D. S. i S. S. oraz przywołanym nagraniu. Sąd Okręgowy uznając zeznania A. P. i D. Ś. złożone w postępowaniu odwoławczym za niewiarygodne w części, w jakiej wskazywały na to, że oskarżony kierował wobec pokrzywdzonych słowa znieważające, dostrzegł ich niespójność i sprzeczność wewnętrzną i zewnętrzną. Pokrzywdzone na etapie postępowania odwoławczego w istocie zeznawały zbieżnie do treści zeznań składanych przed Sądem Rejonowym, jednakże oceniając całokształt składanych depozycji, w tym również pierwsze zeznania składane na etapie postepowania przygotowawczego, Sąd Okręgowy powziął wątpliwości co do przedstawianych faktów we wskazanym powyżej zakresie, kierując się przesłankami, o których szerzej w części uzasadnienia, w której Sąd odpowiadał na zarzuty obrońcy..

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

1. 1. Zarzut przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów, przejawiającego się w całkowitym, w żaden sposób nie uzasadnionym zignorowaniu/nieuwzględnieniu przez Sąd Rejonowy rozbieżności pomiędzy zeznaniami złożonymi przez pokrzywdzone w postępowaniu przygotowawczym przy składaniu zawiadomienia o przestępstwie oraz kolejnymi, polegających na tym, że pokrzywdzone na początku zgodnie twierdziły, iż oskarżony nagrywał „całe zajście", a dopiero na późniejszym etapie postępowania, już po dostarczeniu przez niego nagrania utrwalającego przebieg zdarzenia, na którym nie było podawanych przez nie wypowiedzi, zmieniły wersję twierdząc, że nagrywać zaczął na późniejszym etapie i dlatego nagranie nie obejmuje obelg kierowanych pod ich adresem;

2. zarzut przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów, polegającego na bezkrytycznym przyznaniu waloru wiarogodności zeznaniom pokrzywdzonych, że oskarżony dopiero na późniejszym etapie kontroli rozpoczął nagrywanie oraz uznanie za niewiarygodne w tym zakresie wyjaśnień oskarżonego oraz zeznań J. C., podczas gdy z analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, tj. opisu przebiegu kontroli w zakresie bezspornym (wejście pokrzywdzonych do stacji paliw należącej do oskarżonego ok. 10.05, przygotowanie do kontroli, wyjście oskarżonego po dokumenty, kilka minut oczekiwania, prośba G. P. o wydanie dokumentów, kolejne kilka minut czekania), czasu trwania nagrania (ponad 15 minut), momentu na nagraniu, w którym pokrzywdzone wzywają policję (12-13 minuta nagrania ), ustalonego czasu wezwania (między 10.22 a 10.25), wynika, że oskarżony w rzeczywistości nagrał przebieg całej kontrolę od momentu, gdy podszedł do oczekujących na niego w sali sprzedażowej pokrzywdzonych z żądanymi dokumentami, co zdecydowanie wyklucza ustalenia Sądu o jakimś wcześniejszym nie nagranym fragmencie zdarzenia.

Zasadny

Zarzuty sformułowane przez obrońcę jako zasadne, zasługiwały na uwzględnienie, co doprowadziło, przy zastosowaniu reguły z art.5§2 kpk do wydania wyroku uniewinniającego oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 226 § 1 k.k.

Po analizie akt sprawy w kontekście wniesionej apelacji, Sąd Okręgowy zgodził się z obrońcą co do tego, że na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie sposób jednoznacznie uznać, że oskarżony w momencie jeszcze poprzedzającym nagranie, które obiektywnie przedstawia przebieg (choć częściowy, ale w znacznym zakresie) kontroli, jaką przeprowadziły u oskarżonego pokrzywdzone w związku z wykonywaniem przez nie czynności służbowych, używał wobec nich słów wulgarnych, powszechnie uznanych za obelżywe.

Za sprawstwem oskarżonego przemawiały w istocie jedynie zeznania pokrzywdzonych G. P. i D. Ś., które jednak zawierały w sobie nieścisłości i sprzeczności prowadzące do wniosku, że wobec braku innych dowodów, był to materiał dowodowy niewystarczający do stwierdzenia winy P. C. w ramach zarzucanego mu czynu. W tym miejscu zwrócić uwagę należy na treść art. 5 § 1 i 2 k.p.k., która wskazuje na to, że ustalenia niekorzystne dla oskarżonego wymagają udowodnienia, jako że on sam korzysta z domniemania niewinności (art. 5 § 1 k.p.k.), a niedające się usunąć wątpliwości rozstrzyga się na jego korzyść (art. 5 § 2 k.p.k.). Z tych względów wydanie wyroku uniewinniającego jest konieczne nie tylko wówczas, gdy wykazano niewinność oskarżonego, lecz również wtedy, gdy nie udowodniono mu że jest winny popełnienia zarzuconego mu przestępstwa. W tym ostatnim wypadku wystarczy zatem, że twierdzenia oskarżonego, negującego tezy aktu oskarżenia, zostaną uprawdopodobnione. Co więcej, wyrok uniewinniający musi zapaść jednak również i w takiej sytuacji, gdy wykazywana przez oskarżonego teza jest wprawdzie nieuprawdopodobniona, ale też nie zdołano udowodnić mu sprawstwa i winy (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2008 r. V KK 267/08). W niniejszym postępowaniu dochodzi niewątpliwie do sytuacji, w której wyjaśnienia oskarżonego w ich kluczowym zakresie, tj. negowania kierowania wobec pokrzywdzonych słów znieważających, a używania wulgaryzmów w sposób „bezosobowy” nie mogą być w dostatecznym stopniu pewności odrzucone jako niewiarygodne, przy czym ich wiarygodność zostaje poniekąd uprawdopodobniona dołączonym do sprawy nagraniem z wykonywanych czynności kontrolnych na stacji paliw P. C. w dniu 13 września 2024 r., będącym jedynym dowodem w pełni obiektywnym, odzwierciedlającym całościowy kontekst zdarzenia.

Oceniając zeznania pokrzywdzonych zwrócić uwagę należało na ich niekonsekwencję w istotnych aspektach w zeznaniach składanych na poszczególnych etapach postepowania. Jak słusznie zauważył obrońca, przesłuchiwane pokrzywdzone na początku postępowania przygotowawczego jednoznacznie wypowiedziały się co do tego, że oskarżony nagrywał „całe zajście” (k. 5, 13v), przy czym „zajście” zgodnie z zasadami logiki i potocznym znaczeniem, nacechowanym w tym kontekście negatywnie, należy rozumieć nie jako przebieg całej przeprowadzanej kontroli, a sytuację, podczas której miały być skierowane w stosunku do pokrzywdzonych słowa znieważające. Jak wynika zaś z rzeczonego nagrania, takie słowa - kierowane personalnie - podczas nagrania nie padały. Pokrzywdzone w tych depozycjach wskazywały także, jakie konkretne słowa miałyby być wypowiadane – „debile”, „kurwy”, „szmaty”. Co istotne, w tych pierwszych zeznaniach świadkowie stwierdziły, że oskarżony w opisany wyżej sposób znieważał ich kilkukrotnie, co jednak nie znalazło odzwierciedlenia w nagraniu dźwiękowym, a pokrzywdzone nie podnosiły jakoby nagranie to nie przedstawiało rzeczywistego przebiegu zdarzenia. Interweniujący funkcjonariusze Policji (przesłuchani w charakterze świadków D. S. i S. S.) na każdym etapie postępowania zeznawali zbieżnie, jasno i wiarygodnie, wskazując na wulgarne słownictwo oskarżonego wypowiadane nieosobowe podczas interwencji, nie podając jednocześnie jakie konkretne słowa miałyby wcześniej być kierowane do pokrzywdzonych, wskazując jedynie, że miały to być słowa wulgarne, powodujące u pokrzywdzonych poczucie znieważenia (pokrzywdzone czuły się znieważone). Fakt agresywnego zachowania oskarżonego i bezosobowego używania wulgaryzmów jest potwierdzony we wszystkich źródłach dowodowych, w tym wyjaśnieniach samego oskarżonego i wspomnianym nagraniu dźwięku, toteż nie było kwestionowane i nie stanowi przedmiotu dalszych rozważań. Zwrócić w tym miejscu uwagę jednak trzeba na to, że zniewagę stanowią wypowiedzi godzące w godność danej osoby, obelżywe lub ośmieszające, niedające się zracjonalizować. Ze względu na to, że zniewaga godzi w poczucie własnej wartości danej osoby, znieważenie - inaczej niż zniesławienie - może nastąpić także wtedy, gdy odbiorcą wypowiedzi o treści naruszającej cześć jest wyłącznie ta osoba (por.

wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 26 lutego 2018 r. VI ACa 1576/16). Wobec powyższego, niewłaściwe, wulgarne, ale wypowiadane bezosobowo słownictwo oskarżonego, zasługujące na krytykę w obiektywnym odbiorze społecznym, nie można poczytywać za znieważające w myśl art. 226 § 1 k.k. (czy także 216 k.k.), bez względu także na ich subiektywny odbiór przez pokrzywdzone.

Wracając do analizy zeznań pokrzywdzonych składanych na dalszym etapie postępowania, zaobserwować należało istotną zmianę w przekazywanych przez nie informacjach, bowiem dopiero po odtworzeniu przedmiotowego nagrania pokrzywdzone wskazały, że do personalnego kierowania wobec nich wulgaryzmów miałoby dojść przed rozpoczęciem nagrywania, na samym początku kontroli, nie ma w tych zeznaniach już mowy o kilkukrotnych zniewagach, a ponadto wskazują już tylko na wyrażenie „jesteście debilami”, które miało wywołać uczucie znieważenia (k. 54v, 55v). Przy czym nie odnoszą się już do pozostałych wulgaryzmów przytoczonych powyżej, a które w obiektywnym odbiorze są bardziej obraźliwe i tym samym powinny być wyraźniej przez nie zapamiętane. Podobną niekonsekwencję i nieracjonalność należało dostrzec w całym ciągu wydarzeń opisywanych przez pokrzywdzone – od momentu rozpoczęcia kontroli, przez rzekome kierowanie na samym początku personalnie wulgaryzmów przez oskarżonego, pomimo tego kontynuowanie kontroli, podczas której oskarżony używał wulgaryzmów bezosobowo (zarejestrowane na nagraniu),

a następnie już pod sam koniec przeprowadzanych czynności, w trakcie której pokrzywdzone zachowywały spokój i opanowanie, zgłoszenie przez nie zdarzenia na Policję. Zupełnie nielogicznym jawi się fakt, że pomimo kierowania znieważających słów wobec pokrzywdzonych, które nawet czuły się zagrożone postawą oskarżonego i to już na samym początku przeprowadzanej kontroli, pokrzywdzone zgłosiły interwencje w istocie już pod jej koniec, podczas gdy jak wynika z nagrania, od samego jego początku, niewłaściwe zachowanie oskarżonego nie eskalowało, a podążając opisem zdarzenia zgodnie z twierdzeniami pokrzywdzonych, nawet by deeskalowało (skoro miałoby zacząć się od znieważania).

Z przebiegu nagrania nie wynika aby nagle, pod koniec przeprowadzanej kontroli, oskarżony przejawiał takie zachowania, aby niezbędnym, koniecznym było akurat wtedy wezwanie funkcjonariuszy Policji. Bardziej zrozumiałym i racjonalnym działaniem wydaje się zgłoszenie interwencji na Policję bezpośrednio po znieważeniu przez oskarżonego, z powstrzymaniem nawet się z rozpoczęciem czynności kontrolnych do czasu przyjazdu Policjantów, którzy mieliby zapewnić spokojne i bezpieczne wykonanie kontroli.

Odnosząc się dodatkowo do argumentacji obrońcy z drugiego zarzutu i zachowaniu pewnej powściągliwości przy podzielaniu przedstawianych przez skarżącego wniosków, należało jednak przyznać rację skarżącemu co do tego, że nie tylko rozważania arytmetyczno-czasowe uprawdopodobniają wersję przedstawianą przez oskarżonego i obronę o braku sprawstwa, bowiem przeczy temu cały kontekst sytuacyjny i reakcja pokrzywdzonych,

a właściwie jej brak, utrwalona na nagraniu. Trudno wyobrazić sobie sytuację, w której po wypowiedzeniu tak „mocnych” znieważających słów bezpośrednio przed rozpoczęciem nagrania, o których pokrzywdzone zeznawały w początkowej fazie postępowania przygotowawczego, dalsza kontrola przeprowadzana byłaby przy zachowaniu „względnego” spokoju, natomiast jak podkreślono w poprzednim akapicie, zgłoszenie interwencji miałoby miejsce dopiero pod jej koniec.

Skarżący w sformułowanych zarzutach nawiązał do nieuwzględnienia zeznań świadka J. C. (żony oskarżonego), uznając decyzję Sądu Rejonowego w tym zakresie także za niesłuszną, z czym jednak nie można się zgodzić. W ocenie Sądu Okręgowego, J. C. niewiarygodnie zeznawała co do faktu, że słyszała przebieg całej rozmowy, bowiem miała znajdować się w biurze, na zapleczu stacji paliw. Jak wynika z zeznań pokrzywdzonych oraz funkcjonariuszy Policji, świadek pojawiła się na miejscu już po przybyciu funkcjonariuszy i wypytywała o okoliczności zajścia, co stoi w sprzeczności z jej stanowiskiem, bowiem jakby w rzeczywistości słyszała przebieg zdarzenia od jego początku, to nie musiałaby zadawać takich pytań. Ponadto argumentacja świadka zawarta w zeznaniach złożonych na etapie postępowania przygotowawczego, że nie wychodziła do pokrzywdzonych, ponieważ to oskarżony jest upoważniony do składania podpisów na dokumentacji (k.45v), w świetle wypowiadanych (nieosobowo) wulgaryzmów i nerwowego przebiegu kontroli, jest w wysokim stopniu nielogiczna. Niemniej jednak, pomimo słusznego nieuwzględnienia zeznań tego świadka w korzystnym dla oskarżonego zakresie, wspierających jego linię obrony, pozostały materiał dowodowy nie pozwolił na ustalenie sprawstwa oskarżonego, w stopniu nie budzącym uzasadnionych wątpliwości, toteż mając na względzie treść art. 5 § 2 k.p.k., Sąd Okręgowy oskarżonego uniewinnił od zarzucanego mu czynu.

Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie P. C. od zarzucanego mu przestępstwa.

Zasadny

Podniesione w sprawie zarzuty skutkowały uwzględnieniem wniosku o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu, o czym szerzej przy ich omówieniu.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot utrzymania w mocy

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot i zakres zmiany

Wyrok Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 21 sierpnia 2025 r. w sprawie II K 742/24, poprzez uniewinnienie P. C. od popełnienia zarzucanego mu czynu.

Apelację obrońcy jako zasadną należało uwzględnić i przychylić się do wniosku o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od zarzucanego mu czynu.

Koszty procesu

II. Z uwagi na uniewinnienie oskarżonego, Sąd Okręgowy na podstawie art. 632 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 634 k.p.k. przejął wydatki postępowania za obie instancje na rachunek Skarbu Państwa.

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok w całości

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

zmiana