Wyrok łączny z Garwolina uchylony, bo objął wyroki sądów okręgowych

Część wstępna

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok łączny Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 11 września 2025 r. w sprawie II K 766/24

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

W części

co do kary

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

brak zarzutów

Wnioski

uchylenie

zmiana

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

.

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

1. Z apelacji skazanego

Skazany nie sformułował zarzutów określonych w art. 439 § 1 kpk i art. 438 pkt 1-4 kpk, lecz w świetle art. 427 § 1 i 2 kpk a contrario, nie miał takiego obowiązku.

Wskazał jednakże, że wyrok jest wadliwy z tego powodu, że

Sąd Rejonowy nie był właściwy do wydania wyroku łącznego,

a jest nim Sąd Rejonowy w Biłgoraju, bo wyrok Sądu Rejonowego w Garwolinie nie został objęty Europejskim Nakazem Aresztowania, na podstawie którego został zatrzymany (k. 143-143v – literalna treść środka zaskarżenia).

Z apelacji obrońcy skazanego

rażąca niewspółmierność (surowość) kary, podczas gdy okoliczności zaistniałe po wydaniu poszczególnych wyroków, w tym w szczególności opinia o skazanym, jego sytuacja osobista, zachowanie skazanego podczas wykonywania kary w Zakładzie Karnym przemawiają za tym, iż przy orzekaniu kary winna znaleźć zasada asperacji zbliżona do pełnej absorpcji, gdyż orzeczona w oparciu o tą zasadę kara łączna, w pełni spełni cele w zakresie prewencji szczególnej i społecznego oddziaływania.

Rozważenie obu apelacji, a więc zarzutów i argumentów w nich podniesionych

stało się bezprzedmiotowe w związku ze stwierdzeniem z urzędu wystąpienia w rozpoznawanej sprawie bezwzględnej przyczyny odwoławczej, o jakiej mowa w art. 439 § 1 pkt 4 kpk, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do merytorycznego rozpoznania sądowi rzeczowo właściwemu, tj. Sądowi Okręgowemu w Rzeszowie.

Lektura zaskarżonego wyroku nie pozostawia wątpliwości, iż procedujący w niniejszej sprawie Sąd, po uprzednim ustaleniu, że wobec D. T. zapadło dotychczas łącznie 29 wyroków, wszystkie te orzeczenia uczynił przedmiotem swego postępowania. W jego wyniku doszedł do wniosku, że połączeniu podlegają jedynie kary pozbawienia wolności, orzeczone wobec skazanego przez Sądy Rejonowe w Biłgoraju i Garwolinie wyrokami wydanymi w sprawach II K 175/20, II K 477/20, II K 668/20 i

II K 671/20. Natomiast w odniesieniu do pozostałych orzeczeń, w tym wydanych przez sądy okręgowe (wojewódzkie), opisanych w komparycji wyroku w pkt od I do XXV,

Sąd I instancji umorzył postępowanie w oparciu o przepis art. 572 kpk, wobec stwierdzenia braku warunków do wydania wyroku łącznego. Do takiego rozstrzygnięcia merytorycznego na podstawie wskazanego przepisu nie był jednak uprawniony.

Należy przypomnieć, że właściwość funkcjonalna sądu w postępowaniu o wydanie wyroku łącznego określona została w ustawie procesowej poprzez wskazanie m.in. dwóch reguł. Pierwszą z nich, dotyczącą konkurencyjnej właściwości sądów równorzędnych, formułuje przepis art. 569 § 1 kpk. Zgodnie z jego treścią, właściwy do wydania wyroku łącznego jest sąd, który ostatni wydał wyrok skazujący w pierwszej instancji. Drugą zaś ze wspomnianych reguł, która miała zasadnicze znaczenie na gruncie przedmiotowej sprawy, wskazuje przepis art. 569 § 2 kpk, stanowiąc, iż w sytuacji, gdy w pierwszej instancji orzekały sądy różnego rzędu, wyrok łączny wydaje sąd wyższego rzędu. Treść tego przepisu ani też innych zawartych w Rozdziale 60 Kodeksu postępowania karnego dotyczących wyroku łącznego, nie uzależnia zatem właściwości rzeczowej sądu od spełnienia materialnych przesłanek do połączenia kar, będących przedmiotem rozstrzygnięcia, które to określa art. 86 kk. Bezspornym jest zatem, że ocena, czy in concreto one rzeczywiście zaistniały, stanowi już merytoryczne rozstrzygnięcie i stąd też winna być dokonana przez sąd do tego ustawowo uprawniony (zob. wyrok SN z 12.07.2012 r., V KK 178/12, LEX nr 1219304, wyrok SN z 15.02.2011 r., IV KK 16/11, LEX nr 741084). Oczywistym winno być, że sąd rejonowy nie jest kompetentny do tego, by rozstrzygać, czy wyrok sądu okręgowego spełnia przesłanki z art. 86 kk, czy zachodzi między objętymi nimi czynami zbieg realny i czy należy go połączyć z innymi wyrokami, bowiem jest to już ocena merytoryczna, a nie tylko formalna. Sąd Rejonowy umieszczając w komparycji zaskarżonego wyroku również wyroki sądów okręgowych mógł, a w zasadzie był zobligowany przez ustawodawcę, jedynie stwierdzić na podstawie art. 35 § 1 kk z urzędu w tym zakresie swą niewłaściwość i przekazać sprawę do rozpoznania ostatniemu chronologicznie sądowi okręgowemu wydającemu w pierwszej instancji wyrok skazujący. Rozpoznając sprawę w przedmiocie wydania wyroku łącznego w tej części, w której organem właściwym był sąd wyższego rzędu, z pewnością postąpił niewłaściwie, naruszając przepis art. 569 § 2 kpk.

Sytuacja, gdy sąd niższego rzędu orzekał w sprawie należącej do właściwości sądu wyższego rzędu, oznacza zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 4 kpk. Z tego też względu Sąd odwoławczy, niezależnie od zasadności zarzutów obu wniesionych apelacji i przywołanej na ich poparcie argumentacji, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Rzeszowie jako sądowi rzeczowo właściwemu.

Z apelacji skazanego

o uchylenie zaskarżonego wyroku łącznego i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Biłgoraju

Z apelacji obrońcy skazanego

o zmianę zaskarżonego wyroku w pkt I tegoż wyroku poprzez połączenie orzeczonej w wyroku Sądu Rejonowego w Biłgoraju, sygn. akt: II K 175/20 kary 11 miesięcy pozbawienia wolności z orzeczoną w wyroku Sądu Rejonowego w Biłgoraju, sygn. akt: II K 477/20 karą 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności z orzeczoną w wyroku Sądu Rejonowego w Biłgoraju, sygn. akt:

II K 668/20 karą 1 roku pozbawienia wolności oraz z orzeczoną w wyroku Sądu Rejonowego w Garwolinie sygn. akt: II K 671/20 karą 1 roku pozbawienia wolności i wymierzenie skazanemu D. T. kary łącznej w wymiarze 1 roku i 7 miesięcy pozbawienia wolności.

Z uwagi na zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej, wskazanej w art. 439 § 1 pkt 4 kpk, zachodziła konieczność uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Rzeszowie, toteż tut. Sąd Okręgowy nie odnosił się do zasadności powyżej wskazanych wniosków odwoławczych.

Okoliczności podlegające uwzględnieniu z urzędu

1.

Rozstrzygnięcie sądu odwoławczego

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot utrzymania w mocy

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1. Przedmiot i zakres zmiany

Bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 4 kpk w zw. z art. 569 § 2 kpk

Art. 439 k.p.k.

Powody uchylenia zostały szczegółowo wskazane w rubryce 3.1. Konsekwencją stwierdzenia bezwzględnej przyczyny odwoławczej jest uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do rozpoznania sądowi rzeczowo właściwemu, tj. Sądowi Okręgowemu w Rzeszowie.

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Po ustaleniu, który sąd będzie rzeczowo właściwy do rozpoznania sprawy, jak również po ustaleniu właściwości miejscowej, przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd odniesie się do wszystkich okoliczności sprawy i w konsekwencji wyda wyrok łączny zgodnie z treścią przepisów zawartych w rozdziale 60 Kodeksu postępowania karnego.

Przy ponownym, merytorycznym rozpoznaniu sprawy koniecznym będzie bowiem ustalenie, czy wyrok Sądu Rejonowego w Garwolinie faktycznie, mimo zbiegu realnego i tożsamych kar, podlegał łączeniu, tak jak uczynił to sąd w kontestowanym wyroku, skoro z akt spraw II K 175/20 czy II K 668/20 Sądu Rejonowego w Biłgoraju wynika niewątpliwie, że nie był on objęty ENA, na podstawie którego skazany został w dniu 23 października 2024 r. przekazany z Niemiec do Polski. Jednocześnie z pisma Prokuratury Generalnej w Naumburgu, znajdującego się we wskazanych aktach (k. 261, k. 176) wynika, że ścigany „w sposób jednoznaczny zrezygnował z przestrzegania zasady specjalności”, choć w sprawie II K 477/20 Sądu Rejonowego w Biłgoraju zarządzeniem z dnia 5 listopada 2024 r. (k. 593) kategorycznie informowano ZK w Międzyrzeczu, iż kara nieobjęta ENA nie może zostać wprowadzona do wykonania. Należy więc mieć na uwadze i rozważyć (czego zabrakło w treści uzasadnienia wyroku), czy wobec zrzeczenia się zasady specjalności, czyli wyrażenia przez skazanego zgody na wykonywanie wobec niego również kary orzeczonej w sprawie II K 671/20 Sądu Rejonowego w Garwolinie, również ten wyrok podlega łączeniu.

Koszty procesu

Z uwagi na kasatoryjny charakter wydanego wyroku Sąd Okręgowy nie orzekł o kosztach sądowych za postępowanie odwoławcze.

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

skazany

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

cały wyrok

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W całości

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

brak zarzutów

Wnioski

uchylenie

Granice zaskarżenia

Podmiot wnoszący apelację

obrońca skazanego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

kara

Kierunek i zakres zaskarżenia

Na korzyść

W części

co do kary

Podniesione zarzuty

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

Wnioski

zmiana